مراقبت بهداشت دهان و دندان در دوران بارداری
مراقبت بهداشت دهان و دندان در دوران بارداری
یکی از عواملی که در سلامتعمومی انسان نقش مؤثری دارد دهان ودندان سالم است، تا آنجا که برخیدهان را آینه تمام نمای بدن میدانند.بهداشت دهان و دندان یکی ازشاخههای مهم بهداشت عمومی به شمارمیرود و رعایت آن موجب پیشگیریاز بروز بسیاری از بیماریهای دیگرمیشود.
در میان بیماریهای دهان ودندان دوعارضه بیشتر وجود دارد:
۱ – پوسیدگی دندان
۲ – بیماری لثه
این عقیده که در هر آبستنی و باتولد هر فرزند یک دندان مادر از بینمیرود صحت ندارد و اگر بعضی ازخانمها فکر میکنند که در این دورانپوسیدگی یا خرابی دندانهایشان وهمچنین بیماری لثه برای آنان بیشتربوده ممکن است به دلایل ذیل باشد:
۱ – مادران باردار در این دورانکمحوصله هستند و کمتر به بهداشتدهان و دندان خود توجه دارند.
۲ – بیشتر مادران باردار علاقهزیادی به مصرف شیرینی و موادقندیدر فواصل بین غذاهای اصلی دارند وهمچنین در دفعات متعدد اقدام بهخوردن خوراکیهای متفرقه میکنند کهاین زمینه را برای پوسیدگی دندان ولثه مساعد میسازد.
۳ – مادران باردار گاه دچار حالتتهوع و استفراغهای مکرر میشوند.استفراغ کردن باعث میشود که بزاقدهان اسیدی شود و اسیدی شدن بزاقهم احتمال ایجاد پوسیدگی دندان وبیماری لثه را زیاد میکند.
۴ – در این دوران به علت تغییراتهورمونی که ایجاد میشود مسألهافزایش حجم لثه و حساس شدن مخاطدهان به تحریکاتی که بر اثر عواملمحرک موضعی ایجاد میشود بعدحساستری به خود میگیرد و باعثبیماری لثه میشود.
تذکر مهم: در پارهای از مواردلثه بین دندانی یک یا دو دندان تغییرحجم داده و جویدن را دچار اشکالمیکند. گاه این افزایش حجم لثه بهصورت برجستگی کاملا مشخص ظاهرمیشود که به آن تومور حاملگیمیگویند و برخورد غذا با این تودهباعث ایجاد درد میشود.
با توجه به مطالب فوق این عقیدهکه با هر زایمان یک دندان از دستمیرود و نیز این که حاملگی بخودیخود ایجاد بیماری لثه میکند نادرستاست.
برای جلوگیری از پوسیدگیدندان و بیماری لثه لازم استتوصیههای ذیل مورد نظر قرارگیرد:
۱ – قبل از باردارشدن با مراجعه بهدندانپزشک در صورت نیاز دندانهایپوسیده را ترمیم نمایند و در صورتنیاز مادر باردار به درمانهایدندانپزشکی و برای جلوگیری ازپیشرفت بیماری میبایست در سهماهه دوم حاملگی (یعنی ماه حاملگی ۴- ۵ – ۶) با نظر و تأیید پزشک ودندانپزشک معالجات صورت گیرد(جهت عدم ایجاد هر گونه خطر برایجنین ضروری است).
۲ – مادران باردار باید موادیهمچون شیرینیجات را به موقع و همراهغذاهای اصلی میل نمایند و بعد ازمصرف هر نوع ماده قندی بهتر استبلافاصله دندانها را مسواک کنند و درصورت نبودن مسواک چند مرتبه دهانو دندانها را با آب شستشو دهند.
۳ – مادران باردارباید بعد از هراستفراغ دهان را بدقت بشویند.
۴ – علاوه بر استفاده از مسواک ونخ دندان و خمیر دندان با آب نمکولرم (ترجیحا جوششیرین، زیرا نمکممکن است باعث افزایش فشارخون وورم و … در مادران باردار شود) دندانهاو لثهها را شستشو دهند.
۵ – با حذف عوامل محرک موضعیمیتوان درد ناشی از توده حاملگی را ازبین برد و گاهی توسط عمل جراحی،دوباره سلامت را به نسج لثه بازگرداند.
۶ – برای اینکه تورم لثه یاژنژیویت (که با علامت لثه در موقعمسواک زدن حساس و دردناک است ومستعد خونریزی میباشد – رنگ لثهنیز قرمز رنگ است – مشخصمیشود) تبدیل به عارضه سختتریبرای لثهها و استخوانهایی که ریشهدندانها را احاطه کردهاند نشود، بایستیبا مشورت دندانپزشک در مرحلهنخست معالجه شود.
۷ – روشهای مسواک زدن -آشنایی با تغذیه مناسب و نحوه صحیحمصرف مواد قندی – آشنایی با فلورایدو محصولات آن – اهمیت دندان – لثه وآشنایی با نحوه تشکیل پلاک وبیماریهای آن و اهمیت تغذیه با دقتبیشتری در این دوران به مادران باردارآموزش داده شود.
۸ – در هنگام معاینه دهان و دندان،باید توجه مادران باردار مبتلا بهناراحتی لثه را به نقاطی که دارایالتهاب بیشتر و خونریزی میباشدجلب نمود و مسواک زدن خوب ومرتب و استفاده از نخ دندان را با وجودخونریزی لثه تأکید کرد.
۹ – آموزش مادران باردار درماههای ۳ – ۵ – ۷ بارداری توسطبهورزان در روستاها و کاردانهایبهداشت خانواده در شهرها تأکیدمیگردد.
۱۰ – در هر بار مراجعه مادرانباردار ضمن انجام سایر مراقبتها، دهانو دندانها و لثه آنها را هم باید به طورکامل معاینه و لزوم رعایت بهداشتدهان و دندان را یادآوری کنیم.
۱۱ – وضعیت بهداشت دهان ودندان مادران باردار در ماههای ۳ – ۵- ۷ حاملگی در پرونده خانوار ثبت ودر صورت لزوم به مراکز بهداشتیدرمانی ارجاع شود.
یادآوری: مراقبت بهداشت دهانو دندان گروههای هدف از جملهمادران باردار که در روستاها توسطبهورزان و در شهرها توسط کاردانهایبهداشت خانواده صورت میگیرد بهمعنای:
معاینه کامل دهان و دندان، آموزشبهداشت دهان و دندان به صورت چهرهبه چهره یا به صورت آموزشی گروهی،ثبت در پرونده خانوار.
امید است که بهورزان، کاردانهایبهداشت خانواده با استفاده از کلیه اینمطالب بتوانند به خوبی در آگاهی دادنبه این گروه هدف گامی مؤثر درپیشگیری از بیماریهای دهان و دندانایشان در سطح جامعه بردارند.
****
جهت مطالعه بیشتر در رابطه با “مراقبت های دوران بارداری”بر روی مطالب زیر کلیک کنید:
۱- مسمومیت حاملگی (پرهاکلامپسی و اکلامپسی)
۲- افسردگی قبل و بعد از زایمان
۹- حرکات بدنی در دوران بارداری تا چه حد مجاز است
۱۰- زایمان در آب
