سرطان پروستات ( Prostate cancer )

سرطان پروستات یکی از شایع‌ترین سرطان‌هایی است که مردان را مبتلا می‌کند.

سرطان پروستات عبارت است از وجود سلولهای سرطانی در پروستات که به علت افزایش آندروژن و غدد فوق کلیوی بوده و باعث انسداد در دستگاه ادراری می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  سرطان پروستات دومین علٌت شایع مرگ ناشی از سرطانها در مردان به حساب می آید اما در صورت تشخیص به موقع با موفقیت قابل درمان می باشد. از علایم این سرطان می توان به وجود دردی مبهم در ناحیه لگن ، تکرر ادرار ، اختلالات ادراری دیگر نظیر عدم توانایی در ادرار کردن ، وجود درد در حین ادرار ، جریان ادراری ضعیف، وجود خون در ادرار و منی و انزال دردناک اشاره نمود.

علاوه بر موارد مذکور وجود درد در پشت کمر ، لگن و قسمتهای فوقانی اندام تحتانی ، کاهش اشتها و وزن و درد استخوانی دائمی نیز از جمله دیگر علائم این نوع سرطان به حساب می آید. توصیه می شود مردان بالای ۴۰ سال بطور معمول بوسیله خود یا پزشک معاینه مقعدی با انگشت داشته باشند. تا از این طریق بتوان بزرگی پروستات ، شکل غیر طبیعی آن و یا وجود هرگونه توده در پروستات ، را شناسایی کرد.

درسن بالای ۵۰ نیز توصیه می شود مردان بطور سالانه معاینه مقعدی همراه با انجام آزمایش اختصاصی برای اندازه گیری آنتی ژن اختصاصی پروستات ، داشته باشند. این آزمایش نوعی آزمایش خونی است که سطح آنتی ژن را اندازه می گیرد این آنتی ژن بطور طبیعی و منظم وارد جریان خون می شود اما درصورتیکه غدد پروستات سرطانی شود مقدارش افزایش می یابد.

بعلاوه می توان با استفاده از ابزار خاصی بیوپسی نیز انجام داد. ممکن است در آن واحد پزشک متخصص ۱۴ بیوپسی از غدد پروستات بگیرد.

سپس نمونه ها توسط پاتولوژسیت بررسی می شود تا مشخص شود که آیا بافت سرطانی شده است و اگر سرطانی شده است در چه مرحله ای قرار دارد و در صورت تشخیص سرطان چندین روش درمانی وجود دارد که سلولهای سرطانی را از بین می برند.

این روشها می توانند همراه با پرتو درمانی باشند که در آن با استفاده از اشعه، سلولهای سرطانی از بین برده می شوند. از روش های درمانی دیگر هورمون درمانی است بخصوص در مواقعی که سرطان در مراحل اولیه باشد. در این روش از داروهایی استفاده می شود که منجر به کاهش تستوسترون خون می شوند.

این رژیم درمانی در مراحل اولیه سرطان داده می شود و در طی آن معلوم می شود که آیا سرطان وارد فاز عدم موفقیت خواهد شد یا نه. آخرین روش درمانی در آوردن غدد پروستات از طریق جراحی است که خود دارای انواع مختلفی می باشد.

 پروستات چیست؟

این عضو بصورت غده ای کوچک در زیر مثانه قرار داشته و قسمت فوقانی مجرای ادراری را در بر می گیرد. این غده در جلوی راست روده قرار دارد و سطح پشتی آن از طریق معاینه راست روده قابل لمس است. (معاینه از طریق مقعد) عمل این غده ساختن مایعی است که قسمتی از مایع منی را می سازد.

این غده منجر به یکسری اختلالات در مردان می شود که از جمله آنها می توان به بزرگی این غده، التهاب و سرطان آن اشاره نمود.

غده پروستات غده‌اى است که تنها در مردان یافت مى‌شود. این غده در زیر مثانه قرار دارد و مایعى به داخل منى ترشح مى‌کند.

سرطان پروستات با نشانه‌هاى مرتبط با دفع ادرار و یا درد شکم تظاهر مى‌کند. این نشانه‌ها با علائم بیمارى‌هاى رایجى مانند عفونت و بزرگى خوش‌خیم پروستات مشابهت دارد.

علت سرطان پروستات
علت آن دقیقا مشخص نیست. اما زمینه ژنتیکی (سیاه پوستان آمریکا بیشتر مبتلا می‌شوند)، عوامل هورمونی (شانس بروز سرطان پروستات با گذشت سن بالا می‌رود و ممکن است به علت تغییرات هورمونی حاصله نظیر کم شدن مقدار آندرسترون و یا افزایش مقادیر سرمی استروژن و استرادیول باشد)، رژیم غذایی (مصرف زیاد چربی با ایجاد تغییر در متابولیسم کلسترول و استروئید، شانس بروز سرطان را افزایش می‌دهد.

مصرف سبزیجات یا رنگدانه‌های سبز و زرد یک اثر حفاظتی از بروز سرطان پروستات دارد)، عوامل شیمیایی سرطان زا (تماس با عوامل شغلی و محیطی شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کند، شغل هایی که شانس بروز سرطان را بیشتر می‌کنند شامل کارگرانی که با کودها، بافتنیها و لاستیک سر و کار دارند، تماس با بطری‌های حاوی کادمیوم و ویروس‌ها (با مشاهده ویروس در بافت سرطانی پروستات توسط میکروسکوپ الکترونی) را در بروز سرطان پروستات موثر می‌دانند.

سرطان پروستات چیست؟

بدلیل میزان بروز بالای آن این سرطان از مشکلات سلامتی شایع به حساب می آید. این نوع سرطان از این نظر با سایر سرطانها متفاوت است که در صد قابل ملاحظه ای از مردان مبتلا دارای فرمهای بدون علامت آن می باشد.

معمولاً این نوع سرطان علامت خاصی ایجاد نکرده و به خارج از غده پروستات گسترش نمی یابد. گاهی اوقات نیز این سرطان کوچک بوده و به کندی رشد می کند و خطر کمتری برای بیمار خواهد داشت.

 علائم هشداردهنده

علائمی که بروز آنها احتمال سرطان پروستات را مطرح می‌کند، از جمله اینها هستند:

• احساس مکرر نیاز به ادرار کردن به خصوص در شب
•احساس درد یا سوزش در هنگام ادرار کردن.
•اشکال در هنگام شروع و متوقف‌ کردن ادرار یا ادرار ضعیف.
•خون در ادرار یا منی.
•درد یا سفتی در کمر، لگن یا ران‌ها.
•ناتوانى جنسى.
•عوامل خطرساز برای سرطان پروستات.
عوامل خطرساز

گرچه سرطان پروستات در اغلب موارد مرگبار نیست، شناخت عوامل خطرساز برای این بیماری برای تشخیص علائم سرطان پروستات و درمان زودرس آن اهمیت دارد.

از جمله عوامل خطرساز بالقوه برای سرطان پروستات اینها هستند:

سن بالا: سرطان پروستات اغلب در افراد سالمند دیده مى شود و افراد زیر ۵۰ سال به ندرت به آن مبتلا مى شوند. مردان بالاى ۶۰ سال بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات هستند.

وراثت: سابقه ارثى سرطان پروستات عامل مهمى در ابتلا به این سرطان است.

میزان بالای تستوسترون: افزایش میزان ترشح هورمون جنسی مردانه، تستوسترون در خون اغلب موجب تسریع روند بدخیمى سرطان پروستات مى‌شود.

مصرف چربی زیاد: رژیم غذایی پرچربی خطر سرطان پروستات را افزایش می‌دهد (در مقابل رژیم غذایی کم‌چربی و مملو از میوه و سبزی خطر را کم می‌کند.)

نژاد: سیاهپوستان بیشترین خطر ابتلای به این سرطان را دارند. سفید پوستان در معرض خطر متوسط هستند و ژاپنی‌ها  پایین‌ترین میانگین خطر ابتلا به این سرطان را دارند.

روش‌‌های بیماریابی یا غربالگری

معاینه غده پروستات از طریق معاینه مقعد ساده‌ترین روش بیماریابی برای سرطان پروستات است. در این روش پزشک از داخل مقعد بیمار، غده پروستات را معاینه مى‌کند. وجود سطح خشن و نامنظم بافت از علائم هشداردهنده سرطان پروستات محسوب مى‌شود.

تومورهاى سرطانى آنتى‌ژن‌هاى مشخصى را تولید مى‌کنند که ممکن است از طریق آزمایش خون کشف شوند. آنتی‌ژنى که تنها غده پروستات تولید مى‌شود،” آنتی‌ژن اختصاصى پروستات” (Prostate Specific Antigen ,PSA) است.

البته تنها سطح بالای PSA در آزمایش خون فرد نمایانگر ابتلا به سرطان پروستات نیست. در برخى از موارد عفونت و یا بزرگى خوش‌خیم غده پروستات مى‌تواند سبب افزایش میزان PSA در خون شود.

 تشخیص به موقع بیمارى، دست کم ۵ سال بیشتر به زندگى مبتلایان به سرطان پروستات اضافه مى کند. توصیه می‌شود که مردان در سنین بالاى ۴۰ سال سالیانه مورد معاینه غده پروستات قرار گیرند و در سنین بالاى ۵۰ سال، هر سال آزمایش آنتى ژن مخصوص پروستات را انجام دهند.

غربالگری سرطان پروستات

در حال حاضر از معاینه مستقیم راست روده و اندازه گیری آنتی ژن اختصاصی پروستات برای تشخیص سرطان پروستات استفاده می شود.سن شروع این روشهای غربالگری بطور دقیق مشخص نیست. ولی با اینحال اکثر متخصصین اعتقاد دارند این دو روش برای سنین بالای ۵۰ سال جهت غربالگری سرطان باید انجام شود. امٌا در کسانیکه شانس بیشتری جهت ابتلا دارند، نظیر کسانیکه سابقه مثبت خانوادگی دارند غربالگری باید در سنین پائین تر یعنی ۴۰ سال انجام شود.

 معاینه انگشتی راست روده

برای اینکار در حالیکه بیمار در حالت سجده یا خوابیده به پهلو می باشد، معاینه صورت می گیرد. به منظور معاینه پزشک در حالیکه دستکش به دست خود کرده است انگشت خود را وارد راست روده فرد معاینه شونده کرده و پروستات از نظر اندازه، قوام و یا وجود هرگونه توده دیگر در داخل راست روده بررسی می کند از آنجائیکه این روش به تنهایی برای تشخیص سرطان پروستات کافی نیست باید از اندازه گیری اختصاصی پروستات نیز استفاده نمود.

این آزمایش در آزمایشگاه یا بیمارستان انجام شده و ابزار زیادی لازم ندارد. از مریض نمونه خون گرفته شده و نمونه جهت آزمایش به آزمایشگاه فرستاده خواهدشد.

در حالت عادی مقدار این آنتی ژن بسیار کم است اما در بعضی شرایط مقدار آن افزایش می یابد که نشانه بزرگی غیرسرطانی پروستات و یا سرطان پروستات می باشد

در حال حاضر به منظور تشخیص به موقع و زود هنگام سرطان پروستات توصیه می شود هر دو عمل فوق با هم انجام شود. البته باید متذکر شد که وجود هرگونه حالت غیرطبیعی در دو روش فوق حتماً به معنای سرطان نیست و می تواند ثانویه به بزرگی خوش خیم پروستات نیز باشد.

 درمان

پرتودرمانی که ممکن است به‌وسیله کاشت املاح طلا در پروستات یا قرار دادن مواد پرتوزا (رادیواکتیو) ید دار در داخل پروستات یا تابش اشعه با ولتاژ بالا توسط منبع خارجی صورت گیرد.

دارودرمانی مطالعات آندوکرینی نشان داده که کم کردن آندروژنها منجر به آتروفی سلولهای اپیتلیال آن می‌شود و آندروژن در بیضه و غدد فوق کلیوی تولید شده و درمانهای آندوکرینی به صورت زیر است.

حذف منبع تولید آندروژی. مهار گونادوترپین هیپوفیز. کاهش ساخت آندروژن. جلوگیری از تأثیر آندروژن بر روی بافت‌ها.
مصرف فلوتامید (اولکسین)، داروهای خوراکی مهار کننده آندروژن، جدیدترین درمان دارویی کانسر پروستات است. هورمون آزاد کننده گونادوتروپین (آنالوگهای لوپرولید، گاسرلین استات) نیز گاهی در درمان بکار می‌رود. این عوامل ترشح یا عملکرد آندروژنها را که سبب تحریک و رشد تومور است، مهار می‌کند.

گاهی به بیمار استروژن می‌دهند (دی اتیل استیل بسترون) و با مهار آزاد سازی گونادوترپین هیپوفیز مقادیر سرمی تستوسترون را کاهش می‌دهند. از داروهای شیمی درمانی می‌توان به سیلکوفسفامید (سیستوکسان)، ۵ فلوئور و اوراسیل استراموستین فسفات، دوکسور و بی سین هیدروکلراید (آدریامایسین) و سیتومایسین c (موتامایسین) اشاره کرد.

درمان جراحی جراحی شامل پروستاتکتومی ترانس یوترال و پروستاتکتومی رادیکال است. پروستاتکتومی ترانس یوترال برای تومورهای خوب دیفرانسیه با حجم کم یا به عنوان یک عمل تسکینی برای رفع انسداد انجام می‌شود و در واقع یک آدنکتومی است از بافت جدید و پروستات حقیقی و کپسول فیبروتیک آن را خارج نمی‌کنند.

پروستاتکتومی رادیکال از طریق پرینه یارتروپیک انجام می‌شود و محتویاتی مانند تمام غده پروستات، کپسول بیرونی، وزیکول سیمینالها، مقاطعی از وازود فرانها و قسمتی از گردن مثانه خارج می‌شود.

این روش‌های درمانی ممکن است به صورت منفرد یا همراه با هم برای درمان بیماران به کار روند
 تحت نظر گرفتن بیمار:

این روش براى بیمارانى تجویز مى شود که جراحى برایشان مفید نیست و یا رشد غده سرطانى پروستات آنها بسیار کند و آهسته است.

سرمادرمانی (کرایوتراپی):

در این روش با تزریق نیتروژن مایع به درون غده پروستات انجماد بافتی و انهدام سلول هاى سرطانى بافت ایجاد می‌شود.
 شیمى درمانى:

استفاده از داروهاى شیمیایى منجر به انهدام سلول هاى سرطانى مى‌شود.
پرتودرمانی: هدف از رادیوتراپى کنترل رشد سلول هاى سرطانى است. تابش اشعه به محل تومور ممکن است به صورت خارجى یا داخلى باشد.

هورمون درمانى:

از آنجا که هورمون تستوسترون به رشد سرطان غده پروستات کمک مى‌کند با به بیماران داروهاى ضد تستوسترون مانند قرص استروژن داده می‌شود.

جراحی:

عمل جراحی برای برداشتن غده پروستات انجام می‌شود. اخیرا  این عمل از طریق لاپاراسکوپی هم انجام می‌شود

علل عوامل خطر ساز  وابسته به سرطان پروستات چیست؟

بنظر می رسد این نوع سرطان ثانویه به علل مختلف ایجاد می شود. معمولاً این سرطان افراد مسن را درگیر می کند و به ندرت قبل از ۴۰ سالگی اتفاق می افتد ولی بعد از این سن میزان بروز آن بطور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد.

آمار حاصله در کل جهان نشاندهنده سومین سرطان شایع و ششمین مرگ ناشی از سرطان در مردان برای این سرطان  می باشد.  به نظر می رسد علل ژنتیکی و رژیم غذایی و نژاد در بروز آن دخالت داشته باشند. مردانیکه سابقه خانوادگی بروز این سرطان را دارند. شانس بیشتری جهت ابتلا به آن خواهند داشت.

استفاده از رژیمهای غذایی خاصی ممکن است شانس ابتلا به این سرطان را کاهش دهد نظیر غذاهای غنی از لیکوپن،سلنیم و ویتامین E، گوجه فرنگی پخته منبعی از لیکوپن های کارتنوئیدی به حساب می آید.

این ترکیبات نوعی ترکیبات آنتی اکسیدانی هستند که از سلولها در برابر سرطانی شدن محافظت می کنند.

مطالعات زیادی نشان داده اند که استفاده از این ترکیبات به مقدار فراوان می تواند شانس ابتلا به این سرطان را کاهش دهد. مصرف سلنیم نیز می تواند شانس ابتلا به این سرطان را کاهش دهد.

به نظر می رسد که بروز این سرطان در بعضی مردان ثانویه به کاهش تماس با اشعه آفتاب و کاهش توانایی بدن در ساخت این ویتامین است.

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

۱۲‬مهر "مایکل اسمیت"، برنده جایزه نوبل شیمی ‪ ۱۹۹۳‬در گذشت

۲۲‬شهریور سالروز تولد ابداع‌کننده "روش رنگ آمیزی گرم" است

۱۹‬تیر، سالروز تولد کریستالیزه‌کننده " ویتامین آ" است

دوم آبان "هاینریش هرمان رابرت کخ" عامل بیماری سل را کشف کرد

۱۱‬دی (اول ژانویه ‪ ۲۰۰۸ ‬) ، ‬در چنین روزی، “ویلهلم رونتگن” فیزیکدان آلمانی ، کشف اشعه ایکس را اعلام کرد.

‪ ۲۲‬اسفند (‪ ۱۴‬مارس) ، در چنین روزی "آستین فلینت" یکی از پیشگامان تحقیق در زمینه بیماریهای قلبی درگذشت.

۲۶ فروردین (۱۵ آوریل ) ، در چنین روزی اولین دستگاه ۳ بعدی فلوروسکوپی با اشعه X برای استفاده در کاتتریزتسیون قلبی ، به کار رفت

۲۵‬شهریور سالروز تولد "ژان باپتیست بویلاد" پزشک معروف فرانسوی است

۲۱ مرداد برابر با ۱۲ آگوست ۱۸۶۵ م. ، در چنین روزی دکتر جوزف لیستر برای نخستین بار از ماده ضد عفونی کننده در انجام یک عمل جراحی استفاده کرد .

۱۹‬شهریور، سالروز تولد " سیدنهام " کاشف بیماری تب مخملک است

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*