آشنایی با بیماریها ی کلیه

فروردین ۱۵, ۱۳۹۱ توسط :   موضوع : بيماريهاي غير واگير شايع, مشروح اخبار

هرانسانی دو کلیه دارد ؛اینها ساختارها یی شبیه لوبیا هستند که در دو طرف ستون مهره ها در پشت حفره شکمی قرار دارند . قسمت فوقانی، کلیه ها توسط دنده های تحتانی پوشیده شده و هرکلیه در مردان حدود ۱۵۰ گرم و درزنان حدود ۱۳۵ گرم وزن دارد. کلیه راست کمی پایین تراز کلیه چپ قرار گرفته است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از انجمن اورولوژی ایران  ،  غد د فوق کلیوی در قسمت فوقانی هر دو کلیه و چسبیده به آنها می باشند. کلیه ها بعلت عملکرد خاصشان جریان خون زیادی دارند.کلیه ها توسط بافت چربی که در اطرافشان قرار گرفته و همچنین عضلات و دنده های تحتانی در قسمت پشتی و شکم و عضلاتش در قسمت جلویی محافظت می شوند.

در قسمت میانی هر کلیه لگنچه کلیه قرار دارد که به عنوان یک مخزن کوچک برای جمع آوری ادرار تولیدی توسط کلیه هاعمل می نماید.
لگنچه خود به یک لوله باریک ختم میشود که این لوله کلیه رابه مثانه وصل کرده و با حرکات دودی خود ادرار کلیه و لگنچه رابه داخل مثانه هدایت میکند این لوله حالب نامیده می شود.همچنین این لوله ها با حرکات دودی خویش و نحوه اتصالشان به مثانه از بر گشت ادرار از مثانه به کلیه جلو گیری می کنند.

۲-عملکرد کلیه ها :

عمل اصلی کلیه ها خارج کردن مواد زائد و آب اضافی از بدن است .آبی که می خوریم پس از جذ ب از روده ها به داخل جر یان خون رفته و کلیه ها آب اضافه و مواد زائد را از خون پاک می کنند.

تولید ادرار توسط کلیه ها شبانه روزادامه دارد, گرچه در شب ها کمی آهسته تر می شود.کلیه طبیعی عملکرد بالایی دارد؛ بطوری که تنها وجود یک کلیه نیز برای ادامه زندگی طبیعی کافی است. از سایر عملکرد کلیه ها می توان به نقش کلیه ها در تنظیم فشار، خون تولید بعضی مواد هورمونی وثابت نگه داشتن ترکیبات بدن اشاره کرد.

۳-بیماری کلیه و علائم آنها :

بیماری های کلیوی را بطور ساده به چند گروه می توان تقسیم کرد :
الف:اختلال عملکردخون رسانی به کلیه:
که ممکن است به علت افت ناگهانی فشار خون ،باریک شدن عروق کلیوی در سنین بالا یا مثلا انسداد ناگهانی عروق به علت یک لخته خونی ایجاد شود.تمامی این موارد باعث میشود که عملکرد کلیه ها شدیدا آسیب ببیند .افت ناگها نی جریان خون کلیه ها ممکن است با درد شدیدهمراه باشد.در صورت باریک شدن شریان کلیه ازدیاد فشار خون شدید عارض می گردد.

ب:بیماری های خود کلیه :

کلیه مانند یک غربال میباشد که موجب دفع مواد زائد از بدن میشود. آسیب به این غربال ممکن است توسط عفو نت ها، بعضی دارو ها (مانند فناستین) و بعضی سموم (فلزهای سنگین)ایجاد شود. همچنین در بعضی بیماری ها ممکن است این غربال به شکلی آسیب ببیند که بعضی از موادی که برای بدن لازم است نیز از بدن دفع شوند (مثل پر فشاری خون ودیابت ).

ج:بیماری هایی که موجب اختلال تخلیه ادرار از کلیه می شوند:

به عنوان مثال سنگ ها می توانند موجب انسداد در مسیر حالب ها شوند و بدین شکل عملکرد کلیه ها را با مشکل مواجه سازند .

انسدادکوتاه مدت مسیر ادرار موجب آسیب غیر قابل بر گشت کلیه ها نمی شود ، اما اگر این انسداد طولانی مدت باشد ممکن است موجب آسیب کلیه ها و خاموش شدن کلیه شود.همچنین انسداد موجب مستعد شدن کلیه ها به عفونت ادراری میشود.

از علل دیگر انسداد مسیر تخلیه ادرار از کلیه ها می توان به سرطان لگنچه و حالب ها،فشار از خارج به حالب ها ،لخته های خونی ، توده های قارچی، بزرگی پروستات و غیره اشاره کرد.

در صورتیکه انسداد حالب ها به صورت حاد ایجاد شود موجب علائمی بنام کولیک قولنج کلیوی میشود، که با درد شدید پهلو تهوع و استفراغ وبی قراری بیمار همراه است.

د:عفونتها:

بافت کلیه ممکن است از راههای مختلفی دچارعفونت شود. شایع ترین راه رسیدن باکتری های عفونت زا به صورت صعودی از مثانه به کلیه ها می باشد. نوع حاد عفونت کلیه پیلونفریت حاد نامیده میشود که با تب،لرز درد پهلو و علائم تحریکی ادرار مثل سوزش ادرار و تکرر ادرار همراه است.

پیلو نفریت حاد یک بیماری جدی است که در صورت عدم درمان آن ممکن است عواقب بدی به همراه داشته باشد.در مجموع عفونت های ادراری در زنان شایع تر است .ازدیگر عفونت ها می توان به سل کلیوی اشاره کرد که معمولا تشخیص آن با تاخیر چندین ساله همراه است.

ه:سرطان های کلیه:

سرطان های کلیه انواع مختلفی دارد که ۲نوع شایع ترآن آدنوکاسینوم کلیه و تومور ویلمزمی باشد.تومور ویلمز مخصوص شیر خواران و کودکان است که اکثرا خود را به صورت تو ده شکمی نشان می دهد.در مقابل آدنوکاسینوم کلیه (کارسینوم سلولهای کلیوی ) که شایعترین سرطان اولیه کلیه است در مردان شایع تربوده و بیشتردر افراد میانسال و مسن دیده می شود.استعمال سیگار می تواند در ایجاد آن نقش داشته باشد.

علائم کلاسیک این بیماری به صورت درد پهلو ،لمس توده در پهلو و دیدن خون درادرار میباشد، که وجود این علائم نشانه پیشرفته بودن سرطان است. با استفاده روز افزون از روشهای رادیولوژی وسونوگرافی سرطانهای کلیه امروزه درمراحل ابتدایی تر و قبل از ایجاد علائم اکثرا کشف می شوند.

و:گوناگونیهای تشریحی:

اینها شامل نابهنجاریهای تشریحی هستند که اغلب بدون علامت بوده ولی می توانند برای فرد مشکل سازشوند. اینها شامل قرار گرفتن هر دو کلیه فرد در یک طرف بدن ،چسبیدن قطب تحتانی کلیه ها به یکدیگر (کلیه لعل اسبی) ،قرار گرفتن کلیه ها در محلهای نا بجا ،دو تا بودن لگنچه ها و حالبها در هر طرف و غیره می باشند.بعضی از این گوناگونی ها با شیوع بالاتر عفونتهای کلیوی و سنگهای کلیوی همراه است.

۴-معاینات و آزمایشها :
در اولین قسمت هر معاینه گرفتن یک شرح حال دقیق از بیمار اهمیت دارد.پس از گرفتن شرح حال معاینه با این بیمار نکاتی را برای پزشک مشخص میکند.برای مشخص کردن مشکلات کلیوی ممکن است انجام آزمایشات ضروری باشد.

الف: آزمایشهای خون:که می تواند تا حدی وجود عفونت در بدن یا صحت یا اشکال عملکرد کلیه ها و همچنین غلظت موادی را که میتوانند موجب ایجاد سنگ کلیوی شوند را مشخص نمایند.

ب:آزمایش ادرار: که می تواند وجود عفونت کلیوی یا وجود خون در کلیه (مثلا در جریان سرطان کلیه یاعفونت کلیه یا سنگ کلیه)را نشان دهد.
همچنین با این آزمایش می توان میزان اسیدی بودن ادرار و غلظت موادسنگساز در ادرار را مشخص کرد.

برای تشخیص دقیق تر عفونتهای ادرار نیاز به کشت ادراری میباشد که ممکن است چند روز زمان ببرد.

ج:رادیو گرافی:که شامل عکس ساده(KUB) و عکس رنگی از کلیه ها میباشد.عکس رنگی کلیه هاIVP)) مخصوصا در تصمیم گیری برای درمان سنگهای کلیوی و وجود خون در ادرار سودمند است.به ندرت تزریق ماده حاجب برای گرفتن عکس رنگی کلیه ممکن است با واکنشهای ناخواسته در بیمارهمراه شود.آگاهی کامل ارولوژیست و رادیولوژیست از این واکنشهای ناخواسته و آمادگی آنها می تواند از ایجاد مشکل در نزد بیماران جلوگیری نماید.
۵-سونو.گرافی:یک وسیله سودمند وبدون ضرر برای ارزیابی شکل کلیه ها و بیماریهای کلیوی می باشد.گرچه استفاده از این وسیله بامحدودیتهای تشخیصی همراه است ولی در بسیاری از موارد میتواند کمک کننده باشد.

ه:سی تی اسکن:وسیله تشخیص جدیدتری است که جهت بررسی شکل وعملکرد کلیه میتوان ازآن بطور ساده یا با تزریق ماده حاجب استفاده کرد.این وسیله تشخیص بخصوص در مورد تشخیص توده های کلیوی و سرطانهای کلیوی کاربرد دارد.

و:سایر روشهای تشخیص:شامل اسکنهای رادیونوکلوئیک(برای مشخص کردن عملکرد دقیق هر کلیه ؛وجود عفونتها یا آبسه های کلیوی،اثبات انسداد راه خروج ادرار از کلیه و….)رادیو گرافی رنگی کلیه ها با استفاده از تزریق ماده حاجب در سوندی که در حالب قرار داده شده است و آندوسکوپی کلیه میباشد.هر یک ازاین روشها در موارد خاصی کاربرد دارند.

۵ -درمان بیماریهای کلیه

الف:عفونتهای کلیوی:پیلونفریت حاد اغلب با درمان آنتی بیوتیک مناسب بر اساس کشت ادراردرمان میشود. در موارد شدیدعفونت یادر مواردی که تشخیص ان با پزشک معالج میباشد مثلا در جریان بارداری درمان پیلونفریت نیاز به بستری بیمار دارد.در مواردی که عفونتهای کلیوی همراه با انسداد یا سنگ ادراری می باشد خطرات بیشتری بیمار را تهدید میکند و نیاز به اقدامات درمانی شدیدتر در جهت رفع انسداد میباشد.

در صورتی که عفونت کلیوی با تجمع چرک درنسج کلیه (آبسه کلیوی) با تجمع چرک در سیستم جمع کننده ادرار (پیونفروز )یا تجمع چرک در اطراف کلیه (آبسه اطراف کلیه)همراه باشد اغلب نیاز به مداخله جراحی جهت تخلیه چرک و گاها نیاز به خارج کردن کلیه جهت بهبودی بیمار میباشد.بعضی از عفونتهای خاص کلیوی مثل سل درمانهای طولانی مدت مختص به خوددارند

ب:سنگهای کلیوی:بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند دچار سنگهای کلیوی هستند باید بدانیم که گاها سنگهای کوچکتر کلیوی علائم بیشتر برای بیمار ایجاد می کنند.امروز برای درمان سنگهای کلیوی کمتر از اعمال جراحی باز استفاده می شود.

روشهای درمان سنگهای کلیوی به شرح زیر است:

الف:سنگ شکنی برون اندامی ESWL) ): این روش بیشتر برای سنگهای کوچک کلیوی استفاده می شود که باانرژی که از خارج بدن به سنگ کلیه واردمی شود مو جب خرد شدن سنگ میشود. این درمان معمولا سی دقیقه تا یک ساعت طول کشیده وبا درد زیاد همراه نمی باشد و اغلب بدون بیهوشی قابل انجام است.
ب:سنگ شکنی درون اندامی :(TUL)دراین روش سنگها ی کلیه به وسیله سنگ شکنی از طریق دستگاه یورتروسکوپ با وارد کردن دستگاه به درون بدن از طریق مجرا و سپس حالب کاربرد دارد. از این روش بیشتر برای درمان سنگهای حالب استفاده می شود.

ج:سنگ شکنی از طریق پوست(PNL ): در این روش با ایجاد سوراخ کوچکی در پشت بیمار دستگاه وارد کلیه شده ، سنگ یا به صورت درسته خارج می شودو یا پس از خرد کردن سنگ قطعات آن خارج می شود.

د:در نهایت روش عمل جراحی باز کلیه که با برش بر روی پوست ناحیه پهلو یا شکم یا پشت، باز کردن عضلات وفاسیا ها ونهایتا خارج کردن سنگ از طریق برش روی لگنچه یا کلیه، انجام میشود این روش امروز کمتر کاربرد دارد.

ج:سرطانهای کلیه:

سرطانهای کلیه با توجه به نوع آنها و میزان پیشرفت سرطان درمانهای گوناگونی دارند.سرطانهای کمتر پیشرفته کلیه اغلب با برداشت قسمتی از کلیه یا تمام کلیه به همراه ساختمانهای اطراف آن درمان میشوند. در صورتی که سرطان به سایر قسمتهای بدن گسترش یافته باشد برداشت کلیه نمی تواند موجب بهبودی کامل بیماری شود. در این موارد پیشرفته ممکن است از روشهای دیگری بخصوص روش ایمنو تراپی استفاده شود.باید توجه داشت که روشهای درمانی شیمیوتراپی و رادیوتراپی برای درمان شایع ترین سرطان کلیه که RCC نامیده میشود، تنها سودمندی محدودی دارد.

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

۶ ژانویه ۱۷۱۴ م. ، پرسیوال پات ریا، جراح انگلیسی و تشریح کننده سل ستون مهره ها ، متولد شد.

سوم اردیبهشت (‪ ۲۳‬آوریل ‪‬) در چنین روزی بی‌هوشی الکتریکی برای نخستین بار در رشته مامایی به کار رفت.

هفتم مهر"هریس" از پایه‌گذاران دندانپزشکی به عنوان یک حرفه مستقل درگذشت

'ویلسون گریت بچ' ( Wilson Greatbatch ) مبتکر دستگاه ضربان ساز قلب ( pacemaker ) درگذشت

۲۱‬آذر نخستین توصیف‌کننده نوین اختلال وسواس - جبری درگذشت

ششم بهمن(‪ ۲۶‬ژانویه) ، ‬در چنین روزی، “ادوارد جنر” جراح انگلیسی و ابداع‌کننده واکسیناسیون درگذشت.

۱۴‬مهر واکسن خوراکی فلج اطفال تولید شد

‪ ۱۵‬شهریوربرابر با ششم سپتامبر، سالروز تولد” فوبوس آرون تئودورلوین ” شیمیدان روسی کاشف قند پنتوز موجود در ‪ DNA‬است که به دزوکسی ریبوز نامگذاری شده است.

سی‌ام دی (‪ ۲۰‬ژانویه ) ، در چنین روزی، محققان آمریکایی اعلام‌ کردند که دو گوساله همانندسازی شده به نام‌های “جرج” و “چارلی” ایجاد کرده‌اند.

۱۵ خرداد ( ۵ ژوئن ) در چنین روزی ، آلوارگالستراند چشم پزشک سوئدی ، به دنیا آمد.همچنین ، ۵ ژوئن سال ۱۹۸۱ م. نخستین توصیف از بیماری همه گیری که بعد ها ایدز (AIDS ) نامیده شد ، منتشر شد .

  • آسان طب



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*