مروری کوتاه بر علائم و عوارض سکته مغزی

 سکته مغزی یک فوریت پزشکی است که در صورت عدم تشخیص و درمان فوری می‌‌تواند باعث آسیب دائمی عصبی، ایجاد عوارض و مرگ شود.سکته مغزی (stroke)هنگامی رخ می‌دهد که یک لخته خونی باعث انسداد شریان‌ خون‌رسان به مغز می‌شود (سکته مغزی ایسکمیک) یا یک رگ خونی مغز پاره  و خونرسانی به بخشی از مغز متوقف می‌شود در عرض چند دقیقه پس از این حادثه سلول‌های مغز شروع به مردن می‌کنند.

 
 به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  علائم سکته مغزی اینها هستند:
•بی‌حسی با ضعف صورت، دست یا پا (به خصوص در یک طرف بدن).
•اغتشاش شعور ناگهانی، اشکال در صحبت کردن یا درک گفتار.
•اشکال ناگهانی در بینایی در یک یا دو چشم.
•اشکال ناگهانی در راه‌رفتن، سرگیجه یا از دست رفتن تعادل یا هماهنگی عضلات.
•سردرد شدید ناگهانی بدون علت مشخص.

در برخی از افراد این علائم حاصل از سکته مغزی به طور کامل بهبود پیدا می‌کند، اما در بیش از دوسوم بازماندگان مقداری ناتوانی باقی خواهد ماند.
عوامل خطرساز برای سکته مغزی شامل سن بالا، فشار خون بالا ، سابقه قبلی سکته مغزی، دیابت، کلسترول بالا، سیگار کشیدن، فیبریلاسیون دهلیزی (یک نوع اختلال ریتم قلب)، میگرنی که با اورا (علائم حسی قبل از شروع میگرن) همراه است و گرایش به لخته‌شدن خون می‌شود.
در درمان سکته مغزی در برخی موارد از داروهای حل‌کننده لخته می‌شود، اما به طور کلی درمان آن بر اساس مراقبت‌های حمایتی (فیزیوتراپی و کاردرمانی) و پیشگیری ثانوی با داروهای ضد پلاکتی مانند آسپیرین و دی‌پیریدامول برای جلوگیری از لخته‌شدن مجدد خون در رگهای مغز، کنترل فشار خون، داروهای استاتینی کاهنده کلسترول و در برخی از بیماران داروهای ضدانعقاد خون است.
مکانیسم‌های اصلی مولد سکته مغزی را می‌توان به دو گروه اصلی تقسیم کرد:
۱ – انسداد یک شریان :

این حالت معمولا در اثر تشکیل لخته های خون در جداره رگ پدید می‌آید . این لخته معمولا بتدریج در اثر رسوب چربی بزرگ‌تر شده و نهایتا باعث انسداد رگ می‌شود. گاه لخته‌ای از نقاط دیگر بدن به این شریان مهاجرت کرده و موجب انسداد آن میشود.
۲ – پارگی شریان داخل مغز:

این حالت معمولا باعث خونریزی موضعی و نرسیدن خون به نواحی تحت تغذیه شریان مورد نظر می‌شود. بسیاری از این موارد در اثر بالا رفتن کنترل نشده فشارخون و بعضا به علت غیر طبیعی بودن جداررگ‌ها پدید می‌آیند.
ریسک‌ فاکتورها – یا عوامل تسهیل‌کننده پیدایش سکته کدامند؟
فشار خون بالا . در صورت عدم درمان مناسب ، بیماری قند، سیگار، سابقه خانوادگی مثبت، تصلب شرائین یا سخت شدن جداره سرخرگ‌ها در آترواسکلروزیس) ، ضربان غیر طبیعی قلب، مصرف برخی داروها، وجود بعضی از بیماری‌های زمینه‌ای مثل اختلالات انعقادی ، غلظت بالای خون، و … نقش مهمی در زمینه‌سازی وقوع سکته‌های مغزی دارند.

علائم سکته‌های مغزی چیست ؟

بسته به اینکه کدام منطقه مغز و با چه وسعتی درگیر شده است ، علائم بالینی متفاوت خواهند بود اما در اغلب موارد یکی از حالات زیر پدید می‌آید:
۱ – ضعف یا فلج نیمی از بدن جزء معروفترین علائم سکته‌های مغزی بشمار می‌رود
۲ – اختلال نسبی یا کامل در حرکات ارادی یا حس بخشی از بدن مثلا یک دست یا یک پا
۳ – اختلال تکلم و ضعف عضلانی بخشی از صورت یا کرختی ، یا احساس سوزن سوزن شدن آن
۴ – اختلال تعادل ، مشکلات بینائی ، یا بهم خوردن مکانیسم بلع طبیعی
۵ – اختلال تنفس و گاه کاهش سطح هوشیاری
شدت و مدت علائم بیماری بسته به نوع سکته متفاوت است. برخی علائم ممکنست تا حد بسیار زیادی برطرف شوند، در حالیکه بعضی از انها می‌توانند مادام العمر زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار دهند اما نکته قطعی و اثبات شده اینست که درمان صحیح و بموقع می تواند بسیاری از علائم را کنترل کند و سرعت بهبودی بیمار را افزایش دهد.

تشخیص سکته مغزی 
 
 

در صورتی که سکته مغزی دیرتر تشخیص داده شود، عواقب بسیار وخیمی از قبیل فلج نیمی از بدن، از دست رفتن تکلم و یا سایر حواس را درپی خواهد داشت؛ به همین سبب انتخاب یک روش و سیستم صحیح برای تشخیص این اختلال اهمیت بسیار زیادی دارد.و  بهترین و سریع‌ترین روش تشخیص سکته مغزی، MRI است

 
از آنجا که متعاقب سکته مغزی، جریان خون در برخی مویرگ‌های مغزی که تغذیه کننده بافت مغز هستند قطع می‌شود، عملکرد آن قسمت از بدن برای مدتی از بین می‌رود، در صورتی که این وقفه بیشتر از زمان معین به طول بیانجامد، فعالیت قسمتی که خونرسانی به آن متوقف شده، کلا از بین رفته و این بسیار خطرناک است. در ضمن حد میانگینی که برای تشخیص سکته مغزی معین شده حداکثر تا ۶ ساعت است.
MRI مناسب‌ترین روش تشخیص سکته مغزی،است، اما در حال حاضر اختلاف نظرهایی روی عوارض MRI بین متخصصان وجود دارد.

در اغلب موارد، MRI هیچ تاثیر سویی ندارد اما برخی بیماران با شرایط خاص، مثل اشخاصی که درون گوش آنها ایمپلنت کار گذاشته شده، بیمارانی که به تازگی جراحی مغز داشته‌اند و یا افرادی که دچار ترس از فضای بسته هستند قادر به استفاده از روش MRI نیستند.
MRI دارای حسگرهای مغناطیسی بسیار قوی است که تنها ظرف ۳۰ دقیقه پس از سکته می‌تواند این اختلال را تشخیص دهد؛ در ضمن دستگاه CT اسکن جایگزین مناسبی برای MRI به حساب می‌آید.
 

درمان :

۱ – بستری در بیمارستان و انجام درمان های مقدماتی
۲ – شروع درمان‌های داروئی به صلاحدید پزشک برای جلوگیری از افزایش اندازه لخته
۳ – در صورت لزوم. انجام عمل جراحی برای بازکردن عروق مسدود (بندرت) . یا تخلیه خونریزی داخل مغزی
۴ – کنترل وضعیت بیمار پس از ترخیص (درمان مناسب فشار خون بالا، درمان و اصلاح بیماری‌های زمینه‌ای . رژیم غذائی مناسب و …)
۵ – نوتوانی (گفتار درمانی ، حرکت درمانی ، و…) در مراحل بعدی بسیار ارزشمند خواهد بود.
۶- تشنج(به صورت های مختلف).

اکثر بیماران پس از سکته مغزی از درد رنج می برند :
 
 
احساس درد پس از سکته مغزی امر شایعی است و ممکن است ماه ها باقی بماند.

محققان سوئدی دریافتند که بیماران چهار ماه پس از سکته مغزی از درد شکایت داشتند.

عوامل پیش بینی کننده درد شامل سن کمتر، جنسیت مونث، شدت بیشتر سکته و HbA1c بیشتر به عنوان شاخص قند خون بود. در مدت ۱۶ ماه ۲۱ درصد بیماران درد متوسط تا شدید داشتند، ۱۲ درصد درد خفیف و تعدادی هم هیچ دردی نداشتند. شدت درد در زنان به ویژه مبتلایان به علایم افسردگی شدیدتر بود.

عده ای از بیماران هم از اختلال در خواب در اثر درد شکایت داشتند.

به گفته سرپرست این تحقیق دکتر هایدل هنون به دلیل شیوع بالای درد در بیماران دچار شده به سکته مغزی، پزشکان که در اکثر موارد درد را در این بیماران نگرانی مهمی تلقی نمی کنند، باید توجه بیشتری به این مساله داشته باشند.

* سکته مغزی ناقص (mini-strokes) یا “حملات گذرای کاهش خونرسانی به مغز”
 
آشنایی با علائم هشداردهنده سکته مغزی ناقص
 
 سکته مغزی ناقص (mini-strokes) یا “حملات گذرای کاهش خونرسانی به مغز” هنگامی رخ می‌‌دهد که جریان خون به مغز به طور موقت مختل می‌شود. در این حالت آسیب دائمی به سلول‌های مغزی وارد نمی‌شود و علائم عصبی در کمتر از ۲۴ ساعت برطرف می‌شود.

حملات گذرای کم رسیدن خون به مغز (TIA) سکته ناقصی است که اغلب پیش از سکته کامل رخ می دهد.گرچه قبل از بسیاری از سکته های مغزی، TIA رخ نمی دهد،اما باید علائم هشدار دهنده آن را شناخت.

این کار به شما و دکترتان کمک نمی کند که تا از یک سکته مغزی کامل که ممکن است باعث آسیب مغزی دائم و شدید مغز شود جلوگیری کنید.

علائم TIA مشابه علائم سکته مغزی کامل است، اما معمولا تنها برای مدتی کوتاهی رخ می دهد. این علائم هشداردهنده می تواند شامل سیاهی رفتن چشم، فقدان هماهنگی عضلات یا تعادل، بیحسی یا ضعف در یک طرف بدن باشد.

برخی از افراد ممکن است دچار اشکال در سخن گفتن، مشکلات بینایی، یا سردرد شدید بدون دلیل واضح شوند.
آسیب طولانی مدت سکته مغزی خفیف
 
 
متخصصان می گویند سکته های مغزی خفیف اغلب مورد غفلت قرار می گیرند. برخی افراد به اشکال خفیف سکته مغزی دچار می شوند که علائم آن آنقدر خفیف است که غالبا مشخص نمی شود اما می تواند آسیب های جسمی و ذهنی را در پی داشته باشد.

پیام اصلی مطالعه فوق این است که عموم افراد و پزشکان توجه داشته باشند این اشکال سکته مغزی مشکلات جدی بر سلامت اعمال می کنند. در اغلب این موارد علائم به گونه ای هستند که افراد آنها را مشکل جدی درنظر نگرفته فورا به مرکز درمانی مراجعه نمی کنند.
از علائم سکته مغزی می توان به بی حسی یا ضعف ناگهانی صورت ، دست یا پا بویژه در یک سمت بدن ، مشکل پیدا کردن در تکلم یا درک ، مشکل ناگهانی در دید یک یا هر دو چشم ، سردرد شدید بدون علت ، مشکل ناگهانی در راه رفتن ، سرگیجه ، و یا ازدست دادن تعادل اشاره کرد.
اغلب افراد این علائم را چندان جدی درنظر نمی گیرند و یا گاهی پزشک این علائم را جدی نمی گیرد و لذا اقدام درمانی اساسی را توصیه نمی کند. و این در حالی است که سکته مغزی حتی به این شکل خفیف هم صدمات خود را بر سلامت این افراد اعمال می کند. 

ارتباط آلودگی هوا و خطر سکته مغزی
 
 
افزایش ذرات آلوده کننده هوا با افزایش تعداد سکته های مغزی ایجاد شده بواسطه لخته خون در مغز (نه با نوع ایجاد شده توسط پارگی عروق مغز) ارتباط دارد. به گزارش مدلاین پلاس ، گزارش های پیشین ارتباط بین آلودگی هوا و خطر کلی حملات قلبی و دیگر بیماری های قلبی عروقی را نشان داده اند اما اثر خاص بر سکته مغزی بخوبی مورد مطالعه قرار نگرفته بود.

محققان دریافته اند که افزایش در ذرات معلق آلوده کننده در هوا موارد سکته مغزی ایسکمیک (در اثر انسداد عروق مغز) را بالا می برد.
تحقیقات بیشتر نتایج مشابهی رادر مورد سطوح مونوکسید کربن ، دی اکسید نیتروژن و دی اکسید گوگرد در پی داشتند.
در مقابل این محققان ارتباطی را بین آلودگی هوا و موارد مراجعه کننده به بیمارستان در اثر سکته مغزی هموراژِیک نیافتند.
یک راه تاثیر آلودگی هوا در این مورد احتمالا از طریق اثرات التهابی است. راه دیگر رفلکس های ریوی است که تغییرات فشار خون و ضربان قلب را موجب می شود و احتمال سوم تغییرات در فاکتورهای انعقادی است که تشکیل لخته های بیشتر را سبب می شوند.
بهر حال نتایج این مطالعه و سایر تحقیقات نشان می دهد قرار نگرفتن در معرض آلودگی هوا احتمال ابتلا به برخی بیماری ها شامل بیماری های قلبی و سکته مغزی را کاهش می دهد
اگر هریک از این علائم حتی برای مدتی کوتاه در شما بروز کرد فورا به دکتر مراجعه کنید.

احتمال سکته مغزی در کسانی که ویتامین ث کافی مصرف می کنند کمتر است.
 
 
این ویتامین برای سیگاری ها هم ممکن است مفید باشد. براساس تحقیقی که توسط هلندی ها انجام شده احتمال ابتلای به سکته مغزی در کسانی که ویتامین ث کمتری مصرف می کنند سی درصد بیشتر از کسانی است که ویتامین ث بیشتر مصرف می کنند.بیشترین مقدار مصرف روزانه ویتامین ث ۱۳۳ میلی گرم و کمترین میزان ۹۷ میلی گرم بود. میزان مصرف روزانه توصیه شده ۶۰ میلی گرم در روز است.
احتمال سکته مغزی سیگاری هایی که ویتامین ث بیشتری مصرف می کنند ۷۰ درصد کمتر از سیگاری هایی است که ویتامین ث کمتر مصرف می کنند.
به عقیده محققان آنتی اکسیدان هایی مانند ویتامین ث احتمالا سلولها را از فشار اکسیدی ، که نقشی در سکته مغزی دارند ، حفظ می کنند.
خانم دکتر مونیک برتلر از مرکز پزشکی اراسموس در روتردام که این تحقیق را را انجام داده می گوید این تحقیق تایید می کند تغذیه سالم برای انسان مفید است یعنی مصرف غذاهایی که از نظر آنتی اکسیدان ها و سبزیجات غنی باشد و این موضوعی است که در طی سالهای اخیر ثابت شده است.

مصرف ویتامین ای (E) نیز در جلوگیری از ابتلا به سکته مغزی در سیگاری ها تاثیر داشت اما در غیرسیگاری ها اثری نداشت.

خانم دکتر برتلر گفت این دلیلی برای ادامه کشیدن سیگار نیست زیرا دلایل پزشکی کافی برای زیانهای بیش از حد سیگار وجود دارد.
وی گفت مصرف مکمل های دارویی حاوی ویتامین های ای و ث و سایر آنتی اکسیدان ها چنین تاثیری ندارد البته نه این که بی تاثیر باشند اما مصرف سبزیجات و میوه های دارای آنتی اکسیدان های فوق موثرتر و مفیدتر است.

مطالعات نشان می دهد مصرف زیاد ویتامین ث از راه ادرار دفع می شود.

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*