بيكاري پزشكان و كمبود پزشك در ايران، تناقضي آشكار

شهریور ۳۱, ۱۳۸۵ توسط :   موضوع : اخبار علمی پزشکی

در حالي كه بيش از هفت هزار پزشك عمومي بيكار در ايران در جست و جوي شغل مناسب هستند، كمبود پزشك در مناطق محروم پارادوكسي را در ايران شكل داده است كه گويا لاينحل است.

به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس، در كشور ایران حدود 100 هزار فارغ التحصيل رشته پزشكي وجود دارند كه بر اساس آمارهاي موجود بين 7 تا 8 هزار نفر از آنان بيكارند يا به شغلهاي غير مرتبط با حرفه پزشكي اشتغال دارند با اين وجود به علل مختلف از جمله توزيع نامناسب پزشكان در ايران در بسياري از روستاهاي كشور و حتي برخي شهرهاي كوچك با كمبود شديد و گاه فقدان پزشك مواجه هستيم.
در اين ميان البته هر كس از منظر نگاه خود اين مسئله را به گونه‌اي طرح مي‌كند، گروهي معتقدند بي سياستي وزارت بهداشت و به طور كلي نظام آموزش پزشكي كشور در تربيت بيش از حد پزشكان طي سالهاي گذشته بيكاري پزشكان را باعث شده و از طرف ديگر عده‌اي معتقدند نظام آموزش پزشكي تعداد كمي پزشك تربيت مي‌كند و با توجه به كمبود پزشك در كشور، افزايش جمعيت در آينده و لزوم اجراي وسيع طرح پزشك خانواده از هم اكنون بايد به تربيت پزشك مطابق با استانداردهاي جهاني و براي رسيدن به يك جايگاه بالاتر از نظر شاخصهاي سلامت در سال 1400 اقدام كنيم.
به اين ترتيب با طيفي از نظرات مواجه‌ايم كه در يك سر آن معتقدان به كاهش پذيرش تعداد دانشجوي پزشكي براي جلوگيري از بيكاري بيشتر پزشكان و لطمه به حيثيت اين حرفه نشسته‌اند و در سوي ديگر اين طيف، گروهي هستند كه به تربيت پزشك به ازاي هر 500 نفر يك پزشك براي سال 1400 اعتقاد دارند.
علي عباسپور تهراني فرد، رئيس كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس معتقد است: با وجودي كه طي سالهاي اخير امكانات دانشگاههاي علوم پزشكي كشور افزايش قابل قبولي داشته است اما آمار پذيرش دانشجو در همين مدت كاهش يافته است و اين عدم تناسب به خصوص با توجه به نياز روز افزون كشور به پزشك و لزوم بهبود شاخصهاي كمي سبب بروز بحران كمبود پزشك طي سالهاي آينده خواهد شد.
به نظر او دانشگاه‌هاي علوم‌پزشكي تا سال 74 حدود 3700 دانشجو در رشته پزشكي پذيرش مي‌كردند در حالي كه امسال اين آمار به 2600 نفر رسيده است.
وي مي‌گويد: دانشگاههاي علوم‌پزشكي امسال بيش از 13درصدافزايش ظرفيت پذيرش دارند اما ‌بيشتر ظرفيتهاي جديد در رشته‌هاي كارداني و كارشناسي است و در رشته‌هاي تخصصي فقط 5/6 درصد افزايش ظرفيت پذيرش صورت پذيرفته است.
عباسپور نسبت مناسب تعداد پزشك به جمعيت را در جامعه ما يك به 800 نفر مي‌داند و با انتقاد از روند فعلي پذيرش دانشجو مي افزايد: با طرحهايي همچون پزشك خانواده و پزشك روستا كه الزام قانون برنامه توسعه است و حتما بايد در سراسر كشور اجرا شود طي سالهاي آينده با بحران كمبود پزشك مواجه مي‌شويم، ضمن اينكه تعداد پزشك به جامعه نيز از مرز يك پزشك براي هزار نفر در سالهاي آينده خواهد گذشت.
رئيس كميسون آموزش و تحقيقات مجلس معتقد است: در كشورهاي پيشرفته نسبت پزشك به جامعه يك به 500 نفر است و در صورتي كه ما از امكانات دانشكده‌هاي پزشكي كشور درست استفاده كنيم در بحث پذيرش دانشجوي پزشكي و نياز جامعه مشكلي نخواهيم داشت و مي‌توانيم به اين نسبت برسيم.
اما حسينعلي شهرياري، ديگر نماينده مجلس شوراي اسلامي و عضو كميسيون بهداشت و درمان مجلس كه چند سالي رياست دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درمان زاهدان را نيز بر عهده داشته است نظر ديگري دارد، او معتقد است: استاندارد تعداد پزشك به جمعيت براي كشور ما همان يك پزشك به هزار نفر است و اكنون كه جمعيتي حدود 70 ميليون نفر داريم به 70 هزار پزشك در كشور نياز داريم در حالي كه اكنون با احتساب پزشكان متخصص بيش از 110 هزار پزشك در كشور وجود دارد بنابراين هيچ كمبودي از نظر تعداد پزشك در كشور وجود ندارد.
وي اضافه مي‌كند: علاوه بر اين، در زمان حاضر سالي بيش از 2 هزار پزشك در 41 دانشگاه علوم پزشكي كشور تربيت مي‌شود و تا 15 سال آينده حداقل 30 هزار پزشك ديگر به جامعه پزشكي كشور اضافه مي‌شود كه مي‌توانند جايگزين پزشكان بازنشسته شوند بنابراين هيچ نگراني از نظر كمبود پزشك نداريم بلكه دلمشغولي ما اين است كه نتوانيم اين پزشكان را جذب كار كنيم و امكانات لازم را به خصوص در مناطق محروم در اختيار آنها قرار دهيم، مسئله اصلي توزيع ناعادلانه پزشك در كشور است.
وي اضافه مي‌كند: البته در برخي رشته‌هاي پيراپزشكي ممكن است كمبودهايي داشته باشيم كه دانشگاههاي علوم پزشكي نيز به اين مسئله واقف هستند و به همين علت طي سالهاي اخير بيشترين افزايش ظرفيتهاي پذيرش به رشته‌هاي مورد نياز جامعه تعلق گرفته است.
اين متخصص چشم پزشكي مي‌افزايد: دانشگاههاي علوم پزشكي در زمان حاضر بايد بيشترين نيروي خود را در ارتقاي سطح كيفي آموزش پزشكي و احيانا افزايش پذيرش در برخي رشته‌هاي تخصصي و فوق تخصصي مورد نياز جامعه به كار گيرند و در اين زمينه برنامه ريزي داشته باشند.
شهرياري مي‌گويد: گروهي در مجلس و خارج آن هستند كه نسبت به ادغام آموزش پزشكي در وزارت بهداشت موضعگيري دارند و خواستار بازگشت آموزش پزشكي به وزارت علوم هستند به همين علت گاهي در اين زمينه انتقادهايي مطرح مي‌كنند در حالي كه ادغام آموزش پزشكي در نظام خدمات سلامت و وزارت بهداشت يكي از افتخارات ملي ماست كه الگوي موفقي را در ارتقاي سطح خدمات بهداشتي و درماني به دنيا عرضه كرده است.
محمدرضا نوروزي، معاون آموزشي سازمان نظام پزشكي و دبير شوراي عالي نظام پزشكي نيز در اين مورد مي‌گويد: آماري كه در مورد پذيرش دانشجوي پزشكي در هر سال اعلام شده است، صحيح نيست زيرا آمار دانشگاه آزاد محاسبه نشده است و در صورتي كه آمار دانشگاه آزاد را هم حساب كنيم احتمالا سالانه بيش از 4 هزار دانشجوي پزشكي در كشور پذيرش و همين حدود نيز فارغ التحصيل مي شوند.
وي ادامه مي‌دهد: در مورد نسبت پزشك به جمعيت نيز گر چه استاندارهاي متفاوتي مطرح است ولي در كشور ما تقريبا همان استاندارد يك پزشك به هزار نفر پذيرفته شده است كه در اين صورت نه تنها كمبود پزشك نداريم بلكه تعداد زيادي پزشك مازاد هم داريم زيرا در زمان حاضر حدود 110 هزار پزشك عمومي و متخصص در كشور وجود دارد كه براي جمعيت 70 ميليوني ايران كافي است.
اين متخصص اورولوژيست معتقد است: در زمان حاضر با وجودي كه تعداد پزشكان و جمعيت كشور تقريبا به يك روند متعادل رسيده است، رشد جمعيت پزشكي بيش از رشد جمعيت كشور است زيرا خوشبختانه در سالهاي اخير رشد جمعيت كشور به نحو مطلوبي كنترل شده است.
وي مي‌گويد: مسئله مهم امروز، بيكاري پزشكان و ناراضي بودن آنها از درآمدهايي است كه از راه طبابت به دست مي‌آورند، نامناسب بودن وضع تعرفه‌هاي پزشكي، توزيع نامناسب پزشك در كشور و نبود امكانات مناسب براي زندگي پزشكان در مناطق دورافتاده و محروم اكنون مسائل مهمتري هستند كه برنامه ريزان و سياستگذاران كشور بايد به آن توجه بيشتري داشته باشند.
آمارهاي رسمي منتشر شده از سوي سازمان نظام پزشكي حاكي از آن است كه اكنون حدود 93 هزار پزشك، 19 هزار دندانپزشك، 30 هزار ماما و حدود 14 هزار كارشناس گروههاي وابسته به پزشكي عضو اين سازمان هستند بنابراين بر اساس جمعيت 70 ميليوني ايران در صورتي كه توزيع مناسبي داشته باشيم تقريبا براي هر 750 نفر يك پزشك وجود دارد.
محمدعلي محققي، معاون آموزشي وزارت بهداشت معتقد است: كمبود پزشك نداريم بلكه مشكل توزيع نامناسب پزشك در كشور است كه به علت كمبود امكانات و مشكلات اعتباري به وجود آمده است.
وي مي‌گويد: آموزش پزشكي در كشور اكنون به يك جايگاه متعادل رسيده است و با احتساب پذيرش دانشگاه آزاد سالانه حدود 5 درصد به جمعيت فارغ التحصيلان پزشكي كشور اضافه مي‌شود.
به گفته معاون وزير بهداشت در حالي كه جمعيت زيادي از پزشكان فارغ التحصيل ما بيكار هستند و زمينه اشتغال مناسب براي آنها فراهم نيست بايد با يك رشد منطقي و معقول، دانشجوي پزشكي در كشور پذيرش شود به همين علت در تعيين ظرفيت رشته‌هاي پزشكي دانشگاههاي علوم پزشكي كشور همه جوانب كار بر اساس شواهد علمي از نظر نياز جامعه، شرايط استخدام و بازار كار و نيروهاي خروجي ديده مي‌شود.
محققي مي‌افزايد: با توجه به نياز جامعه اكنون ترجيح وزارت بهداشت اين است كه افزايش پذيرش دانشجو در دانشگاههاي علوم پزشكي بيشتر معطوف به رشته‌هاي غيرپزشكي مثل كارداني فوريتهاي پزشكي باشد كه نياز مبرم جامعه است، به همين علت ظرفيت پذيرش در اين رشته امسال 20 برابر شده است.
وي ادامه مي‌دهد: در گروه پزشكي بيشترين نياز فعلي جامعه در برخي از رشته‌هاي تخصصي است و در مورد پزشكي عمومي اكنون نيازي وجود ندارد بلكه بيشتر بايد به استخدام و اشتغال پزشكان بيكار فعلي توجه شود. با اين وجود اگر بودجه و امكانات لازم در اختيار وزارت بهداشت و ساير دستگاههاي مرتبط براي جذب اين پزشكان قرار داده شود و بتوانيم تسهيلات مناسبي را براي ترغيب پزشكان براي رفتن به مناطق دور افتاده بپردازيم، مي‌توانيم با توجه به شرايط جديد در مورد ظرفيتهاي پذيرش رشته پزشكي نيز تصميم گيري متناسب با واقعيتهاي جديد جامعه داشته باشيم.
محققي مي‌گويد: افزايش پذيرش پزشك تا سال 74 بر اساس نيازي بود كه در كشور احساس مي‌شد زيرا تا سالهاي نه چندان دور با كمبود شديد پزشك در كشور مواجه بوديم و حتي پزشكان هندي و بنگلادشي وارد مي‌كرديم اما با يك حركت شتابي توانستيم اين كمبود را جبران كنيم و اكنون به حالت تعادل رسيده‌ايم و نيازي به افزايش ناگهاني ظرفيت پذيرش پزشك وجود ندارد.
به گفته اين مسئول: در مورد طرح پزشك خانواده نيز بيشترين نياز جذب و كمبود نيرو مربوط به روستاها است كه اكنون غالب نيروهاي مورد نياز به جز معدودي از روستاهاي بسيار محروم جذب شده‌اند و اگر ظرفيت باقيمانده‌اي هم وجود دارد به علت كمبود پزشك نيست بلكه به علت نبود امكانات و تسهيلات لازم براي استقرار پزشكان در اين مناطق است.

گزارش از: افشين شاعري

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است