مروری بر جوش صورت یا ” آکنه وولگاریس” ( Acne vulgaris)

 آکنه یک بیماری التهابی مزمن پوست است که اکثرا در دوران نوجوانی مزاحمت ایجاد می‌کند اما گاهی به طور متناوب در سراسر زندگی بارها و بارها فرد را گرفتار می‌کند. آکنه در دختران در سنین پایین‌تری نسبت به پسران بروز می‌کند ولی در پسران معمولا تظاهرات بسیار شدیدتری دارد.

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   آکنه یا جوش غرور جوانی، شایعترین بیماری پوستی در جهان است. اصطلاح پزشکی این وضعیت، ” آکنه وولگاریس” ( Acne vulgaris) می باشد. این بیماری پوستی تقریباً تمام نوجوانان را می‌تواند به شدتهای مختلف گرفتار سازد. همچنین در بسیاری از افراد، اکنه برای اولین بار می تواند در سنین ۲۰ تا ۳۰ سالگی رخ دهد. در تحقیقی که در سال ۲۰۰۱ میلادی در کشور آلمان بر روی افراد از یکسالگی تا ۸۷ سالگی انجام شد،‌ مشخص گردید که حدود ۲۷ درصد این افراد دچار آکنه بوده‌اند. اما اگر فقط نوجوانان آلمانی را در این تحقیق در نظر بگیریم، بیش از ۹۰ درصد آنها به آکنه مبتلا بوده‌اند.
شما وقتی که بر روی پوستتان، دانه‌های سرسیاه، سر سفید یا جوشهای قرمز یا زردی را مشاهده می‌کنید و پوستتان چرب می‌گردد، می‌فهمید که به آکنه دچار شده‌اید. این علایم کلاسیک آکنه می‌باشد. پیدایش آکنه، نه به رنگ پوست شما مربوط می‌باشد و نه به سن و سال شما.

با اینحال، وقتی که شما به سن بلوغ نزدیک می‌شوید، احتمال بیشتری دارد که به این وضعیت گرفتار شوید چون در این سنین، پوست شما دچار تغییراتی می‌گردد که برای بروز آکنه مستعد می‌شود. آن چیزی که ااکثر افراد از آن اطلاع ندارنداین است که چه مدت آکنه در آنها طول می‌کشد. ۱۵ درصد خانمها حتی تا سنین حدود ۴۰ سالگی هم هنوز از این مشکل رنج می‌برند،

با اینحال در مردان کمتر اتفاق می‌افتد که تا این سنین هنوز به این مسکل گرفتار باشند. صورت، گردن، سینه، پشت و شانه‌ها به علت اینکه دارای غدد تولیدکننده چربی (غدد سباسه) بیشتری هستند، به آکنه دچار می‌شوند.
تحقیقات بسیار وسیعی بر روی آکنه صورت گرفته است و متخصصین پوست، چهار عامل را در پیدایش آکنه در افراد دخیل می دانند که این عوامل عبارتند از :
۱- به نظر می‌رسد که بدن انسان به میزان زیادی به هورمون‌های جنسی مردانه (آندروژن‌ها) حساس می‌باشد. خانمها هم مانند آقایان دارای هورمونهای جنسی مردانه هستند اما از آنجائی که مقدار این هورمونها در آقایان خیلی بیشتر می‌باشد، اکثراً آقایان به آکنه دچار می شوند. هورمونهای مردانه باعث می‌گردند که غدد تولیدکننده چربی دربدن بیشتر فعالیت کرده و چربی بیشتری که اصطلاحاً به آن “سبوم” (Sebum) گفته می‌شود تولید گردد.
۲- غدد تولیدکننده چربی بر روی سطح پوست دارای سوراخها یا منفذهای کوچکی هستند. در انتهای مجرایی که این غدد تولیکنندهچربی وجود دارند، یک فولیکول مو هم قرار دارد. فولیکول مو قادر است که تولید مو نماید. غدد تولیدکنندة چربی در نیمه راه این مجرا به آن متصل می‌شوند. این مجرا از سلولهایی شبیه همان سلولهای سطح پوست تشکیل شده است. اگر شما گرفتار آکنه شده باشید، این سلولها در هنگام از بین رفتن و پوسته‌ریزی، به یکدیگر چسبیده و باعث می شوند که مجرا باریک شود.
۳- بر اثر باریک شدن مجرا و افزایش تولید چربی (سبوم)، مجرا مسدود می گردد که این وضعیت، نقطه شروعی برای ایجاد انواع آکنه می باشد. در این حالت، محیط بسیار مناسبی برای رشد باکتری آکنه بوجود می‌آید. این باکتری بطور طبیعی بر روی پوست افراد زندگی می‌کند. بر اثر رشد و تکثیر این باکتری، عفونت و التهاب ایجاد می گردد.
۴- التهابی که بر اثر رشد و تکثیر این باکتری بروزمی‌کند، باعث تحریک سیستم دفاعی بدن می‌شود و در نتیجه گلبولهای سفید بدن را برای مبارزه با باکتریها و ترمیم صدمات وارده به محل التهاب می‌فرستد. این گلبولهای سفید، تولید آن چیزی را می‌کنند که ما به آن اصطلاحاً “چرک” می‌گوییم. چرک، مایعی زرد یا سبزرنگ می‌باشد که بدن در پاسخ به التهاب، تولید می‌کند. چرک، حاوی مقادیر زیادی گلبول سفید است که از جریان خون برای حمله به محل بروز التهاب می‌آیند. اما اگر مسدود شدن مجرا توسط باکتری‌ها، عفونی نشود، این انسداد مجرا بصورت یک گرفتگی مجرا باقی می‌ماند که ما اصطلاحاً به آن “دانه سرسیاه” (Black head) می‌گوییم.
در اینجا ما انواع جوشهایی که ممکن است شما به آنها گرفتار شوید را توضیح می‌دهیم تا شما بتوانید بگوئید که آیا مشکل شما خفیف، متوسط و یا شدید می‌باشد. برای اینکه تشخیص آکنه را در فردی مطرح نماییم، لازم نیست که تمام انواع این جوشها را داشته باشد. فقط داشتن یک نوع از این جوشها، کافی است تا تشخیص آکنه مطرح گردد. این جوشها هر چقدر هم که شدید باشند، با زهم درمانهای مؤثری برای از بین بردن آنها وجود دارد.

 

به‌طور کلی علائم و نشانه‌های آکنه در افراد مختلف متفاوت است و می‌تواند از خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد. اگر والدین یا اقوام نزدیک شما در دوره‌ای از زندگی خود دچار نوع شدید آکنه شده باشند به شما توصیه می‌کنیم که بیشتر مراقب پوست خود باشید چون در آن صورت احتمال درگیری شدید پوستی در شما از بقیه بیشتر خواهد بود.

 نقطه‌های سرسفید، نقطه‌های سرسیاه آکنه اغلب به صورت نقاط سرسیاه، نقاط سرسفید و جوش‌های چرکی بروز می‌کند. غدد چربی در تمام سطوح پوست شما به غیر از کف‌پا و دست وجود دارد.

اما بیشترین تراکم آنها در صورت، سینه، پشت و شانه‌ها است. کار این غدد،‌‌ترشح چربی است.

چربی تولید شده توسط مجاری چربی به سطح پوست راه یافته و به طور طبیعی روی پوست را می‌پوشاند. در دوران نوجوانی به علت تغییرات ناگهانی که در سطح هورمو‌ن‌های جنسی رخ می‌دهد، غدد سباسه، تحریک می‌شوند و چربی بیش از حد تولید می‌کنند. این چربی زیادی مجاری انتقال چربی را مسدود می‌کند و به این ترتیب جوش‌های سرسیاه تولید می‌شوند. وقتی که چربی باقیمانده و لایه‌های مرده پوست نتوانند به بیرون پوست راه یابند، توسط باکتری‌هایش که به طور طبیعی در غده وجود دارند، عفونی می‌شوند و جوش‌های سرسفید را ایجاد می‌کنند.

گاهی نیز چربی ترشح شده فضای اطراف فولیکول مو را اشغال می‌کند در نتیجه مو نمی‌تواند از پوست خارج شود و باکتری‌های موجود در پوست داخل منافذ مسدود شده و آنجا ایجاد عفونت و التهاب و جوش‌های چرکی می‌کند.در آکنه شدید ممکن است کیست و آبسه هم دیده شود. کیست توری بزرگ‌تر، سفت‌تر و عمیق‌تر از جوش‌ معمولی است و در اغلب موارد خطرناک است. بعضی از کیست‌ها تا زیر سطح پوست انتشار می‌یابند و پاره می‌شوند و به این طریق عفونت را در زیر پوست منتشر می‌کنند. جای این جوش‌ها معمولا روی پوست باقی می‌ماند.

آبسه یک ناحیه عفونی متورم و ملتهب وبسیار دردناک است که حاوی چرک فراوان است. خوردنی‌ها و نخوردنی‌های آکنه <آیا تغذیه در ایجاد آکنه تاثیری دارد؟> شاید این شایع‌ترین سوِالی باشد که یک متخصص پوست از بیمار خود می‌شنود. <با این همه جوش چرا شکلات می‌خوری؟> و شاید این شایع‌ترین گوشزدی باشد که افراد مبتلا به آکنه از دیگران می‌‌شنوند. واقعیت این است که نقش رژیم غذایی در ایجاد یا تشدید آکنه هنوز به اثبات نرسیده است‌.

گرچه گزارشاتی نیز موجود است که خوردن مداوم غذاهای خیلی چرب، شیرینی زیاد، سس مایونز، خامه، شکلات، گردو، بادام، فندق، خرمالو، موز، پسته، تخمه، چیپس، پفک، نوشابه، نارگیل، تخم‌مرغ و به تعبیری، همه آنچه که در قنادی و بقالی یافت می‌شود، را در بروز و تشدید آکنه موِثر دانسته است.

اگر از دست این جوش‌های لعنتی به ستوه آمده‌اید،برای احتیاط به‌جای خوردن اینها از‌ سبزیجات و میوه‌های تازه استفاده کنید. استفاده از اسفناج، هویج، شاهی و گوجه‌فرنگی را به شما توصیه می‌کنیم. سعی کنید خوردن چای و ادویه‌جات را بسیار محدود کنید. ع

امل مهم دیگری که اثر آن در تشدید آکنه به اثبات رسیده، تماس‌های شغلی است. آکنه در کسانی که به علت شغلشان با روغن‌های حیوانی و یا معدنی تماس دارند و یا در معرض هوای بسیار گرم و یا بسیار سرد هستند با شدت بیشتری بروز می‌کند.افرادی که شغل‌های پر استرس دارند یا اینکه اصولا از نظر تیپ شخصیتی مضطرب محسوب می‌شوند معمولا دچار آکنه‌های شدید می‌شوند. اگر خود استرس عامل این تشدید نباشد، حداقل این است که افراد مضطرب معمولا بیش از حد صورت خود را دستکاری می‌کنند و این امر خود باعث تشدید بیماری می‌شود.

از دیگر عوامل موثر، لوازم آرایشی، اختلال غدد درون ریز، تعریق زیاد، برخی داروها مانند کورتیزول، هورمون‌های مردانه، قرص‌های ضدبارداری، لیتیوم و باربیتورات‌ها را می‌توان نام برد. خلاصه اینکه شاید بتوان گفت که قسمت خیلی‌ها این‌طور مقرر شده که در سنین نوجوانی گرفتار این معضل پوستی شوند (منظورم نقش ژنتیک است.)

روش برای خلا‌ص شدن از شر آکنه ‌‌ اگر پوستتان چرب است روزی ۱ بار به آرامی پوست خود را با صابون غیرمعطر‌(ترجیحا صابون‌های‌ آنتی ‌باکتریال) بشوئید . به این ترتیب که صورت خود را از کف بپوشانید و ماساژ دهید تا صابون در منافذ پوست نفوذ کند و چربی‌های تجمع یافته و آلودگی‌ها را از بین ببرد. پوست خود را ماساژ دهید. ماساژ باعث تخلیه چربی‌ پوست می‌شود و از تجمع آن جلوگیری می‌کند.

علاوه بر این ماساژ جریان خون پوست را بهبود می‌بخشد. بعد از ماساژ صورت خود را با آب گرم بشویید تا چربی آن گرفته شود و بعد بلافاصله مقداری آب سرد به پوست خود بپاشید تا منافذ آن بسته شود.

پس از این کار پنبه‌ای را به گلاب یا آبلیمو آغشته کنید و سطح پوستتان را با آن پاک کنید. گلاب و آبلیمو اثر قابض دارند و باعث افزایش گردش خون می‌شوند. اگر پوستتان خیلی چرب است هفته‌ای یک بار از ماساژ با سرکه سیب استفاده کنید تا چربی پوست کاهش یابد. برای این کار سرکه سیب را با همان مقدار آب مخلوط کنید و روی پوست خود بمالید و ماساژ دهید و بعد از چند دقیقه پوستتان را بشوئید. آسودگی روانی داشته باشید.

خواب خوب و مرتب داشته باشید، به میزان لازم استراحت کنید و از عصبانیت بپرهیزید. از مالیدن یا ترکاندن جوش‌ها و آکنه‌ها خودداری کنید. جوش‌های چرکی را نباید با فشار خالی کرد. برای خالی کردن آنها دستگاه‌های مکنده‌ای وجود دارد که جوش‌ها را در شرایط کاملاً استریل تخلیه می‌کند. موهایتان را حداقل ۲ بار در هفته با شامپو بشوئید.

 اجازه ندهید که موهایتان روی صورت بیاید. حتی در شب و به هنگام خواب موی کثیف و چرب باعث پخش چربی و باکتری‌ها می‌شود. تعریق در ۱۵درصد افراد باعث تشدید آکنه می‌شود. پس از کار کردن در هوای گرم و مرطوب و پختن غذا و ورزش، عرقتان را بشوئید و در اسرع وقت چربی را از بدن و صورتتان پاک کنید.

برای آرایش کردن از مواد آرایشی روغنی و چرب استفاده نکنید. زیرا این مواد می‌توانند فولیکول‌های مو را مسدود کنند و باعث ایجاد و یا تشدید آکنه شوند. خصوصاً‌ افرادی که پوست چربی دارند ‌باید ‌از‌ کرم‌های مرطوب ‌کننده و حتی ضدآفتابی استفاده کنند که فاقدچربی باشد. آرایش را روزی ۲ بار از صورت خود با آب و شیرپاک‌کن‌های فاقد چربی و سازگار با پوست پاک کنید. قبل از استفاده از مارک جدید لوازم حتما آن را روی بازوی خود تست کنید تا مطمئن شوید که پوستتان به آن حساسیت ندارد. اشعه ماوراء بنفش خورشید، باعث بهبود ضایعات می‌شود اما در ۱۰ درصد افراد باعث تشدید علائم می‌شود. در زمان قاعدگی حساسیت غدد چربی دختران نسبت به هورمون‌های جنسی مردانه افزایش می‌یابد و این باعث افزایش چربی پوست در آنها می‌شود.

برای جلوگیری از بروز یا تشدید آکنه در این زمان باید پوست خود را با صابون بشوئید و پس از شستشو پوستتان را با پنبه آغشته به محلول‌های الکلی موجود در بازار که حاوی آنتی‌بیوتیک هستند پاک کنید. حوله صورتتان را هر روز عوض کنید و همیشه از حوله تمیز و خشک استفاده کنید زیرا باکتری‌ها این توانائی را دارند که به سرعت در حوله‌های مرطوب رشد کنید.

از ورزش و پیاده‌روی غفلت نکنید. اگر هر روز صبح ۳ کیلومتر پیاده‌روی کنید و بعد از آن دوش بگیرید متوجه می‌شوید که پس از مدت کوتاهی بسیاری از جوش‌ها برطرف شده و پوستتان بسیار شاداب‌تر می‌شود.

حرف آخر آکنه را نباید یک عارضه جزئی و کم‌اهمیت تلقی کنید زیرا می‌تواند فشارهای عصبی فراوانی را برای فرد ایجاد کند. حتی ملایم‌ترین انواع آکنه دست کم یک‌سال باقی می‌ماند.

مدت بیماری در برخی افراد به ۱۵ سال و حتی تا آخر عمر نیز رسیده است. در صورت طولانی شدن مدت آکنه فرد اعتماد به نفس خود را از دست می‌دهد و تصور بدی از ظاهر خود پیدا می‌کند. درمان در اغلب موارد موثر است اما نیاز به حوصله و صرف وقت فراوان دارد. در بسیاری از افراد بیماری پس از دوران بلوغ و نوجوانی خودبه‌خود برطرف می‌شود .
آکنه اغلب به صورت نقاط سرسیاه، نقاط سرسفید و جوش‌های چرکی بروز می‌کند. از مالیدن یا ترکاندن جوش‌ها و آکنه‌ها خودداری کنید. جوش‌های چرکی را نباید با فشار خالی کرد. برای خالی کردن آنها دستگاه‌های مکنده‌ای وجود دارد که جوش‌ها را در شرایط کاملاً استریل تخلیه می‌کند

● درمان آکنه
آکنه اغلب توسط متخصصان پوست درمان می شود، گرچه ممکن است پزشکان عمومی، متخصصان کودکان یا داخلی نیز انواع خفیف آن را درمان کنند. هدف از درمان، بهبود ضایعات موجود، جلوگیری از ایجاد ضایعات جدید، جلوگیری از به وجود آمدن جوشگاه (اسکار) و به حداقل رساندن استرس روانی است. دارودرمانی عوامل زیر را که باعث ایجاد آکنه می شود، درمان می کند؛
- تجمع غیرطبیعی سلول ها در فولیکول
- افزایش تولیدات چربی
- باکتری ها
- التهاب
با توجه به وسعت ضایعه ممکن است از داروهای متفاوتی استفاده شود. بعضی از این داروها به طور موضعی مصرف می شوند و برخی به شکل خوراکی و گاهی نیز ترکیبی از هر دو مورد تجویز می شود.
● درمان ضایعات سرسیاه، سرسفید و آکنه التهابی خفیف
معمولاً برای افرادی که آکنه خفیف دارند انواع داروهای موضعی تجویز می شود. داروهای موضعی یا به طور مستقیم روی ضایعه یا روی منطقه یی که پوست درگیر است، مالیده می شوند. داروهایی که برای آکنه خفیف استفاده می شوند، به صور مختلف عمل می کنند.
- بنزوئیل پروکساید؛ باکتری مولد آکنه را از بین می برد. همچنین ممکن است تولید چربی را کم کند.
- رزورسینول؛ ضایعات سرسیاه و سرسفید را از بین می برد.
- اسید سالیسیلیک؛ به از بین بردن ضایعات سرسیاه و سرسفید کمک کرده، همچنین باعث جلوگیری از ریزش سلول های داخل مجرا (فولیکول) می شود.
- سولفور؛ به از بین بردن دانه های سرسیاه و سرسفید کمک می کند.
این داروها به طور موضعی مصرف شده و به اشکال متفاوتی مانند ژل، لوسیون و کرم در دسترس اند. در بعضی افراد، این داروها ممکن است سبب بروز عوارضی مثل التهاب، سوزش یا قرمزی شده که اغلب با ادامه درمان بهتر می شوند.
در صورت شدت یا طولانی شدن عوارض باید به پزشک اطلاع دهید. این داروها اگر به طور منظم استفاده شوند موثر واقع می شوند، اگرچه برای بروز اثرات مفید آنها باید هشت هفته یی صبر کرد.
● درمان انواع متوسط تا شدید آکنه
افراد مبتلا به انواع متوسط تا شدید آکنه ممکن است با استفاده از داروهای موضعی یا خوراکی یا ترکیبی از هر دو نوع درمان شوند.
الف) تجویز داروهای موضعی؛
تعدادی داروی موضعی جهت درمان آکنه استفاده می شود که شامل موارد زیر است.
- آنتی بیوتیک ها؛
کمک به توقف یا کند کردن رشد باکتری ها می کنند و التهاب را کاهش می دهند.
- مشتقات ویتامین A (رتینوئید)؛
دلمه روی کومدون ها را برمی دارد و به داروهایی مانند آنتی بیوتیک ها اجازه ورود به فولیکول می دهد. همچنین بعضی از انواع آن ممکن است باعث کاهش شکل گیری کومدون ها شود. این داروها شکلی از ویتامین A هستند، مثل تره تینوئین (رتین A).
ب) سایر داروها؛
ممکن است باکتری مولد آکنه را از بین برده و تولید چربی را کاهش دهند و رشد باکتری ها را کند کرده یا متوقف کنند و التهاب را کم کنند، مثل بنزوئیل پروکساید، ترکیبات حاوی سولفور یا آزالئیک اسید. این داروها نیز به صورت کرم، لوسیون، محلول و ژل تجویز می شوند. برای تجویز، نوع پوست در نظر گرفته می شود. کرم ها و لوسیون ها سبب مرطوب شدن پوست شده و بهترین گزینه برای افراد با پوست حساس هستند. اگر پوست تان چرب است یا در آب و هوای گرم و مرطوب زندگی می کنید از ژل یا لوسیون محلول در الکل استفاده کنید که منجر به خشک شدن پوست می شود.
در بعضی افراد تجویز داروهای موضعی، عوارض جانبی خفیفی مانند سوزش، خارش، قرمزی، پوسته ریزی یا تغییر رنگ پوست اتفاق می افتد. در بعضی از داروها مثل ایزوتره تینوئین این اثرات جانبی معمولاً بعد از مدتی به رغم مصرف دارو کاهش می یابد. اگر اثرات جانبی شدید بوده یا از بین نرفت به پزشک اطلاع دهید. اثرات این داروها معمولاً بعد از چهار تا هشت هفته بروز می یابد.
ج) تجویز داروهای خوراکی؛
برای انواع متوسط تا شدید آکنه اغلب پزشکان آنتی بیوتیک خوراکی تجویز می کنند. آنتی بیوتیک های خوراکی به وسیله محدود کردن رشد باکتری ها و کاهش التهاب، آکنه را مهار می کنند. ممکن است از داروهای موضعی و خوراکی باهم استفاده شود. آنتی بیوتیک های شایعی که در درمان آکنه استفاده می شوند، عبارتند از؛ تتراسیکلین، ماینوسیکلین و داکسی سیکلین. داروهای دیگری که کمتر استفاده می شوند، عبارتند از؛ کلیندامایسین، اریترومایسین یا سولفونامیدها. بعضی از افرادی که آنتی بیوتیک مصرف می کنند، عوارضی مانند ناراحتی معده، گیجی یا احساس سبکی در سر، تغییر در رنگ پوست و افزایش تمایل به آفتاب سوختگی در آنها نمایان می شود. به علت اینکه داروی تتراسیکلین در استخوان و دندان جنین و کودکان کوچک اثر بد می گذارد مصرف این دارو در زنان حامله و شیرده و کودکان زیر ۱۴ سال ممنوع است. این نگرانی وجود دارد که داروهای تتراسیکلین و ماینوسیکلین با داروهای جلوگیری از بارداری تداخل کرده و اثر آنها را کاهش دهند. بنابراین در این موارد باید از سایر روش های پیشگیری از بارداری استفاده کرد. درمان طولانی با آنتی بیوتیک های خوراکی ضروری است تا نتایج موردنظر حاصل شود.
● درمان آکنه کیستیک یا گره دار
افرادی که آکنه ندولار یا کیستیک دارند باید توسط متخصص پوست درمان شوند. برای افرادی که آکنه شدید ملتهب دارند و با داروهای فوق الذکر درمان نشوند، ایزوتره تینوئین (آکوتان) که از مشتقات ویتامین A (رتینوئید) است، تجویز می شود. ایزوتره تینوئین دارویی خوراکی است که یک یا دوبار در روز همراه با غذا، به مدت ۱۵ تا ۲۰ هفته تجویز می شود. این دارو اندازه غدد چربی را کاهش می دهد، بنابراین چربی کمتری تولید می شود به همین دلیل رشد باکتری ها کاهش می یابد.
ـ فواید ایزوتره تینوئین (آکوتان)؛
این دارو، دارویی موثر است که می تواند از ایجاد جوشگاه (اسکار) جلوگیری کند. درمان با این دارو به مدت ۱۵ تا ۲۰ هفته آکنه را به طور کامل یا تقریباً کامل درمان می کند. در بیمارانی که آکنه بعد از یک دوره درمان با ایزوتره تینوئین عود کند، ممکن است یک دوره دیگر از همان دارو یا داروهای دیگر تجویز شود.
ـ زیان های ایزوتره تینوئین (آکوتان)؛
در زنان حامله این دارو باعث نقص جنین می شود. افرادی که این دارو را مصرف می کنند نباید حامله باشند و در طول مدت مصرف دارو نیز نباید حامله شوند. این زنان باید از یک ماه قبل از شروع درمان تا یک ماه پس از پایان درمان، همزمان به دو صورت جداگانه از بارداری پیشگیری کنند.
بعضی از افراد مبتلا به آکنه، به علت تغییرات ظاهر پوست، دچار افسردگی می شوند. ممکن است تغییرات خلق وخو در مدت مصرف دارو یا کمی بعد از قطع درمان با داروهایی شبیه به ایزوتره تینوئین تشدید شود. گزارش هایی مبنی بر خودکشی و قصد خودکشی در افرادی که این دارو را مصرف می کنند، دیده شده است. به هرحال حین درمان اگر دچار دلتنگی شدید غیرمعمول یا علائم دیگر افسردگی مانند کاهش اشتها یا کاهش تمایل به فعالیت های زندگی یا مشکل در تمرکز شدید حتماً به پزشک اطلاع دهید. دیگر عوارض مهم ایزوتره تینوئین شامل موارد ذیل است؛
- خشکی چشم ها، دهان، لب ها، بینی یا پوست (که خیلی شایع است)
- خارش
- خون دماغ
- دردهای ماهیچه یی
- حساسیت به نور خورشید
- شب کوری
- تغییرات خونی مثل افزایش چربی های خون (تری گلیسرید و کلسترول)
- تغییر عملکرد کبد.
برای ارزیابی اثر ایزوتره تینوئین و توقف آن در صورت بروز عوارض جانبی، قبل از شروع درمان و در فواصل معین درمانی درخواست آزمایش خون می شود. عوارض جانبی معمولاً با تکمیل دارودرمانی و قطع آن، از بین می روند.
● درمان آکنه های ناشی از هورمون در خانم ها
در بعضی از زنان، آکنه به علت افزایش هورمون های جنسی مردانه (آندروژن) ایجاد می شود. سایر نشانه های آن عبارتند از هیرسوتیسم (افزایش مو در صورت و بدن)، شعله ور شدن آکنه قبل از قاعدگی، قاعدگی های نامنظم و بالا رفتن میزان آندروژن (هورمون جنسی مردانه) در خون. برای درمان این نوع آکنه ها ممکن است یکی از چند داروی زیر تجویز شود.
- قرص های جلوگیری از بارداری؛ از ترشح آندروژن تولیدشده در تخمدان ها جلوگیری می کند.
- تجویز مقادیر کم داروهای کورتیکواستروئید مانند پردنیزولون یا دگزامتازون؛ از اثرات آندروژن تولیدشده از آدرنال جلوگیری می کنند.
- داروهای ضدآندروژن مانند اسپیرونولاکتون (آلداکتون)؛ میزان تولید چربی را کاهش می دهد. عوارض داروهای ضدآندروژن شامل قاعدگی نامنظم، حساس شدن پستان ها، سردرد و سرگیجه است.
● سایر درمان های آکنه
پزشکان علاوه بر این داروها، درمان های دیگری برای آکنه به کار می برند. برای مثال کومدون (سرسیاه) را در مطب درمی آورند. گاهی پزشک کورتیکواستروئید (کورتون) را جهت کمک به کاهش اندازه و درد ناشی از کیست یا ندول مستقیماً به درون ضایعه تزریق می کند. درمان زودهنگام آکنه بهترین روش جلوگیری از به جای ماندن جای زخم است. برای اسکارهای به جا مانده از آکنه از جراحی استفاده می شود. برای درمان اسکارهای نامنظم، لیزر سطحی مفید است.
● چگونگی مراقبت از پوست در افراد مبتلا به آکنه
- پوست را با ملایمت پاک کنید؛
اگر مبتلا به آکنه هستید، باید صورت را با یک پاک کننده ملایم (با نظر پزشک متخصص) روزی دو بار (صبح و شب) و بعد از فعالیت های سنگین شست وشو دهید. استفاده از صابون های قوی یا سایش با دستمال خشن مفید نبوده و می تواند مشکل را بدتر کند. موهایتان را به طور منظم با شامپو شسته و اگر موهای خیلی چربی دارید هر روز آن را بشویید.
- اجتناب از دستکاری ضایعات؛
از لمس و ساییدن مکرر پوست دچار ضایعه اجتناب کنید. از فشار وارد کردن، نیشگون گرفتن و کندن پوستی که دچار ضایعه شده یا جای زخم دارد، خودداری کنید.
- با دقت ریش بتراشید؛
ببینید استفاده از ریش تراش برقی بهتر است یا تیغ ریش تراش. زمانی که از تیغ ریش تراش دستی استفاده می کنید از سالم و تیز بودن تیغ باید مطمئن باشید. قبل از استفاده از خمیر ریش، صورت را به طور کامل با آب و صابون بشویید.
- از آفتاب سوختگی اجتناب کنید؛
بعضی از داروهایی که برای درمان آکنه استفاده می شود پوست را مستعد آفتاب سوختگی می کند. آفتاب سوختگی پوست را قرمز یا برنزه کرده که باعث تیرگی پوست می شود، در نتیجه ممکن است آسیب وارد شده به پوست کمتر قابل رویت باشد. آفتاب سوختگی باعث خشک تر شدن پوست می شود. به هر حال خطراتی مانند پیری زودرس و خطر ابتلا به سرطان پوست در صورت تداوم تماس با آفتاب وجود دارد.
- با دقت از مواد آرایشی استفاده کنید؛
در زمان درمان آکنه، لازم است مواد آرایشی را تغییر دهید. تمام مواد آرایشی مثل کرم پودر، رژگونه، سایه چشم و مواد مرطوب کننده و محصولات مراقبت از مو، باید عاری از چربی باشد. از محصولاتی که روی آن برچسب غیرکومدوژن وجود دارد، استفاده کنید. در بعضی از این افراد حتی این مواد هم آکنه را بدتر می کند. در هفته های اول درمان، حتی در استفاده از مواد آرایشی ممکن است با مشکل مواجه شوید زیرا پوست تحت تاثیر داروی موضعی تره ترینوئین یا بنزوئیل پروکساید قرمز شده یا دچار پوسته ریزی می شود.

 

● درمان جای آکنه

 
در جوش غرور جوانی اسکارها می توانند از سوراخهای کوچک که ممکن است با سوراخهای گشاد غدد چربی پوست اشتباه شوند، تا ضایعات آبله ای شکل بزرگ و عمیق وجود داشته باشند. این جوشگاهها یا اسکارها می توانند صورت، پشت، سینه و حتی بازوها را گرفتار کنند و می توانند فرو رفته یا برآمده باشند.
روشهای مختلف درمان اسکار آکنه و جوشگاههای صورت عبارتند از: عمل تراشیدن پوست، استفاده از لیزر CO۲، عمل جراحی برداشتن اسکار، برآمده کردن پوست و گرافت پوستی، تزریق مواد پرکننده اسکار و پیلینگ یا لایه برداری پوست که بر اساس شدت و گستردگی ناهنجاری پوست در افراد مبتلا می توان انتخاب کرد.

در روش درم ابریژن به وسیله عمل تراش پوست لایه سطحی پوست سائیده شده و در نتیجه لایه زیرین پوست که ظاهر صاف تر و شفاف تری دارد، جایگزین آن می شود. همچنین لایه زاینده پوست تا مدت ۶ ماه بعد فعالتر بوده و سرعت رسیدن سلولهای عمقی پوست به سطح پوست بیشتر شده و کلاژن سازی در ناحیه درم فعالتر شده و استحکام درم بیشتر می شود.
کلیه این اتفاقات باعث کم شدن عمق اسکار و فرورفتگی پوست یا از بین رفتن آن می شود. استفاده از کرمهای مخصوص که قبل از عمل باعث تحریک پوست و لایه برداری می شود، چند هفته قبل از عمل ضروری بوده و باعث سریعتر شدن ترمیم پوست پس از عمل سائیدن پوست می گردد.
پس از عمل با پانسمان مخصوص روی پوست پوشانده شده و بعد از ۲ تا ۴ روز، پانسمان برداشته می شود و پس از دو هفته بیمار می تواند با استفاده از وسایل ضد آفتاب به سرکار خود برود. البته تا مدت ۶ ماه بیمار نبایستی و معرض مستقیم نور آفتاب قرار بگیرد.
بیماران که سابقه عفونت تب خال و یا سابقه عدم ترمیم زخم دارند و همچنین کسانی که قرص اکوتان مصرف می کنند، بایستی قبل از عمل به پزشک اطلاع دهند. بعضی مواقع جوشگاههای عمیق پوست صورت را با عمل جراحی برداشته و محل را بخیه می زنیم، در برخی بیماران لازم است اسکارهای عمیق توسط تزریق کلاژن پر شده و یا در بعضی موارد پیوند پوست از پشت گوش به ناحیه فرو رفته پوست انجام می شود.
انواع مختلف پیلینگ، به تنهایی یا همراه سائیدن پوست برای بهبودی جوشگاههای سطحی و التهابی پوست انجام می شود که این عمل اگر همراه با مصرف طولانی مدت اسیدهای رتینوئیک و ترکیبات آلفاهیدروکسی اسید باشد، بخصوص در افراد با پوست سفید و روشن نتایج خوبی دارد. امروزه از لیزر دی اکسید کربن، در درمان اسکارهای پوستی نیز استفاده شده است که نتایج خوب بوده و با عمل سائیدن پوست قابل مقایسه است و عوارض نیز محدود گزارش شده است.
درمان تیرگی پس از التهاب ناشی از جوشهای دستکاری شده، مشکل و طولانی است و برای حصول نتایج مورد قبول، ۱۲-۶ ماه وقت لازم است. استفاده روزانه از ضد آفتابهای با طیف وسیع بخش مهم درمان است. انواع متفاوتی از کرمهای موضعی در درمان تیرگی پس از التهاب استفاده می شود که شامل کرمهای هیدروکینون، ترتینوئین، اسید گلالیکوئیک و آزلائیک اسید است.
استفاده از پیلینگهای شیمیایی در بدست آمدن نتایج عالی، موثر است.
سایر درمانها شامل استفاده از تری کلرواستیک اسید، کرایوتراپی سطحی با نیتروژن مایع می باشد که البته در افراد با پوست تیره به دلیل احتمال ایجاد اسکار بهتر است انجام نشود. استفاده از کرمهای پوشاننده برای مناطق درگیر نیز می تواند از لحاظ ظاهری برای فرد موثر باشد. رتین آلوئید و یا اسید گلیکولیک می تواند در درمان تیرگی پس از التهاب در مورد جوش صورت استفاده شود