پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار علمی پزشکی / آشنایی با ترش کردن معده یا ریفلاکس و راه درمان آن

آشنایی با ترش کردن معده یا ریفلاکس و راه درمان آن

ترش کردن

 

احساس سوزش در قسمت تحتانی قفسه سینه همراه با ترش کردن و احساس تلخی در دهان و گلو را “سوزش سر دل” می‌گویند.به این بیماری، “بازگشت اسید معده به مری” یا “رفلاکس معده” نیز گفته می‌شود.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   سوزش سر دل می‌تواند بعد از خوردن یک غذای سنگین یا در هنگام خواب برای مدت چند دقیقه یا چند ساعت احساس شود. 

 

– ترش کردن نشانهٔ چیست؟
ترش کردن هم مانند سوزش دل ناشی از نشت اسید از معده به درون مری است. به‌محض اینکه کمی اسید و غذا از معده برگردد، رسیدن آن به حلق بسیار ساده است.

 
کسانی که دچار ترش کردن می‌شوند، گرفتار شل شدن متناوب اسفنکتر مری (دریچهٔ ورودی مری به معده) هستند. این درچه به‌طور طبیعی یک طرفه است. اما اگر باز شود، محتویات معده به درون مری و حتی دهان باز می‌گردد. این مواد ترش مزه گاهی با آروغ و گاهی در اثر پرخوری بر می‌گردد.

 

حدود چهل درصد مردم جامعه، حداقل هر ماه يك مرتبه ترش مي كنند و سوزش پشت جناغ سينه پيدا مي كنند. در كشورهاي غربي 7 تا 10 در صد مردم اين بيماري را به طور متوسط يا شديد دارند. تعداد زيادي از افراد جامعه بيماري آنها خفيف است و ممكن است به پزشك هم مراجعه نكنند. اين بيماري چند برابر شايعتر از زخم معده است. بيماري برگشت معده به مري در سنين بالاتر از 40 شايعتر است ولي زنان باردار بيشتر از بقيه افراد به اين بيماري مبتلا مي شوند

 

علت این بیماری بسته نشدن دریچه ی بین مری و معده است؛ در نتیجه اسید معده به سمت مری برمی گردد، یعنی همان ” ترش کردن غذا” و این اسید، مری را تحریک می کند و سبب درد و سوزش سر دل می‌شود.
وقتی که غذا بلعیده می شود، از طریق مری پایین آمده و به سمت معده می رود. در محل ورود و خروج معده، ماهیچه‌های حلقوی وجود دارند که به آنها اصطلاحاً اسفنکتر(SPHINCTER) گفته می شود و به عنوان دریچه عمل می کنند.
وقتی غذا به معده می رسد، دریچه یا اسفنکتر بالایی معده باز شده و اجازه می دهد که غذا وارد معده شود. سپس این دریچه بسته می شود تا غذا و شیره گوارشی در معده نگهداری شوند. اگر این اسفنکتر خراب شود یا نشتی داشته باشد، شیره گوارشی که حاوی اسید معده نیز می باشد، به سمت بالا رفته و وارد مری می گردد. البته برگشت اسید معده به مری ممکن است به دلیل افزایش اسید معده نیز باشد.
ترش کردن غذا وقتی ایجاد می شود که اسید معده به مری برگردد. این اسید، مری را تحریک می کند و سبب درد و سوزش سر دل می‌شود.
اگر سوزش سر دل زیاد طول بکشد ممکن است التهاب مخاط مری را به وجود آورد.در صورت پیشرفت التهاب مخاط مری، مری تنگ ‌شده و امکان دارد دچار خونریزی شود و بلع نیز با مشکل مواجه می شود.
سوزش سر دل می‌تواند نشانه‌ای از وجود زخم باشد.

 

چه كساني برگشت از معده به مري دارند؟
همه شيرخواران دچار برگشت محتويات معده به مري مي باشند ولي با بزرگتر شدن شيرخوار بتدريج اين حالت از بين مي رود، به طوري كه افراد بزرگسال در حالت طبيعي برگشت از معده به مري ندارند يا بندرت دارند. افراد چاق و زنان حامله بيشتر از بقيه افراد در معرض اين بيماري مي باشند.

 

كساني كه شبها غذاي چرب (مثلا پيتزا) مي خورند و پس از مدت زمان كوتاهي با معده پر به رختخواب رفته و مي خوابند در معرض اين بيماري مي باشند.

 

افراد سيگاري و افرادي كه چاي پر رنگ يا قهوه مي خورند و يا افرادي كه مشروبات الكلي مي نوشند نيز در معرض اين بيماري مي باشند. بستن كمربند سفت و پوشيدن گن نيز سبب برگشت مواد از مري به معده مي شود
این حالت در هر کسی روی می‌دهد، اما در بعضی بیشتر است. آنقدر زیاد که التهاب مری ایجاد کند و باعث سوزش دل شود.
گرفتارئی به نام دیورتیکول زنکر هم باعث ترش کردن بعد از غذا می‌شود. در این حالت کمی غذا به جای فتن به معده در کیسه‌ای که در دیوارهٔ مری به‌وجود آمده است جای می‌گیرد و وقتی بعد از غذا دراز بکشید این غذا به دهان باز می‌گردد.

 

علت بيماري برگشت از معده به مري چيست؟
در بعضي از افراد اسفنکتر بين مري و معده شل شده و خوب عمل نمي كند. در چنين افرادي مخصوصا در حالت خوابيده كه شخص در حالت افقي قرار مي گيرد، امكان برگشت محتويات معده به داخل مري وجود دارد.
در گروه ديگري از بيماران اسفنکتر بين مري و معده خوب عمل مي كند ولي گاهي بدون دليل و بطور موقت شل شده و اجازه بازگشت محتويات معده را مي دهد.
در گروه سوم از بيماران اسفنکتر بين مري و معده سالم است ولي اختلاف فشار دو طرف آن زيادتر از معمول است. افراد چاق، زنان باردار و كساني كه كمر بند صفت مي بندند خانمهايي كه گن مي پوشند در اين گروه قرار مي گيرند.
برگشت غذا از معده به مري مخصوصا در هنگام زور زدن و يا دولا شدن براي بستن بند كفش يا بلند كردن چمدان سنگين بخصوص بعد از يك وعده غذاي سنگين رخ مي دهد و بيمار ممكن است آنرا به صورت ترش كردن (برگشت مواد به داخل دهان و سپس بلع كردن آن) و يا سوزش پشت جناغ (سوزش سر دل) احساس كند

 
 علائم بيماري برگشت از معده به مري
علائم اين بيماري عبارتند از ترش كردن و سوزش پشت جناغ سينه، سوزش قسمت بالاي شكم كه حدود يك ساعت بعد از غذا خوردن شديدتر مي شود و با جويدن قرص آنتي اسيد موقتا بهبودي مي يابد از علائم ديگر اين بيماري پر آب شدن ناگهاني دهان، صاف كردن صدا و يا هنگام بيدار شدن از خواب است.

سرفه شبانه و بيدار شدن از خواب بعلت برگشت مواد ترش به داخل دهان و گاهي گوش درد و يا احساس يك لقمه در گلو در طول روز از علائم اين بيماري است. بعضي از افراد ممكن است علائم چنداني نداشته باشند .

 

عوارض بيماري برگشت از معده به مري
1- عوارض تنفسي شامل حملات تنگي نفس و خس خس سينه شبيه به آسم، عفونت هاي تنفسي و سرفه مزمن
2- زخم شدن مري (5 در صد موارد)
3- تنگ شدن مري در 4 تا 20 درصد موارد كه بصورت اشكال در بلع غذاي جامد تظاهر مي كند.
4- مستعد شدن مري براي ايجاد سرطان چنانچه سالها بيماري ادامه يابد و معالجه صحيح صورت نگيرد مخاط مري تغييراتي پيدا مي كند و مستعد تبديل به سرطان از نوع آدنوكارسينوما مي شود
. پزشك چگونه بيماري برگشت از مري به معده را تشخيص مي دهد؟
پزشك ابتدا با گرفتن شرح حال از بيمار و سپس با انجام اندوسكوپي و ديدن مخاط انتهاي مري و نمونه برداري از آن به وجود بيماري و شدت آن پي مي برد. با اندازه گيري pH قسمت انتهاي مري كه بوسيله دستگاه مخصوص انجام مي گيرد برگشت محتويات معده به مري را مي توان ثابت كرد. گرفتن عكس با اشعه x از مري و معده ممكن است عوارض بوجود آمده را نشان دهد

 

– درمان ترش‌کردن
بعد از غذا دراز نکشید. کمی دراز کشیدن بعد از غذای دلچسب لذتبخش است، اما دراز کشیدن به پشت احتمال ترش کردن را زیادتر می‌کند. اگر حتماً باید چرتی بزنید، روی یک صندلی راحت و به‌ حالت نیمه نشسته بخوابید. بهتر از همه کمی قدم زدن بعد از غذاست که در این حالت اسید معده کمتر احتمال برگشت به مری دارد. چون ترش کردن به‌همان علّت سوزش دل روی می‌دهد، درمان آن هم مثل درمان سوزش دل است.
به پزشک مراجعه کنید. اگر درمان‌های سوزش دل ترش کردن را برطرف نکند، باید نزد پزشک بروید تا مری شما را معاینه کند. اگر دچار دیورتیکول‌زنکر شده باشید، پزشک با عمل جراحی آن را درمان می‌کند. 

از مصرف سیگار خودداری شود و مصرف چای و ترکیبات کافئین دار به حداقل برسد. پرهیز از مصرف مایعات در وعده های غذایی و خوردن وعده های غذایی کم حجم جهت درمان این بیماری ضروری است.

مصرف مکرر وعده های غذایی و در حجم کم برای این افراد توصیه می شود. هم چنین این بیماران نباید حداقل 2 تا 3 ساعت بعد از خوردن غذا، اقدام به استراحت و دراز کشیدن نمایند. در ضمن هنگام خوابیدن باید از بالش بلندی برای زیر سر استفاده کنند.

درمان دارویی همراه با روش های غیر دارویی باید شروع شود. بیماران می توانند از داروهای متنوعی که توسط پزشک قابل تجویز است، استفاده کنند که از آن جمله می توان به مصرف آنتی اسیدها و قرص های H2 بلاکر و ترکیبات PPI مانند  امپرازول اشاره کرد.

درمان شامل دو قسمت است.
الف – درمان غير دارويي كه در حقيقت تغيير شيوه زندگي است و شامل:

1- رژيم گرفتن و به وزن مطلوب رسيدن فرد چاق است.
2- پر خوري نكردن و ترك سيگار.
3- پرهيز از خوردن مواد غذايي چون: غذاي چرب، چاي پررنگ، قهوه، مشروبات الكلي، پرتغال و آب پرتغال، آب گوجه فرنگي و رب گوجه فرنگي، ترشي جات، فلفل، سير، پياز خام، نعناع و عرق نعناع و بالاخره هر غذايي كه بيمار را ناراحت مي كند.
4- باز كردن كمربند، نپوشيدن گن يا كليه بند و شال و غيره
5- دراز نكشيدن پس از فاصله پس از صرف غذا (تا 3 ساعت پس از صرف غذا دراز نكشد.)
6- جويدن آدامس
7- خوابيدن روي سطح شيبدار. بطوريكه پايه تخت در قسمت سر حدود 20 سانتيمتر بالاتر از پاي تخت باشد. بديهي است استفاده از متكاي بلند فايده اي ندارد بلكه آرتروز گردن را تشديد مي كند و هرگز توصيه نمي شود.

ب – درمان دارويي:

 

پزشك معالج اسيد معده را با داروهايي نظير رانيتيدين يا امپرازول مهار مي كند و ممكن است از داروهايي كه تخليه معده به داخل روده را تسريع مي كند هم استفاده كند ( مانند سيزاپرايد يا متوكلوپرامايد)

به طور کلي دوره درمان اين بيماري 4 تا 6 ماه است و ممكن است بيش از يك سال هم طول بكشد. عود اين بيماري پس از بهبودي كامل نيز بسيار زياد است  مشكلات درمان بيماري برگشت از مري به معده
مشكلات عمده درمان عود بيماري است و اكثرا عود به علت عدم رعايت توصيه هاي انجام شده غير دارويي بيمار است. تغيير شيوه زندگي و تغيير عادتهاي يك فرد بسيار مشكل است. ترك سيگار خود، هفت خوان است. كم كردن وزن در يك فرد چاق، هفت خوان ديگري است كه پيش روي بيمار است. عادت كردن بيمار با وضع جديد غذا خوردن، و حالت جديد خوابيدن كار ساده اي نيست. به طور كلي، بيماراني موفقند كه بتوانند هر چه سريعتر خود را با اين توصيه ها وفق دهند و دستورات دارويي را بطور دقيق رعايت كنند و چشم اميد به رحمت الهي داشته باشند.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

عوامل اصلی بیماری كلیه

معمولاً دو علت مهم برای نارسایی كلیه ها( یا مرحله نهایی بیماری كلیه) دیابت( دیابت …

درمان نارسایی کلیه

مهم‌ترين اقدام براي درمان بيماري نارسایی کلیه، برطرف كردن عامل بيماري مثلا ديابت و فشارخون …