تکثیر سلولهاى بنیادى در آزمایشگاه
اسفند ۲۳, ۱۳۸۵ توسط : admin موضوع : اخبار علوم پايه
سلولهاى بنیادى چیستند؟ چگونه و به چه دلیل از آنها استفاده مىشود؟ اینها سوالاتى هستند که پاسخ آنها شاید براى بسیارى روشن نباشد. سلولهای بنیادی سلولهای تشکیل دهنده بافتها هستند. امید دانشمندان این است که بتوان به کمک سلولهاى بنیادى بافتهاى بیمار یا تخریب شده را ترمیم کرد.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از “دویچه وله” ، سلولهای بنیادی باقی مانده از توده سلولى هستند که جنین از آن به وجود آمده است. توده سلولی که بعد از لقاح در رحم مادر تشکیل مىشود به سرعت تکثیر پیدا مىکند و بعد از چند هفته تبدیل به جنین یا یک انسان کوچک مىشوند. اما قبل از این تغییر همه سلولها مشابه هم هستند، مجموعه ژنوم موجود در هسته تمامى این سلولها هم مشابه است.به مرور زمان و با رشد جنین هر دسته از این سلولها با توجه به نوع بافتى که تشکیل خواهند داد تغییر شکل مىدهند. دلیل این تغییر شکل این است که در هر دسته از این سلولها تنها ژنهاى مربوط به بافتى که تشکیل خواهند داد فعال و سایر ژنهاى موجود در هسته براى همیشه غیرفعال مىشوند. اما تعداد بسیاراندکى از این سلولها قابلیت تغییر پذیرى خود را حفظ مىکنند. مانند سلولهایى که از خون بند ناف جنین پس از تولد گرفته مىشوند. این سلولها مىتوانند پس از قرار گرفتن در یک بافت مشخص ژنهایشان را با بافت مورد نظر تطبیق دهند و بخشى از آن بافت شوند. امید دانشمندان این است که بتوان به کمک سلولهاى بنیادى بافتهاى بیمار یا تخریب شده را ترمیم کرد. هر چند که این نظریه در حد تئورى امیدوار کننده به نظر مىرسد اما تجربه عملی متخصصان در این مورد بسیار اندک است. بزرگترین مشکل اینجاست که این سلولها را تنها مىتوان هنگام تولد از بند ناف جنین جدا و تحت شرایط خاص حفظ کرد. اما عدهای از متخصصان معتقدند، سلولهاى مغز استخوان که به سلولهاى خونساز معروفند نیز این قابلیت را در خود حفظ کردهاند و مىتوان از آنها برای درمان بیماریهای مختلف و بخصوص بیماریهای که درمان قطعی ندارند استفاده کرد. بیماریهاى مانند آلزایمر یا دیابت.
با اینکه هنوز مشخص نیست تا چه حد مىتوان به این روش امیدوار بود، یکی از اولین مراکز پژوهشى–درمانی سلولهاى بنیادى در شهر کلن در آلمان افتتاح شده است. پیتر نیچه یکى از پزشکان مرکز که علاوه بر تخصص در بیمارهاى دیابتى مدتها در پروژههاى تحقیقاتى روى سلولهاى بنیادى کار کرده مىگوید: ” سلولهاى بنیادى بستر درمانی کاملأ تازهاى هستند. راهى نو در پزشکى که بىنیاز از داروست. راه بسیار جالبى که در آن بدن خودش به خودش کمک مىکند.“
این متخصصان سلولهای بنیادی را از مغز استخوان در ناحیه تهیگاه بیرون می آورند. در مقایسه با سلولهاى بنیادى جنین که جدا کردن و حفظ آنها بسیار پر زحمت و پرهزینه است استفاده از این سلولها بسیار سادهتراست. دکتر نیچه مىگوید:” این سلولها کشت داده مىشوند. یعنى اینکه سلولها ابتدا از مغز استخوان جدا و بعد از آن برای تکثیر کشت داده مىشوند. به دلیل اینکه به مقدار زیادى از این سلولها نیازمندیم.“
پیتر نیچه که متخصص بیماری دیابت است معتقد است امید درمان بیماران دیابتى با این روش بسیار بالاست. او در مورد نتیجه تزریق سلولهای بنیادی به بیماران دیابتی مىگوید:” این سلولها را در پاى بیماران دیابتى درون زخمهاى بدخیم تزریق کردیم. در طول دوره درمان قابل مشاهده بود که چطور زخمها کوچکتر شده و به مرور بهبود پیدا کردند. نکته ای که ما را امیدوارتر کرده است این است که در برخى از بیماران متابولیسم قند تا حد قابل توجهى بهتر شده است حتى تا جایی که بیمار نیازى به مصرف انسولین یا داروهاى دیگرى نداشته است.“
همانطور که نیچه عنوان مىکند تزریق سلولهاى بنیادى در مواردى کاملأ موفقیت آمیز بوده است. با وجود این بسیارى از متخصصان معتقدند پیوند این سلولها پیچدهتر از آنى است که در مرحله تئورى مطرح مىشود.
دکتر کریستوف اشتام جراح قلب کلینیک دانشگاه روستوک که تا کنون چند بار در پروسه پیوند سلولهاى بنیادىاى که از مغز استخوان گرفته شدهاند، شرکت کرده مىگوید: ” البته ما به طور مشخص نمىدانیم که چه کار مىکنیم! این را هم نمىدانیم که بعد از پیوند چه اتفاقى خواهد افتاد. با توجه به تجربیاتى که در این زمینه وجود دارد، مثلأ هنگام پیوند این سلولها به قلب احتمال اینکه واقعأ از این سلولها سلولهاى تازه عضلات قلب تشکیل شود مدام کمتر مىشود. شاید بتوانیم از این سلولها در رگسازى استفاده کنیم تا با رگهاى خونى تازه سلولهاى قلبى خواب رفته اما هنوز زنده قلب را بیدار کنیم و به تحرک در آوریم.“
از سوى دیگر عکسالعمل بدن در برابر سلولهاى بنیادى تزریق شده به روشنى مشخص نیست. برخى از متخصصان حتى معتقدند استفاده عملى از این سلولها بر روى بیماران باید ممنوع شود. یورگن هرشلر از موسسه نورونشناسى دانشگاه کلن مىگوید:” نظراتى وجود دارد که از نظر کلینیکى و عملى هرگز ثابت نشدهاند، مثلأ بهبودى قطعى. اگر با گذشت زمان اثر مثبت این روش درمانى ثابت نشود، مىشود به این نتیجه رسید احتمالأ تأثیر منفى داشته است. “
هرشلر هم مانند بسیارى از محققان علوم پایه معتقد است استفاده از این روش ابتدا در آزمایشگاه و بر روى حیوانات آزمایشگاهى به نتیجه مثبتى برسد. با وجود این بسیارى از بیماران حاضرند در روشهاى درمانى با استفاده از سلولهاى بنیادى شرکت کنند و براى هر جلسه درمانى تا پنج هزار یورو بپردازند.
شما می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با این موضوع اینجا را کلیک کنید
