روشهای پیشگیری از بیماریهای سالمندان

بسیاری از جنبه‌های مرگ در سالمندان با تغییر رفتار زندگی، قابل تعدیل است. بیماران ۶۵ سال به بالا باید از نظر قطع مصرف سیگار، رژیم غذایی غنی از چربی‌های سالم، ورزش‌های هوازی و تمرین‌های کششی مورد مشاوره قرار گیرند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  علل بارز مرگ در میان افراد سالمند (یعنی بیماری‌های قلبی، سرطان‌های بدخیم، بیماری‌های عروقی مغز و بیماری‌های مزمن دستگاه تنفسی تحتانی) بازتابی از علل ریشه‌ای مرگ در میان افراد در تمام سنین (یعنی مصرف سیگار، رژیم غذایی نامناسب و عدم فعالیت فیزیکی) است.

سایر انواع مراقبت‌های پیشگیری شامل آسپیرین درمانی، تنظیم چربی و تجویز واکسن‌های کزاز و دیفتری، پنوموکوک و آنفلوآنزا هستند. اگر چه سرطان، دومین علت شایع مرگ در بیماران ۶۵ سال به بالا است، غربالگری سرطان نقش سودمندی در میزان بقای آنها ندارد مگر آنکه امید به زندگی مورد انتظار برای بیمار بیش از ۵ سال باشد.

بنابراین هنگام غربالگری سرطان در بیماران سالمند بهتر است که امید به زندگی، میزان داشتن کارکرد و ناتوانی‌های همراه آن بازبینی شوند.

سلامت دستگاه گوارش در سالمندان:

* توجه به وضع دندانها و رسیدگی به آنها:

مراقبت از دندانها امری است که از سنین کودکی می‏بایست شروع شود و چون از میان کلیه اعمال فیزیکی و شیمیایی که در جریان هضم غذا صورت می‏گیرد، تنها جویدن در اختیار انسان می‏باشد، بنابراین باید حداکثر استفاده را از این قسمت بنماید، مخصوصا سالمندانی که اکثرا دارای معده و روده‏ای ضعیف و ناتوان هستند باید بدانند که جویدن کامل غذا کمک بزرگی به هضم آن می‏کند و چنانچه دندانها فاسد و یا کم باشند، این عمل بخوبی صورت نگرفته و سالمند را دچار سوء هاضمه و اختلالات گوارشی می‏نماید.

حتی امروزه، پزشکان معتقدند که چنانچه دندانها دیگر نتوانند خوب کار کنند، هرچه زودتر باید این نقیصه را با گذاشتن دندان مصنوعی جبران نمود. مخصوصا اگر دندانی فاسد و کرم خورده هم باشد که کانون مرض و عفونت نیز به حساب می‏آید.

● رعایت رژیم غذایی:

در دوران سالمندی مواد غذایی بایستی محتوی مواد سه گانه اصلی یعنی هیدراتهای کربن (قند و نشاسته)، پروتئین و چربی و همچنین مواد معدنی و ویتامینها باشد که در مطالب قبل بررسی شد.

به طور کلی نکته‏ای که در تغذیه سالمندان بسیار مهم است، توجه به این موضوع می‏باشد که چون تحمل گرسنگی به مدت طولانی برای سالمندان مشکل است، لذا باید به فواصل کم غذا خورده، اما تعداد دفعات افزایش یابد و مصرف میوه‏جات و سبزیجات نیز علاوه بر تأمین ویتامینهای مورد نیاز در رفع یبوست و افزایش حرکات روده نقش بسیار مهمی دارد.

مصرف زیاد حبوبات به دلیل وجود پروتئینهای دیرهضم برای سالمندان مناسب نمی‏باشد مگر آنکه از قبل خیسانده شوند.

مصرف چربی و استعمال دخانیات در بیماریهای قلبی ـ عروقی و تنگی رگها نقش داشته و باعث افزایش فشار خون می‏گردد.

● استراحت:

استراحت بعد از غذا از جمله عواملی است که در مورد سالمندان حتما بایستی در نظر گرفته شود. البته منظور این نیست که بلافاصله بعد از صرف غذا به استراحت بپردازند، اما بعد از نیم تا یک ساعت، خواب و استراحت مناسب است.

سالمندان عموما به اندازه جوانان می‏خوابند، اگرچه آنها به دفعات بیدار می‏شوند و دوره خواب عمیق در مقایسه با کل زمان خواب نزد آنها کوتاهتر است. بی‏خوابی ممکن است به دلیل افسردگی، ترس از تنهایی و مرگ، احتیاج به ادرار کردن و مشکلات دیگر مربوط به سالمندی باشد.

● رفع یبوست:

علت یبوست در سالمندان تنبلی و ناتوانی روده‏ها می‏باشد، لذا مناسبترین راه رعایت یک رژیم غذایی صحیح می‏باشد و همان طور که اشاره شد، مصرف سبزیجات خام و میوه‏جات خصوصا آلو و انجیر بسیار مفید است.

صرف یک یا دو گلابی یا سیب قبل از خواب و نوشیدن یک لیوان آب و یا صرف کمی انگور، صبحها پس از برخاستن از خواب به سالمندان توصیه می‏شود.

در صورتی که روغن زیتون را بتوانند تحمل نمایند، بعد از هر غذا می‏توان یک قاشق روغن زیتون میل نمود، زیرا نه تنها روغن زیتون ضرری ندارد بلکه به رفع صفرا نیز کمک می‏کند و چنانچه مزاج لینت پیدا کرد، مصرف آن را چند روز می‏توان قطع نمود.

در مواردی که یبوست مداوم و مضر می‏باشد، استفاده از تنقیه‏های کوچک با گلسیرین و یا پارافین توصیه می‏شود.

البته نکته بسیار مهمی که لازم است در اینجا ذکر گردد منظم بودن زمان اجابت مزاج است. سالمندان باید حداقل یکبار در شبانه‏روز اجابت مزاج نمایند و در صورتی که عادت کنند که وقت آن ثابت و منظم باشد بسیار خوب است و بهترین زمان آن صبحها بعد از صرف صبحانه است.

● بیماری دیابت قندی:

در ایران افراد ۶۰ سال به بالا، حدود ۱۵ درصد به بیماری دیابت قند مبتلا هستند که البته شدید نبوده و با رعایت رژیم غذایی مناسب قابل کنترل است و از عوامل مؤثر در ایجاد این بیماری در دوران سالمندی را می‏توان فرسودگی سلولهای تولید کننده انسولین نام برد.

● چاقی:

بدون شک پرخوری و چاقی اثر نامطلوبی در سلامت همه افراد از هر سن و طبقه دارد. سینکر در سومین کنگره طب پیری در آمریکا اظهار کرد: خطر مرگ بر اثر سرطان ریه در شخصی که روزانه ۳۵ عدد سیگار می‏کشد به مراتب کمتر از فردی است که فقط در حدود ۷ کیلو اضافه وزن دارد.

گرچه در طب پیری، زیادی تغذیه یا پرخوری خصوصا در زنان سالمند، مسأله‏ای مهمتر از کمی تغذیه است. حال آنکه هر دو سوء تغذیه نامیده می‏شود.

مکررا به افراد سالمندی برخورد می‏کنیم که از چاقی خود شکایت دارند. آنها غالبا می‏گویند با آنکه وضع غذایشان عوض نشده است ولی مرتبا چاق می‏شوند! نکته مهمی که این افراد از آن غافل هستند، کم شدن حرکت و فعالیتهای بدنی است.

به علاوه تغییراتی که در ساختمان بدن آنها و خصوصا غدد داخلی در این سنین اتفاق افتاده است، خود مزید بر علت می‏شود و نیز بسیاری از این افراد پرخوری و افراط در مصرف غذا را به عنوان یک واکنش جبرانی در مقابل تألمات و افسردگیهای روانی نشان می‏دهند. بهترین توصیه برای این افراد انجام ورزش و تمرینات بدنی است.

● ورزشهای مناسب برای سالمندان:

در دوران زندگی ورزش و فعالیتهای بدنی برحسب سن، جنس و وضع سلامتی بدن فرق می‏کند. از ۵۰ سالگی به بعد باید سعی کرد هر قدر ممکن است عوارض ناشی از سالمندی را به کمک ورزش به عقب انداخت و یا از آن جلوگیری کرد.

قابلیت و زمان لازم برای برگشتن به وضع طبیعی بعد از ورزش راهنمای خوبی برای تعیین مقدار و شدت ورزش در هر سنی است.

برگشتن به وضع طبیعی بایستی سریع باشد. در صورتی که ورزشکار ده دقیقه بعد از متوقف نمودن ورزش هنوز تنفس و ضربان قلبش به وضع عادی برنگشته باشد و یا تا روز بعد هنوز خستگی ادامه داشته باشد، ورزش انجام شده بسیار شدید و طولانی بوده است و در مدت یا نوع آن باید تجدید نظر شود.

بعد از چهل سالگی باید ورزشهای مربوط به موضع و قسمتی از بدن انجام شده و از خسته شدن زیاد تا حدی که نفس تنگی ایجاد شود باید اجتناب نمود.

بازیهای سخت ورزشی و ورزشهایی که احتیاج به سرعت دارند باید ترک شوند. ورزشها با ملایمت انجام گرفته و همیشه فواصل استراحت در بین آنها موجود باشد.

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

معاون وزیر کار و رفاه ادعاهای مطرح شده درباره برنامه پزشک خانواده را عوام‌ فریبی خواند

بیش از ۴ میلیون نفر در ایران مبتلا به دیابت هستند

ستاد اجرایی برنامه پزشک خانواده به مطلب مندرج در سایت تابناک با عنوان" لطفا پزشک خانواده را متوقف کنید" پاسخ داد

مدیر کل آزمایشگاه مرجع سلامت وزارت بهداشت ایران ، همه مردم را به انجام دادن آزمایش کامل توصیه کرد

محققان کشور ایران موفق به ثبت بین المللی یک باکتری جدید به نام مایکو باکتریوم ایرانیکوم Mycobacterium Iranicum شدند

مصرف برخی ازمواد غذایی در بروز آلرژی کودکان موثر است

با موافقت وزیر بهداشت ایران ، دانشکده داروسازی در گیلان راه اندازی می شود

واکنش‌های کودک بیش‌فعال، عمدی و ارادی نیست به همین دلیل تنبیه و سرزنش کردن کودک در اصلاح رفتار وی تأثیر ندارد

روزانه ۶ هزار نفر در جهان به ایدز مبتلا می ‌شوند

انجمن پزشکان عمومی ایران در قطعنامه پایانی نشست رؤسا، خواهان توقف کامل برنامه پزشک خانواده شد

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*