تب هاي خونريزي دهنده ويروسي («بيماري‌ دانگ‌» و «تب‌ دره‌ريفت‌» و تب‌ “كنگو – كريمه‌ “)

تب هاي خونريزي دهنده ويروسي («بيماري‌ دانگ‌» و «تب‌ دره‌ريفت‌» و تب‌ “كنگو – كريمه‌ “)

 

تب‌هاي‌ خونريزي‌ دهنده‌ ويروسي‌،گروهي‌ از بيماريها هستند كه‌ به‌ لحاظايجاد اختلالاتي‌ در سيستم‌ انعقادي‌خون‌ داراي‌ علايم‌ خونريزي‌ هستند، به‌همين‌ دليل‌ مشخصه‌ اين‌ بيماريهاخونريزي‌ از بعضي‌ نقاط بدن‌ مي‌باشد.
    در مرحله‌ اول‌ اين‌ بيماريها كه‌ به‌ دنبال‌دوره‌ نهفتگي‌ كوتاه‌ (معمولا كمتر ازيك‌ هفته‌) رخ‌ مي‌دهد علايم‌ عمومي‌شامل‌ تب‌، ضعف‌، درد عضلاني‌،سردرد، گلودرد، بي‌ اشتهايي‌، سرگيجه‌،تهوع‌، استفراغ‌، اسهال‌ و يا درد شكمي‌ديده‌ مي‌شود. بعضي‌ از اين‌ بيمارهاي‌همراه‌ علايم‌ عصبي‌ رواني‌ مانند خواب‌آلودگي‌، افسردگي‌ و يا بي‌قراري‌هستند.
    علايم‌ ثانوي‌ مربوط به‌ خونريزي‌ دردستگاه‌ گوارش‌ شامل‌، استفراغ‌ خوني‌يا وجود خون‌ در مدفوع‌ (مدفوع‌قيري‌) است‌. خونريزي‌ زيرپوست‌ به‌صورت‌ لكه‌هاي‌ قرمز رنگ‌ ريز ودرشت‌ (پتشي‌ و پورپورا) است‌.خونريزي‌ مخاطي‌ به‌ صورت‌ خونريزي‌لثه‌ها، مخاط دهان‌، گلو يا بيني‌ مي‌باشد.خونريزي‌ از دستگاه‌ ادراري‌ يا تناسلي‌به‌ صورت‌ هماتوري‌ (خون‌ شاشي‌) و ياخونريزي‌ تناسلي‌ زنانه‌ است‌.
    بيشتر بيماريهاي‌ اين‌ گروه‌ همراه‌ مرگ‌و مير بالايي‌ هستند كه‌ علت‌ اصلي‌مرگ‌ بيماران‌ جريان‌ خونريزيهاي‌داخلي‌ مي‌باشد. از علايم‌ شايع‌آزمايشگاهي‌، كاهش‌ تعداد پلاكت‌ها(ترومبوسيتوپني‌) است‌. سير اين‌بيماريها سريع‌ و كوتاه‌ است‌، يعني‌ درصورت‌ شدت‌ بيماري‌ معمولا ظرف‌يكي‌ دو هفته‌ منجر به‌ فوت‌ بيمارمي‌شود و در غير اين‌ صورت‌ علايم‌ درهفته‌ دوم‌ رو به‌ بهود مي‌گذارد.

    انتقال‌ اكثر تب‌هاي‌ خونريزي‌دهنده‌ به‌ دو روش‌ صورت‌مي‌گيرد:
    1 – گزش‌ انسان‌ توسط كنه‌ يا پشه‌ ناقل‌
    2 – تماس‌ مستقيم‌ انسان‌ با ترشحات‌ ياخون‌ آلوده‌ انسان‌ يا حيوان‌ مبتلا.
    لذا گروههاي‌ خاصي‌ بيشتر در معرض‌بيماري‌ هستند مانند دامپزشكان‌،كاركنان‌ كشتارگاه‌، كشاورزان‌ ودامپروران‌.

    در جدول‌ شماره‌ 1 – تعدادي‌ از اين‌بيماريها و توزيع‌ جغرافيايي‌ آن‌فهرست‌ شده‌ است‌. اكثر اين‌ دسته‌ ازبيماريهاي‌ واگير، فاقد واكسن‌ مؤثر ومناسب‌ هستند. تنها براي‌ تب‌ زردواكسن‌ مناسب‌ انساني‌ در دسترس‌است‌ كه‌ قبل‌ از سفر به‌ مناطق‌ آلوده‌(آفريقا و آمريكاي‌ جنوبي‌) بايستي‌تلقيح‌ شود.
    تست‌هاي‌ آزمايشگاهي‌ معمول‌ قادر به‌تشخيص‌ اين‌ بيماريها نيستند. ازروش‌هاي‌ ممكن‌ تشخيص‌ آنهااندازه‌گيري‌ پادتن‌ اختصاصي‌(سرولوژي‌) در دو مرحله‌ حاد و نقاهت‌است‌ كه‌ در صورت‌ بالا رونده‌ بودن‌عيار پادتن‌ تشخيص‌ قطعي‌ مي‌شود.لكن‌ متأسفانه‌ در فرم‌هاي‌ حاد و كشنده‌فرصت‌ ساخته‌ شدن‌ پادتن‌ براي‌ بدن‌فراهم‌ نيست‌ و از اين‌ راه‌ نمي‌توان‌ به‌تشخيص‌ بيماري‌ رسيد.
    روش‌ پيشرفته‌تر و مشكل‌تر تشخيص‌جداكردن‌ عامل‌ ويروسي‌ از خون‌ وترشحات‌ بيمار است‌ كه‌ درآزمايشگاههاي‌ بسيار محدودي‌ درسطح‌ دنيا امكان‌پذير است‌.
    با توجه‌ به‌ آلودگي‌ و خطر سرايت‌بيماري‌ از طريق‌ خون‌ و ترشحات‌بيماران‌، نمونه‌هاي‌ بيماران‌ مشكوك‌ نيزدر هر آزمايشگاهي‌ قابل‌ بررسي‌نيست‌، لذا بايستي‌ به‌ محض‌ برخورد بامورد مشكوك‌ ضمن‌ رعايت‌ احتياطات‌لازم‌، نمونه‌ خون‌ بيمار تهيه‌ و طبق‌دستورعمل‌ مربوط به‌ آزمايشگاه‌ مرجع‌كشوري‌ ارسال‌ شود.
    
   

     جدول 1 – تب هاي خونريزي دهنده ويروسي و پراكندگي جغرافيايي آن
    
     بيماري
     پراكندگي جغرافيايي      بيماري مشترك انسان و دام     
     منبع ابتلا
     تب دانگ      جهاني در مناطق گرمسيري           پشته آئدس
     تب زرد      آفريقا – آمريكاي جنوبي      +      پشه آئدس
     عفونت هاي هانتا      آمريكا – آسيا – اروپا      +      جوندگان
     تب دره ريفت      آفريقا
     +
     پشه آئدس
     تب كنگو – كريمه      آفريقا – آسيا      +      كنه هيالوما
     ابولاوماربورگ      آفريقا      ؟      ادرار و مدفوع ميمون
     تب لاسا      غرب آفريقا      +      جوندگان
    در دنياي‌ امروزي‌ گرچه‌ انتقال‌ بيماري‌از نقطه‌اي‌ به‌ نقطه‌ ديگر به‌ سادگي‌امكان‌پذير مي‌باشد، لكن‌ بعضي‌ ازبيماريهاي‌ ذكر شده‌ در جدول‌ مذكوردر كشور ما از اهميت‌ ويژه‌اي‌برخوردار مي‌باشد. پشه‌ آئدس‌ كه‌ نقش‌ناقل‌ «بيماري‌ دانگ‌» و «تب‌ دره‌ريفت‌» را دارد در كشور ما وجود دارد.از طرفي‌ در سال‌ 1994 اپيدمي‌ تب‌دانگ‌ در كشور همسايه‌ ما پاكستان‌اتفاق‌ افتاد و در سال‌ گذشته‌ نيزمواردي‌ از تب‌ دره‌ ريفت‌ در عربستان‌سعودي‌ (در منطقه‌ مرز مشترك‌ بايمن‌) مشاهده‌ شد.
    تب‌ كنگو – كريمه‌ نيز از شهريور1378 در ايران‌ شناسايي‌ گرديد كه‌ تاكنون‌ 36 مورد مرگ‌ در بين‌ بيماران‌مشكوك‌ به‌ اين‌ بيماري‌ به‌ ثبت‌ رسيده‌است‌. 27 مورد از حدود 90 موردمشكوك‌ به‌ بيماري‌ از استانهاي‌مختلف‌ به‌ طريق‌ آزمايشگاهي‌تشخيص‌ قطعي‌ شده‌اند.
    لذا توجه‌ به‌ بيماري‌ و رعايت‌ اصول‌پيشگيري‌ از مهمترين‌ اصولي‌ است‌ كه‌بايستي‌ به‌ دقت‌ مورد نظر قرار گيرد.60 درصد موارد مذكور سابقه‌ تماس‌ بادام‌ و 33 درصد بيماران‌ سابقه‌ تماس‌ بامورد قطعي‌ از بيماري‌ داشته‌اند.
    نكته‌ قابل‌ توجه‌ اينكه‌ علي‌ رغم‌ وجودزنجيره‌ انتقال‌، بيماري‌ به‌ صورت‌اپيدمي‌ بروز نمي‌كند و بيشتر به‌صورت‌ انفرادي‌ و تك‌ گير و ياهمه‌گيريهاي‌ كوچك‌ ملاحظه‌ مي‌شود.
    دوره‌ نهفتگي‌ بيماري‌ 3 تا 5 روزاست‌ كه‌ به‌ دنبال‌ گزش‌ كنه‌ يا تماس‌ باخون‌ و ترشحات‌ آلوده‌ اتفاق‌ مي‌افتد.
    علايم‌ عمومي‌ شامل‌ تب‌، لرز،درد عضلاني‌، گلودرد، درد شكمي‌،تهوع‌، استفراغ‌، اسهال‌، قرمزي‌ چشم‌ها
    و حساسيت‌ به‌ نور است‌. پس‌ از چندروز عدم‌ تعادل‌، گيجي‌، بي‌قراري‌ وسپس‌ افسردگي‌ ديده‌ مي‌شود. از روزچهارم‌ بيماري‌ به‌ بعد، علايم‌ خونريزي‌كه‌ قبلا ذكر شده‌ بروز مي‌نمايد. مرگ‌ ومير بيماري‌ تقريبا سي‌ درصد است‌ كه‌در هفته‌ دوم‌ بيماري‌ رخ‌ مي‌دهد. دربيماراني‌ كه‌ بهبود مي‌يابند از روز نهم‌ تادهم‌ شروع‌ علايم‌ اتفاق‌ مي‌افتد. ضعف‌شديد ناشي‌ از بيماري‌ ممكن‌ است‌ تايك‌ ماه‌ و بيشتر طول‌ بكشد. دربررسي‌هاي‌ آزمايشگاهي‌ اختلالاتي‌مانند كاهش‌ شديد پلاكت‌، اختلالات‌انعقادي‌ خون‌ و عملكرد كبدي‌ ديده‌مي‌شود.
    بر اساس‌ مصوبه‌ كميته‌ كشوري‌ هربيمار كه‌ دچار علايم‌ تب‌، خونريزي‌ وكاهش‌ پلاكتي‌ باشد، مشكوك‌ به‌بيماري‌ تلقي‌ مي‌شود. و فورا بايستي‌جهت‌ بررسي‌ و نمونه‌گيري‌ به‌ پزشك‌مركز بهداشتي‌ – درماني‌ ارجاع‌ گردد.
    ناقل‌ بيماري‌ كنه‌ هيالوما مي‌باشد.ويروس‌ تب‌ كنگو – كريمه‌ به‌ دنبال‌گزش‌ كنه‌، بسياري‌ از حيوانات‌ اهلي‌ ووحشي‌ را مي‌تواند آلوده‌ نمايد.مهره‌داران‌ كوچك‌ مانند جوندگان‌ ومهره‌داران‌ بزرگ‌ مانند دام‌هاي‌ اهلي‌شامل‌ گاو، گوسفند و بز به‌ دنبال‌ گزش‌كنه‌ هيالوما دچار عفونت‌ مي‌شوند.متأسفانه‌ عفونت‌ دامي‌ همراه‌ علايم‌باليني‌ واضحي‌ در دام‌ نيست‌ ولي‌خوشبختانه‌ دام‌ پس‌ از گزش‌ كنه‌ تنهابراي‌ يك‌ هفته‌ دچار ويرومي‌ (گردش‌ويروس‌ در خون‌) بوده‌ و در همين‌مرحله‌ در صورت‌ ذبح‌ يا زايمان‌ وتماس‌ انسان‌ با خون‌ و ترشحات‌ خطرسرايت‌ بيماري‌ وجود دارد.
    پيشگيري‌: فعلا واكسن‌ مؤثر وبي‌خطر براي‌ مصرف‌ همگاني‌ انسان‌ دردسترس‌ نمي‌باشد. محافظت‌ در برابرگزش‌ كنه‌ و مراقبت‌ در هنگام‌ تماس‌ وبرخورد با خون‌ و بافت‌ آلوده‌ دامي‌ تنهااقدام‌ مؤثر پيشگيري‌ است‌.
    مبارزه‌ با كنه‌ در دامپروريهاي‌ امروزي‌و پيشرفته‌ تا حدودي‌ مي‌تواند مؤثرباشد، لكن‌ در دامپروريهاي‌ سنتي‌مؤثرترين‌ اقدام‌ پيشگيري‌ از گزش‌ كنه‌يعني‌ پوشيدن‌ جوراب‌، پرهيز ازخوابيدن‌ در محيط دامي‌ و امثال‌ آن‌است‌. از طرفي‌ موارد متعددي‌ از انتقال‌بيماري‌ به‌ دنبال‌ تماس‌ با انسان‌ مبتلامشاهده‌ شده‌ است‌ (عفونت‌بيمارستاني‌)، لذا در تماس‌ با بيماران‌مشكوك‌ و خون‌ و ترشحات‌ آنهابايستي‌ رعايت‌ احتياطات‌ همه‌ جانبه‌مورد نظر قرار گيرد.
    درمان‌: تنها داروي‌ مؤثر«ريباويرين‌» مي‌باشد كه‌ يك‌ داروي‌ضد ويروسي‌ كمياب‌ و گران‌قيمت‌است‌. اقدامات‌ ديگر درماني‌ شامل‌مراقبت‌ علايم‌ حياتي‌، اصلاح‌ وضع‌مايعات‌ و الكتروليت‌ها و جبران‌ خون‌از دست‌ رفته‌ است‌. بديهي‌ است‌بيماران‌ مبتلا به‌ تب‌ كنگو – كريمه‌ بايددر شرايط ايزوله‌ و جداي‌ از ديگران‌بستري‌ شوند.
  •  پورتال خبری سلامتی و زیبایی و موفقیت



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar