گزارشی درباره بیماری وبا در جهان ( مرجع کامل اطلاعات )

گزارشی درباره وبا در جهان

 ۸۷۴۵۴۵۲۳۴۳.jpgمقدمه

وبا بیماری اسهالی است که توسط باکتری بنام ویبریوکلرا (Vibrio cholera) ایجاد می شود. بیماران وبایی بطور مشخص دچار اسهال آبکی حاد همراه با دهیدارتاسیون می‌شوند. وبا را می‌توان با مایع درمانی خوراکی یا تزریقی و جایگزینی الکترولیت‌ها بصورت موفق درمان کرد. معمولاً وبا از طریق آب یا غذای آلوده به مدفوع منتقل می‌شود. آموزش مردم دربارة غذا و آب سالم و همچنین اهمیت شستشوی دست‌ها و استفاده از توالت یا آبریزگاه (latrine) از بروز موارد جدید جلوگیری می‌کند.

از آنجا که وبا به آرامی در میان جمعیت گسترش می‌یآبد، کشف زودرس موارد در جهت شروع آموزش و فعالیت‌های بهداشت محیط و مشخص نمودن منابع احتمالی عفونت ضروری است. آموزش کارمندان مراقبت‌های بهداشتی در جهت تشخیص و درمان بیماران وبایی، تثبیت امکانات مایع درمانی در یک ذخیره ملی، آموزش همگانی در جهت استفاده از ORS و مراجعه برای درمان به محض شروع اسهال، می‌تواند مانع بسیاری از موارد مرگ ناشی از وبا شود.

گرچه پیشگیری از ورود وبا در یک منطقه امکان‌پذیر نیست ولی پخش آن در منطقه قابل کنترل است. در طولانی مدت با تامین موقتی آب سالم و بهبود رفتارهای بهداشتی، وبا ناپدید می‌گردد. وقتی همه‌گیری وبا اتفاق می‌افتد با تشخیص زودرس همه‌گیری و بکارگیری سریع اقدامات کنترلی، می‌توان از تعداد زیاد مرگ و میر پیشگیری کرد. انتظار می‌رود که پاسخ  مسئولان بهداشتی در شروع همه‌گیری، سریع و مؤثر باشد. بدین منظور، باید برنامه‌‌ای برای پاسخ به همه‌گیری وبا با خصوصیات زیر وجود داشته باشد:

    اقدامات کنترل فهرست شده باشد. 

     خدمت رسانی معمول بهداشتی را تا اندازة ممکن بر هم نزند، و

     منابع کافی برای درمان بیمارن و کنترل پخش بیماری را فراهم کند.

پیشگیری از همه‌گیری و همچنین آمادگی و کنترل آن، نیاز به تصمیم‌گیری در سطح مقامات بهداشتی دارد. این تصمیمات می‌بایست براساس داده‌های به روز و قابل اعتماد گرفته شود تا مؤثر و مقرون به صرفه باشند

.۸۶۵۴۳۴۳.jpg

 وسعت مشکل موجود در آفریقا

از سال ۱۸۰۰، وبا در دنیا از طریق ۷ موج بزرگ پخش گردیده است که به آنها پاندمی می‌گویند. هفتمین پاندمی در سال ۱۹۶۱ در اندونزی شروع شد و تاکنون حدود ۱۰۰ کشور را درگیر نموده است. کشورهای شدیداًٌ آسیب دیده میزان حمله (attack rate) کشوری بالای ۱ درصد جمعیت را گزارش نموده‌اند. در بعضی مناطق که دچار همه گیری‌های شدید هستند، میزان حمله ۲۰ درصد گزارش شده است. میزان کشندگی
(case fatality rate) در مناطقی که درمان طبی قابل دسترس نیست، به ۳۳  تا ۵۰ درصد هم می‌رسد. با وجود این، میزان کشندگی در کشورهای در حال توسعه‌ای که درمان به شکل بهینه آن فراهم شده است، به کمتر از ۱ درصد کاهش یافته است.

هنگامی که پاندمی هفتم در سال ۱۹۷۰ به آفریقا رسید، وبا در شرق، شمال و غرب آفریقا بطور همزمان دیده شد. همه گیری وبا سریعاً از منطقه عبور کرده و در پایان سال ۱۹۷۱، ۲۵ کشور آفریقایی وبا را گزارش می‌کردند. بیش از ۷۲۰۰۰ مورد بیماری و ۱۱۰۰۰ مرگ در طول آن سال اتفاق افتاد. بطور کلی میزان کشندگی ۱۶ درصد بود ولی در بعضی از کشورها میزان‌های بالاتر از ۳۵ درصد گزارش گردید.

از همه گیری سال ۱۹۷۱ به بعد، وبا در بسیاری از کشورهای آفریقایی بعنوان مشکلی تجدید شونده یا آندمیک مطرح می باشد. تا سال ۱۹۹۱، هر ساله بین ۳۰۰۰ تا ۴۳۰۰۰ مورد وبا در آفریقا گزارش گردیدند. در آن سال، همه گیری گستردة دوم ۱۴ کشور را درگیر کرد و موجب بیش از ۱۰۰۰۰۰ مورد بیماری و ۱۰۰۰۰ مرگ گردید.

در این قاره، این بیماری دارای طغیان‌های شدید بوده است که با جنگ و آوارگی تشدید شده است. یکی از این موارد، همه‌گیری در اردوگاه آوارگان رواندایی بود که در سال ۱۹۹۴ در زئیر اتفاق افتاد. دهها هزار مورد بیمار گزارش شد و مرگ و میر بسیار بالا بود. در سال ۱۹۹۵، رخداد صدها مورد از این بیماری در رومانی و اطراف دریای سیاه نشان داد که هرجا که شاخص‌های بهداشت عمومی افت نمایند، این عامل قادر به ایجاد همه‌گیری می‌باشد.

شیوع این بیماری در ایالات متحده آمریکا با مصرف صدفهای دریایی آلوده، همراه بوده است.

این پاندمی در سال ۱۹۹۱ به آمریکای لاتین هم رسید و منجر به یک اپیدمی انفجاری در آمریکای مرکزی، جنوبی و مکزیک شد. حدود ۴۰۰۰۰۰ مورد بیمار در سال اول طغیان بیماری گزارش شد و در جوامعی که برای بار اول با آن موجه می‌شوند و آمادگی کافی نداشتند منجر به ۳۰% مرگ و میر شد.

در اکتبر سال ۱۹۹۲ نیز یک طغیان وسیع در شهر بندری مدرس (Madras) در هند اتفاق افتاد. این طغیان باعث ابتلا ۱۰۰۰۰۰ نفر در سال ۱۹۹۳ شد و بلافاصله به کشورهای اطراف مانند پاکستان، نپال، تایلند و مالزی گسترش یافت.

علیرغم تلاش بسیاری از کشورها، هنوز وبا در سرتاسر جهان به عنوان یک خطر جدی به شمار می‌رود. در سال ۲۰۰۱، ۵۸ کشور ۱۸۴۰۰۰ مورد بیمار و ۳۰۰۰ مورد مرگ و میر بر اثر این بیماری را گزارش نموده‌اند.

طغیان این بیماری، امروزه دارای اثرات اجتماعی و اقتصادی فراوان می‌باشد.

 همه‌گیر شناسی

۷۸۷۵۴۵۶۴.jpg

روش‌های انتقال

انتقال وبا از راه مدفوعی – دهانی است. از آنجا که بیش از یک میلیون ارگانیسم برای ایجاد بیماری مورد نیاز است، وبا منحصراً از طریق آب یا غذای آلوده منتقل می‌گردد. انتقال توسط تماس مستقیم فرد به فرد، مانند تماس با بیمار، نادر است.

ممکن است آب در سر منشأ خود آلوده شود. آب سطحی و آب چاههای کم عمق منابع عفونت هستند. افزون بر این، ویبریوکلرا می‌تواند در محیط‌های آبی برای سالها زندگی کند. اغلب موارد آلودگی آب در خانه، زمانی است که آب ناشی از شستشو با آب ذخیره شده تماس می‌یابد. حمام کردن یا شستشوی وسایل آشپزی در آب آلوده هم می‌تواند موجب انتقال وبا شود.

اکثر دانه‌های خوراکی مرطوب مانند برنج، ارزن، ذرت، زمانیکه در حرارت اتاق سرو گردند یا حرارت کمی ببینند، به مواد شایعی برای انتقال وبا تبدیل می‌شوند. غذاهای مرطوب که کمی بعد از پختن آلوده شده‌اند و برای چند ساعت در دمای اتاق مانده‌اند؛ محیطی عالی برای رشد ویبریوکلرا آماده می‌کنند. غذاهای دیگر که می‌توانند وبا را منتقل کنند شامل غذاهای دریایی ناپخته و خام بویژه صدف، میوه‌جات و سبزیجات خام می باشند. غذاهای ترش با لیمو، گوجه‌فرنگی، ماست و شیر تخمیر شده مانع رشد ویبریوکلرا می‌شوند.

 شرایط مطلوب برای همه‌گیری وبا

شرایط محیطی

مناطق فاقد آب سالم و بهداشت محیط مناسب در خطر همه‌گیری وبا می‌باشند. این مناطق شامل ۱) نقاط شهری که آب آن به مقدار کافی کلرزنی نمی‌شود، ۲) مناطق روستایی که به لوله‌کشی و چاههای حفاظت شده دسترسی ندارند، و ۳) مناطقی که توالت و سیستم فاضلاب در آنها به طور معمول استفاده نمی‌شود، می‌باشد.

علت فصلی بودن همه‌گیری‌های وبا بدرستی مشخص نگردیده است. نزدیک خط استوا، همه‌گیری‌های وبا غیر قابل پیش‌بینی می باشند و می‌توانند در فصل و خشک یا بارانی اتفاق افتند. در یک منطقه مورد نظر، همه‌گیری‌های وبا هر سال در یک زمان ظاهر می‌گردد. در مناطق معتدله، همه‌گیری‌های وبا معمولاً در طی ماههای پائیز و تابستان اتفاق می‌افتند. 
 

عوامل میزبان

عوامل میزبان که موجب مقاومت در برابر بیماری وبا می‌شود شامل ایمنی ناشی از عفونت پیشین با ویبریوکلرا و در مناطق آندمیک، تغذیه شیرخوار با شیر مادر می‌باشند. از آنجا که ویبریوکلرا در محیط اسیدی نمی‌تواند زندگی کند، بیمارانی که آنتی اسید مصرف می‌کنند، یا تولید اسید معده آنها کاهش یافته است به وبا مستعدتر می‌باشند، افراد دارای گروه خونی O، علائم شدید بیماری وبا را بیشتر نشان می‌دهند، اگرچه پاتوفیزیولوژی آن هنوز مشخص نشده است.

گروه‌های سرمی (Serogroup) ویبریوکلرا

تنها گروه ۱O و گروه ۱۳۹O بعنوان عوامل همه گیری‌های وبا شناخته شده‌اند. ایمنی ناشی از عفونت پیشین با ویبریوکلرا، نسبت به آن گروه سرمی اختصاصی می‌باشد. گروه‌های دیگری از ویبریوکلرا وجود دارند که می‌توانند موارد تک گیر اسهال آبکی را موجب شوند ولی هیچ یک از آنها باعث همه‌گیری نمی‌شوند. پاندمی هفتم جاری مربوط به ویبریوکلرا ۱O بوده است.

ویبریوکلرا ۱۳۹O، در ابتدا در سال ۱۹۹۲ در بنگلادش کشف شد. بیماری ناشی از این سوش، از بیماری ناشی از ویبریوکلرا ۱O قابل تمیز نیست. ویبریوکلرا ۱۳۹O می‌تواند بالقوه ایجاد پاندمی کند، همان‌طور که در مدت کمتر از یک سال این سوش به کشورهای آسیایی و آمریکای شمالی رسید. اگرچه ویبریوکلرا ۱۳۹O هنوز در آفریقا گزارش نشده است ولی هر جمعیتی که در خطر ویبریوکلرا ۱O باشد، در خطر ۱۳۹O نیز قرار دارد.

دوره نهفتگی و طول مدت علائم و عفونت‌زایی

۸۴۵۳۴.jpg

دوره نهفتگی معمولاً یک تا سه روز است ولی می‌تواند از چندین ساعت تا ۵ روزه طول بیانجامد. علائم بیماری معمولاً دو تا سه روز طول می‌کشد، اگرچه در بعضی بیماران تا ۵ روز نیز ادامه می‌یابد. بیشتر افراد از زمان شروع بیماری تا چند روز پس از بهبود قادر به انتقال بیماری به دیگران هستند. بندرت ممکن است بیمار، ویبریوکلرا را برای چندین ماه از طریق مدفوع دفع کند. درمان با آنتی‌بیوتیک می تواند در کاهش طول مدت علائم و سرایت بیماری موثر باشد.  

علائم و نشانه‌ها

وبا، طیف بالینی وسیعی دارد. تقریباً ۷۵ درصد از افرادی که دچار عفونت با ویبریوکلرا می شوند، هیچ نشانه‌ای از بیماری ندارند. بیست درصد دیگر دچار اسهال می‌شوند که از اسهال ایجاد شده توسط دیگر ارگانیسم‌ها قابل افتراق نیست. در تعداد اندکی (۲ تا ۵ درصد) از افراد مبتلا به عفونت، اسهال آبکی، استفراغ و از دست رفتن آب بدن رخ می‌دهد. وبای علامت‌دار با اسهال آبکی حجیم بدون تب یا زورپیچ شکم آغاز می‌گردد. مدفوع بیماران وبایی، ظاهر مایعِ شفافِ آغشته به موکوس سفید رنگ می‌گیرد که اصطلاحاً مدفوعِ «آب – برنجی» نام دارد و معمولاً بدون بو می باشد یا بوی خفیف ماهی را دارد. استفراغ که می‌تواند شدید باشد و کرامپ‌های دردناک در پاها علائم شایع می‌باشند. در موارد شدید بیماری، زورپیچ در معده یا درد دستها و پاها ممکن است وجود داشته باشد.

افراد وبایی شدیداً بدحال ممکن است تا ۱۰ درصد از وزن بدن خود را از طریق اسهال و استفراغ از دست بدهند. در موارد بسیار شدید از دست دادن مایع می‌تواند تا میزان یک لیتر در ساعت در مدت ۲۴ ساعت اولیه بیماری برسد. بیمارانی که شدیداً دهیدره می‌باشند ممکن است دچار شوک هیپوولمیک شوند. این بیماران فشار خون پایین و نبض رادیال ضعیف دارند. خواب آلودگی یا عدم هوشیاری نیز ممکن است در آنها دیده شود. آب بدن این بیماران را می بایست با استفاده از مایعات درون وریدی جبران کرد.
 

مطالب مرتبط جهت مطالعه بیشتر

ششمین کنگره بین‌المللی زنان و مامایی توسط انجمن متخصصین زنان و مامایی و دانشگاه علوم پزشکی ایران و جمعیت مامایی و با همکاری سایر مراکز علمی و دانشگاهی کشور چهارم آذرماه در سالن همایش‌های رازی تهران آغاز به کار کرد و تا هشتم آذرماه ادامه دارد. ۶/۹/۸۴

بیست و نهمین سمینار " ژنتیک سرطان ارثی تخمدان در هفتم دی ماه سال جاری با سخنرانی دکتر نادره بهتاش و دکتر فاطمه قائم مقامی برپا می‌شود. *** " سی امین سمینار ژنتیک ناهنجاری دستگاه ادراری " در پنجم بهمن ماه برگزار می‌شود. *** سی و یکمین سیمنار " ژنتیک بیماری‌های غدد" در روز سوم اسفند ماه سال جاری برگزار خواهد شد. *** تمامی سیمنارهای یاد شده در مجتمع پزشکی امام خمینی انستیتو کانسر، سالن شهید میرزایی برگزار می‌شود.

شانزدهمین کنگره طب فیزیکی و توانبخشی ایران برگزار از ۲۲لغایت ۲۴ آذر ماه ۱۳۹۱ می شود

اولین کنگره بین المللی اداره راه هوایی و بیهوشی در جراحی های سر وگردن ، از تاریخ ۳۰ اردیبهشت ماه تا اول خرداد ۱۳۸۸ برگزار می شود

بیستمین همایش انجمن صرع ایران ۳۱ مرداد ماه برگزار می شود.

دهمین کنگره بین المللی انجمن ارتودنتیست های ایران سوم تا پنجم آبان ماه ۱۳۹۱ برگزار می شود

هشتمین همایش علمی پزشکان عمومی سراسر کشور از روز سیزدهم تا شانزدهم اسفند ماه سال جاری در مرکز همایشهای بین المللی رازی برگزار می شود.

کارگاه آموزشی منطقه‌ای مهارتهای ارتباط زناشویی روز چهارشنبه در مشهد آغاز شد.

نخستین سمپوزیوم بررسی ابعاد «تبخال تناسلی» برگزار می‌شود ۲۴/۸/۸۴

همایش ملی پیوند اعضاء در ایران ‪ ۲۸‬دی ماه امسال در هتل استقلال تهران برگزار می‌شود.

  • مجله اطلاعات پزشکی



همکاران ما از نظرات و پیشنهادات شما استقبال می نمایند

نظر يا مطلب خود درباره اين مقاله را بفرماييد
اگر مي خواهيد تصويري در كنار نظر شما نشان داده شود اينجا را امتحان كنيد . gravatar

*