آزمایش حاملگی یا اندازه گیری BetaHCG چیست و چرا این هورمون برای حاملگی تست می شود؟

هورمون hCG در حین حاملگی تولید می شود. این هورمون توسط جفت که تخم را پس از لانه گیزی در رحم تغذیه می کند، ایجاد می شود . hCG اولین بار حدود ۱۱ روز پس از لقاح در خون و بین ۱۲ تا ۱۴ روز پس از لقاح در ادرار قابل اندازه گیری است . به طور طبیعی مقدار HCG هر ۷۲ ساعت دوبرابر می شود . سطح این هورمون در هفته های ۸ تا ۱۱ به حداکثر خود رسیده و سپس در ادامه حاملگی کاهش می یابد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،   هورمون های HCG – LH – FSH – TSH همگی از دو بخش یا Sub Unit تشکیل می شوند : آلفا و بتا که بخش آلفا در همه ی این هورمون ها مشابه است و افتراق اینها از هم با بخش بتا صورت می گیرد .

از ملاقات اسپرم واوول تخمک لقاح پیدا میکند. تخمک لقاح یافته به طرف رحم رفته ودر جدار آن لانه گزینی میکند.بین ۱۰-۳روز بعد جفت تشکیل میشود. HCG ( هر دو بخش آلفا و بتا ) توسط سلولهای تروفوبلاستیک جفت سنتز می شود و نیمه عمر آن ۳۶ – ۱۲ ساعت است . مهمترین وظیفه این هورمون نگه داری از جسم زرد است که تولید استرادیول و پروژسترون می کند .

مقدار این هورمون در حاملگی طبیعی از روز ششم تا دهم بعد از لقاح در سرم مادر بالا میرود ( حتی گاه از روز سوم لقاح هم قابل شناسایی است. )
معمولا۲۵ -۲۰ روز پس از آخرین قاعدگی ( و نه زودتر از آن ) مقدار این هورمون در ادرار مادر به اندازه ای میرسد که قابل اندازه گیری باشد .

معمولاچه زمانی این تست انجام میشود؟
این هورمون در حاملگی طبیعی ۴ – ۶ هفته بعد از شروع بارداری افزایش چشم گیر پیدا کرده وسپس کم کم افت پیدا می کند . اما در موارد حاملگی خارج رحمی – حاملگی مولار- برداشت کل رحم – کورتاژ پس از حاملگی سیر نزولی سریعتر آن را شاهد هستیم .

سایر کاربردهای تست حاملگی یا هورمون بتا اچ سی جی(Beta H.C.G)

در مردان در موارد تشخیص تومورهای بیضه و نئوپلاسم آن کاربرد دارد که همراه با آلفا فیتو پروتئین تست می شو د . در بعضی بدخیمی ها از قبیل کوریوکارسینوما – امبریونال سل کارسینوما و نیز حاملگی خارج رحمی میزان BeteHCG به شدت بالا می رود و اندازه گیری های مرتب آن برای سنجش پاسخ بیمار به شیمی درمانی ضروری است

این آزمایش چه زمانی وبه درخواست چه کسی قابل انجام است؟

این آزمایش را هرزمان که مشکوک به حاملگی طبیعی ویا حتی موارد خارج رحمی باشیم انجام دهیم و درخواست آن بوسیله خود بیمار هم قابل قبول است.

بعلاوه در موارد بدخیمی هائی که نامبرده شد ویا حین درمان آنها نیز کاربرد دارد.(برای ارزیابی چگونگی پاسخ بیمار به درمان)

چه موقع فرد میتواند مراجعه کند؟آیا ناشتائی ویا سایر شرایط دیگری باید رعایت شود؟

ناشتا بودن لازم نیست. مصرف آب مانعی ندارد و حتی قطع داروهای دیگر فرد ضروری نیست.

این آزمایش باچه نمونه ای انجام میشود وچقدر طول میکشد؟

چون هورمون ابتدا در خون ظاهر میشود سپس بعد از شروع متابولیزه شدن در ادرار آمده ودفع میشود پس آزمایش خون حساستر است وزودتر مثبت میشود.درموارد حاملگی خارج رحمی هم که حتما باید خون تست شود.

مدت زمان آزمایش نیم ساعت است ودر هرساعت شبانه روز قابل انجام میباشد.

• در مورد سطوح hCG نکات زیر را به خاطر داشته باشید:
• در ۸۵% حاملگیها مقدار این هورمون طی ۷۲-۴۸ ساعت دوبرابر می شود. هرچه سن حاملگی بیشتر می شود، زمان دوبرابر شدن این هورمون طولانی تر شده و حداکثر به ۹۶ ساعت می رسد.
• در مورد مقادیر این هورمون می بایست توجه نمود. زیرا در برخی حاملگیهای طبیعی مقدار این هورمون می تواند کم باشد ولی نوزادی کاملا سالم به دنیا بیاید. سونوگرافی در هفته های ۶-۵ صحت بیشتری نسبت به اندازه گیری hCG دارد.
• سطح هورمون hCG کمتر از mIU/ml 5 نشاندهنده عدم حاملگی است. هر مقداری بیش از mIU/ml 25 نشاندهنده وجود حاملگی می باشد.
• مقدار این هورمون با واحد (milli-international units per milliliter (mIU/ml)) اندازه گیری می شود.
• زمانی که سطح hCG به ۲۰۰۰-۱۰۰۰ برسد، سونوگرافی ترانس واژینال می تواند ساک حاملگی را تشخیص دهد. چون سطوح این هورمون می تواند مختلف باشد و زمان لقاح نیز به درستی مشخص نشده باشد، تشخیص با یافته های سونوگرافی تا زمانی که مقدار هورمون به ۲۰۰۰ نرسد قابل انجام نخواهد بود.
• تنها انجام یک نوبت آزمایش برای اندازه گیری این هورمون در بیشتر موارد کافی نیست. در مواردی که شک به سلامت بارداری وجود دارد می بایست چند آزمایش با فاصله از هم انجام شود تا بتوان یک نتیجه گیری درست انجام داد.
• دو نوع آزمایش hCG وجود دارد: نوع «کمی» که فقط وجود یا عدم وجود هورمون را مشخص می کند و دیگر نوع «کیفی» که مقدار آن را نیز معین خواهد نمود.

• راهنمای سطوح hCG در طول بارداری:
زمانها بر اساس سن حاملگی(Gestational Age) [تعداد هفته هایی که از اولین روز آخرین قاعدگی(LMP) گذشته است] می باشد:

• ۳ هفته از LMP گذشته باشد:  ۵۰-۵ mIU/ml
• ۴ هفته از LMP گذشته باشد : ۴۲۶-۵ mIU/ml
• ۵ هفته از LMP گذشته باشد : ۷۳۴۰-۱۸ mIU/ml
• ۶ هفته از LMP گذشته باشد : ۵۶۵۰۰-۱۰۸۰ mIU/ml
• ۸-۷ هفته از LMP گذشته باشد : ۲۲۹۰۰۰-۷۶۵۰ mIU/ml
• ۱۲-۹ هفته از LMP گذشته باشد : ۲۸۸۰۰۰-۲۵۷۰۰ mIU/ml
• ۱۶-۱۳ هفته از LMP گذشته باشد : ۲۵۴۰۰۰-۱۳۳۰۰ mIU/ml
• ۲۴-۱۷ هفته از LMP گذشته باشد : ۱۶۵۴۰۰-۴۰۶۰ mIU/ml
• ۴۰-۲۵ هفته از LMP گذشته باشد : ۱۱۷۰۰۰-۳۶۴۰ mIU/ml
• زن غیر حامله : <5 mIU/ml
• بعد از یائسگی : <5/9 mIU/ml
توجه: این اعداد فقط به عنوان راهنما داده شده و افزایش این هورمون در هر فرد متفاوت می باشد. مقدار مطلق به اندازه سیر تغییرات اهمیت ندارد.

• سطوح پایین مقدار این هورمون نشانه چیست؟
مقادیر پایین hCG علل مختلفی می تواند داشته باشد و می بایست آزمایش طی ۷۲-۴۸ بعد تکرار شود تا با توجه به تغییرات سطح هورمون بتوان قضاوت نمود. سطوح پایین hCG میتواند نشاندهنده موارد زیر باشد:
• اشتباه در تعیین سن حاملگی
• احتمال سقط یا Blighted Ovum
• حاملگی نابجا Ectopic Pregnancy

• سطوح بالای مقدار این هورمون نشانه چیست؟
مقادیر زیاد hCG علل مختلفی می تواند داشته باشد و می بایست آزمایش طی ۷۲-۴۸ بعد تکرار شود تا با توجه به تغییرات سطح هورمون بتوان قضاوت نمود. سطوح بالای hCG می تواند نشاندهنده موارد زیر باشد:
• اشتباه در تخمین سن حاملگی
• حاملگی مولار
• چندقلویی

• آیا مقدار hCG می بایست به طور مرتب در طی حاملگی اندازه گیری شود؟
مقدار این هورمون به طور معمول توسط پزشکان دوباره اندزاه گیری نمی شود مگر این که مشکلی به وجود آمده باشد. در صورت خونریزی، درد شدید شکمی یا سابقه سقط ممکن است پزشک این آزمایش را تکرار کند.

• آیا عاملی می تواند مقدار hCG را تحت تاثیر قرار دهد؟
هیچ عاملی نمی تواند مقدار این هورمون را تحت تاثیر قرار دهد بجز داروهایی که حاوی این هورمون باشند. این داروها برای درمان نازایی مورد استفاده قرار می گیرد و پزشک در مورد زمان انجام این آزمایش پس از دریافت این داروها، شما را راهنمایی خواهد نمود. سایر داروها مثل آنتی بیوتیکها، ضد دردها، قرصهای ضد بارداری خوراکی یا سایر داروهای هورمونی هیچ تاثیر بر مقدار این هورمون نخواهند داشت.

در چه مواردی تست بارداری از راه خون (BCHG) ویا ادرار (گراویندکس )مثبت می شود:
۱- بارداری ۲- بیماری مول و یا بچه خوره ۳- سرطان رحم

در چه مواردی تست بارداری از راه خون (BCHG) ویا ادرار (گراویندکس ) منفی می شود:
۱- ادرار رقیق ۲- سقط جنین ۳- حاملگی خارج رحم

علت نتایج مثبت کاذب:
۱- آلودگی باکتریائی ادرار۲-وجود پروتئین و یا خون در ادرار ۳-مصرف متادون توسط بیمار

ارزیابی حاملگی از روی مقدار هورمون
اگر مقدار هورمون BhCG کمتر از ۱۰ باشد شخص باردار نیست
اگر مقدار هورمون BhCG بیشتر از ۲۵ باشد فرد باردار است
اگر مقدار هورمون BhCG بین ۱۰ تا ۲۵ باشد نمی توان با قاطعیت گفت شخص باردار است ویا خیر

کلیاتی در باره کیت های تشخیص بارداری خانگی
home pregnancy tests=HTPS

همه ی کیت های تشخیصی بارداری خانگی امروزی , حاوی آنتی بادی های مونو کلونال یا پلی کلونال متصل به یکی از بخش های مولکول HCG بسیار حساس بوده و اگر مولکول HCG در ادرار موجود باشد توسط آنتی بادی ثانویه ضد HCG به دام افتاده و سنجش می شود. برای سیستم آشکار سازی کیت از یک آنتی بادی ثانویه که حاوی آنزیم است استفاده می شود

آنتی بادی ثانویه کمپلکس آنتی بادی اولیه HCG را آشکار می سازد. تغییر رنگ و ایجاد پاسخ مثبت و یا منفی ناشی از فعالیت یا عدم فعالیت آنزیم است. ایجاد دو خط رنگی نشانه ی بارداری را نشان می دهد. HCG ادرار به صورت کیفی و توسط HPTS یا همان home pregnancy tests سنجش می گردد.

نحوه جمع آوری و نگهداری نمونه ادرار

۱- ادرار اول صبح به طور معمول بیشترین غلظت HCG را در بردارد و لذا بهترین نمونه برای انجام تست ادرار است.اگر چه هر نمونه ادرار ممکن است استفاده شود

۲- نمونه ادرارباید در یک ظرف تمیز شیشه ای یا پلاستیکی جمع آوری شود و از پروزاتیو استفاده نشود

۳- اگر نمونه بلافاصله پس از جمع آوری تست نشود , تا ۴۸ ساعت بعد که مورد آزمایش قرار می گیرد باید دردمای ۲ تا ۸ درجه سانتی گراد یخچال نگه داری شود و قبل از تست به دمای اتاق برگردانده شود

اگر نمونه برای بیش از ۴۸ ساعت مورد استفاده قرار نگیرد باید در دمای منهای ۲۰ درجه فریز شود. یک نمونه ی یخ زده که بیش از ۲ هفته نگهداری شده باشد نباید دیگر استفاده شود. قبل از آزمایش نمونه یخ زده باید کاملا آب شده و به دمای اتاق برسد

پاسخ های مثبت کاذب
در شرایطی مثل مصرف بعضی داروها مثل پرومتازین یا کلردیازپوکساید , وجود بیماریهائی مثل پروتئینوری , هموگلوبینوری , و زایمان جدید تا سقط جنین , اشتباه در روش اجرای تست , خطا در خوندان نتایج , ممکن است پاسخ مثبت کاذب دیده شود که در تفسیر نتیجه باید در نظر داشت

پاسخ های منفی کاذب

زمانی که HCG در حد اکثر غلظت ( در روز های ۶۰ تا ۸۰ ) می باشد , ۵ تا ۱۰% امکان ایجاد جواب منفی کاذب وجود دارد. پاسخ های منفی کاذب معمولا ناشی از خطا در انجام روش ارائه شده می باشند. علت دیگر پاسخ منفی کاذب انجام تست در روز های اول لقاح است که هنوز هورمون HCG وارد ادرار نشده است. نگهداری ادرار در ظروف غیر استاندارد , عدم رعایت دهای لازم برای واکنش و مصرف داروی کاربامازپین هم ممکن است منجر به پاسخ منفی کاذب شود.
چرا بعضی از خانم های باردار قبل از قطع قائدگی , تست بارداری مثبت دارند ولی بقیه خانمها تا چندین روز دیرتر آزمایش مثبت ندارند؟

عوامل موثر در طولانی تر شدن زمان حصول پاسخ مثبت توسط تستهای خانگی :
۱- تاخیر در زمان لانه گزینی
۲- پائین بودن ترازHCG خون
۳- پائین بودن غلطت HCG ادرار
۴- میزان حساسیت تست بارداری

  • مجله اطلاعات پزشکی



نظرات

۲۵ نظر در موضوع “آزمایش حاملگی یا اندازه گیری BetaHCG چیست و چرا این هورمون برای حاملگی تست می شود؟”
  1. علی says:

    از توضیحاتی که گذاشتین ممنون

  2. افسانه says:

    خیلی مفید بود ممنون

  3. خاطره says:

    با سلام و خسته نباشید
    عالی بود ممنون از اطلاعات بسیار مفید و کاربردی

  4. سارا says:

    سلام وخسته نباشید و اقعا جامع و کامل بود، ممنون از توجه و اطلاعات مفیدتون

  5. مهناز says:

    ممنون خیلی جامع و مفید بودد

  6. مریم says:

    سلام ازتوضیحات جامع وکاملتون مممنونم. باتشکر فراوان

  7. saye says:

    سلام خیلی ممنونم خیلی خوب بود

  8. مینا says:

    عالی بود

    دیروز ۱۰ رور بعد لقاح آزمایش دادم و مشکوک بود

    امیدورام زودتر مثبت و بگیرم

  9. sima says:

    ممنون خیلی واسم مفیدبود

  10. پویا says:

    سلام ممنون از اطلاعات مفیدتون

  11. بهار says:

    ووواقعا ممنونم . عالی بود

  12. sanaz says:

    بسیار عالی و جامع

  13. سپی says:

    با سلام خیلی خوب و مفید و مختصر بود.

  14. مریم says:

    عالی عالی عالی بود

  15. فرزانه says:

    مطالبتون بسیار عالی و قابل درک بود ممنون از لطفتون

  16. مائده says:

    سلام من امروز رفتم تست بارداری دادم نتیجه اش ۹۵هستش نمیدونم مثبته یا منفی لطفا جواب بدین

  17. tara says:

    عالییییییییییییی بوووووووووووووود

  18. نفیسا says:

    خیلی جامع ومفید بود…ممنون

  19. مهناز says:

    از شما ممنونم که این اطلاعات رو در اختیار ما میگذارید جایی براد سوال دیگر نبود مر۳۰

  20. ساناز says:

    عالی بود……

  21. ریحانه says:

    اطلاعاتتون مختصر و مفید بود.ممنون

  22. فرزانه says:

    خیلی مفید وکاربردی بود تشکر

  23. فهیمه says:

    با تشکر از اطلاعات بسیار مفید و سودمند شما

همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*