مروری کوتاه بر علائم و عوارض سکته مغزی

 سکته مغزی یک فوریت پزشکی است که در صورت عدم تشخیص و درمان فوری می‌‌تواند باعث آسیب دائمی عصبی، ایجاد عوارض و مرگ شود.سکته مغزی (stroke)هنگامی رخ می‌دهد که یک لخته خونی باعث انسداد شریان‌ خون‌رسان به مغز می‌شود (سکته مغزی ایسکمیک) یا یک رگ خونی مغز پاره  و خونرسانی به بخشی از مغز متوقف می‌شود در عرض چند دقیقه پس از این حادثه سلول‌های مغز شروع به مردن می‌کنند.

 
 به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  علائم سکته مغزی اینها هستند:
•بی‌حسی با ضعف صورت، دست یا پا (به خصوص در یک طرف بدن).
•اغتشاش شعور ناگهانی، اشکال در صحبت کردن یا درک گفتار.
•اشکال ناگهانی در بینایی در یک یا دو چشم.
•اشکال ناگهانی در راه‌رفتن، سرگیجه یا از دست رفتن تعادل یا هماهنگی عضلات.
•سردرد شدید ناگهانی بدون علت مشخص.

در برخی از افراد این علائم حاصل از سکته مغزی به طور کامل بهبود پیدا می‌کند، اما در بیش از دوسوم بازماندگان مقداری ناتوانی باقی خواهد ماند.
عوامل خطرساز برای سکته مغزی شامل سن بالا، فشار خون بالا ، سابقه قبلی سکته مغزی، دیابت، کلسترول بالا، سیگار کشیدن، فیبریلاسیون دهلیزی (یک نوع اختلال ریتم قلب)، میگرنی که با اورا (علائم حسی قبل از شروع میگرن) همراه است و گرایش به لخته‌شدن خون می‌شود.
در درمان سکته مغزی در برخی موارد از داروهای حل‌کننده لخته می‌شود، اما به طور کلی درمان آن بر اساس مراقبت‌های حمایتی (فیزیوتراپی و کاردرمانی) و پیشگیری ثانوی با داروهای ضد پلاکتی مانند آسپیرین و دی‌پیریدامول برای جلوگیری از لخته‌شدن مجدد خون در رگهای مغز، کنترل فشار خون، داروهای استاتینی کاهنده کلسترول و در برخی از بیماران داروهای ضدانعقاد خون است.
مكانيسم‌هاي اصلي مولد سكته مغزي را مي‌توان به دو گروه اصلي تقسيم كرد:
1 – انسداد يك شريان :

اين حالت معمولا در اثر تشكيل لخته هاي خون در جداره رگ پديد مي‌آيد . اين لخته معمولا بتدريج در اثر رسوب چربي بزرگ‌تر شده و نهايتا باعث انسداد رگ مي‌شود. گاه لخته‌اي از نقاط ديگر بدن به اين شريان مهاجرت كرده و موجب انسداد آن ميشود.
2 – پارگي شريان داخل مغز:

اين حالت معمولا باعث خونريزي موضعي و نرسيدن خون به نواحي تحت تغذيه شريان مورد نظر مي‌شود. بسياري از اين موارد در اثر بالا رفتن كنترل نشده فشارخون و بعضا به علت غير طبيعي بودن جداررگ‌ها پديد مي‌آيند.
ريسك‌ فاكتورها – يا عوامل تسهيل‌كننده پيدايش سكته كدامند؟
فشار خون بالا . در صورت عدم درمان مناسب ، بيماري قند، سيگار، سابقه خانوادگي مثبت، تصلب شرائين يا سخت شدن جداره سرخرگ‌ها در آترواسكلروزيس) ، ضربان غير طبيعي قلب، مصرف برخي داروها، وجود بعضي از بيماري‌هاي زمينه‌اي مثل اختلالات انعقادي ، غلظت بالاي خون، و … نقش مهمي در زمينه‌سازي وقوع سكته‌هاي مغزي دارند.

علائم سكته‌هاي مغزي چيست ؟

بسته به اينكه كدام منطقه مغز و با چه وسعتي درگير شده است ، علائم باليني متفاوت خواهند بود اما در اغلب موارد يكي از حالات زير پديد مي‌آيد:
1 – ضعف يا فلج نيمي از بدن جزء معروفترين علائم سكته‌هاي مغزي بشمار مي‌رود
2 – اختلال نسبي يا كامل در حركات ارادي يا حس بخشي از بدن مثلا يك دست يا يك پا
3 – اختلال تكلم و ضعف عضلاني بخشي از صورت يا كرختي ، يا احساس سوزن سوزن شدن آن
4 – اختلال تعادل ، مشكلات بينائي ، يا بهم خوردن مكانيسم بلع طبيعي
5 – اختلال تنفس و گاه كاهش سطح هوشياري
شدت و مدت علائم بيماري بسته به نوع سكته متفاوت است. برخي علائم ممكنست تا حد بسيار زيادي برطرف شوند، در حاليكه بعضي از انها مي‌توانند مادام العمر زندگي بيمار را تحت تاثير قرار دهند اما نكته قطعي و اثبات شده اينست كه درمان صحيح و بموقع مي تواند بسياري از علائم را كنترل كند و سرعت بهبودي بيمار را افزايش دهد.

تشخيص سكته مغزي 
 
 

در صورتي كه سكته مغزي ديرتر تشخيص داده شود، عواقب بسيار وخيمي از قبيل فلج نيمي از بدن، از دست رفتن تكلم و يا ساير حواس را درپي خواهد داشت؛ به همين سبب انتخاب يك روش و سيستم صحيح براي تشخيص اين اختلال اهميت بسيار زيادي دارد.و  بهترين و سريع‌ترين روش تشخيص سكته مغزي، MRI است

 
از آنجا كه متعاقب سكته مغزي، جريان خون در برخي مويرگ‌هاي مغزي كه تغذيه كننده بافت مغز هستند قطع مي‌شود، عملكرد آن قسمت از بدن براي مدتي از بين مي‌رود، در صورتي كه اين وقفه بيشتر از زمان معين به طول بيانجامد، فعاليت قسمتي كه خونرساني به آن متوقف شده، كلا از بين رفته و اين بسيار خطرناك است. در ضمن حد ميانگيني كه براي تشخيص سكته مغزي معين شده حداكثر تا 6 ساعت است.
MRI مناسب‌ترين روش تشخيص سكته مغزي،است، اما در حال حاضر اختلاف نظرهايي روي عوارض MRI بين متخصصان وجود دارد.

در اغلب موارد، MRI هيچ تاثير سويي ندارد اما برخي بيماران با شرايط خاص، مثل اشخاصي كه درون گوش آنها ايمپلنت كار گذاشته شده، بيماراني كه به تازگي جراحي مغز داشته‌اند و يا افرادي كه دچار ترس از فضاي بسته هستند قادر به استفاده از روش MRI نيستند.
MRI داراي حسگرهاي مغناطيسي بسيار قوي است كه تنها ظرف 30 دقيقه پس از سكته مي‌تواند اين اختلال را تشخيص دهد؛ در ضمن دستگاه CT اسكن جايگزين مناسبي براي MRI به حساب مي‌آيد.
 

درمان :

1 – بستري در بيمارستان و انجام درمان هاي مقدماتي
2 – شروع درمان‌هاي داروئي به صلاحديد پزشك براي جلوگيري از افزايش اندازه لخته
3 – در صورت لزوم. انجام عمل جراحي براي بازكردن عروق مسدود (بندرت) . يا تخليه خونريزي داخل مغزي
4 – كنترل وضعيت بيمار پس از ترخيص (درمان مناسب فشار خون بالا، درمان و اصلاح بيماري‌هاي زمينه‌اي . رژيم غذائي مناسب و …)
5 – نوتواني (گفتار درماني ، حركت درماني ، و…) در مراحل بعدي بسيار ارزشمند خواهد بود.
6- تشنج(به صورت هاي مختلف).

اکثر بيماران پس از سكته مغزي از درد رنج مي برند :
 
 
احساس درد پس از سكته مغزي امر شايعي است و ممكن است ماه ها باقي بماند.

محققان سوئدي دريافتند كه بيماران چهار ماه پس از سكته مغزي از درد شكايت داشتند.

