آیا ارتباط جنسی در زمان بارداری و تولد فرزند مجاز است؟( پاسخ متخصص به پرسش های شما )

آیا در هنگام حاملگی می توان مقاربت داشت

بسياري از خانمها در اوّلين مراقبت حاملگي شان اين سوال را مطرح مي كنند كه مقاربت و يا نزديكي در زمان حاملگي چگونه بايد باشد؟ آيا خطري براي جنين ايجاد مي كند يا نه؟ البته هر خانمي بايد اين سوالها را از ماما يا پزشك خود بپرسد ولي بطور كلي، در حاملگيهاي بدون مشكل و طبيعي، مقربت خطري ندارد. بطور كلي  درزمان بارداری هيچگونه مانعی برای نزديکی کردن زوج ها وجود ندارد مگر اينکه خانم احساس ناراحتی کند، لکه بينی داشته باشد و يا به هر دليل ديگری توسط پزشک و يا ماما ازنزديکی کردن منع شده باشد.

در صورتی که حاملگی طبيعی باشد و خانم احساس راحتی کند، نزديکی کردن زوج ها می تواند باعث دلبستگی بيشتر پدر و مادر آينده به همديگر و در آينده، به فرزندشان باشد.

حتی در مواردی که زوج نزديکی ندارند می توانند از نظر فيزيکی با هم در تماس باشند. ماساژ دادن و نوازش کردن خانم ها در دوران بارداری به آرامش فکری و عضلانی شان کمک می کند بنابر اين در نهايت فرزند شادابتری هم خواهند داشت. اين کار همچنين باعث می شود که زوج ها پس از تولد فرزندشان هم زودتر به حالت طبيعی زندگی جنسی خود برگردند.

پس از زايمان طبيعی اگر خانم احساس راحتی کند پس از چند روز نزديکی ممکن است البته اين زمان بسته به نوع زايمان و داشتن بخيه يا نداشتن آن متفاوت است. پس از سزارين اين دوره ممکن است طولانی تر باشد. سزارين جزو عمل های بزرگ به حساب می آيد و فرد بايد مراقبتهای بعد از عمل را رعايت کند.

ورزشهايی که عضله های کف لگن را تقويت می کنند می توانند برای پيش، در حين زايمان طبيعی و پس از زايمان بسيار مفيد باشند. و باعث می شوند که ماهيچه ها ی واژن در مدت کمتری به حالت طبيعی شان نزديکتر بشوند.

برخی خانمها در حين بارداری بخصوص سه ماهه اول و تا زمانی پس از زايمان بر اثر تغييرات هورمونی و جسمانی ناشی از بارداری با کاهش ميل جنسی روبرو می شوند. تعداد زيادی از خانم ها حس ميکنند ديگر به عنوان يک زن برای همسر خود جذاب نيستند. برای برگرداندن ميل جنسی خانمها اولين و مهمترين نکته اين است که آنها را مجبور به برقراری ارتباط جنسی نکنيد که نتيجه عکس دارد. دوم اينکه اگر زوج نزديکی نمی کنند تماس فيزيکی را قطع نکنند. نوازش کردن و بوسيدن بدن خانم باعث می شود که هورمونهايی که در نهايت باعث ميل جنسی می شوند از مغز ترشح بشوند. زوج ها بايد با هم در مورد نحوه نگاهداشتن تماس فيزيکی شان در حين بارداری صحبت کنند. اينکه چه کاری را بيشتردوست دارند و چه کاری را کمتر. اين کار باعث می شود که زوج به مرور شيوه خاص خودشان راشکل بدهند و از آن در طول زمان لذت ببرند.

با ورود نوزاد به زندگی زوج ها، معمولا رابطه زوجها از حالت دوطرفه بين همسران به حالت رابطه قوی بين مادر و فرزند در ميايد و يا اينکه به حالت رابطه مثلثی در ميايد که بچه در راس و پدرو مادر در خدمت اين نوزاد تازه متولد شده هستند. در هر دو حالت رابطه زوج ها شديدا تحت شعاع قرار ميگيرد. مشارکت در کارهای بچه و خانه راه حل ساده ای برای احيا کردن رابطه زوج ها است. و اينکه آقايان در نظر داشته باشند که مادرنوزاد چند هفته ای بودن کار خيلی راحتی نيست. اکثرا مادرها آنقدر خسته می شوند که حتی اگر ميل جنسی هم داشته باشند رمق ندارند که به نزديکی با شريک جنسی شان بپردازند.

در اين شرايط آقايان می تواند احساس ترد شدگی کنند و خود را کنار و کنار تر بکشند تا مسئله ريشه دار شود و يا اينکه با همدلی کردن با همسر خود نهايتا با موفقيت از اين مرحله بگذرند. تماس فيزيکی مثل بوسيدن و نوازش کردن برای ابراز علاقه زوج ها بهم نقش مهمی را در اين دوران ايفا ميکند.

برای زوج هايی که چند سالی از تولد فرزندانشان گذشته ممکن است مسائل ديگری پيش بيايد که مهمترين دليلش اين می تواند باشد که پدر و مادر وقت آزادشان را با فرزندانشان می گذرانند و هرگز فضای خصوصی ندارند تا احساساتشان را با هم در ميان بگذارند. اين مسئله به مرور باعث می شود که بينشان فاصله بيفتد.

زوج ها در هر مرحله ای از زندگی که هستند بايد با هم فضای خصوصی داشته باشند. اين کار باعث می شود که مثل يک تيم قوی در مورد زندگی خودشان و تربيت فرزنداتشان عمل کنند. اگر رابطه کلی زوج صميمی باشد، زندگی جنسی هم به طبع آن هميشه شاداب و پابرجا ميماند.

بالا رفتن سن در افرادی که از سلامت عمومی خوبی برخوردارند نبايد روی کيفيت رابطه جنسی آن ها اثر منفی داشته باشد. البته بايد يادآوری کرد که افراد بايد واقع گرا باشند وتوقعات خود را متناسب با شرايط جسمی و سنی خود تنطيم کنند.

خانم ها در دوران يائسگی تغييرات هورمونی را تجربه می کنند که ممکن است منجر به کم شدن ميل جنسی و يا خشکی واژن بشود. حالت اول با پيش نوازی و آماده سازی خانمها و در بعضی افراد با هورمون درمانی می تواند تا حد قابل توجهی حل بشود. در مورد خشکی واژن هم استفاده از مواد لغزنده کننده محلول در آب استفاده می تواند خيلی به حل مسئله کمک کند.

در مورد آقايان هم ممکن است ميل جنسی و يا نعوظ را به صورتی که در سال های پيش تجربه می کردند نداشته باشند که اين لزوما فقط بدليل افزايش سن نيست. درصورت بروز مشکل در نعوظ مراجعه به پزشک و بررسی کامل عملکرد قلب و عروق وکليه و همچنين هورمون های بدن قدم اوليه است.

نرمش های قوی کردن عضلات کف لگن بطور مرتب، می تواند کيفيت توانايی جنسی آقايان را تا حد زيادی بالا ببرد و در طول زمان حفظ کند.

در بعضی افراد هم مشکلات رابطه زناشويی است که باعث رخ دادن اين مسئله می شود که با صحبت کردن با شريک جنسی شان و يا کمک گرفتن از مشاوران خانواده و يا زوج ها ميشود به آن پرداخت.

 

اغلب سوالها خانمهاي باردار در اين زمينه به شرح زير مي باشند:

 ۱-  آيا نزديكي مي تواند به جنين صدمه بزند و يا باعث سقط شود ؟

 در يك حاملگي طبيعي و بدون خطر ، نزديكي نمي تواند چنين خطري ايجاد كند . جنين به خوبي توسط كيسه ي آب و ماهيچه هاي رحمي محافظت مي شود . علاوه براين يك ترشح غليظي در دهانه رحم وجود دارد و آنرا مي بندد و از انتقال عفونت به داخل رحم جلوگيري مي كند. هر چند معمولاً به خانمهايي كه سابقه ي سقط دارند توصيه مي شود كه نزديك نداشته باشند اما آماري كه اين نظريه را تاييد نمايد وجود ندارد. تقريباً ۴۰ % از اولين سقط ها را مي توان به ناهنجاريهاي ژنتيكي جنين مربوط كرد. نا رساييهاي هورموني و عفونتهاي تناسلي نيز نقش مهمي در ايجاد سقط دارند . ولي نزديكي، نقشي ندارد. اگر احياناً پس از نزديكي، سقط صورت گيرد، پدر و مادر احتمالاً خودشان راسر زنش مي كنند ولي بايد اين را بدانند كه در هر حال اين سقط صورت مي گرفت و ارتباطي يه نزديكي آنها نداشته است. شما ممكن است حركات جنين را درحين مقاربت احساس كنيد ولي اين حركات در تمام مواقع ديگر نيز وجود دارند، نگران نباشيد، حركات او نشان دهنده ناراحتي و يا خطر براي او نمي باشد .

۲-  آيا مقاربت مي تواند باعث زايمان زودرس شود ؟

 در صورتي كه خانمي سابقه ي زايمان زودرس دارد ، توصيه مي شود كه در صورتي كه نزديكي انجام مي شود سعي كند به اوج لذت جنسي ( ارگاسم ) نرسد. چنين حالتي در زن باعث ايجاد انقباضات جزئي در رحم مي شود. از آنجايي كه مايع مني محتوي ماده اي بنام پروستاگلاندين مي باشد و آن هم باعث تحريك انقباضات رحمي مي شود، توصيه مي شود اين مايع در واژن ريخته نشود (يا از كاندوم استفاده شود و يا همانند روش جلوگيري طبيعي، نزديكي صورت گيرد) و بطور كلي نزديكي با ملايمت بيشتري همراه باشد.

البته در كساني كه سابقه ي زايمان زودرس ندارند، اين مسائل نقشي ندارند. با اين حال توصيه مي شود در يكي دوماه آخر دقت بيشتري در اين مسائل صورت گيرد.

۳-  آيا حاملگي در تمايلات جنسي زن تأ ثيري دارد؟

 از نظر روحي، نگراني راجع به حاملگي و بچه و احساس اين كه اندام ازفرم عادي خارج شده مي توانداز ميزان تمايلات جنسي زن بكاهد. از نظر جسمي، درسه ماهه ي اوّل تهوع و استفراغ و خستگي و درسه ماهه آخر افزايش وزن و فرم شكم و حساسيت پستانها، افزايشات ترشحات رحمي و تكرار عفونتهاي قارچي همه مي توانند ميل جنسي زن را كاهش دهند .

البته از نظرعلمي، به علت افزايش ميزان هورمونهاي جنسي وجريان خون لگني، قاعدتاً تمايل جنسي زن باردار بيشتر مي شود.

۴-   تمايلات جنسي مرد در دوران بار داري زن چگونه است ؟

 مردها نيز نگرانيهايي در دوران بارداري خانمشان دارند، نگران هستند كه مبادا نزديكي به بچه صد مه اي بزند و يا باعث ناراحتي مادر شود.

برخلاف نگراني خانمها از اندام جديدشان، بسياري از آقايان از فرم جديد بدن خانمشان راضي هستند و مقاربت را نوعي نزديك تر شدن به شرايط جديد همسرشان مي دانند. البته معمولاً آقايان ملاحظه شرايط خانمشان راخواهند كرد اما اگر شوهرتان مشكلي در اين زمينه دارد حتماً با ماما يا پزشكتان مطرح كنيد.

۵-  آيا نحوه ي مقاربت در حاملگي بايد تغيير كند . 

 با پيشرفت حاملگي قاعدتاً وضعيت عادي مقاربت برايتان مشكل تر مي شود و علاوه بر اين با بزرگ شدن رحم و جنين، خوابيدن مادر به پشت براي جنين خطرناك مي شود بنابراين توصيه مي شود كه نزديكي يه صورت خوابيدن به پهلو و يا زن بر روي مرد صورت گيرد. نكته مهم ديگر در مقاربت اينست كه حتماً بايد با ملايمت انجام شود و همچنين نوك پستان مادر تحريك نشود چرا كه تحريك نوك پستان زن باردار (چه دست زدن و چه مكيدن) مي تواند باعث ترشح نوعي هورمون شود كه مي تواند باعث انقباضات زايماني شود. البته بايد توجه كرد كه هدف از مقاربت فقط ارضاي ميل جنسي نيست بلكه مي توان تنها با آغوش گرفتن يكديگر ابراز عشق نمود.

۶-  آيا اثرات حاملگي بر مقاربت پس از زايمان هم وجود دارد

 نمي توان كتمان كرد كه پس از زايمان تغييرات وا ضحي در بدن زن ايجاد مي شود از جمله پستانها شل تر از سابق هستند، خطوط روي شكم و سينه و افزايش وزن نيز وجود دارد. واژن (مهبل) كه همان مجراي مقاربت نيز هست به سفتي سابق نيست و اينها همگي باعث مي شوند كه لذت نزديكي مانند قبل از بارداري نباشد (براي جلوگيري از شلي واژن بعد از زايمان بهتر است روزانه چندين مرتبه اين ورزش را انجام دهيد : ماهيچه هاي واژنتان را سفت كنيد و سپس به تدريج شل نماييد). البته اين تغييرات به مرور عادي مي شوند وهر دو شما به اين مسائل  عادت مي كنيد . بيشتر پزشكان توصيه مي كنند كه تا پايان دوره ي نفاسي (۶ هفته پس از زايمان) نزديكي صورت نگيرد و قاعدتاً چون تااين دوره مقداري خونريزي و يا لكه بيني وجود دارد، هم از نظر بهداشتي و هم از نظر شرعي نيز مقاربت مسأله دارد . چون تا وقتي كه خونريزي وجود دارد نشان دهنده ي اينست كه دهانه ي رحم هنوز مقداري باز است و براي جلوگيري از عفونت بهتر است نزديكي صورت نگيرد. حداقل زمان براي دوري از مقاربت تا وقتيست كه بخيه ها جوش نخورده اند. پس از ترميم بخيه ها و رفع لكه بيني، نزديكي بلامانع است. بايد در اينجا ياد آوري كرد كه دراين زمان (دوره ي نفاسي) بهترين زمان براي تصميم جهت روش جلو گيري از بارداري مي باشد، آن را فراموش نكنيد.

ارتباط جنسی زوج ها در زمان بارداری خانم و پس از تولد فرزندانشان

من به تازگی ارتباط حفاظت نشده‎ای داشته‎ام. با وجود اينکه مايع منی خارج از واژنم ريخته شد اما پريودم عقب افتاده است آيا امکان بارداری وجود دارد؟

در ترشحی که پيش از انزال از نوک آلت مردان بيرون می‏آيد مقداری اسپرم وجود دارد. پس بله، احتمال دارد که باردار شده باشی. مردها حتماً بايد در موقع دخول کاندوم را پوشيده باشند. البته معمولاً توصيه می‎شود که کاندوم را پس از پيش‎نوازی اوليه و دقيقاً زمانی که آماده‎ی دخول هستيد بپوشيد چون ممکن است در حين ماليده شدن به اطرافِ تخت و لحاف و غيره پاره و يا آلوده شود. می‎توانی برای تست حاملگی نوارهای تست ادرار را از داروخانه بخری و يا به دکتر مراجعه کنی.

ماه پيش من ارتباط جنسی بدون پيشگيری داشتم اما پريود شده‎ام آيا هنوز احتمال حاملگی برای من وجود دارد؟

اگر گمان می‎کنی که باردار هستی تست بارداری را بده . خيلی از دختر خانم‎ها بعد از برقراری ارتباط جنسی احساس گناه می‎کنند و فکر می‎کنند که حامله هستند در صورتی‎که نيستند. البته تعداد کمی از خانم‎ها هستند که پس از باردار شدن و حتی در طول مدت بارداری هم پريود سبکی را دارند. اگر پريود بعدی‎ات دير شد حتماً تست بارداری را بده.

من و شريک جنسی‎ام ارتباط داشته‎ايم اما فقط در حد بوسيدن و بغل کردنِ هم با لباس البته او انزال هم داشته است آيا ممکن است من حامله شده باشم؟

نه، اصلاً نگران نباش. اما مراقب اين موضوع هم باش که اگر خيلی پيش بروی ممکن است کارهايی را انجام دهی که آمادگی‎اش را نداری و يا نمی‎خواهی. يا به خواست طرف مقابلت سطحی از رابطه جنسی را تجربه کنی که بعداً پشيمان بشوی. اگر خواستيد ارتباطی داشته باشيد که در حين آن احتمال برخورد اسپرم با واژن وجود داشت حتماً از شريک جنسی‎ات بخواه که کاندوم بپوشد. برای احتياط بهتر است که هر دو کاندوم تهيه کنيد و در گوشه کيفتان داشته باشيد.

من ۱۷ سالم است و می‎خواهم ارتباطم را با شريک جنسی‎ام شروع کنم. دوستانم می‎گويند که در اولين ارتباط جنسی حاملگی امکان ندارد آيا اين درست است؟

به هيچ وجه! بيشتر دخترخانم‎ها همين اشتباه را می‎کنند و بعد دچار بارداری ناخواسته و عواقب آن می‎شوند. قطعاً می‎توانی در اولين ارتباط جنسی‎ات باردار شوی. بخصوص به دليل اينکه جوان هستی بدنت آمادگی بيشتری برای بارداری دارد. پس بايد حداقل از کاندوم و بر روی آن ، از ژل اسپرم‎کش استفاده کنی. در صورتی که مايلی از قرص استفاده کنی برای اطمينان از کارکرد قرص های ضد بارداری لازم است که از ۳ ماه پيش از برقراری ارتباط جنسی مصرف مرتب آن را شروع کرده باشی.

اگر در هنگام انزال مرد، زوج در موقعيتی باشند که زن روی مرد قرار داشته باشد آيا احتمال حامگی وجود دارد؟ من شنيده‎ام که در اين حالت مايع منی بيرون ريخته و احتمال حاملگی را از بين می‎برد.

خير، اين موضوع درست نيست. در هربار انزال تعداد ۳۰۰ تا ۵۰۰ ميليون اسپرم همراه مايع منی به بدن زن وارد می‎شوند که اگر زوج از وسيله‎ی جلوگيری از بارداری استفاده نکرده باشند احتمال حاملگی خانم وجود دارد و اين به نحوه دخول بستگی ندارد. ضمناً‎ برخی افراد تصور می‎کنند که اگر مرد در وقت انزال کاندوم بپوشد احتمال باروری خانم به صفر می‎رسد. اما اين نيز درست نيست چون در هنگام دخول (پيش از انزال) قطراتی از نوک آلت مردان خارج می‎شود که غالباً حاوی اسپرم است و همان قطرات می توانند مسبب بارداری باشند. کلاً ۸۵% از خانم‎هايی که از هيچگونه وسيله‎ی جلوگيری استفاده نمی‎کنند، در عرض يکسال باردار می‎شوند. اسپرم می‎تواند در جهات مختلف جهش کند و از دهانه‎ی رحم بگذرد. اگر خانم در زمان تخمک‎گذاری باشد و اسپرم هم سالم باشد احتمال برخورد تخمک و اسپرم بالا رفته و به احتمال زياد عمل لقاح صورت می‎پذيرد. و مابقی اسپرم‎ها ممکن است از واژن به بيرون بريزند اما همان يکی کافی است. بنظر می‎رسد که شما تمايلی به باردار شدن نداريد اگر چنين است، با مراجعه به پزشک و يا درمانگاه نزديک محل سکونت خود می‎توانيد آموزش‎های لازم را برای جلوگيری از بارداری ببينيد. در ايران اگر عضو درمانگاه محل خود باشيد می‎توانيد از سهميه‎ی کاندوم رايگان استفاده کنيد.

اين سئوال ممکن است به نظرتان عجيب باشد اما من شنيده‎ام که پس از به دنيا آوردن نوزاد چنانچه عمل دوختن اپيزيوتومی انجام شود .دکتر می‎تواند در حين دوختنِ پارگی طول آن را افزايش دهد تا واژن تنگ شده و در هنگام دخول دهانه‎ی آن تنگ‎تر باشد. آيا اشتباه می‎کنم يا همچين چيزی ممکن است؟

اگر هنگام زايمان برای شما اپيزيوتومی انجام شده است، (در هنگام زايمان طبيعی چنانچه پزشک و يا مامای شما تشخيص بدهند که نوزاد فضای بيشتری برای خارج شدن احتياج دارد اقدام به بازکردن قسمت تحتانی دهانه‎ی واژن می‎کنند و پس از تولد نوزاد دوباره آن را بخيه زده و می‎دوزند ) و يا دچار پارگی واژن در طول زايمان شده‎ايد ( اين مسئله برای همه‎ی خانم‎ها پيش نمی‏آيد). علاوه بر بخيه‎هايی که برای بسته شدن اين شکاف زده می‎شود در صورت تمايل شما، پزشک يا ماما می ‎تواند يک يا دو بخيه به آن اضافه کند تا تنگی مطلوب ايجاد شود. اما فراموش نکنيد که در صورت تنگی بيش از حد واژن عمل دخول به سختی و همراه با درد انجام خواهد شد که اين مسئله با کاهش ميل جنسی که پس از زايمان در اکثر خانم‎ها اتفاق می‎افتد مزيد بر علت شده و سردی زوجين به يکديگر را سبب خواهد شد. البته با انجام ورزش‎های کِگِل يا ورزشهای عضلات کف لگن در طول مدت بارداری نيازی به زدن بخيه‎های اضافی هم نيست.
انجام ورزشهای کِگِل بطور مرتب در دوران بارداری و پس از آن کمک شايانی به آسان‎ تر نمودن عمل وضع حمل می‎کند همچنين با سفت کردن عضلات واژن دربالابردن لذت جنسی در هنگام عمل دخول، بند آمدن خونريزی، داشتن نزديکی بدون درد پس از زايمان موثر است. در برنامه ششم مفصلا در اين مورد توضيح خواهم داد.

شنيده‎ام که اگر در وان آب داغ و يا در زير دوش آب داغ نزديکی کنيم، به‎ دليل گرمای آب اسپرم‎ها کشته می‎شوند و احتمال حاملگی وجود ندارد، نتوانستم باور کنم و بهتر ديدم که از شما سئوال کنم،

خير، نزديکی کردن در وان حمام، زير دوش، در استخر، هم می‎تواند منجر به حاملگی شود و هم انتقال يافتن امراض مقاربتی.دستگاه تناسلیِ خارجیِ مردان از يک آلت و کيسه‎ی بيضه‎ها ( حاوی دو بيضه) تشکيل شده است . کار کيسه مذکور اين است که بيضه‎ها را در دمايی برابر با ۵ درجه خنک‎ تر از دمای بدن نگاه ‎دارد. عمل اسپرم‎سازی نسبت به تغييرات دما بسيار حساس است. در هوای گرم ماهچه‎ های کيسه‎ی بيضه‎ها شل می‎شود و در نتيجه بيضه‎ها از بدن دورتر می‎شوند و حرارت آن‎ها پايين‎تر می‎آيد. برعکس در هوای سرد، اين ماهيچه‎ها منقبض می‎شوند و بيضه‎ها اختلاف ۵ درجه‎ای خود را حفظ می‎کنند. البته نشستن در آب داغ در عملِ معمول اسپرم‎سازی اختلال ايجاد می‎کند اما برای جلوگيری از بارداری کافی نيست. برای مردانی که دچار اختلالات باروری هستند توصيه می‎شود که از نشستن در آب داغ، گرفتن سونا و اعمال مشابه خودداری کنند. بطور کلی توصيه می‎کنم برای اطمينان بيشتر هميشه از کاندوم استفاده نماييدحتی در وان!

 چه زماني نبايد مقاربت انجام شود؟

 درهر حال بايد مورد خودتان را با ماما يا پزشكتان مطرح كنيد چون هر يك نفر ممكن است شرايط خاص خود را داشته باشد. در صورتي كه سابقه  سقط و يا زايمان زودرس داريد ويا پس از مقاربت علايم غيرعادي داريد حتماً اطلاع دهيد .

درشرايط زير مقاربت ممنوع است :

جفت سر راهي (قرار گرفتن جفت در قسمت پايين رحم)

دهانه رحم نارسا

دهانه رحم باز شده

 كيسه آب باز شده

 درد و انقباض

خونريزي رحمي

هنگامي كه وضعيت راحتي نمي توانيد پيدا كنيد

وجود ضايعات هرپسي (مانند تبخال) برروي دستگاه تناسلي زن ويا مرد

***بازديدكننده محترم *** 

شما همچنين مي توانيد جهت كسب اطلاعات بيشتر در اين رابطه به مطالب زير مراجعه كنيد :

۱- مراقبت هاي دوران بارداري (مرجع كامل اطلاعات ) ۲- مراقبت هاي دوران نوزادي ( مرجع كامل اطلاعات) 

۳- مراقبت از اطفال (مرجع كامل اطلاعات )

۴– بهداشت دهان و دندان ( مرجع كامل اطلاعات )

 ۵- مسموميت حاملگي ( پره اكلامسي و اكلامسي ) 

۶- حاملگي خارج رحمي  

۷-آيا ارتباط جنسي در زمان بارداري و تولد فرزند مجاز است ؟ 

۸- مراقبت هاي بهداشت دهان و دندان در دوران بارداري 

۹-تغذيه زنان در دوران بارداري

۱۰- كمخوني ناشي از فقر آهن در كودكان زير ۶ سال  

همچنين اگر به اطلاعاتي بيش از مقالات بالا احتياج داريد    اينجا را كليك كنيد
 

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است