آشنایی با گیاه رازیانه ( FENNEL ) و خواص درمانی آن

خواص رازیانه

رازيانه FENNEL      ،        نام علمی Foeniculum vulgare     ،     خانواده:    (Umbelliferaeapiaceae)   
گیاهی دوساله که تا ارتفاع 2 متر رشد می‌کند و ریشه دوکی شکل دوشاخه دارد. برگها دارای غلاف گوشتی ضخیم و ساقه آغوش بوده و خوراکی می‌باشند. گل‌ها درون گل آذین چتر مرکب قرار دارند.   جام گل دارای 5 گلبرگ زردرنگ میباشد.  میوه شیزوکارپ تخم مرغی ودارای رگه‌های برجسته طولی می‌باشد.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز    ،    رازيانه گياهي است معطر ، علفي و دوساله كه ارتفاع آن تا 2 متر مي رسد ساقه آن داراي شيارهاي هم دريف و موازي مي باشد برگهاي آن نازك و نخي مانند شوید است گلهاي رازيانه زرد و بصورت خوشه در انتهاي ساقه ظاهر مي شود . ميوه رازيانه كوچك و بطول حدود 8 ميليمتر و عرض 3 ميليمتر بوده و داراي بوئي معطر و طعمي شيرين مي باشد .

 
رازيانه درمناطق مديترانه اي بخوبي رشد مي كند و در ايران در مناطق شمالي كشور در دامنه هاي كوههاي البرز بطور خورد مي رويد . رازيانه از نظر طب قديم ايران گرم و خشک است . ريشه رازيانه گرمتر از بقيه قسمت هاي گياه است .

 

گیاه ندرتاً خودرو می‌باشد و اکثراً کشت می‌شود. زمان جمع آوری گیاه طی ماههای مرداد تا آبان می‌باشد. عسل (شهد) گیاه دارای خواص خلط آوری و ضد احتقان دستگاه تنفسی می‌باشد.

 

پراکندگی:

 

 در جنوب اروپا. شمال آفریقا و جنوب غربی آسیا کشت می‌شود.  در ایران در استان گلستان. مازندران. کردستان وخراسان کشت می‌گردد.

بخشهای مورد استفاده:

 میوه

ترکیبات شیمیایی:

انتول(قسمت موثر اصلی) فنشون.  کامفن.  لیمونن.  استراگول وفلاندرن

رازيانه داراي حدود  10% روغن ، كيم مواد قندي و مسويلاژ و حدود 4% اسانس مي باشد . روغن رازيانه دريا 4% اسيد پال ميتيك ، 22% اسيد اوليئك ، 14% اسيد لينوئيك و 60% اسيد پتروسلينيك  مي باشد.

اسانس رازيانه ه از تقطير ميوه آن بوسيله بخار با بدست يم آيد مايعي ات زرد .

در صد گرم برگ رازيانه تازه مواد زير موجود است :

آب                       90 گرم

پروتيئن                 2/5 گرم

چربي                    0/4 گرم

مواد نشاسته اي      4/5 گرم

كلسيم                   100 ميلي گرم

فسفر                     50 ميلي گرم

آهن                       2/5 ميلي گرم

پتاسيم                 400 ميلي گرم

ويتامين آ                3500 واحد

ويتامين ث              30 ميلي گرم

خواص:

برای مصارف دارویی میوه های آن را که کاملاً رسیده باشند با دست می چینند و قسمتهای نارس را تا زمان رسیدن رها می کنند. دانه های خشک و جدا شده را در محلی خشک مانند یک پاکت کاملاً سربسته نگهداری می کنند. میوه ها دارای اسانس روغنی تا شش درصد که مواد اصلی آن آنتول، و همچنین آلبومینها، قندها و لعاب است، می باشند. دانه های آن دارای اثر آرام کننده (عضله صاف )، بی حس کننده (دل درد ) و باد شکن است.
دم کرده تخم رازیانه شیر مادران کم شیر را زیاد می کند، دردهای انقباضی مثل اسپاسم و قولنج کلیه و روده را برطرف می کند. اسهال و یبوست را رفع می کند و علیه بیماری های مجاری ادراری و به عنوان کمک درمان برای بیماری دیابت نیز توصیه می شود.
بوی خاص رازیانه باعث می شود حشراتی مثل ساس، پشه و مورچه از محل های کاشت آن فرار کنند و به همین دلیل راه خوبی برای دور کردن حشرات از منزل به شمار می رود.
از دم کرده این گیاه برای رفع چربی زیاد پوست استفاده می کنند و چنانچه موهای سر با این دم کرده شست و شو شود چربی زیاد پوست سر مرتفع شده و موها درخشندگی خاصی پیدا می کنند.

 

آب رازیانه نیز که از فشردن تمام قسمتهای گیاه به دست می آید و برای غرغره و شستشوی چشمی بکار می رود به آب سبزی های دیگر به منظور تقویت اثر مدر و خاصیت ضد رماتیسم، ضد کرم و زیاد کننده ترشحات شیر افزوده می شود.
رازیانه دارای مصارف صنعتی در رابطه با تهیه صابون های عطری، نوعی ادوکلن، لوسیون بعد از تراشیدن ریش، تهیه خمیر دندان و خمیر ریش تراش و همچنین مربا سازی می باشد. این گیاه عسل دهنده بسیار خوبی نیز محسوب می شود.

 

1) رازيانه اثر زياد كنده شير را در زنان شير ده دارد و بدين منظور مي توان از دم كرده رازيانه استفاده كرد .
2 )اشتها آور و مقوي است .
3)نفخ و گاز معده رااز بين مي بر د .
4)قاعده آور است .
5)برگهاي رازيانه ادرار آور است .
6)جوشانده ريشه رازيانه ملين مسهل است .
7)روغن تخم رازيانه كرم روده را از بين میبرد .
8)حالت تهوع رابر طرف مي كند .
9)براي برطرف كردن آُسم ، سرفه و تنگي نفس از دم كرده تخم رازيانه بمقدر سه فنجان در روز استفاده كنيد .
10)براي رفع اسهال رازيانه را با زیره سبز به نسبت مساوي دم كرده و به مريض بدهيد .
11)ميتوان از رازيانه داروي ضد نفخ بصورت زير تهيه كرد :
5 گرم پودر انيسون و 5 گرم پودر زيره كرمان ، 5 گرم پودر تخم گشنيز و 5 گرم پودر رازيانه را با هم مخلوط كرده در يك ليتر آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد سپس آنرا صاف كرده و كم كم بنوشيد .
12)رازيانه بعلت داشتن هورمون زنانه رشد دخترها را جلو مي اندازد .
13)رازيانه مغز را فعال مي كند .
14)ريشه رازيانه داراي كومارين Coumarin مي باشد . چون اين ماده رقيق كننده خون است بنابراين آنهايي كه مبتلا به تصلب شرائين يا انسداد رگها هسند مي توانند از جوشانده ريشه رازيانه استفاده كنند .
15)دردهاي مفاصل را برطرف مي كند .
16)اشتها را زياد مي كند .
17)براي از بين بردن درد آرتروز روغن رازيانه را در محل درد بماليد . به صورت خشک، دم کرده و جوشانده که در زیر به آن اشاره خواهد شد :
  ضد نفخ: مخصوصاًدرنفخ با منشاء روده‌ای
 خلط آور ملایم: مخصوصاً برای اطفال
 ضد اسپاسم :منجر به کاهش درد حین پریود می‌گردد.  (اثر قابل توجه و در حد داروهای ضد التهاب غیر استروییدی NSAIDS دارد. )
  آرامبخش
  افزایش دهنده ترشح شیر مادر
  کاهش التهاب غشاء مخاطی دستگاه تنفسی
  متسع‌کننده نای و برونشها
  اثرات ضد میکروبی معادل پنی سیلین و تتراسایکلین دارد
  ضد التهاب پلک و ملتحمه
 

موارد مصرف:

1- پیشگیری
* منجربه کاهش موارد بروز عوارض ناشی از نفخ می‌گردد. 
* از دفعات بروز پریود دردناک کم نموده و نیز باعث کاهش شدت علایم میگردد.

 2- درمان
*  در درمان علامت بیماری روده تحریک پذیرIBSبا کاهش نفخ و آرامبخشی موثر است.   مخصوصاً وقتی توام با زیره مصرف گردد طعم تند زیره را کاهش می‌دهد.  {(خوراکی)معادل}
* بعنوان گشاد کننده مجاری تنفسی.  خلط آور وکاهنده التهاب مجاری تنفسی در برونشیت مصرف میگردد.  {(خوراکی)کمکی}
* دراسهال شیرخواران جهت جایگزینی مایعات و آرامبخشی مصرف دارد.  {(خوراکی)کمکی}
* در درمان پریود دردناک و اختلالات منجر به قطع پریود مصرف می‌گردد.  {(خوراکی)کمکی}
* در مواردی که ترشح شیر کم می‌باشد تجویز می‌گردد.  {(خوراکی)معادل}

تداخلات دارویی:
   در مطالعات جانوری باعث کاهش 50 % جذب سیپروفلوکساسین از روده می‌گردد. 
مصرف در دوران بارداری:
 بعلت اثرات قاعده آوری ممنوع می‌باشد.

مصرف در شیر دهی:
  در دوره‌های کوتاه مدت از فرآورده‌های تغلیظ شده مجاز است.

موارد منع مصرف و احتیاط:
* در نوزادان مصرف فرآورده‌های تغلیظ شده ممنوع است. 
* بعلت وجود استرگلEstergole که سرطانزا می‌باشد مصرف طولانی مدت حتماً زیر نظر پزشک انجام گیرد. 
* در موارد نادری باعث بروز حساسیت پوستی وتنفسی میگردد.
● دیدگاه طب سنتی

رازیانه از نظر مزاج گرم و خشك است. خوردن دم كرده تخم رازیانه با پر سیاوشان و انجیر برای سرفه و تنگی نفس سودمند است.

حكیم رازی در كتاب من لایحضر الطبیب می فرماید: «جوشانده رازیانه به صورت غرغره اثر بسیار خوبی برای رفع درد گلو و گرفتگی صدا ایجاد می كند و خلط آور می باشد. همچنین دم كرده یك قاشق میوه نیم كوب در یك فنجان از این گیاه دارای اثر ضد نفخ و از بین برنده آسم و سرفه می باشد.

رازیانه آب چشم را بیرون می ریزد . و تاریکی چشم را از بین می برد .
رازیانه برای دفع سکسکه – ورم کبد – درد مفاصل – ورم روده – سرفه – ورم کیسه صفرا , امراض ریه مفید است . البته برای امراض ریه میتونید رازیانه رو با سیاه دانه دم کرد و سه روز پشت هم میل کنید .

رازیانه برای نفح معده هم بسیار موثر است که باز هم می تو نید رازیانه رو با زیره سیاه و بوی مادران و نعناع دم کرده و میل نمایید .

برای یبوست هم بهتره که رازیانه با شیرین بیان دم کرده و در مواقع لزوم میل نمایید .

رازیانه ضد سیاه سرفه و آسم است . و همین طور دم کرده رازیانه با نعناع و کشنیز تسکین دهنده قلب نیز – برای درد قولنج و زکام سینه بسیار موثر است .

▪ روش مصرف

برای سرفه و آسم، یك قاشق قهوه خوری میوه نیم كوب را در یك فنجان آب ریخته مدت ۱۰ دقیقه دم می كنند و سپس عسل به آن اضافه كرده و مصرف می نمایند.

▪ توجه:

از اسانس عصاره گیاهان آویشن و رازیانه داروهای متعدد ضد سرفه و خلط آور به وجود می آید.

طرز استفاده:
1)دم كرده رازيانه : مقدر يك قاشق چايخوري رازيانه را كوبيده و در يك ليوان آب جوش بريزيد و آنرا بمدت 10 دقيقه دم كنيد .

برای تهیه دم کرده یا چای رازیانه بایستی تخم آنرا کوبید و بعد کمتر از یک قاشق چایخوری از این کوبیده را در یک قوری آبجوش دم کرده و به مدت بیست دقیقه تا نیم ساعت صبر نمود تا خوب دم بکشد و حاصل را با کمی شکر یا بدون آن نوشید.
2)شراب رازيانه : 40 گرم رازيانه را در يك ليتر شراب بريزيد و بمدت يك هفته بگذاريدب ماند سپس آنرا صاف كرده و در شيشه دربست نگهدري كنيد .مقدر مصرف شراب رازيانه دو قاشق چايخوري بعد از غذا است .

3)دم كرده برگ رازيانه : 30 گرم برگ رازيانه را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت ده دقيقه دم كنيد . اين دم كرده مقوي اعصاب بوده و هضم غذا را سريع مي كند .

 

مضرات :
رازيانه چون گرم است بنابراين براي گرم مزاجها خوب نيست و اينگونه افراد بايد آنرا با سكنجبين بخورند بطور زياده روي در مصرف رازيانه معده راسست كرده و تشنج مي آورد

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است