عوامل پيش بيني كننده درد شامل سن كمتر، جنسيت مونث، شدت بيشتر سكته و HbA1c بيشتر به عنوان شاخص قند خون بود. در مدت 16 ماه 21 درصد بيماران درد متوسط تا شديد داشتند، 12 درصد درد خفيف و تعدادي هم هيچ دردي نداشتند. شدت درد در زنان به ويژه مبتلايان به علايم افسردگي شديدتر بود.

عده اي از بيماران هم از اختلال در خواب در اثر درد شكايت داشتند.

به گفته سرپرست اين تحقيق دكتر هايدل هنون به دليل شيوع بالاي درد در بيماران دچار شده به سكته مغزي، پزشكان كه در اكثر موارد درد را در اين بيماران نگراني مهمي تلقي نمي كنند، بايد توجه بيشتري به اين مساله داشته باشند.

* سکته مغزی ناقص (mini-strokes) یا “حملات گذرای کاهش خونرسانی به مغز”
 
آشنایی با علائم هشداردهنده سکته مغزي ناقص
 
 سکته مغزی ناقص (mini-strokes) یا “حملات گذرای کاهش خونرسانی به مغز” هنگامی رخ می‌‌دهد که جریان خون به مغز به طور موقت مختل می‌شود. در این حالت آسیب دائمی به سلول‌های مغزی وارد نمی‌شود و علائم عصبی در کمتر از 24 ساعت برطرف می‌شود.

حملات گذراي کم رسيدن خون به مغز (TIA) سکته ناقصي است که اغلب پيش از سکته کامل رخ مي دهد.گرچه قبل از بسياري از سکته هاي مغزي، TIA رخ نمي دهد،اما بايد علائم هشدار دهنده آن را شناخت.

اين کار به شما و دکترتان کمک نمي کند که تا از يک سکته مغزي کامل که ممکن است باعث آسيب مغزي دائم و شديد مغز شود جلوگيري کنيد.

علائم TIA مشابه علائم سکته مغزي کامل است، اما معمولا تنها براي مدتي کوتاهي رخ مي دهد. اين علائم هشداردهنده مي تواند شامل سياهي رفتن چشم، فقدان هماهنگي عضلات يا تعادل، بيحسي يا ضعف در يک طرف بدن باشد.

برخي از افراد ممکن است دچار اشکال در سخن گفتن، مشکلات بينايي، يا سردرد شديد بدون دليل واضح شوند.
آسيب طولاني مدت سکته مغزي خفيف
 
 
متخصصان مي گويند سکته هاي مغزي خفيف اغلب مورد غفلت قرار مي گيرند. برخي افراد به اشکال خفيف سکته مغزي دچار مي شوند که علائم آن آنقدر خفيف است که غالبا مشخص نمي شود اما مي تواند آسيب هاي جسمي و ذهني را در پي داشته باشد.

پيام اصلي مطالعه فوق اين است که عموم افراد و پزشکان توجه داشته باشند اين اشکال سکته مغزي مشکلات جدي بر سلامت اعمال مي کنند. در اغلب اين موارد علائم به گونه اي هستند که افراد آنها را مشکل جدي درنظر نگرفته فورا به مرکز درماني مراجعه نمي کنند.
از علائم سکته مغزي مي توان به بي حسي يا ضعف ناگهاني صورت ، دست يا پا بويژه در يک سمت بدن ، مشکل پيدا کردن در تکلم يا درک ، مشکل ناگهاني در ديد يک يا هر دو چشم ، سردرد شديد بدون علت ، مشکل ناگهاني در راه رفتن ، سرگيجه ، و يا ازدست دادن تعادل اشاره کرد.
اغلب افراد اين علائم را چندان جدي درنظر نمي گيرند و يا گاهي پزشک اين علائم را جدي نمي گيرد و لذا اقدام درماني اساسي را توصيه نمي کند. و اين در حالي است که سکته مغزي حتي به اين شکل خفيف هم صدمات خود را بر سلامت اين افراد اعمال مي کند. 

ارتباط آلودگي هوا و خطر سکته مغزي
 
 
افزايش ذرات آلوده کننده هوا با افزايش تعداد سکته هاي مغزي ايجاد شده بواسطه لخته خون در مغز (نه با نوع ايجاد شده توسط پارگي عروق مغز) ارتباط دارد. به گزارش مدلاين پلاس ، گزارش هاي پيشين ارتباط بين آلودگي هوا و خطر کلي حملات قلبي و ديگر بيماري هاي قلبي عروقي را نشان داده اند اما اثر خاص بر سکته مغزي بخوبي مورد مطالعه قرار نگرفته بود.

محققان دريافته اند که افزايش در ذرات معلق آلوده کننده در هوا موارد سکته مغزي ايسکميک (در اثر انسداد عروق مغز) را بالا مي برد.
تحقيقات بيشتر نتايج مشابهي رادر مورد سطوح مونوکسيد کربن ، دي اکسيد نيتروژن و دي اکسيد گوگرد در پي داشتند.
در مقابل اين محققان ارتباطي را بين آلودگي هوا و موارد مراجعه کننده به بيمارستان در اثر سکته مغزي هموراژِيک نيافتند.
يک راه تاثير آلودگي هوا در اين مورد احتمالا از طريق اثرات التهابي است. راه ديگر رفلکس هاي ريوي است که تغييرات فشار خون و ضربان قلب را موجب مي شود و احتمال سوم تغييرات در فاکتورهاي انعقادي است که تشکيل لخته هاي بيشتر را سبب مي شوند.
بهر حال نتايج اين مطالعه و ساير تحقيقات نشان مي دهد قرار نگرفتن در معرض آلودگي هوا احتمال ابتلا به برخي بيماري ها شامل بيماري هاي قلبي و سکته مغزي را کاهش مي دهد
اگر هريک از اين علائم حتي براي مدتي کوتاه در شما بروز کرد فورا به دکتر مراجعه کنيد.

احتمال سكته مغزي در كساني كه ويتامين ث كافي مصرف مي كنند كمتر است.
 
 
اين ويتامين براي سيگاري ها هم ممكن است مفيد باشد. براساس تحقيقي كه توسط هلندي ها انجام شده احتمال ابتلاي به سكته مغزي در كساني كه ويتامين ث كمتري مصرف مي كنند سي درصد بيشتر از كساني است كه ويتامين ث بيشتر مصرف مي كنند.بيشترين مقدار مصرف روزانه ويتامين ث 133 ميلي گرم و كمترين ميزان 97 ميلي گرم بود. ميزان مصرف روزانه توصيه شده 60 ميلي گرم در روز است.
احتمال سكته مغزي سيگاري هايي كه ويتامين ث بيشتري مصرف مي كنند 70 درصد كمتر از سيگاري هايي است كه ويتامين ث كمتر مصرف مي كنند.
به عقيده محققان آنتي اكسيدان هايي مانند ويتامين ث احتمالا سلولها را از فشار اكسيدي ، كه نقشي در سكته مغزي دارند ، حفظ مي كنند.
خانم دكتر مونيك برتلر از مركز پزشكي اراسموس در روتردام كه اين تحقيق را را انجام داده مي گويد اين تحقيق تاييد مي كند تغذيه سالم براي انسان مفيد است يعني مصرف غذاهايي كه از نظر آنتي اكسيدان ها و سبزيجات غني باشد و اين موضوعي است كه در طي سالهاي اخير ثابت شده است.

مصرف ويتامين اي (E) نيز در جلوگيري از ابتلا به سكته مغزي در سيگاري ها تاثير داشت اما در غيرسيگاري ها اثري نداشت.

خانم دكتر برتلر گفت اين دليلي براي ادامه كشيدن سيگار نيست زيرا دلايل پزشكي كافي براي زيانهاي بيش از حد سيگار وجود دارد.
وي گفت مصرف مكمل هاي دارويي حاوي ويتامين هاي اي و ث و ساير آنتي اكسيدان ها چنين تاثيري ندارد البته نه اين كه بي تاثير باشند اما مصرف سبزيجات و ميوه هاي داراي آنتي اكسيدان هاي فوق موثرتر و مفيدتر است.

مطالعات نشان مي دهد مصرف زياد ويتامين ث از راه ادرار دفع مي شود.

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar