آشنایی با اسپرم و بررسی علل ناباروری مربوط به مردان

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند در زوج هایی که مشکل ناباروری دارند در قدم اول بهترین کار بررسی مرد است چرا که این کار هم ساده تر و هم مقرون به صرفه است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   بر خلاف تصور مردم جامعه، از میان 100 زوج نابارور 50 درصد از مشکل مربوط به زنان است و 50 درصد از مشکل ناباروری مربوط به مردان است .

دلايل ناباروري در مردان

دلايل ناباروري در مردان ممكن است مربوط به خود سلول‌هاي جنسي، اختلالات آناتومي، اختلالات هورموني و يا ناهنجاري‌هاي ژنتيكي باشد.

1. اختلالات مربوط به اسپرم

90درصد ناباروري‌هاي مردان به سبب كاهش تعداد اسپرم( اوليگواسپرمي )، شكل غير طبيعي اسپرم ( تراتواسپرمي )  و يا اختلال در قدرت حركتي اسپرم (آستنواسپرمي ) باشد.

اختلال اوليگواسپرمي به حالتي اطلاق مي‌شود كه  تعداد اسپرم كمتر از 20 ميليون در هر ميلي ليتر مايع سيمن باشد. در اين حالت فرد نابارور است. همچنين براي آنكه اسپرم بتواند فالوپ را شنا كند و به تخم برسد تا آن را بارور كند لازم است قدرت حركتي مناسبي داشته باشد. اگر 60درصد اسپرم‌ها قدرت حركتي نرمال داشته باشند حداقل ميانگين كيفيت را دارند. اختلال آستنواسپرمي كه در آن كمتر از 40درصد اسپرم‌ها قادر به حركت با سرعت مناسب در جهت مستقيم هستند يك اختلال ناباروري است. اختلال تراتواسپرمي كه اختلالات موفولوژيكي اسپرم است از ديگر دلايل ناباروري مرتبط با نقص اسپرم است.

2. اختلالات آناتومي

• اختلال عملكرد عضلات مثانه كه مي‌تواند ناشي از جراحي مثانه يا پروستات، آسيب ديدگي انتهاي نخاع، بيماري‌هايي نظير ديابت يا اكروزيس باشد. همچنين مصرف داروهاي آرامبخش، داروهاي مخدر، آنتي سايكوتيك‌ها و داروهاي فشار خون مي‌تواند به صورت موقت سبب اختلال عضلات مثانه شود.

• مسدود بودن مجاري اپيديديم و دفران كه ممكن است در اثر التهاب يا عفونت باشد.

• اختلالات مادرزادي بيضه‌ها نظير كريپتوكيديسم و هايپوسپديا.

3. اختلالات هورموني

به طور كلي توان باروري چه در مردان و چه در زنان تحت كنترل هورمون‌هاي محور هيپوتالاموس-هيپوفيز مي‌باشد. هورمون آزاد كننده‌ي گناد و تروپين (GnRH) از هيپوتالاموس ترشح مي‌شود و با اثر بر روي هيپوفيز توليد و آزاد شدن هورمون‌هاي LH و FSH را تحريك مي‌ِكند. FSH توليد اسپرم در لوله‌هاي اسپرم ساز و LH توليد هورمون تستسترون توسط سلول‌هاي ليديگ را تحريك مي‌كنند. اختلال در توليد و ترشح اين هورمون‌ها كه ممكن است در اثر وجود تومور در محور هيپوتالاموس– هيپوفيز، راديوتراپي و مصرف برخي داروهاي تقويتي در ورزشكاران باشد بر ميزان توليد و كيفيت اسپرم ها اثر مي‌گذارد.

از عواملي كه سبب ناباروري در مردان مي‌شود مي‌توان موارد زير را  برشمرد:

• بيماري‌هاي مقاربتي نظير عفونت به باكتري سوزاك مي‌تواند سبب ناباروري در هر دو جنس شود. چنين عفونت‌هاي مي‌تواند سبب آسيب ديدن و مسدود شدن مسير حركت اسپرم شود.

• سن؛ با افزايش سن تعداد اسپرم‌ها و كيفيت آنها ممكن است كاهش يابد.

• تنش‌هاي جسمي، ذهني و استرس‌هاي عاطفي مي‌تواند تعداد اسپرم‌ها را به طور موقت كم كند، كه ممكن است ناشي از تغيير در سطوح هورمون‌هاي جنسي باشد.

• مصرف مواد مخدر، نوشيدن زياد الكل و سيگار كشيدن از جمله عاداتي است كه سبب كاهش تعداد و  قدرت حركت اسپرم‌ها مي‌شوند.

• در معرض قرار گرفتن طولاني مدت با عناصر سنگين (نظير سرب، كادميوم، آرسنيك) و سموم شيميايي به ويژه علف‌كش‌ها و آفت‌كش‌ها  و ميدان‌هاي قوي الكترومغناطيسي مي‌تواند كيفيت و تعداد اسپرم‌ها را كاهش دهد.

• بيماري‌هايي نظير ديابت، ايدز، حملات قلبي، نقص كليه و كبد، سندرم كوشين و آنمي ممكن است روي باروري مردان اثر گذارد. همچنين در سرطان بيضه عموماً توليد اسپرم وجود ندارد. در مورد ساير سرطان‌ها روش‌هاي درماني نظير شيمي درمان و راديودرماني مي‌تواند سبب كاهش قابل توجه كيفيت و تعداد اسپرم و حتي تخريب اندام‌ها و غدد توليد مثلي گردد.

تعداد بسیار زیادی از مردان به دلیل پایین بودن کیفیفت اسپرم ها قدرت باروری ندارند ، و پزشکان به آنان توصیه می کنند که  برای افزایش قدرت باروری اسپرم ها  ،  هر دو سه روز یک بار رابطه جنسی داشته باشند  اما نتایج تحقیقات جدید محققان نشان داده  است که زمان نقش بسیار مهمی در باروری این افراد دارد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   نتیجه یک تحقیق نشان می دهد مردانی که به علت آسیب دیدگی اسپرم توانایی بارورسازی پایینی دارند،اگر به مدت یک هفته هر روز از طریق همبستری،انزال داشته باشند، کیفیت اسپرمشان بهبود می یابد.
یک محقق استرالیایی  با اعلام نتایج پژوهشهای خود گفت: در حالی که پیش از این به زوج ها توصیه می شد هر دو سه روز یک بار رابطه جنسی داشته باشند ولی تحقیقات او نشان می دهد همبستری هر روزه به ارتقای سلامت اسپرم ها کمک می کند.
دکتر دیوید گرینینگ می گوید در تحقیقاتش بر 118 مرد آزمایش انجام داده و نتیجه کارش رضایت بخش بوده است.

به گفته دکتر گرینینگ میزان آسیب دیدگی اسپرم در هشتاد درصد مردانی که مورد آزمایش قرار گرفتند،بعد از یک هفته انزال روزانه،12 درصد کاهش یافت.

در این حال،به علت انزال روزانه میزان اسپرم های خارج شده در هر رابطه جنسی که این مردان برقرار می کردند از 180 میلیون به حدود 70 میلیون کاهش پیدا می کرد ولی به گفته آقای گرینینگ این رقم همچنان در دامنه مطلوب برای برخورداری از قدرت باروری است.

به گفته گرینینگ، برقراری رابطه جنسی هر روزه به افزایش تحرک اسپرم ها نیز کمک می کند.

آسیب دیدگی اسپرم ها
باور عمومی میان محققان این است که هر چه اسپرم ها به مدت طولانی تری در بیضه ها باقی بمانند به خاطر شرایط محیطی و دمای بدن دچار آسیب دیدگی بیشتری می شوند.در این حال،رادیکال های آزاد که به ماده وراثتی سلول ها آسیب می زنند نیز در این محیط وجود دارد که با آسیب رساندن به ساختار دی ان ای اسپرم ها قدرت باروری را کاهش می دهد.

از سوی دیگر، دیوید گرینینگ هشدار می دهد که رابطه جنسی مستمر و مداوم با کاهش تعداد اسپرم های خارج شده در هر انزال می تواند خطر کاهش قدرت باروری را به همراه داشته باشد.او توصیه می کند بهترین راه برای تقویت قدرت بارداری،برقراری رابطه هر روزه در دوره تخمگذاری زنان است.

دیوید گرینینگ همچنین با اشاره به کاهش تمایل افراد به برقراری رابطه هر روزه با افزایش سن،بهترین سن باروری را سنین جوانی می داند.وی گفت:«ما برای باروری در جوانی خلق شده ایم».

پزشکان دیگر با جالب دانستن آزمایش های آقای گرینینگ می گویند این نتیجه شاید برای همه مردان مفید نباشد.

به گفته دکتر آلن پیسی از دانشگاه شفیلد انگلیس،همبستری هر روزه توانایی بارورسازی مردانی را که تولید اسپرم پایینی دارند،کاهش می دهد

●  عوامل زیر در کیفیت اسپرم یا نا باروری مردان اثر میگذارد

-کشیدن سیگار معمولاً سبب کاهش تعداد اسپرم و تحرک ضعیف می شود. تحقیقات اخیر نشان دادند زمانی که هم مرد و هم زن سیگار می کشند, احتمال ناباروری تا ۶۴% بالا می رود.

– استفاده درازمدت از حشیش توسط مردان سبب کاهش اسپرم و سالم افزایش اسپرم و افزایش اسپرم ناقص می شود.

– مصرف زیاد الکل سبب کاهش تولید اسپرم سالم توسط مردان می شود.

– فعالیت شدید بدنی سبب کاهش تولید اسپرم می شود.

– کمبود ویتامین C سبب می شود که اسپرم ها به هم بچسبند و این حالت سبب ۱۶% موارد ناباروری در مردان می شود.

– بعضی از آنتی بیوتیک ها به طور موقت سبب کاهش تعداد و تحرک اسپرم ها در مردان می شوند. بعضی از این آنتی بیوتیک ها شامل اریترومایسین, نیتروفورازون یا نیتروفورانتوئین هستند.

– تماس با حشره کش ها, سموم آفت کش, حلال های آلی, سرب, تشعشعات یونیزه, فلزات سنگین و مواد شیمیایی سمی سبب کاهش قدرت باروری در مردان می شود. مردانی که در محیط شغلی خود با این مواد سرو کار دارند, (چاپخانه ها, سرب, سموم کشاورزی, دستگاههای رادیولوژی و … ) باید از پوشش ها و ماسک های محافظ استفاده نمایند.

– سوء تغذیه و مصرف ناکافی غذاهای ضروری سبب اختلال در تولید و کار اسپرم ها می شود.

– بیضه ها نباید زیاد گرم شوند. سعی کنید شورت ها ی تنگ نپوشید. مردانی که مشکل ناباروری دارند, نباید از دوش آب گرم, سونا استفاده کنند و همچنین کار در محیط گرم برای آنها مفید نمی باشد.

– فاصله گذاری در فعالیت جنسی (۳ تا ۶ روز در هفته), سبب افزایش حجم و قدرت باروری می شود. ولی اگر وقفه زیادی در فعالیت جنسی ایجاد شود, سبب می شود که اسپرم ها تخلیه شده و پیر و نا توان و کم تحرک شوند

– استفاده از داروهای استروئیدی آنابولیک (این داروها توسط افرادی که می خواهند دارای اندام های عضلانی حجیم شوند استفاده می شود, این داروها سبب می شوند که بدن نتواند هورمون تستوسترون را به طور طبیعی بسازد که سرانجام سبب کاهش تولید اسپرم خواهد شد. (بسیاری از ورزشکارانی که به عنوان دوپینگ از این داروها استفاده مکرر می کنند, دچار این مشکل خواهند شد).

– داروی سولفاسالازین (این دارو برای درمان اختلالات گوارشی به کار می رود.)

– داروی کتوکونازول (ضد قارچ)

– داروی آزولفیدین (Azulfidine) – این دارو برای درمان بیماری گوارشی کولیت اولسروبه کار می رود.

– واریکوسل (کلافی از وریدهای اضافی دور لوله منی بر را می گیرند و سبب گرمی بیش از حد آن، می شوند که این حالت سبب آسیب رسانی به اسپرم ها و کشتن آنها خواهد شد.

– عفونت دستگاه تناسلی (مثل التهاب پروستات, التهاب لوله های اپیدیدیم در بیضه, التهاب بیضه (ارکیت).

– بیماری اوریون, (که سبب آلوده شدن بیضه ها می شود).

– ضربات وارده به بیضه

– مصرف داروی دی اتیل استیل استرول (DES) توسط مادر در دوران بارداری (سبب کاهش اسپرم و ناهنجاری اسپرم می شود)

– تب

– داروهای ضد سرطان (شیمی درمانی)

– نقص انسدادی در لوله منی بر

– صدمات وارده به کانال های اسپرماتیک در بیضه (به علت بیماری های سوزاک و عفونت کلامیدیا)

– سوء تغذیه و کم خونی, سل

– استرس شدید در زندگی

●   تأثير الکل، دخانيات و داروها بر باروري

بسياري از افراد از آسيب هايي که مصرف الکل و استعمال دخانيات دردورۀ بارداري بر چنين وارد مي کند آگاهي دارند اما بسياري از زوج ها باور نمي کنند که استعمال دخانيات و مصرف الکل بتواند قدرت باروري آن ها را وختل کند. البته خبر خوبي که در اين مورد مي توان داد اين است که اثرات اينها بر باروري هميشگي نيست و بعد از توقف مصرف آن ها، اثرات زيانبارشان بر باروري از بين رفته و وضعيت شخص به حالت عادي بر مي گردد.الف) نقش الکل نوشيدن الکل مي تواند باعث کاهش تعداد اسپرم هاي غير طبيعي و کاهش درصد اسپرم هاي داراي قابليت تحرک شود.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،   الکل از طريق تأثير بر فرآيند توليد و آسازي تستوسترون (هورمون جنسي مردانه) نيز مي تواند روي باروري مرد اثر کند.
الکل چون بر کبد اثر مي گذارد مي تواند باعث تجمع هورمون هاي جنسي زنانه (که در مرد هم به طور طبيعي مقدار کمي توليد مي شود) در بدن مرد شده از اين طريق باعث کاهش قدرت جنسي و تعداد اسپرم ها شود. الکل همچنين مي تواند باعث کاهش جذب عناصر غذايي مثل روي به داخل بدن شود.
روي ماده غذايي مهمي است که در باروري مرد نقش حياتي دارد. براي ساخته شدن لايۀ خارجي اسپرم و دم آن بايد مقدار کافي روي وجود داشته باشد و نيز اين عناصر با غلظت بالايي در اسپرم يافت مي شود.
کاهش ( ) در غذاي مرد مي تواند تعداد اسپرم ها را کاهش مي دهد. مصرف زياد الکل مي تواند باعث توقف عادت ماهيانه و تخمک گذاري در زن ها شود.
اگر چه نوشيدن مقاديربالاتر الکل مي تواند بر باروري شما اثر منفي داشته باشد. لذا نمي توان گفت نوشيدن مقدار کمتر آن خالي از اشکال است بلکه مي توان گفت مقدار اندک آن نيز براي شما ( که مي خواهيد باردار شويد) زياد است.
مصرف الکل توسط زنان باردار احتمال سقط را تا دو نيم ( ) برابر زنان عادي افزايش مي دهد و اگر زني هم الکل بنوشد و هم سيگار بکشد، احتمال سقط در او چهار برابر زنان عادي مي شود.
●   نقش دخانيات
بسياري از مردم اطلاعات زيادي در خصوص سيگار کشيدن در بيماري هاي مختلف ريه مثل آمفيزم و سرطان ريه دارند و اکثراً از اثرات مخرب سيگار در حاملگي نيز مطلع هستند، اما افراد کمي از نقش سيگار در کاهش قدرت باروري زوج هخا اطلاع کافي دارند. دود توتون يا تنباکو حاوي چهار هزار نوع ترکيب شيميايي است.

برخي از اين ترکيبات عبارتند از: اکسيد نيتروژن، آمونياک، هيدروکربن هاي معطر، سيانيد هيدروژن، کلريد وينيل، نيکوتين، سرب و کادميم.
برخي خانم ها فقط هنگام بارداري سعي مي کنند سيگار نکشند، غافل از اينکه دود سيگار مي تواند شانس حامله شدن شما را نيز کاهش دهد.
سيگار کشيدن در مردان مي تواند باعث کاهش تعداد اسپرم ها، افزايش اسپرم هاي غير طبيعي و کاهش سطح تستوسترون (هورمون جنسي مردانه) شود. دود سيگار همچنين مي تواند باعث کندي و تنبلي اسپرم ها و نيز کاهش سطح ويتامين در خون شود.
کمبود و يتامين باعث مي شود اسپرم ها به جاي رو به جلو به همديگر بچسبند و مصرف مقدار کافي ويتامين به طور روزانه مي تواند باعث اصلاح اين مشکل شود. استعمال دخانيات و در زنان مي تواند باعث يائسگي زودرس شود و اين موضوع براي زناني که سنشان بالا است و مي خواهند باردار شوند اهميت حياتي داردو
ج) نقش داروهاي تفنني
طي سال هاي اخير مصرف ماري جوانا و کوکائين سير فزاينده اي داشته و براي بخشي از مردم به صورت بخشي از زندگي روزانه در آمده است.
البته افزايش مقبوليت اجتماعي اين داروها دليل بر بي ضرر بودن آن ها نيست. اين داروها بر روي باروري شما و شوهرتان اثر منفي دارند اما در صورت ترک آن ها بعد از مدت کوتاهي اثرات منفي شان بر براروري از بيم مي رود. مصرف آن ها در بارداري اثرات فاجعه باري بر روي جنين دارد.

●  بررسی ساختمان و آناتومی  اسپرم :

 

●  اسپرماتوژنز يا اسپرم‌زايي

در غدد جنسي نر يا بيضه، سلول‌هايي به نام اسپرماتوگوني وجود دارند كه از تكثير سلول‌هاي ژرمينال حاصل شده‌اند. اين سلول‌ها پس از بلوغ فعال شده با چند تقسيم متوالي اسپرماتوزوئيدها را مي‌سازند. جريان اسپرم‌زايي بدين گونه است:

ابتدا تعداد زيادي اسپرماتوگوني به وجود مي‌آيند، هر يك از اين سلول‌ها رشد كرده  و مقداري مواد را در خود ذخيره مي‌كنند. و در پايان رشد خود به اسپرماتوسيت نوع اول تبديل مي‌شوند. اين سلول‌ها هنوز داراي 2N كروموزوم( ديپلوييد) هستند. اسپرماتوسيت‌هاي نوع اول دوبار پشت سر هم تقسيم مي‌شوند كه به مجموعه اين دو تقسيم، ميوز مي‌گويند. اين سلول‌هاي توليدي را اسپرماتوسيت نوع دوم ( N كروموزومي )مي‌نامند.اين‌ها نيز تقسيم شده و سلول‌هاي N كروموزومي ديگري به نام اسپرماتيد را به وجود مي‌آورند.

ساختمان اسپرم در انواع مختلف جانوران پر سلولي بسيار شبيه يكديگر است و مهم‌ترين تفاوتي كه در آن‌ها ديده مي‌شود در دستگاه حركتي آن‌هاست. اندازه اسپرم‌ها با اندازه افراد نر سازنده آن‌ها بستگي ندارد. مثلا” اسپرم فيل از اسپرم موش كوچك‌تر است. تعداد آن‌ها در مايع مني زياد است، مثلا” تعدا آن‌ها در هر ميلي‌متر مكعب در انسان 100 هزار، در گاو يك ميليون، و در خروس چهار ميليون است.

اسپرم از کلمه يوناني اسپرما (به معناي بذر) گرفته شده است و به سلول‌هاي تناسلي مردانه اطلاق مي‌شود. توليد مثل جنسي در انسان از نوع آنيزوگامي و اووگامي است. به اين معنا تفاوت قابل‌ملاحظه‌اي از لحاظ اندازه سلول‌هاي جنسي (گامت‌ها) دو جنس وجود دارد و سلول کوچک‌تر مربوط به جنس مذکر است که همان سلول اسپرم است.

●  تاريخچه اسپرم

براي اولين بار در سال 1677 به وسيله آنتوان وان ليونهوک با استفاده از ميکروسکوپ مشاهده شد. او در آن هنگام گزارش کرد که انسان کوچکي درون اسپرم وجود دارد. احتمالا به اين علت به اين نظريه معتقد بود که هر اسپرم حاوي يک انسان کوچک کاملا شکل‌گرفته است که بعدا در رحم زن رشد مي‌کند.

●  ساختمان اسپرم

سلول‌هاي اسپرم هاپلوييد هستند، يعني 23 کرموزوم دارند و هنگامي که با 23 کرموزوم تخمک زن ترکيب مي‌شوند، يک سلول ديپلوييد داراي 46 کرموزوم را مي‌سازند.
سلول‌هاي اسپرم تقسيم نمي‌شوند و طول عمر محدودي دارند، اما وقتي پس از لقاح با سلول‌هاي تخمک ترکيب مي‌شوند، سلول تخم يا زيگوت را به وجود مي‌آورند که شروع به رشد و نمو مي‌کند.
سلول اسپرم از يک سر، قطعه مياني و يک دم تشکيل شده است. سر حاوي هسته است که حاوي فيبرهاي کروماتيني به شدت در هم پيچيده است که همان ماده ژنتيکي يا DNA سلول است و 6 برابر نسبت به DNA سلول‌هاي عادي متراکم‌تر است. جلوي سر بخشي به نام آکروزوم قرار دارد که حاوي آنزيم‌هاي مورد استفاده براي نفوذ به تخمک زن است.
بخش مياني اسپرم يک هسته رشته‌اي مرکزي دارد و حاوي ميتوکندري‌هاي فراواني است که به دور اين هسته پيچيده‌اند. اين ميتوکندري‌ها انرژي لازم براي حرکت اسپرم در طول دهانه رحم، رحم و لوله‌هاي رحمي را فراهم مي‌کنند. دم اسپرم يا فلاژلوم حرکاتي شلاقي انجام مي‌دهد که اسپرم را به جلو مي‌راند.
سلول‌هاي اسپرم متحرک از طريق فلاژلوم حرکت مي‌کنند و براي حرکت به سوي تخمک و لقاح نياز به آب دارند. اين سلول‌ها نمي‌توانند به خاطر ماهيت حرکت‌شان به عقب بازگردند.
کيفيت و کميت اسپرم شاخص اصلي کيفيت مني است که معيار توانايي مني براي لقاح محسوب مي‌‌شود.

●  حرکت اسپرم به سوي تخمک

سلول اسپرم انساني تنها در محيط‌هاي گرم زنده باقي مي‌ماند. هنگامي که سلول‌هاي اسپرم بدن مرد را ترک مي‌کند، قدرت زنده‌ ماندن آنها کاهش پيدا مي‌کند و بسياري از اين سلول‌ها مي‌ميرند و کيفيت اسپرم کاهش پيدا مي‌کند. سلو‌هاي اسپرم به دو گروه تقسيم مي‌شوند، اسپرم‌هاي مونث که حاوي کرموزوم X هستند و پس از لقاح با تخمک جنين دختر و اسپرم‌هاي مذکر که حاوي کرموزوم Y هستند و پس از لقاح جنين پسر ايجاد مي‌کنند.
اسپرم انسان شامل يک سر به اندازه 5 در 3 ميکرون و دمي به درازاي 50 ميکرون است. دم اسپرم حرکتي شلاقي در يک مخروط بيضوي دارد که اسپرم را به جلو مي‌راند (با سرعت يک تا 3 ميلي‌متر در دقيقه).
مايع مني ماهيتي قليايي دارد و اسپرم‌ها به حداکثر سرعت حرکت خود در آن نمي‌رسند، مگر هنگامي که به واژن برسند که مايع‌هاي اسيدي واژن قليايي بودن مني را خنثي مي‌کند.
در اين هنگام فيبرينوژن ساخته شده در کيسه‌هاي مني باعث لخته‌شدن مايع مني مي‌‌شود و اين لخته اسپرم را حفاظت مي‌‌کند. به محض آنکه حرکت سلول‌هاي اسپرم تشديد مي‌شود، آنزيم فيبرينوليزين توليد شده به وسيله پروستات که در مني وجود دارد، لخته را حل مي‌کند و اسپرم امکان پيدا مي‌کند تا به طور مطلوب پيشروي کند.
فعال شدن اسپرم و افزايش سرعت حرکت آن در دستگاه تناسلي زنانه نقش مهمي در موفقيت اسپرم در نفوذ کردن به درون تخمک دارد. دم اسپرم يا فلاژلوم مانند ملخ يک قايق اسپرم را به جلو مي‌راند و حاوي مجاري‌اي است که به طور اختصاصي ورود يون‌هاي کلسيم را امکان‌پذير مي‌کنند. به عقيده دانشمندان ورود ناگهاني کلسيم به درون دم اسپرم باعث بيش فعالي و سرعت گرفتن اسپرم مي‌شود.لقاح اولين مانعي که اسپرم براي وارد شدن به تخمک با آن روبه‌رو است، گروهي از سلول‌ها به نام سلول‌هاي کومولوس است که دور تخمک را فراگرفته‌اند.
دومين مانعي که اسپرم بايد از آن بگذرد، غشايي به نام زونا پلاسيدا است که در اطراف تخمک قرار دارد. يکي از پروتئين‌هايي که در زونا پلاسيدا قرار دارد، به مولکول مکمل خود در اسپرم متصل مي‌شود. اين سازوکار قفل و کليد در هرگونه حياتي اختصاصي است و بنابراين مانع آن مي‌شود که اسپرم و تخمک گونه‌هاي متفاوت جانوري با هم ترکيب شوند.
هنگامي که اسپرم به تخمک مي‌رسد، در ابتدا با لايه بيروني تخمک به نام زونا پلاسيدا روبه‌رو مي‌شود. اسپرم با کمک آنزيم‌هايي که در بخش جلوي سرش قرار دارد، مي‌تواند تا حدي اين غشا را حل کند. اما اين آنزيم‌ها براي حل کردن کامل اين غشا و اتصال آن به تخمک کافي نيستند.
در واقع اگر فعاليت حرکتي اسپرم قبل از رسيدن به تخمک تشديد نشده باشد و اسپرم به اصطلاح بيش‌فعال نباشد، توانايي نفوذ به تخمک را نخواهد داشت.حقايقي در مورد اسپرم در هر انزال منفرد مرد به اندازه نصف يک قاشق چاي‌خوري پر يعني 75/2 ميلي‌ليتر مني خارج مي‌شود که حاوي 180 تا 400 ميليون اسپرم است.
اگر شمار اسپرم‌ها از 20 ميليون پايين‌تر بيايد، مرد را از لحاظ باليني نابارور محسوب مي‌کنند.
هر اسپرم حدود 40 ميکرون درازا دارد و حاوي 23 کرموزوم است. اسپرم با سرعت 75 سانتي‌متر در ساعت حرکت مي‌کند و مي‌تواند تا 3 روز در دستگاه تناسلي زن زنده بماند.ميزان‌هاي طبيعي در آزمايش اسپرم

 

●   چه خوراکی هایی موجب افزایش قدرت باروری مردان می شوند ؟

پژوهشگران در کشور اسپانیای برای ارزیابی اثر رژیم غذایی بر باروری، مردانی را که همراه همسرشان به یک کلینیک‌ ناباروری مراجعه کرده بودند، مورد بررسی قرار دادند.

مردان دچار ناهنجاری‌‌های ژنتیکی، جسمی و هورمونی از این بررسی کنار گذاشته شدند. هر داوطلب دست کم دو نمونه منی برای آزمایش در اختیار گذاشت و هر کدام اطلاعاتی در مورد مصرف 96 مورد ماده غذایی حین سال قبل ارایه دادند. پژوهشگران همچنین میزان هورمون‌های تناسلی را در این مردان اندازه‌گیری کردند و اطلاعاتی در مورد سایر عوامل دیگر که بر کیفیت اسپرم اثر می‌گذارد، مانند سیگار کشیدن، وزن بدن، مصرف الکل و قرارگیری به مواد آلاینده جمع‌آوری کردند.

این دانشمندان معیارهای سازمان جهانی بهداشت برای تقسیم‌بندی این افراد را به دو گروه اعمال کردند: یک گروه شامل 30 مرد که کیفیت منی پایینی داشتند و گروه دیگر شامل 31 مرد كه کیفیت منی بهتری داشتند. این دو گروه از لحاظ سیگار کشیدن، مصرف الکل، چاقی، میزان قرار گرفتن در معرض آلاینده‌های محیطی یا میزان هورمون‌ها تفاوتی نداشتند اما از لحاظ رژیم غذایی متفاوت بودند. مردان با کیفیت پایین اسپرم نسبت به مردان با کیفیت بهتر اسپرم، مقدار بیشتری گوشت قرمز، سیب‌زمینی و ماست پرچرب می‌خوردند.

برعکس، مردان با کیفیت بهتر اسپرم مصرف بالای شیر کم‌چربی، صدف خوراکی، سبزی‌ها و میوه‌ها و شیرینی‌ها را داشتند. اما این رابطه ظاهری میان رژیم غذایی و کیفیت اسپرم به چه عاملی مربوط می‌شود؟
این بررسی غذاها و نه مواد مغذی را مورد ارزیابی قرار داده بود اما به نظر می‌رسد مردانی که میزان مصرف بالاتر کربوهیدرات (مواد نشاسته‌ای)، فیبرهای گیاهی، ویتامین‌ها (شامل مواد آنتی‌اکسیدان) دارند و مصرف پروتئین و چربی‌ آنها پایین‌تر است، کیفیت اسپرم بهتری دارند.

گوشت قرمز و لبنیات پرچرب به خصوص از لحاظ تاثیر روی اسپرم مورد توجه هستند. از آنجایی که مواد شیمیایی مانند PCB‌ها (بیفنیل‌های پلی‌کرینه)، حشره‌کش‌های ارگانیک و هورمون‌های جنسی در چربی محلول‌اند، ممکن است این مواد آلاینده وارد غذاهای پرچربی مانند گوشت قرمز و لبنیات پرچربی شوند.

گرچه این بررسی در اسپانیا این مواد شیمیایی را به طور مستقیم ارزیابی نکرده بود، پژوهش‌های قبلی این مواد را با کاهش قدرت باروری مردان مربوط کرده‌اند. یکی از این بررسی‌ها نشان داد مصرف مقدار زیاد گوشت گاو به وسیله مادر حین بارداری ممکن است آثار نابجایی بر رشد بیضه پسرش در طول زندگی جنینی بگذارد. اگر نتایج این پژوهش اسپانیایی تایید شود، آثار تغذیه فرد ممکن است در نسل آینده‌اش هم ادامه پیدا کند.

●   اثر چربی‌های غذایی بر کیفیت اسپرم
یک تحقیق دیگر در دانشگاه هاروارد نشان داده است مصرف غذاهای حاوی مقادیر زیاد چربی‌های اشباع‌شده برای مثال همبرگر و سیب‌زمینی سرخ‌کرده و چربی‌های تک‌اشباع‌نشده که برای مثال در گوشت قرمز، لبنیات پرچرب و مغزهای میوه خوراکی وجود دارد ممکن است به کیفیت اسپرم صدمه بزند.

این بررسی نشان داد هرچه مردان میزان بیشتری از این چربی‌های اشباع شده بخورند با احتمال بیشتری ممکن است تعداد اسپرم‌های آنها و میزان فعالیت آنها کاهش یابد. بر عکس،‌ مردانی که غذاهای حاوی چربی‌های سالم‌تر چند‌اشباع‌شده مانند اسیدهای چرب امگا 3 و امگا 6 (که برای مثال در ماهی و غلات سبوس‌دار وجود دارند) مصرف می‌کردند، تعداد بیشتری اسپرم سالم‌‌تر و فعال‌تر داشتند.

در این بررسی مردان با بیشترین میزان مصرف چربی‌های اشباع‌شده نسبت به مردان با کمترین میزان مصرف چربی‌ اشباع‌‌شده 41 درصد تعداد اسپرم کمتری داشتند و مردانی که بیشترین میزان مصرف اسیدهای چرب‌ تک‌اشباع‌نشده را داشتند نسبت به مردان با کمترین میزان مصرف اسیدهای چرب‌ تک اشباع‌نشده 46 درصد تعداد اسپرم کمتری داشتند.

به گفته این پژوهشگران، این یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه‌ای میان عوامل قابل‌تغییر سبک زندگی، در این مورد تغذیه و توان باروری مردان وجود دارد. هنوز معلوم نیست علت این رابطه میان انواع چربی‌ها و کیفیت اسپرم چیست اما انواع مختلف چربی به صورت‌های مختلفی در بدن سوخت‌وساز پیدا می‌کنند. چربی‌های چنداشباع‌نشده بخش مهمی از غشای سلولی اسپرم‌ها را تشکیل می‌دهند و ممکن است بر توانایی اسپرم بر بارور کردن تخمک اثر بگذارند. این نوع چربی‌ها همچنین ممکن است تولید هورمون‌های تناسلی را نیز تحریک کنند.

دانشمندان می‌گویند اینکه تغییر نوع تغذیه بتواند به باروری یک مرد معین کمک کند،‌ بستگی به وضعیت آن مرد دارد. گرچه تفاوت 40 درصدی در شمار اسپرم‌ها زیاد است، این تفاوت در برخی از مردان ممکن است مهم باشد و در برخی دیگر نه.

اگر مردی شمارش اسپرم حدمرزی داشته باشد، مثلا 25 میلیون اسپرم در هر میلی‌ لیتر منی، کاهش 40 درصدی تعداد اسپرم‌های او را به 15 میلیون در میلی‌لیتر می‌رساند، که غیرطبیعی محسوب می‌شود.

اما در مورد مردی که تعداد اسپرم‌هایش 100 میلیون در میلی‌لیتر است، 40 درصد باعث رساندن تعداد اسپرم‌ها به 60 میلیون در میلی‌لیتر می‌شود که هنوز طبیعی محسوب می‌شود. چربی‌های اشباع‌شده که منشا اصلی غذایی کلسترول بالای خون هستند، عمدتا در غذاهای حیوانی و برخی از غذاهای گیاهی مانند گوشت گاو و گوسفند، شیر و پنیر یافت می‌شوند.

چربی‌های تک‌اشباع‌ نشده در روغن‌های گیاهی مانند روغن زیتون،‌ روغن کانولا، روغن بادام زمینی، روغن آفتابگردان و روغن کنجد یافت می‌شوند. همچنین کره بادام‌ زمینی، آووکادو و بسیاری از مغزها و تخمه‌های خوراکی نیز حاوی آنها هستند.

●   آشنایی با  3 راه حل بی خطر و طبیعی به منظور بهبود و افزایش حجم مایع منی می پردازیم :

1 . اولین و مهم ترین چیز برای اینکار مصرف آب است . اگر شما روزانه به میزان لازم آب مصرف نمی کنید بدانید روز به روز مشکلتان جدی تر می شود . توصیه ما مصرف حداقل روزانه 8 لیوان آب و مصرف هرچه کمتر الکل است.

2 . راهکار دوم مصرف روی و چربی است . روی و چربی ها یک عنصر ضروری برای کنترل تولید هورمون جنسی مردانه تستوسترون است . بنابراین در صورتی که بدن شما با کمبود روی مواجه باشد با کاهش تعداد اسپرم مواجه خواهید شد . همچنین کمبود روی باعث بروز مشکلات باروری در شما می شود .

با توجه به مطلعات انجام شده چربی های ضروری مثل امگا 3 توانایی تولید تستوسترون را بالا می برد . چربی های مفید در مواد غذایی نظیر زیتون و آجیل و حبوبات و … یافت می شود .

3 . مکمل های گیاهی هم می تواند بر کیفیت اسپرم تاثیرگذار باشد . باید مکملهایی را که سرشار از مواد معدنی و مغذی هستند در برنامه روزانه خود بگنجانید . مکملها باید حاوی اسید آمینه ، کارنیتین و … باشد .

این روشها علاوه بر افزایش تعداد اسپرم ها ، افزایش طول آلت تناسلی ، نعوظ بهتر و طولانی مدت تر  و تحریک پذیری بیشتر همچنین افزایش جریان خون در آلت تناسلی را به همراه خواهد داشت .

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar