افسردگی در سالمندان

افسردگی در همه سنین به چشم می‌خورد. این اختلال در دوران سالمندی نیز بسیار شایع است. تقریباً یک چهارم افراد ۶۵سال و بالاتر از افسردگی رنج می‌برند و افسردگی یکی از مهمترین دلایل کاهش کیفیت زندگی سالمندان است.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، قبل از رسیدن به سن یائسگی، در خانم‌ها به طور معمول آمار افسردگی بیش از آقایان است اما در پی بازنشسته‌شدن و یا از کار افتاده‌شدن آقایان در سنین بالاتر و با توجه به فشارهای ناشی از موارد گوناگون که اغلب روی آقایان بیشتر است مانند مسایل درمانی و یا هزینه‌های زندگی، تامین مسکن و… بروز افسردگی در آقایان بیشتر می‌شود و در سنین سالمندی تقریبا آمار افسردگی سالمندی در خانم‌ها و آقایان برابر می‌شود. متاسفانه آمار بالای افسردگی در خانه‌های سالمندی بیش از ۷۰ درصد است. در حالی که افسردگی در میان سالمندانی که در منزل خودشان یا با اعضای دیگر خانواده زندگی می‌کنند، حدود ۳۰درصد گزارش شده است.
 
بیولوژی افسردگی
مطالعه و بررسی تصویر‌هایی که از مغز گرفته شده نشان می‌دهد که در افسردگی، مدارهای مغز که مسئول تنظیم و کنترل حالات روحی، تفکر، خواب، اشتها و رفتار فرد هستند، به‌خوبی از عهده انجام کامل این وظایف برنمی‌آیند. ترکیبات شیمیایی که سلول‌های مغزی برای ایجاد ارتباط با یکدیگر استفاده می‌کنند از کنترل خارج می‌شوند و این امر هم در افراد سالمند و هم در جوانان یکسان اتفاق می‌افتد و همیشه هم امری است غیرطبیعی.
 
دلایل افسردگی در سالمندان
۱ – انزوا و تنهایی‌: به‌دلیل کاهش روابط اجتماعی و مشکلات جسمی
۲ – از‌دست‌دادن انگیزه و هدف: احساس بی‌هویتی و بی‌هدفی به‌دلیل بازنشستگی و یا محدودیت‌های فیزیکی در انجام فعالیت‌ها
۳ ‌- مشکلات جسمی‌: چندین بیماری وجود دارد که موجب افسردگی سالمندان می‌شوند از جمله آنها می توان به مشکلات قلبی، کم‌کاری تیروئید، کمبود ویتامین ۱۲B، اسیدفولیک ، آلزایمر ،پارکینسون ،دیابت ،لوپوس و بیماری سرطان اشاره کرد .
۴ – تجویز دارو: داروهایی که ممکن است باعث تحریک افسردگی شوند عبارتند از:
الف- داروهـــای استروئیــدی و هورمونی
ب-داروهای بیماران مبتلا به آرتروز
ج-داروهای پایین آورنده فشار خون
د-داروهای تجویزی بیماران قلبی
ه-داروهای بیماران مبتلا به سرطان
ی-مسکن‌ها
 
۵ – ترس و اضطراب‌: وحشت از مرگ و نگرانی به خاطر مشکلات مالی و یا جسمی
علائم و نشانه‌های افسردگی سالمندان
 -۱ دلتنگی
۲ – خستگی
۳- کاهش وزن و اشتها
۴- اختلال در خواب
۵ – احساس بی‌ارزشی و سربار بودن
۶ – تصور مدام مرگ
۷- کاهش و یا عدم‌علاقه به سرگرمی‌ها و تفریحات پیشین
۸ – گوشه‌گیری و کناره‌گیری از اجتماع
برخی از مشکلات جسمی نیز  نشانه افسردگی در سالمندان است‌ که در اینجا ما به برخی از این علائم اشاره می‌کنیم:
- ۱دردهای بی‌دلیل و ناگهانی
 -۲ ناامیدی و درماندگی
 -۳ ضعف حافظه
 - ۴ رنجش و تحریک پذیری
 -۵ بی توجهی به غذا‌خوردن، عدم‌استفاده از داروها
 -۶ بی توجهی به بهداشت شخصی
راههای کمک به سالمندان برای مقابله با افسردگی:
اگر از سالمندی مراقبت می‌کنید که دچار افسردگی است می‌توانید حمایت عاطفی خود را به او اظهار کنید و به سخنانش با صبر و حوصله گوش فرا دهید. او را به خاطر احساساتش سرزنش نکنید و به واقعیت‌هایی اشاره کنید که در او ایجاد امید می‌کند. همچنین می‌توانید در تشخیص به موقع و تسریع روند درمانی او نظارت داشته باشید. او را نزد پزشک آگاه و باتجربه برده و در طول دوره درمان او را همراهی کنید‌.
۱  – به او پیشنهاد قدم زدن بدهید: هنگامی‌که ذهن و بدن فرد فعال است افسردگی کاهش می‌یابد‌. به او فعالیت‌هایی را پیشنهاد دهید که او از انجام آن لذت ببرد. قدم‌‌زدن، فعالیت‌های هنری، دیدن فیلم و یا رفتن به موزه و هر‌آنچه باعث فعال نگه داشتن ذهن و جسم او شود مؤثر خواهد بود.
۲ – برنامه منظم روزانه داشته باشید‌: بیرون رفتن گروهی‌، ملاقات با دوستان و آشنایان‌، رفتن به اجتماعات و گروه‌های همسالان می‌تواند او را در مقابله با تنهایی و انزوا یاری دهد‌. اگر او در مقابل برنامه‌های شما مقاومت کرد با ملایمت برخورد کرده و او را به بودن با جمع ترغیب کنید.
۳ – وعده‌های غذایی سالم مصرف کنید‌: یک رژیم غذایی ناسالم باعث تشدید افسردگی می‌شود‌. بنابراین سعی کنید رژیم غذایی او مملو از سبزیجات‌، میوه‌، حبوبات و پروتئین کافی باشد‌.
۴  – فرد را ترغیب به تکمیل دوره درمان خود کنید‌: افسردگی به سرعت و به‌دنبال ناقص گذاشتن دوره درمان بازمی‌گردد.
۵- وعده‌های دارویی تجویز‌شده را به او یاد آوری کنید‌.
 
درمان مؤثر
داروهای ضدافسردگی می‌توانند در بازگرداندن تعادل به هدایت‌کننده‌های عصبی مفید باشند. حمایت‌های اجتماعی و روان‌درمانی نیز در رفع بسیاری از عوامل افسردگی مؤثر هستند.
مطالعات نشان می‌دهند که ۸۰ درصد افراد مبتلا به افسردگی اگر تحت درمان مناسب دارویی و روان‌درمانی و دیگر اقدامات درمانی قرار گیرند، بهبود می‌یابند.اما این بهبودی در سالمندان دیرتر از جوانان حاصل می‌شود و به‌طور متوسط ۱۲ هفته برای رسیدن به بهبود نسبی زمان لازم است و لذا باید صبور بود. تحقیقات نشان می‌دهند که استفاده همزمان از روان‌درمانی و دارو درمانی در پیشگیری از بازگشت افسردگی بسیار مؤثر است.
در پایان تاکید می گردد پیری فرایندی است که متوقف نمی شود تنها با داشتن زندگی سالم و مراقبتهای ویژه می توان این دوران را به دورانی مطلوب و لذتبخش و توام با سلامت تبدیل کرد .
 
گردآورندگان :
زهرا رحیمی( کارشناس بهداشت خانواده ستاد مرکز بهداشت شهرستان دشت آزادگان )
زهرا مشرف قهفرخی (کارشناس بهداشت خانواده ستاد مرکز بهداشت شهرستان دشت آزادگان )
 
منابع:
۱-   “از سالخوردگی لذت ببرید”   ترجمه :احمد آرام ، انتشارات احیاء کتاب
۲-   “سالمندان “چگونه از والدین خود در دوران کهولت نگهداری کنیم     مولف :دکتر دونا کوهن مترجم :مهدی قرچه داغی ،انتشارات نشر دایره
۳-   راهنمای بهبود شیوه زندگی سالم در دوره سالمندی مولفین :دکتر سهیلا خوشبین و همکاران

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*