بیماری هاری چیست و چگونه از آن پیشگیری کنیم .(چگونگی رفتار با گاز گرفتگی)

هاري يك بيماري ويروسي كشنده است كه مخصوص گوشتخواران اهلي و وحشي بوده و انسان و ساير حيوانات خونگرم پستاندار به طور تصادفي و غالباً از طريق گزش به آن مبتلا مي شوند.


اين بيماري به دلايل ذيل داراي اهميت مي باشد:


 ۱ ـ ميزان كشندگي بـــــــالا ( صددرصد) به طوري كه پس از ظهور علايم بيماري چه در انسان و چه در حيوان درمان پذير نبوده و بيمار محكوم به مرگ مي باشد.
 ۲ ـ افزايش روند موارد حيوان گزيدگي انساني كه بناچار سالانه مبالغ زيادي صرف خريد سرم و واكسن ضد هاري جهت درمان و پيشگيري مي گردد.
 ۳ ـ تلفات و خسارات اقتصادي زياد
 ۴ ـ و …
    
 
 عامل بيماري:

ويروسي است بي هوازي و نروتروپ يعني تمايل به سيستم عصبي دارد و وقتي به سيستم عصبي مركزي حمله نمايد تقريباً هميشه موجب مــــــرگ ميزبان مي گردد.
ويروس هاري در حرارت ۵۰ درجه سانتي گراد در مدت ۱۵ دقيقه و در حرارت ۶۰ درجه در مدت ۳۵ ثانيه و در حرارت ۱۰۰ درجه سانتي گراد در مدت چند ثانيه از بين مي رود.
بنابراين براي ضدعفوني وسايل آلوده كافي است چند دقيقه آنها را بجوشانيد و يا از فنل و الكل استفاده نماييد.


     
 مخازن بيماري:


كليه حيوانات خونگرم پستاندار چه وحشي و چه اهلي اعم از گوشتخوار ـ علفخوار ـ جوندگان و از پرندگان ( خفاشها ) به اين بيماري حساس مي باشند.


    
 راههاي سرايت بيماري :


۱ ـ اصلي ترين راه سرايت بيماري از طريق گازگرفتن به وسيله حيوانات مي باشد. در مورد گربه و گربه سانان از طريـــــق پنجه كشيدن انتقال بيماري صورت مي گيرد، زيرا گربه دايماً مشغـــــــول ليسيدن پنجه ها يش مي باشد و پنجه ها آلوده به بزاق مي شوند و در موقع پنجه كشيدن مي تواند ويروس را از طريق خراش به انسان منتقل نمايد.


 ۲ ـ راه پوست:
 بيماري هاري از راه پوست سالم قابل سرايت نيست، ولي اگر كوچكترين خراش يا زخمي در پوست وجود داشته باشد قابل سرايت مي باشد.
 ۳ ـ راه مخاط ها :
 سگها و گربه هاي به ظاهر سالم كه در اواخر دوره نهفتگي بيماري هاري هستند مي توانند ويروس را از طريق ليسيدن مخاط لب ـ چشم و بيني به صاحبان خود منتقل نمايند.
 ۴ ـ انتقال از راه دستگاه گوارش:
 انتقال بيماري از اين طريق بعيد به نظر مي رسد، ولي بايد از خوردن گوشت و ساير فرآورده دامهاي مبتلا به هاري خودداري نمود.
    
علايم بيماري در حيوان:


 دوره كمون يا نهفتگي در سگ و گربه ۲ تا ۳ هفته و گاهي چند ماه است. مهمترين علايم تغيير در رفتار و عادات حيوان مي باشد ، به گونه اي كه حيوان بيش از اندازه به صاحب خود انس مي گيرد و به گوشه اي پناه مي برد و بالاخره در اثر فلج اندامي و دستگاه تنفسي تلف مي شود و يا در بيشتر مواقع حيوان مضطرب و كم كم به صورت وحشي و درنده درآمده و به هر كس و هر حيوان كه سر راه او باشد حمله مي كند ـ كف از دهانش سرازير شده و به علت عدم امكان بلع بر اثر گرسنگي ـ تشنگي و سرانجام بر اثر فلج دستگاه تنفسي مي ميرد.
    
 علايم بيماري در انسان :


دوره نهفتگي در انسان معمولاً بين ۲ تا ۸ هفته و گاهي كمتر از ۵ روز و به طور نادر تا يكسال و بيشتر نيز ديده مي شود.
    
علايم بيماري هاري در انسان :


 اين بيماري شامل چند مرحله است.


 در دوره مقدماتي بيماري كه ۲ تا ۳ روز قبل از ظهور علايم اصلي است افسردگي، بي قراري، خستگي، بي اشتهايي ، تف اندازي، سوزش و خارش و گاهي درد در محل گزش ديده مي شود؛ پس از اين دوره انسان نسبت به تمام محركهاي فيزيكي، شيميايي، حسي و بويايي واكنش نشان مي دهد. كوچكترين صدا يا نور او را به شدت متشنج مي كند و خود را به در و ديوار مي زند؛ اطراف دهان او را كف مي پوشاند و بيمار عطش فراوان دارد، ولي به علت انقباض عضلات گلو قادر به نوشيدن آب نمي باشد و با ديدن يا شنيدن صداي آب به شدت تحريك مي شود و همچنين عبور هوا نيز از روي صورت باعــــــث تحريك بيمار مي شود.

 پس از آن بيمار بر اثر انقباضات شديد عضله قلب و فلج دستگاه تنفسي فوت مي نمايد.
    
 اقدامات لازم جهت فرد حيوان گزيده:


 ۱ ـ خارج ساختن و تميز نمودن ويروس هاري از محل زخم:


 تا حد مقدور در ساعات اوليه پس از گزش بايد لابلاي زخم را حداقل به مدت ۵ تا ده دقيقه با آب تميز و صابون عميقاً مورد شستشو قرار داد. اين عمل مهمترين قسمت پيشگيــــــري از هاري به حساب مي آيد و مي توان ادعا كرد كه بيش از ۵۰ درصد پيشگيري از بيماري مربوط به رعايت اين مسأله است.
 ۲ ـ خارج كردن صابون از لابلاي زخم‌:
 با استفاده از شيلنگ و فشار آب بايد كف صابونهاي باقيمانده را از لابلاي زخم خارج نمود، زيرا باقيمانده صابون مي تواند مواد ضدعفوني كننده را بي اثر نمايد.
۳ ـ ضد عفوني نمودن زخم:
    زخم را بعد از شستشو بايد با الكل ۶۰ تا ۷۰ درجه يا محلول بتادين يك درصد و يا ساير مواد ضدعفوني نمود (زخم را هيچ وقت نبايد پانسمان نمود زيرا ميكروب هاري بي هوازي است و بر اثر پانسمان رشد آن سريع خواهد شد).
 ۴ ـ ارجاع فرد به مراكز بهداشتی درمانی جهت تلقيح واكسن و سرم

و پيگيري جهت تكميل نوبتهاي واكسن (كه اين مسأله بايد با پيگيري، آموزش و حساسيت كامل دنبال گردد) ضمناً وضعيت واكسيناسيون توأم يا ثلاث فرد مجروح بايد مورد بررسي قــرار مي گيرد. اگر واكسيناسيون كامل باشد فقط يك نوبت واكسن به عنوان يادآور كافي است، در صورتي كه مجروح بر ضد كزاز قبلاً ايمن نشده باشد. اولين نوبت واكسن و همچنين سرم ضدكزاز به مقدار مورد نياز با نظر پزشك به وي تزريق مي شود و مطابق دستور عمل نوبت هاي بعدي واكسن را ادامه مي دهيم.
    
 واكسن هاري

واكسن هاري از كشت سلولي تهيه مي شود و آن را مي بايست در ۵ نوبت در روزهاي: صفر ـ ۳ ـ‌۷ ـ ۱۴ ـ ۳۰ به صورت عضلاني و حتماً در عضله دلتوئيد بازو تلقيح نمود. در اطفال كمتر از ۲ سال واكسن در ناحيه فوقاني و جانبي ران تزريق مي شود. هرگز نبايستي واكسن را در عضله سرين تلقيح كرد.

 اگر فردي مورد گزش سگ قرار گيرد و سگ در دسترس باشد بايد آن را به مدت ۱۰ روز بسته و تحت مراقبت قرار داد و در اين مدت اگر علي رغم تأمين آب و غذاي كافي حيوان تلف شد، به احتمال زياد حيوان هار بوده و بايستي واكسيناسيون هاري تا نوبت آخر ادامه پيدا كند، ولي اگر بعد از ۱۰ روز حيــــوان سالم ماند نتيجه مي گيريم سگ هار نيست و از ادامه واكسيناسيون يعني نوبتهاي ۱۴ و ۳۰ خودداري مي نماييم .


تذكر : اگر فردي با ۴۸ ساعت يا بيشتر تأخير مراجعــــــه نمايد مي توانيم دوز اوليه واكسن را به دو برابر افزايش دهيم.
    
سرم هاري :

سرم هاري كه در حال حاضـــر مورد استفاده قرار مي گيرد از پلاسماي انساني تهيه شده و هيچ نوع مخاطره اي در برندارد و احتياج به تست نيز ندارد.
مقدر آن ۲۰ واحد به ازاي هر كيلوگرم وزن و در عضله بايد تلقيج نماييم. بهتر است نصف سرم را در داخل و اطراف زخم و نصف ديگر را در عضله تلقيح نماييم.

در چه مواردي علاوه بر واكسن سرم نيز مورد نياز مي باشد:


۱ ـ گزش توسط حيوانات وحشي
 ۲ ـ اگر حيوان اهلي باشد ولي متواري شده باشد
 ۳ ـ اگر فرد داراي زخمهاي عميق و متعدد به ويژه در ناحيه سر، صورت، گردن و نوك انگشتان باشد.


 تذكر مهم : كليه موارد حيوان گزيدگي چه اهلي و چه وحشي را بايد هار تلقي نمود و بيمار را بايد فوراً تحت اقدامات پيشگيري قرار داد؛ اين موضوع به قدري اهميت دارد كه اگر حيوان گزنده مثل سگ داراي قلاده و واكسيناسيون كامل نيز باشد، مي بايست اقدامات پيشگيري و درمان را براي فرد سريعاً انجام داد يعني داشتن سابقه واكسيناسيون حيوان مانعي براي انجام « سرو واكسيناسيون » فرد نيست.
    
 وظايف گروه های بهداشتی در زمينه پيشگيري هاري‌:


 ۱ ـ آموزش عموم مردم در مراجعه به موقع در هر نوع حيوان گزيدگي:


 با توجه به اينكه اكثر مرگ و مير هاي انساني بر اثر عدم اطلاع و آگاهي در مراجعه به موقع و سريع جهت واكسيناسيون اتفاق افتاده و برخي فكر مي نمايند كه تنها سگها بيماري را منتقل مي نمايند آموزش اين مطلب كه كليه حيوانات وحشي مثل گرگ ، شغال، روباه و … و كليه حيوانات اهلي مثل سگ، گربه، الاغ، گاو، گوسفنــــد، شتر و … مي تواند بيماري را منتقل نمايد، بسيار مهم است.
 ۲ ـ آموزش مسايل پيشگيري از هاري در سطح مدارس با ترغيب دانش آموزان به مقاله نويسي، نقاشي و اهداي جوايز به آنها و جلوگيري از نزديك شدن و آزار و اذيت آنها به سگها
۳ ـ كاهش موارد حيوان گزيدگي در سطح منطقه
۴ ـ خودداري از نگهداري سگ و گربه در منزل مگر در موارد استثنايي كه در اين صورت بايد حتماً سگ قلاده داشته و واكسيناسيون او كامل باشد.
 ۵ ـ شناسايي سگهاي صاحبدار بدون قلاده و همكاري با مأمورين دامپزشكي جهت واكسيناسيون و قلاده گذاري آنها
 ۶ ـ خودداري از تردد سگهاي صاحبدار در معابر عمومي و جلوگيري از تماس آنها با سگهاي ولگرد
 ۷ ـ همكاري با مأمورين بخشداري و شوراي اسلامي روستا در اهميت اتلاف سگهاي ولگرد
 ۸ ـ جمع آوري زباله و خودداري از ريختن زباله و پس مانده هاي غذايي در اطراف منازل و معابر عمومي
 ۹ ـ دادن تذكر كتبي به افرادي كه به هر نحو موجبات حيوات گزيدگـــي را به دفعـــات فراهم مي نمايند.
 ۱۰ ـ اطلاع سريع از بروز هر گونه تغيير رفتار در حيوان به مأمورين دامپزشكي و مركز بهداشت
 ۱۱ ـ شستشوي محل جراحت فرد حيوان گزيده با آب و صابون و ضدعفوني كردن آن و ارجاع فوري آن به مركز بهداشت شهرستان جهت واكسيناسيون
 ۱۲ ـ نظارت بر ادامه واكسيناسيون فرد مجروج با بررسي كارت واكسيناسيون و در صورت عدم مراجعه، پيگيري، آموزش، راهنمايي سپس اعلام سريع آن به مركز بهداشتي و درماني.

  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



نظرات مسدود است