پیشگیری و درمان گرمازدگی در تابستان

بدن انسان بطور عمده توسط منبسط ساختن عروق سطحی پوست و تعریق دمای افزایش یافته بدن را كاسته و سبب تنظیم و كنترل گرمای بدن می گــردد. اما در آب و هوای مرطوب عملكرد تعریق مختل و كند شده و بدن دیگر قادر به خنك ساختن خود نمیباشد. دو عـامل فعالیت بدنی شدید و طولانی مدت و آب و هوای گرم مسبب بیماریهای مربوط به گرما هستند. همچنین زمانی كه فرد دچار كم آبی در بدن خود میگردد در معرض عوارض گرمای زیاد قرار خواهد داشت زیرا در این حالت غلظت خون بدن افزایش یافته و جریان خون كند میگردد كه سبب اختلال در عملكرد ارگانهای بدن می شود.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، هنگام گرمازدگی زیاد رگ‌های سطحی بدن باز می‌شوند و تبخیر آب از سطح بدن به چند برابر افزایش پیدا می‌کند. در نتیجه املاح خون تقلیل یافته و قلب و مغز قدری ناراحت می‌شوند! طوری که گاهی ناراحتی‌های قلبی و روانی عارض می‌شود.

همچنین وقتی انسان از یک محیط سرد یا ملایم وارد منطقه گرم سیر می‌شود، تقریبا 10 روز زمان می‌برد تا بدن او بتواند با محیط جدید سازش کند و از همین رو برای جلوگیری از گرمازدگی ضمن اینکه لازم است در حد توان، خود را از گرما دور نگه دارد باید از آبی که حدود یک در هزار نمک طعام در آن موجود است میل کند تا به کم آبی مبتلا نگشته و مقداری نمک دفع شده از بدن نیز جبران شود. فرد تازمانی که به هوای گرم عادت کند باید فعالیت جسمی ملایمی داشته باشد و لباس‌های گشاد کتانی بپوشد تا عرق به خوبی از آن خارج شود.
بيماريهاي مـربوط به گرما هنگامي روي مي دهند كه دماي بـدن فرد از حد طبيعي خود افزايش مي يابـد. بدن انسان بطور عمده توسط منبسط ساختن عروق سطحي پوست و تعريق دماي افزايش يافته بدن را كاسته و سبب تنظيم و كنترل گرماي بدن مي گــردد. اما در آب و هواي مرطوب عملكرد تعريق مختل و كند شده و بدن ديگر قادر به خنك ساختن خود نميباشد. دو عـامل فعاليت بدني شديد و طولاني مدت و آب و هواي گرم مسبب بيماريهاي مربوط به گرما هستند. همچنين زماني كه فرد دچار كم آبي در بدن خود ميگردد در معرض عوارض گرماي زياد قرار خواهد داشت زيرا در اين حالت غلظت خون بدن افزايش يافته و جريان خون كند ميگردد كه سبب اختلال در عملكرد ارگانهاي بدن مي شود.
گاهی اوقات مکانیسم های کاهش دمای بدن شدت می یابند که اگر رفع نشود، منجر به بروز عوارض گرمازدگی در فرد خواهد شد.
وقتی دمای خون بیشتر از حد طبیعی می شود، مرکز کنترل در مغز ( هیپوتالاموس ) پیام هایی را به دستگاه گردش خون می فرستد تا جریان خون را افزایش داده و رگ های خونی را ، به خصوص در قسمت پوست بدن گشاد کند . وقتی رگ ها گشاد شدند، جریان خون درون آنها افزایش یافته، در نتیجه گرمای اضافی از خون وارد هوای خنک می شود. اگر این عمل برای خنک کردن بدن کافی نباشد، غدد عرق شروع به ترشح عرق می کنند و تبخیر عرق از سطح پوست باعث خنک شدن آن می شود.
اما اگر دمای هوا خیلی بالا باشد، افزایش جریان خون تأثیر زیادی در کاهش دمای بدن ندارد. همچنین اگر آب زیادی از راه تعریق از دست بدهید، حجم خونتان کاهش و دمای بدنتان افزایش می یابد. اگر مقدار تولید گرما در بدن سریع تر و بیشتر از مقدار دفع آن باشد، دمای مرکزی بدن افزایش می یابد و منجر به تخریب عمل بسیاری از اندام ها می شود که ناشی از گرمازدگی است.
معمولاً بعد از اینکه برای مدت طولانی در معرض دمای بالای هوا قرار بگیرید، گرمازدگی رخ می دهد ، مثل کار کردن در محیطی خیلی گرم، مخصوصاً اگر به گرما عادت نداشته باشید یا ورزش شدید مخصوصاً در تابستان یا وقتی که در اثر یک بیماری ، تب بالایی داشته باشید.
آب وهوای مرطوب باعث می شود، تعریق تأثیر چندانی در خنک کردن بدن نداشته باشد ، زیرا عرق کمتر تبخیر می شود.
پوشیدن لباس زیاد و پُرخوری از عوامل افزایش دهنده دمای بدن هستند. کمبود نمک در بدن بیشتر از کاهش آب ، در بروز علائم گرمازدگی مؤثر است.
البته در اکثر موارد این گرمازدگی ها اصولا گرمازدگی نیست و با استراحت کوتاهی برطرف می گردد. اما گاهی گرمازدگی های کاملا جدی روی می دهد که عدم برخورد صحیح با آنها به راحتی می تواند عوارض جبران ناپذیری را ایجاد نماید.

● گرمازدگي به دو دسته تقسيم مي شود :
الف – کلاسيک يا non exertional
ب ) فعاليتي يا exertional
فرم کلاسيک بيشتر در سنين بالا و در بيماران قلبي عروقي ، بيماريهاي مزمن ، بيماريهاي رواني ، معلولان ، افراد چاق ، افرادي که به هر دليل دچار کاهش آب بدن شده اند ، افراد الکلي و استفاده کنندگان از بعضي داروها ( آرامبخش و خواب آور ، آنتي کولينرژيک ، آنتي هيستامين و داورهاي مدر ) پس از چند روز تماس با هواي گرم که امکان تهويه مناسب محيط هم نباشد اتفاق مي افتد .
فرم فعاليتي در سنين پائين تر و به دنبال فعاليتها و ورزشهاي سنگين در آب و هواي گرم ( مانند کساني که مسافت زيادي مي دوند ، بازيکنان فوتبال ) و در شرايط کمبود آب بدن ( دهيدراتاسيون ) اتفاق مي افتد .
بطور کلي گرمازدگي در بالاي ۵۰ سال و بيشتر در فصول گرم و مرطوب اتفاق مي افتد که دماي مرکزي بدن به بيش از ۴۰ درجه سانتيگراد مي رسد .
● انواع گرمازدگی بر اساس شدت آن :
۱- گرمازدگی خفیف :
این حالت وقتی پیش می آید که فردی به مدت طولانی در معرض حرارتی به نسبت بالا قرار گیرد.
علایم آن اغلب به صورت گرفتگی عضلانی، خستگی مفرط و گاهی سرگیجه و غش است .
کمک های اولیه :
۱- مصدوم را به محل خنکی منتقل سازید.
۲- به مصدوم محلول ORS یا محلول آب و نمک و شکر (۱ قاشق چایخوری نمک با ۸ قاشق چایخوری شکر در یک لیتر آب) بدهید.
۳- عضلات گرفته گرمازده را ماساژ دهید.
۴- هوله مرطوب روی پیشانی و عضلات گرفتار مصدوم قرار دهید.
۵- اگر علایم بهبود نیافت یا وخیم تر شد مصدوم را به مرکز درمانی منتقل کنید.
۶- بیمار باید استراحت نماید و در صورت لزوم از پنکه برای خنک کردن او استفاده شود.
۲- گرمازدگی متوسط :
این حالت به علت قرار گرفتن فرد در معرض گرمای زیاد و فعالیت بدنی شدید در محیط، مثل: ملاحان، کشاورزان، آتش نشان ها، پیش می آید.
علایم به صورت: سرگیجه و عدم هوشیاری است و به دنبال آن پوست رنگ پریده می شود.
سایر علایم به صورت تنفس سریع و سطحی، نبض ضعیف، ضعف و تعریق بدن می باشد.
کمک های اولیه
۱- باید وی را به مکانی خنک مثل زیرسایه بان یا اتاق برده ، لباس های وی را از بدن خارج نمود .
۲- مصدوم را وادار به دراز کشیدن کرده و پاهای او را بالا آورید .
۳- به وسیله پارچه مرطوب و باد زدن و یا هر وسیله دیگر مصدوم را خنک کنید .
از روش های متداول برای خنک کردن فرد گرمازده استفاده از یک ملحفه نازک مرطوب است بهتر است ابتدا ملحفه را خیس کرده و روی بدن وی کشیده و هر چند دقیقه یکبار ملحفه را مرطوب کرده و یا تکان دادن ملحفه مرطوب موجب پائین آمدن دمای بیمار شوید تا بتدریج بدن فرد گرما زده خنک شود .
۴- به مصدوم محلول ORS یا محلول آب و نمک و شکر بدهید. ( مشروط بر اینکه هوشیار بوده و استفراغ نکند)
۵- به هنگام ضرورت باید از کپسول اکسیژن استفاده نمود و در نبود اکسیژن ، اگر لازم شد به مریض تنفس مصنوعی بدهید .
۶- همواره در این مواقع که با فرد گرما زده روبرو هستید توجه داشته باشید که استفاده از داروهای تب بر در اینگونه موارد هیچگونه اثری نمی گذارد چرا که در این افراد سیستم تنظیم مرکزی دما مشکلی ندارد و در واقع بالا بودن دمای بدن ناشی از محیط است.
۷- و پس از انجام اقدامات اولیه میبایست در صورت عدم بهبودی فرد گرمازده او را سریعا به مرکز درمانی منتقل سازید
۳- گرمازدگی شدید :
این حالت بسیار خطرناک است بیشتر در روزهای گرم و مرطوب اتفاق می افتد .
علایم :
قیافه گرمازده، تب دار بوده، پوست گرم و خشک و تنفس سطحی و نبض ضعیف می شود . درجه حرارت بدن مصدوم افزایش یافته،  كاهش هوشیاری و احتمالا اغما و تشنج نیز جزو سایر علایم است. اقدامات اولیه :
۱- همه لباس های مصدوم را درآورده و او را در حوله یا پارچه مرطوب قرار دهید .
می توان مصدوم را داخل وان یا لگن آب سرد قرار داد .(مواظب باشید مصدوم غرق نشود) در مواقع حاد با تجویز و نظارت پزشک می توان از قرار دادن کیسه های یخ در کشاله ران زیر بغل زانو مچ دست و پا نیز استفاده کرد.
۲- اگر مریض در شوک است شوک را درمان کنید.
۳- در صورت داشتن امکانات استحمام توجه کنید که استحمام با آب سرد ممکن است سبب شوک و مرگ بیمارشود ، لذا بهتر است با آبی که ۲ تا ۳ درجه خنک تر از دمای بدن بیمار باشد بیمار را خنک کرد تا وقتی که دمای بدن او به ۳۹ درجه سانتیگراد برسد به این نکته توجه داشته باشید که از گذاشتن بیمار در وان یخ بدون دستور مستقیم پزشک خودداری کنید !
۴- در این مواقع باید به بیمار مایعات خنک خورانده شود تا دمای بدن وی به حدود دمای طبیعی برسد .
توجه داشته باشید تا پائین آمدن دمای بدن ، مرطوب کردن ملحفه و بدن را می باید ادامه داده و پس از انجام کمک های اولیه حتما باید فرد مصدوم را به مرکز فوریت های پزشکی رساند .
● اقدامات اوليه کلی  :
جهت کمک به فردي که دچار گرمازدگي شده است ،‌ بايد وي را به مکاني خنک مثل زيرسايه بان يا اتاق برده ، لباس هاي وي را از بدن خارج نمود .
بيمار بايد استراحت کرده ودر صورت لزوم از پنکه براي خنک کردن او استفاده شود . به هنگام ضرورت بايد از اکسيژن استفاده شود و سريعاً به پزشک مراجعه شود . تجويز سرم وريدي براي رفع دهيدراتاسيون و اختلالات الکتروليتي به وجود آمده لازم است .
در موارد شديد بيمار را بايد در بيمارستان بستري کرد .
استحمام با آب سرد ممکن است سبب شوک و مرگ بيمارشود ، لذا بهتر است با آبي که ۲ تا ۳ درجه خنک تر از دماي بدن بيمار باشد بيمار را خنک کرد تا وقتي که دماي بدن او به ۳۹ درجه سانتيگراد برسد .
براي خنک کردن فرد گرمازده يک ملحقه نازک مرطوب روي بدن وي کشيده و هر چند دقيقه يکبار ملحفه را مرطوب کرده تا بتدريج بدنش خنک شود . بايد به بيمار مايعات خنک خورانده شود تا دماي بدن وي به حدود دماي طبيعي برسد . مرطوب کردن محلفه و بدن را بايد ادامه داد و پس از انجام کمک هاي اوليه بايد فرد مصدوم را به مرکز فوريت هاي پزشکي رساند .
● عوارض ناشي از گرما به قرار زير است:

1-  گرمازدگي خفيف

در اين حالت بدن بشدت عرق كرده و حجم خون كاهش مي يابد.

علايم:
تعريق شديد-ضعف-سرگيجه-سردرد-حالت تهوع-استفراغ-افزايش ضربان قلب-كاهش فشار خون-پوست مرطوب،سرد و رنگ پريده-افزايش درجه حرات مركزي بدن تا 39-38 درجه سلسيوس.

درمان:
انتقال بيمار به يك مكان خنك و سايه-دادن مايعات به بيمار براي جبران كم آبي بدن. براي جبران نمك بدن نيز بايد اندكي نمك (به نسبت يك قاشق چاي خوري نمك در يك ليتر آب) به آب اضافه كرد- لباسهاي فرد گرمازده را در آورده و يك ملحفه مرطوب دور بدن وي بپيچيد و يا توسط باد بزن مصدوم را باد بزنيد.

2-  گرمازدگي شديد

اين حالت بسيار خطرناك بوده و خطر مرگ را نيز ميتواند در پي داشته باشد. در اين حالت حرارت مركزي بدن از 40.5 درجه سلسيوس فراتر ميرود. در اين وضعيت اغلب ارگانهاي بدن در معرض آسيب بافتي قرار ميگيرند. گرمازدگي شديد يك وضعيت اورژانس بوده و دماي بدن فرد گرمازده بايد سريعا كاهش يابد. عدم درمان گرمازدگي شديد به تشنج، كما و مرگ منجر خواهد شد. گرمازدگي شديد علاوه بر اثرات سوء آن بروي سيستم عصبي همچنين كبد، كليه ها، قلب و عضلات را نيز در معرض آسيب قرار ميدهد.

علايم:
پوست قرمز رنگ، داغ، رنگ پريده و خشك-ضربان تند و قوي-سردرد ضرباني-پريشاني و سرگيجه-تنفس كم عمق-مردمك چشم ممكن است متسع شده و به نور واكنش نشان ندهد.

عوامل ايجاد كننده: قرار گرفتن در زير آفتاب به مدت طولاني-فعاليت شديد بدن-كم آب شدن بدن.

درمان:
تلاش براي كاهش حرارت بدن بايد بسرعت انجام گيرد: بيمار را به مكان خنك و سايه انتقال داده و لباسهايش را از تن جدا كنيد. روي دستها و پاها آب خنك ريخته و يا يك ملحفه خيس را دور بدن مصدوم بپيچيد- بيمار را در معرض باد قرار داده و يا توسط پنكه و يا باد بزن اقدام به خنك كردن وي كنيد. هنگامي كه روي دستها و پاها آب ميريزيد حتما دستها و پاها را شديدا ماساژ دهيد تا خون خنك شده به سمت نواحي مركزي بدن رانده گردد.

3-  گرفتگي عضلات

همان گرفتگي عضلات ميباشد كه عامل آن گرما ميباشد. اين حالت پس از فعاليت شديد بدني ايجاد ميگردد. درمان آن خوراندن مايعات كافي همراه با اندكي نمك (به نسبت 4/1 قاشق چايخوري نمك در يك ليوان آب) به مصدوم و انجام حركات كششي پس از آن ميباشد.

4-  سنكوب گرما

اين حالت نوعي غش خفيف ميباشد كه به علت فعاليت شديد در آب و هواي گرم ايجاد ميگردد. بدن در تلاش براي افزايش دفع گرما از بدن اقدام به منبسط ساختن عروق سطحي پوست ميكند اما هنگامي كه اين مكانيسم بسرعت انجام ميگيرد سبب كاهش جريان خون به مغز گشته و حالت غش را ايجاد ميكند.

علايم:
سرگيجه- سردرد- افزايش ضربان قلب- حالت تهوع- استفراغ- غش و بي هوشي.

درمان آن مانند درمان گرمازدگي خفيف ميباشد.

5-  عرق سوز

در اين حالت نواحي خاصي در بدن (معمولا نواحي پوشيده شده توسط لباس) دچار خارش و سوزش شديد ميگردد. اين حالت بيشتر در آب و هواي گرم و مرطوب و در افراد خردسال، داراي فعاليت شديد، بيماران بستري و تب دار مشاهده ميگردد. اين عارضه معمولا پس از چند روز بخودي خود بر طرف ميگردد. هنگامي كه تعريق بدن افزايش مي يابد عرق به سلولهاي سطح پوست آسيب وارد ساخته و يك سد در مقابل خروج عرق ايجاد ميكند. بنابراين عرق در زير پوست به دام افتاده و تجمع مي يابد. در اين حالت برآمدگيهاي ريزي روي پوست ايجاد ميگردد. هنگامي كه اين برآمدگيهاي جوش مانند ريز ميتركند محتويات عرق تخليه گشته و فرد احساس سوزش ميكند.

درمان:
هيچگاه از مواد كاهش دهنده تعريق و يا پودر بچه استفاده نكنيد اين عمل تنها علايم را تشديد ميكند. تنها از لوسيون كالامين (CALAMIN) و يا كرم هيدروكورتيزون (HYDROCORTISON 1%) استفاده كنيد.
● بررسی علائم و درمان تفکیکی جهت انواع گرمازدگی :

۱) گرمازدگی خفیف
در این حالت بدن بشدت عرق كرده و حجم خون كاهش می یابد.
▪ علایم:
فرد گرمازده اغلب خسته و گيج مي شود و ممکن است دچار برخي علائم از قبيل سردرد ، گرفتگي عضلات ، پوست خشک و داغ ، تهوع يا استفراغ ، سنکوپ ، تشنج ، اختلالات ريتم قلب ، اختلال تکلم ، افت فشار خون ( به دليل دهيدراسيون و اتساع عروق محيطي ) ، رنگ پريدگي ، نبض ضعيف ، هذيان ، کاهش حجم ادرار و در موارد پيشرفته عدم هوشياري شود که در صورت عدم رسيدگي به بيمار مي تواند کشنده باشد .
علائم دیگر :
تعریق شدید ضعف سرگیجه سردرد حالت تهوع استفراغ افزایش ضربان قلب كاهش فشار خون پوست مرطوب،سرد و رنگ پریده افزایش درجه حرات مركزی بدن تا ۳۹ ۳۸ درجه سلسیوس.
▪ درمان:
انتقال بیمار به یك مكان خنك و سایه دادن مایعات به بیمار برای جبران كم آبی بدن. برای جبران نمك بدن نیز باید اندكی نمك (به نسبت یك قاشق چای خوری نمك در یك لیتر آب) به آب اضافه كرد لباسهای فرد گرمازده را در آورده و یك ملحفه مرطوب دور بدن وی بپیچید و یا توسط باد بزن مصدوم را باد بزنید.
۲) گرمازدگی شدید
این حالت بسیار خطرناك بوده و خطر مرگ را نیز میتواند در پی داشته باشد. در این حالت حرارت مركزی بدن از ۴۰.۵ درجه سلسیوس فراتر میرود. در این وضعیت اغلب ارگانهای بدن در معرض آسیب بافتی قرار میگیرند. گرمازدگی شدید یك وضعیت اورژانس بوده و دمای بدن فرد گرمازده باید سریعا كاهش یابد. عدم درمان گرمازدگی شدید به تشنج، كما و مرگ منجر خواهد شد. گرمازدگی شدید علاوه بر اثرات سوء آن بروی سیستم عصبی همچنین كبد، كلیه ها، قلب و عضلات را نیز در معرض آسیب قرار میدهد.
▪ علایم:
پوست قرمز رنگ، داغ، رنگ پریده و خشك ضربان تند و قوی سردرد ضربانی پریشانی و سرگیجه تنفس كم عمق مردمك چشم ممكن است متسع شده و به نور واكنش نشان ندهد.
كرامپهاي عضلاني ناشي از گرما :
اين وضعيت شامل اسپاسم عضلات ارادي به دليل تخليه الكتروليتها بوده , معمولاً زماني رخ ميدهد كه فرد در اثر قرارگرفتن در معرض گرما , دچار تعريق شديد شده , مقداري زيادي آب و نمك از دست بدهد , و سپس توسط نوشيدن آب , كمود مايعات خود را بدون در نظر گرفتن كمبود نمك جبران نمايد (مانند بروز كرامپهاي عضلاني در ورزشكاران )
مداخلات اورژانس شامل خنك نگهداشتن بيمار و خوراندن نمك و يا تزريق نرمال سالين به او ميباشد .
خستگي مفرط ناشي از گرما :
اين وضعيت معمولاً زماني رخ ميدهد كه فرد در اثر قرار گرفتن در معرض گرما , مقادير زيادي آب ونمك را از طريق تعريق شديد از دست بدهد . شكايات بيمار معمولاً شامل سردرد , تهوع , سرگيجه و اختلال در بينايي است .
مداخلات اورژانس در اين وضعيت شامل قرار دادن بيمار در جاي خنك و خوراندن آب و نمك به او مي باشد . در صورت وجود حالت تهوع و استفراغ , و يا بيهوش بودن بيمار تزريق وريدي نرمال سالين ضروري است .
● هيپوترمي در گرمازدگي :
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  در موقعيتهاي بسيار گرم , بخصوص در هواي مرطوب و بدون باد ( شرجي ) , ممكن است هيپوترمي ظاهر گردد. در چنين وضعيتي درجه حرارت بدن به بالاي 40 درجه سانتيگراد رسيده , تنظيم حرارت مختل مي شود . علائم شامل كانفيوژن , اغما و تشنج است . در هيپوترمي هيپوتالاموس دچار بدكاري مي شود و چون بيمار عرق نمي كند(بدليل شرايط محيطي), پوست گرم و خشك است . معمولاً كاهش آب و الكتروليتها شديد نيست .
اقدام به خنك كردن بيمار بايد هر چه سريعتر صورت گيرد . مهمترين مسئله , كاهش سريع درجه حرارت بدن تا 35 درجه سانتيگراد است . شستشوي بدن توسط الكل , خواباندن بيمار در يخ , استفاده از پنكه يا كولر , غوطه ور كردن بيمار در آب سرد , و استفاده از پتوهاي خنك كننده مي تواند كمك كننده باشد . مطلقاً آسپرين جهت كاهش تب استفاده نكنيد , زيرا نه تنها نمي تواند درجه حرارت را در اين افراد تصحيح كند , بلكه داراي يك اثر منفي روي هموستاز بدن است كه در اين شرايط مي تواند بسيار خطرناك باشد .
كنترل حرارت بدن بايد از طريق ركتال صورت گيرد . زماني كه درجه حرارت به 39 درجه سانتيگراد رسيد . عمليات خنك كننده بايد متوقف گردد تا از عوارض احتمالي هيپوترمي جلوگيري به عمل آيد . مانيتورينگ دقيق بيمار از نظر افزايش مجدد درجه حرارت لازم است .
از بروز لرز در بيمار ممانعت بعمل آوريد , زيرا لرزيدن موجب افزايش درجه حرارت بدن مي شود . در صورت بروز لرز حين خنك كردن بيمار , بلافاصله عامل خنك كننده را حذف نماييد .
▪ عوامل ایجاد كننده:
قرار گرفتن در زیر آفتاب به مدت طولانی فعالیت شدید بدن كم آب شدن بدن.
▪ درمان:
تلاش برای كاهش حرارت بدن باید بسرعت انجام گیرد: بیمار را به مكان خنك و سایه انتقال داده و لباسهایش را از تن جدا كنید. روی دستها و پاها آب خنك ریخته و یا یك ملحفه خیس را دور بدن مصدوم بپیچید بیمار را در معرض باد قرار داده و یا توسط پنكه و یا باد بزن اقدام به خنك كردن وی كنید. هنگامی كه روی دستها و پاها آب میریزید حتما دستها و پاها را شدیدا ماساژ دهید تا خون خنك شده به سمت نواحی مركزی بدن رانده گردد.
۳) گرفتگی عضلات
همان گرفتگی عضلات میباشد كه عامل آن گرما میباشد. این حالت پس از فعالیت شدید بدنی ایجاد میگردد. درمان آن خوراندن مایعات كافی همراه با اندكی نمك (به نسبت ۴/۱ قاشق چایخوری نمك در یك لیوان آب) به مصدوم و انجام حركات كششی پس از آن میباشد.
۴)سنكوب گرما
این حالت نوعی غش خفیف میباشد كه به علت فعالیت شدید در آب و هوای گرم ایجاد میگردد. بدن در تلاش برای افزایش دفع گرما از بدن اقدام به منبسط ساختن عروق سطحی پوست میكند اما هنگامی كه اینمكانیسم بسرعت انجام میگیرد سبب كاهش جریان خون به مغز گشته و حالت غش را ایجاد میكند.
▪ علایم:
سرگیجه سردرد افزایش ضربان قلب حالت تهوع استفراغ غش و بی هوشی.
▪ درمان آن مانند درمان گرمازدگی خفیف میباشد.
۵) عرق سوز
در این حالت نواحی خاصی در بدن (معمولا نواحی پوشیده شده توسط لباس) دچار خارش و سوزش شدید میگردد. این حالت بیشتر در آب و هوای گرم و مرطوب و در افراد خردسال، دارای فعالیت شدید، بیماران بستری و تب دار مشاهده میگردد. این عارضه معمولا پس از چند روز بخودی خود بر طرف میگردد. هنگامی كه تعریق بدن افزایش می یابد عرق به سلولهای سطح پوست آسیب وارد ساخته و یك سد در مقابل خروج عرق ایجاد میكند. بنابراین عرق در زیر پوست به دام افتاده و تجمع می یابد. در این حالت برآمدگیهای ریزی روی پوست ایجاد میگردد. هنگامی كه این برآمدگیهای جوش مانند ریز میتركند محتویات عرق تخلیه گشته و فرد احساس سوزش میكند.
▪ درمان:
هیچگاه از مواد كاهش دهنده تعریق و یا پودر بچه استفاده نكنید این عمل تنها علایم را تشدید میكند. تنها از لوسیون كالامین (CALAMIN) و یا كرم هیدروكورتیزون (HYDROCORTISON ۱%) استفاده كنید.
●  اقدامات پیشگیرانه جهت جلوگیری از گرمازدگی :
برای پیشگیری از گرمازدگی در فصل تابستان نباید منتظر شد تا تشنه بشویم و در مواقع تعریق شدید بدن، نوشیدن آب بیش از حد نیاز توصیه می‌شود. هنگامی که برای مدت طولانی در محیط گرم قرار می‌گیرید، بهتر است مایعات کافی بنوشید و قبل، حین و بعد از ورزش مایعات را فراموش نکنید. همچنین استراحت در ساعات گرم روز و محدود کردن ساعات قرارگیری در معرض آفتاب بهترین راهکار برای جلوگیری از گرمازدگی است.

زمانی که در بیرون منزل هستید از کلاه های نقاب ‌دار با لبه پهن استفاده کنید و در هوای گرم لباسهای نازک، نرم و روشن بپوشید. همچنین لباسهای پنبه‌ای برای فصل گرما بهترین نوع لباس هستند چون هم هوا از بین منافذ آن می‌گذرد و هم عرق بدن می‌تواند تبخیر شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، محققان توصیه می‌کنند به طور کلی فعالیت بدنی افراد در روزهای گرم کمتر ازحد عادی باشد و لباس های روشن و سبک پوشیده شود.
از افراد سالمند مراقبت شود , در صورت بروز اختلا‌ل هوشیاری بیمار سریعا به مراکز درمانی رسانده شود .
1)  از پوشيدن لباسهاي ضخيم و غيرقابل نفود در فصول گرما که مانع تبخير عرق و دفع گرما مي شود ، خودداري کرد .
2)  هنگام فعاليت شديد بدني به قدر کافي مايعات نوشيد .
3)  بطور کلي ، بايد از فعاليت شديد در آب و هواي گرم و به ويژه مرطوب اجتناب کرد . اگر هوا گرم و خشک باشد و تهويه کافي هم وجود داشته باشد بهتر از هواي گرم و مرطوب مي باشد. در صورت اجبار براي فعاليت بدني در مناطق گرم و مرطوب ، فعاليت بدني را به تدريج طي ۳ تا ۴ هفته جهت عادت کردن بدن به گرما ، افزايش دهيد .
4)  در فعاليت هاي ورزشي گروهي ، گرمازده شدن يکي از افراد به معناي در خطر بودن ديگران است و بايد اقدامات احتياطي را براي بقيه افراد در نظر داشت .
5)  بيماريهاي همراه و زمينه ساز گرمازدگي بايد درمان شوند تا آستانه تحمل فرد بالا برود .
6 )  داروهائي که فرد را مستعد گرمازدگي مي کند بايد با نظر پزشک معالج با داروهاي ديگري جايگزين شود يا به طرز مناسب از آنها استفاده شود
7) در تابستان و هوای گرم لباسهای سبك، گشاد و با رنگ روشن به تن كنید.
8) در طول روز آب كافی بنوشید. ۸ لیوان آب.
9) در حین هر نوع فعالیت بدنی در فواصل زمانی معین به استراحت بپردازید.
10) خود را در برابر گرمای آفتاب با به سر گذاشتن كلاه و یا استفاده از چتر محافظت كنید.
11) فعالیتهای شدید خارج از منزل را در ساعاتی كه هوا خنك تر میباشد یعنی پیش از ۱۰ صبح و یا پس از ۶ بعد از ظهر برنامه ریزی كنید.
چگونه از گرمازدگی پیشگیری کنیم
12) پوشش افراد در دچار شدن انها به گرما زدگی بسیار تاثیر گذار است ! استفاده از البسه با زنگ روشن و خصوصا پنبه ای می تواند در حفاظت از جان شما موثر باشد ! از پوشیدن لباسهای تنگ و یا دارای الیاف مصنوعی جدا خوداری نموده و سعی کنید تا میتوانید از پوشیدن لباسهای تیره خوداری نمائید . از پوشیدن لباسهای ضخیم و غیرقابل نفود در فصل گرما که مانع تبخیر عرق و دفع گرما می شود جدا خودداری نمائید.
13) نوشیدن را هرگز فراموش نکنید !! در زمان فعالیت شدید بدنی به قدر کافی مایعات بنوشید .
14) میبایست توجه نمود که اگر مجبور به فعالیت سنگین در شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب به مدت طولانی هستید حتما میبایست برای احتمال دچار شدن به گرمازدگی دارای برنامه پیشگیری بوده و خصوصا با یک برنامه منظم سعی نمائید که بدن شما با فعالیت و شرایط سخت محیط کار خود امکان انطباق را پیدا نماید .
15) توجه داشته باشید در کارهایی که افراد در معرض گرمای مستقیم و یا تابش نور آفتاب قرار دارند همچون ، کارگاههای ساختمانی و یا فعالیت های ورزشی گروهی ، گرمازده شدن یکی از افراد به معنای هشدار جدی به تمامی کارگران و دوستانی است که سرگرم کار میباشند و می باید مسئولان در این مواقع اقدامات احتیاطی را برای بقیه افراد در نظر داشته باشند .
16) میبایست توجه داشته باشید که اگر هوا گرم و خشک باشد و تهویه کافی هم وجود داشته باشد احتمال گرمازدگی به نسبت از محیطهای گرم و مرطوب و یا دارای سیستم تهویه نامناسب کمتر میباشد
17) داروهائی که فرد را مستعد گرمازدگی می کند باید با نظر پزشک معالج با داروهای دیگری جایگزین شود یا به طرز مناسب از آنها استفاده شود
18) بهترین نوشیدنی بی گمان آب میباشد و بهتر است همواره قبل از احساس تشنگی آب نوشید . توجه داشته باشید برای افرادی که دارای فعالیتهای سنگین بدنی هستند توصیه می شود که در برنامه غذایی خود از نمک و شکر و لیموی تازه به طور متناوب استفاده نمایند .
● عوارض گرمازدگی ها :
در صورت عدم تشخيص يا انجام ندادن مراقبت هاي لازم ، احتمال بروز عوارض و حتي مرگ و مير در اين افراد بالاست . وقتي که دماي مرکزي بدن از ۴۱ درجه سانتيگراد بالاتر مي رود و در مواردي که گرمازدگي شديد است ، عليرغم انجام اقدامات تشخيصي و درماني به دليل شدت صدمات بافتي و عوارضي مانند : نارسايي کليه ، مشکلات تنفسي ، عوارض مغزي ، عوارض قلبي – عروقي ، شوک و اختلالات انعقادي ، عوارض کبدي و گوارشي و اختلالات الکتروليتي مرگ و مير روي مي دهد .
ممکن است شما در داخل اتاق نیز دچار گرمازدگی بشوید برای جلوگیری از گرمازدگی در اتاق باید آب بیشتری نوشید. در هوای چله تابستان باید به استفاده از کولر توجه کنید. بخصوص در مراکز شهرها که پدیده جزیره گرمای زیاد وجود دارد. با باز کردن پنجره ها نمی توان حرارت اتاق را کاهش داد . در این زمان باید به تعدیل و تنظیم حرارت اتاق توجه کرد و بهتر است حرارت کولر حدود 27 سانتیگراد تنظیم شود.
● نکات مهم :
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  در موقعیتهای بسیار گرم , بخصوص در هوای مرطوب و بدون باد ( شرجی ) , ممکن است هیپوترمی ظاهر گردد. در چنین وضعیتی درجه حرارت بدن به بالای ۴۰ درجه سانتیگراد رسیده , تنظیم حرارت مختل می شود . علائم شامل کانفیوژن , اغما و تشنج است .

در هیپوترمی هیپوتالاموس دچار بدکاری می شود و چون بیمار عرق نمی کند(بدلیل شرایط محیطی), پوست گرم و خشک است . معمولاً کاهش آب و الکترولیتها شدید نیست .

اقدام به خنک کردن بیمار باید هر چه سریعتر صورت گیرد . مهمترین مسئله , کاهش سریع درجه حرارت بدن تا ۳۵ درجه سانتیگراد است .

شستشوی بدن توسط الکل , خواباندن بیمار در یخ , استفاده از پنکه یا کولر , غوطه ور کردن بیمار در آب سرد , و استفاده از پتوهای خنک کننده می تواند کمک کننده باشد .

مطلقاً آسپرین جهت کاهش تب استفاده نکنید , زیرا نه تنها نمی تواند درجه حرارت را در این افراد تصحیح کند , بلکه دارای یک اثر منفی روی هموستاز بدن است که در این شرایط می تواند بسیار خطرناک باشد .

کنترل حرارت بدن باید از طریق رکتال صورت گیرد . زمانی که درجه حرارت به ۳۹ درجه سانتیگراد رسید . عملیات خنک کننده باید متوقف گردد تا از عوارض احتمالی هیپوترمی جلوگیری به عمل آید . مانیتورینگ دقیق بیمار از نظر افزایش مجدد درجه حرارت لازم است .

از بروز لرز در بیمار ممانعت بعمل آورید , زیرا لرزیدن موجب افزایش درجه حرارت بدن می شود . در صورت بروز لرز حین خنک کردن بیمار , بلافاصله عامل خنک کننده را حذف نمایید .
●  افراد زیر بیشتر معرض خطر گرمازدگی هستند؟
1- کودکان
2- افراد مسن
3- افرادی که به فعالیت بدنی زیاد عادت ندارند.
4- افرادی که برای مدت طولانی در معرض تابش آفتاب هستند، مثل توریست هایی که به مناطق آفریقایی می روند.
5- افرادی که دچار بیماری های مزمن خاص هستند، مثل: تصلب شرایین ، نارسایی احتقانی قلبی و دیابتی ها.
6- افراد معتاد به الکل
7- بعضی ناراحتی های پوستی نیز از دفع گرمای بدن جلوگیری می کنند، مثل : رشد غیرطبیعی پوست، فقدان مادرزادی غدد عرق، سخت شدن پوست.
8- مصرف بعضی داروها نیز با مکانیسم تنظیم دمای بدن مداخله می کند . که داروهای زیر شامل ای موارد است :
داروهای گوارشی که دارای آتروپین هستند مثل دوناتال (DONNATAL)؛ داروهای ضدافسردگی و روان درمانی مثل تورازین (THORAZINE)، هالدول (HALDOL) و پروزاک (PROZAC)؛ آنتی هیستامین ها مثل بنادریل (BENADRYL)؛ بعضی داروهای قلبی شامل بتابلوکرها مثل بلوکادرن (BLOCADREN) و دیورتیک ها مثل دیوریل (DIURIL) و داروهای مصرفی در بیماری پارکینسون.
9- افرادی که فعالیت های ورزش خاصی دارند مثل دوندگان استقامتی(مسافت طولانی) یا دوچرخه سواران.
10- افرادی که نسبت به گرمای زیاد حساس هستند و به آن عادت ندارند.

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

ممکن است مصرف شاهدانه تاثیر منفی بر دی ان ای ( DNA ) انسان داشته باشد

تعرفه ليسانس مامايي 75 درصد تعرفه پزشك عمومي، كارشناسي ارشد مامايي 85 درصد و ph.D مامايي معادل ويزيت پزشك عمومي

استفاده از پروتئين GLI2 می تواند به تشخيص و درمان سرطان پوست از نوع ملانوم کمک کند

اگر می خواهید به زوال عقل در سالمندی مبتلا نشوید ، رفت و آمد با خویشاوندان را افزایش دهید

وزارت بهداشت ایران مشاهده اولین بیمارآنفلوآنزای خوكی در داخل كشور را تاييد کرد

سندرم کولون تحریک پذیر

نهمين جشنواره بين المللي تحقيقاتي رويان ۶ تا ۸ شهريورماه در هتل المپيک تهران برگزار مي شود

برای کشوری که در چند سال اخیر با به دست آوردن رتبه های بالا در علوم مختلف چشم ملت های گوناگون را به خود خیره کرده ، یک رتبه است که افتخار ندارد ! " کسب رتبه بالا در سرانه مصرف نوشابه هاى گازدار "

سازمان بهداشت جهانی در رابطه با شیوع نوع جدیدی از کروناویروس هشدار داد

صندوق" حمايت سبز" براي پشتيباني از پرستاران آسيب کشور ایران ديده تاسيس شد

  •  دیکشنری بارانک



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar