پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار اجتماعي / بی بی سی :ايدز، ظرفيتهای درمانی و خدمات پزشکی در ايران
تلگرام

بی بی سی :ايدز، ظرفيتهای درمانی و خدمات پزشکی در ايران

بنا به گفته مسئولان برنامه های مشترک سازمان ملل متحد در امور اچ آی وی / ايدز، UNAIDS، ما به “مرگ آورترين اپيدمی که بشريت تا کنون با آن مواجه بوده” دچار هستيم.

در سه دهه ای که از ظهور ايدز می گذرد، اين بيماری بر زندگی حدود 65 ميليون نفر تاثير نامطلوب گذاشته است. در هر دقيقه ايدز جان پنج نفر را گرفته و هر روز بالغ بر 8 هزار نفر به صف مبتلايان قبلی اضافه می شوند.

سال گذشته 3 ميليون نفر ديگر در جهان به ويروس اچ آی وی آلوده شدند و در حال حاضر ايدز چهارمين عامل مرگ در جهان به حساب می آيد.

جنی واترز، رييس پروژه برنامه های ويژه روز جهانی ايدز در سرويس جهانی بی بی سی، می گويد: “ايدز نه تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه در کشورهای پيشرفته هم همچنان مشکل ساز است. چون بنا به شواهد مردم اروپا و آمريکا نسبت به اين بيماری بی خيال شده اند. بسياری در غرب بر اين عقيده اند که ايدز يک معضل قديمی است. طولانی تر شدن حد متوسط عمر با مصرف داروهای ضد ايدز باعث شده برخلاف گذشته بسياری بهداشت و ايمنی در روابط جنسی را رعايت نکنند. آنها فراموش کرده اند که مصرف اين داروها، حتی اگر توان خريد آنها را داشته باشيد، بسيار ناخوشايند بوده و بعد از مدتی ممکن است ويروس اچ آی وی در مقابل اين داروها مقاوم شود.”

اما پيتر پايوت، رييس برنامه های مربوط به ايدز در سازمان ملل، يادآور می شود که مبارزه با ايدز فقط به پيشگيری محدود نمی شود بلکه همچنين شامل درمان مبتلايان و دادن امکان زندگی طولانی تر و بهتر هم می شود.

برای بررسی نکات مثبت و منفی خدمات درمان ايدز در ايران در مقايسه با ديگر نقاط جهان، پيمان مويدی گفتگويی داشته با صاحب نظران مهرناز رسولی نژاد و محبوبه حاج عبدالباقی، هر دو متخصص بيماری های عفونی در ايران، و محسن شهمنش، متخصص بيماری های مقاربتی و ايدز در شهر بيرمنگام بريتانيا.

وضعيت درمان ايدز در ايران

دکتر رسولی نژاد می گويد در حالی که درمان بيماران ايدز در ايران بر اساس پروتکلهای سازمان های بهداشت در جهان و مطابق با معيارها و داروهای مرسوم در ديگر کشورها آغاز می شود، اما آنها با معضل محدوديت در انواع داروها روبرو هستند.

بسياری از بيماران مبتلا به اچ آی وی مثبت در ايران می گويند که داروهای آنها از کشورهای مختلف وارد می شود و از اين بيم دارند که عدم توالی در مبدا داروهای مصرفی آنها می تواند در بهبودی و يا کنترل اين بيماری اثر منفی داشته باشد.

دکتر عبدالباقی می گويد از سه دارويی که برای کنترل ايدز تجويز می شود، دو تا در ايران ساخته می شود.

او می گويد مسئولان بهداشتی هر چند از تاثير کامل اين داروها مطلع نيستند، اما بيماران همواره نگرانند که شايد کيفيت داروهای خارجی بهتر باشد.

دکتر عبدالباقی می گويد در چهار سال اخير داروهايی که وزارت بهداشت در اختيار درمانگران گذاشته است ساخت خارج کشور بوده اند و البته مواردی هم بوده که معتبر بودن کشور مبدا سوال برانگيز بوده است.

متخصصان ايدز تاکيد دارند که پايبندی بيماران به مصرف به موقع داروها از عوامل تعيين کننده موفقيت در کنترل اين بيماری است.

دکتر شهمنش معتقد است اگر مصرف دارو کامل نباشد ويروس اچ آی وی به سرعت مقاوم می شود و حتی در بريتانيا که وضع دارويی به مراتب بهتر از ايران است و بالغ بر 16 نوع دارو در اختيار بيماران قرار داده می شود اگر در مصرف دقت نشود معضلات يکسان با ديگر نقاط جهان است.

بسياری از بيماران در ايران همچنين نسبت به مقدار دارويی که به آنها تجويز می شود ترديد دارند و معتقدند که با توجه به عدم دسترسی به دستگاه شمارش ويروس در ايران، اين معالجات نامطمئن است.

دکتر رسولی نژاد می گويد در ايران برای شمارش ويروس در خون از طرق ديگر استفاده می شود که همراه با معاينات پيگير می توان تا 98 درصد به نتيجه آن مطمئن بود.

او معتقد است که مسئله مهم تر در معالجات تعيين مقاومت ويروس است، چون قابليت مقاوم شدن اين ويروس در برابر معالجات به خصوص در صورت تمکين بيمار از مصرف درست داروها، بسيار بالاست.

اپيدمی از طريق آميزش جنسی

ايران کشوری بسيار جوان است و نيمی از جمعيت آن را افراد زير 20 سال تشکيل می دهد.

مستعد بودن جامعه جوان به انواع اعتياد و فعاليت جنسی بيشتر يا باعث می شود گروهی آسيب پذير و در معرض خطر به حساب آيد.

دکتر عبدالباقی می گويد در حالی که بنا به آمار رسمی در ايران حدود 67 درصد از مبتلايان به ايدز در کشور از طريق تزريق مواد مخدر و 10 درصد از طريق انتقال خون آلوده شده اند، به سادگی می توان نتيجه گيری کرد که مابقی مبتلايانی هستند که از راه آميزش جنسی آلوده شده اند.

او معتقد است آموزش در مورد بهداشت روابط جنسی در سطوح دانشگاهی، دبيرستان و حتی راهنمايی در کنترل و پيشگيری از انتقال ايدز کمک چشمگيری می کند.

نحوه آغاز اپيدمی در مناطق مختلف جهان متفاوت بوده است.

برای مثال در آفريقا ايدز از راه آميزش آغاز و شايع شد، اما در روسيه و جمهوری های شوروی سابق با اعتياد شروع شد.

دکتر شهمنش می گويد الگوی آغاز و رواج ايدز در ايران هم مانند کشورهای جمهوری شوروی سابق از تزريق مشترک در ميان معتادين بوده است، اما اين الگو از اپيدمی به سرعت شکل خود را تغيير می دهد و معمولا راه انتقال از آميزش جنسی غالب می شود.

او بر اين عقيده است که همين روند به زودی در ايران رخ خواهد داد.

دکتر شهمنش متذکر می شود که نحوه آمار گيری در تعيين صحت و سقم وضعيت ايدز در هر کشور بسيار مهم است.

او می گويد بسته به اين که آزمايش ايدز از چه کسانی و در کجا انجام شود نتيجه گيری ها متفاوت خواهد بود. مثلا اگر در ايران غالب آزمايشها در زندانها و در ميان معتادين انجام می شود به اين معنی نيست که آمار انتقال ايدز از طريق تماس جنسی کم است؛ پس آمار در ايران بيشتر جنبه حدس و گمان دارد.

هرکجا اپيدمی در رابطه با معتادين ديده شود به موازات آن موضوع تماس های جنسی غير مطمئن هم مطرح است و اين دو معضل جدای از هم نيست.

دکتر رسولی نژاد می گويد در ايران هنوز آماری از ميزان آلودگی ها مقاربتی نداريم. شايد به اين دليل که مسائل جنسی در ايران همچنان به عنوان يک انگ اجتماعی ديده می شود.

او استدلال می کند که يکی از دلايل نبود آمار دقيق در اين زمينه روی آوردن مردم به خود درمانی است که به طبع باعث می شود ايدز، که در صدر بيماری های آميزشی قرار دارد، ثبت نشود.

دکتر رسولی نژاد می گويد تا چند ماه پيش آمار رسمی در ايران حاکی از آن بود که 70 تا 75 درصد از شيوع ايدز در ميان معتادين است، اما حالا به 64 درصد رسيده است.

او نتيجه گيری می کند که به اين ترتيب در ايران تعداد مبتلايان از طريق آميزش جنسی بالاتر رفته و در واقع موج دومی از آلودگی های تازه مشاهده می شود که در آن شرکای جنسی معتادين به اين بيماری مبتلا می شوند.

اما نگرانی ديگری که وجود دارد انتقال بيماری از زنان به فرزندان آنان است.

دکترعبدالباقی می گويد با اين که موارد انتقال ايدز از مادران به فرزند در ايران ناچيز بوده و زير يک درصد است، اما برای جلوگيری از گسترش آن بايد به اين زنان آموزش داده شود که حامله نشوند.

او اضافه می کند در صورتی که زنی آلوده به اچ آی وی حامله شود، بايد داروهای خاصی را مصرف کند که از انتقال اين بيماری به جنين جلوگيری می کند.

آموزش

دکتر عبدالباقی می گويد در ايران ميزان آموزش در اين زمينه کافی نيست، اما رو به بهبود است.

او می گويد در ايران با اين گونه مسائل به طور دوره ای برخورد می شود.

يعنی به دنبال يک دوره از بحثها و آموزشهای همگانی و ارجاع مکرر به نظرات کارشناسان، همه تحرکات فروکش می کند.

دکتر عبدالباقی می گويد بر خلاف کشورهای غربی که آموزشهای جنسی با صراحت انجام می شود، در ايران حتی زمانی که راه انتقال ايدز از طريق جنسی در راديو و تلويزيون مطرح می شود کارشناسان به صراحت نمی توانند وارد جزئيات شده حتی طريقه درست استفاده از کاندوم را توضيح دهند.

دکتر شهمنش آموزش را برای کنترل و پيشگيری از گسترش ايدز مهم ارزيابی می کند اما معتقد است نتيجه نهايی آموزشها بالا بردن سطح آگاهی عمومی است و لزوما در رفتار جنسی افراد تغيير چندانی حاصل نمی شود.

او در مقابل معتقد است که اگر گروه اصلی پرمخاطره مورد هدف قرار گيرد و افراد در اين گروه کنترل و درمان شوند، آن وفت جلوگيری از شيوع ايدز به مراتب موفق تر خواهد بود.

دکتر شهمنش می گويد مشارکت سازمانهای بين المللی به ويژه سازمان بهداشت جهانی (WHO)، می تواند در کنترل و رفع معضل ايدز بسيار سازنده باشد، اما تا سه سال پيش که ارقام شيوع ايدز به بيش از چهل ميليون نفر نرسيده بود، سازمان جهانی بهداشت کاری انجام نداد.

او استدلال می کند که سازمان بهداشت جهانی در واقع نه پشتوانه مالی و نه قدرت لازم را داراست که بتواند نقش حياتی خود را در اين زمينه ايفا کند.

هزينه درمان

سازمان ملل متحد به تازگی يک صندوق بين المللی عليه ايدز، سل و ملاريا را راه اندازی کرد که برای اجرای پروژه های آن مبلغ 10 ميليارد دلار پيش بينی شده بود.

قرار بود در صورت تامين اين وجه، نيمی از آن برای درمان و نيم ديگر برای پيشگيری تخصيص داده شود.

دکتر شهمنش می گويد در نهايت يک ميليارد و هشت صد ميليون دلار برای صندوق جهانی عليه ايدز، سل و مالاريا جمع آوری شد که در همان بدو راه اندازی اين صندوق مصرف شد.

او اضافه می کند مقصد نهايی 15 ميليارد دلاری که جرج بوش، رييس جمهوری آمريکا، برای مبارزه عليه ايدز وعده داده است معلوم نيست و در هر صورت بخشی از آن به شرکت های داروسازی آمريکايی پرداخت خواهد شد.

دکتر شهمنش معتقد است مشکل اساسی ديگر موضوع بهره برداری انحصاری (مالکيت انديشه) است که قوانين سازمان تجارت جهانی در اين رابطه بسيار سختگيرانه است.

پس از مدتها مباحثه سرانجام اعضای سازمان تجارت جهانی در کنفرانس ژنو پذيرفتند کشورهايی که خود را در برابر بيماری هايی مانند سل، مالاريا و ايدز در معرض خطر می بينند، بتوانند يا داروها را بسازند و يا وارد کنند.

دکتر شهمنش می گويد در حالی که هزينه درمان ساليانه يک بيمار ايدز در بريتانيا حدود 2000 دلار است، هزينه همين داروها در هند به روزی يک دلار يعنی 300 دلار در سال تقليل می يابد.

او می گويد مجادله در سازمان تجارت جهانی بر سر همين موضوع است که در حال حل شدن است اما هنوز مسائل زيادی وجود دارد.

دکتر رسولی نژاد هزينه ماهانه درمان هر بيمار ايدز در ايران را حدود هزار و صد دلار تخمين می زند و می گويد تهيه داروهای ايدز برای بيماران در ايران هزينه ای دربر ندارد چون دولت اين داروها را به طور مجانی توزيع می کند.

برخی از بيماران ايدز در ايران از انتظار طولانی مدت و حتی تا دو سال برای دريافت جواب آزمايشهای خود شاکی بوده اند.

دکتر عبدالباقی اين ادعا را تعجب آور توصيف می کند و توضيح می دهد که در ايران با اين که آزمايشگاه های خصوصی برای انجام آزمايش اوليه ايدز وجود دارند اما به دليل اعتبار سازمان انتقال خون غالب بيماران به آن جا ارجاع داده می شوند.

او اضافه می کند که برای آزمايشهای بعدی چند آزمايشگاه ديگر وجود دارد و تشخيص اچ آی وی خيلی سريع انجام می گيرد و حداکثر بعد از يک هفته جواب آن آماده است.

دکتر عبدالباقی توضيح می دهد که به جز تعدادی موارد استثنا، هيچگاه جواب آزمايش مخفی نگاه داشته نمی شود.

او برای نمونه پدر و مادر بيماری را به خاطر می آورد که نمی خواستند فرزند آنها، که در آن زمان دانشجو بوده، از بيماری خود مطلع شود.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

نشستن زیاد خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی عروقی و سرطان را بیشتر می‌کند

آمارها نشان می‌دهد ریسک بیماری‌های قلبی در افراد پشت میزنشین تا ۶۴ درصد بیشتر از …

نشستن طولانی پشت میز یا مقابل تلویزیون باعث کوتاه شدن عمر می‌شود

نتایج تحقیقات جدید نشان داده است که نشستن  طولاني مدت از طول عمر فرد مي‌كاهد. …