پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار پرستاری / عوارض ايمنسازي واكسيناسيون و چگونگي برخورد با آن (مرجع كامل اطلاعات )

عوارض ايمنسازي واكسيناسيون و چگونگي برخورد با آن (مرجع كامل اطلاعات )

عوارض ايمنسازي

 ۸۵۴۴۵۳۵.jpg

هدف ايمنسازي حفاظت فرد و جامعه در برابر بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن است . گر چه واكسنهاي مورد استفاده از نظر ميزان اثر بخشي بسيار مورد اطمينان هستند و عوارض جانبي ناچيز دارند اما بطور كلي هيچ واكسني بدون عارضه نيست . عوارض ممكن است خفيف و گذرا باشد و يا شديد و نادر كهتهديد كننده سلامتي كودك است .

براي افزايش پذيرش ايمنسازي و بالا بردن كيفيت خدمات بايد مراقبت از اثرات نامطلوب شديد حاصل از ايمنسازي به عنوان بخشي تلفيقي در برنامه تلفيقي در برنامه ايمنسازي منظور گردد . با توجه به كاهش بيماريهاي قابل پيشگيري با واكسن در اثر توسعه ايمنسازي توجه بيشتري به عوارض واكسن شده است . براي مثال در كشوري كه سالها فلج اطفال ريشه كن شده عوارض اين واكسن ( ۱مورد در ۳ ميليون ) بيشتر از قبل جلب مشاركت نظر ميكند . مراقبت عوارض ايمنسازي به مفهوم پايش سلامت ايمنسازي است و به اعتبار برنامه ايمنسازي كمك ميكند . با اجراي اين برنامه ميتوان از ايجاد تشنج در جامعه در اثر عوارض واكسن جلوگيري نمود .

طبقه بندي :

۸۴۵۳۳۴۳۵.jpg

معمولاً هر پيامد متعاقب ايمنسازي عارضه ايست كه پس از ايمنسازي بوجود آمده و عقيده بر آن است كه علت آن ايمنسازي است .

الف ) واكنش به واكسن :

اين موارد جزء لاينفك واكسن ميباشد و در صورتي كه واكسن بصورت صحيح داده شود نيز بوجود خواهد آمد .

ب ) اشتباه در برنامه :

 تزريقات غير استريل ـ عدم تهيه صحيح واكسن ـ تزريق در محل نادرست ـ حمل و نقل غير صحيح ـ بي توجه اي به موارد منع مصرف

ج ) همزماني با واكسن :

 مربوط به ايمنسازي نيست و بيماري يا عارضه اي است كه با واكسيناسيون بروز ميكند د ) واكنش تزريقات : اضطراب و تشويق در اثر استرس و يا در تزريقات

ه ) واكنش ناشناخته :

 كه هنوز علتي براي آن مشخص نشده است .افزايش پاسخ ايمني بدن ميشوند ( بخصوص در واكسن ثلاث ) معمولاً عوارض واكسن در يك تا دو روز بعد از ايمنسازي اتفاق ميافتد ( بجزء واكسن MMR كه ۱۲ ـ ۶ روز بعد از ايمنسازي اتفاق ميافتد . واكنش موضعي شامل درد و تورم و قرمزي محل تزريق است كه در ثلاث و يادآور واكسنها تا ۸۵درصد ميرسد . د. هفته پس از ايمنسازي ب ث ژ واكنش بصورت پاپول بوده كه محل زخم شده پس از چند ماه بهبود يافته و اسكار باقي ميگذارد . واكنشهاي عمومي شامل تب بوده كه به ۱۰ درصد واكسيناسيون ميرسد . ولي در بعضي واكسنها ( ثلاث ) تا ۵۰ درصد نيز ميرسد . در ۱۵ ـ ۵ درصد كساني كه سرخك دريافت ميكنند واكنشهايي مانند وراش و التهاب ملتحمه مشاهده ميشود .

واكنش نظير تورم غده پاروتيد در اثر واكسن اوريون و درد وفاصل و تورم غده لنفاوي ناشي از واكسن سرخجه تا ۱ درصد نيز ديده ميشود . علايم عمومي واكسن پوليو در كمتر از يك درصد به شكل اسهال سردرد و در د عضلاني است .

۸۶۵۶۴۵۳.jpg

عوارض خفيف و شايع واكسن و درمان آنها:

واكسن

عوارض موضعي ( درد ـ ورم ـ قرمزي )

تب بالاي ۳۸ درجه سانتي گراد

علائم موضعي

ب ث ژ

۹۵ ـ ۹۰%

ـ ـ ـ ـ

ـ ـ ـ ـ

هموفيلوس آنفلوانزا

۱۵ ـ ۵%

۱۰ ـ ۲ %

ـ ـ ـ ـ

هپاتيت ب

بزرگسالان حدود ۱۵ درصد و خردسالان حدود ۵%

۶ ـ ۱%

ـ ـ ـ ـ

MMR

حدود ۱۰%

۱۵ ـ ۵%

۵% ( راش )

Opv

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

كمتر از ۱ درصد

كمتر از ۱ درصد

Td/DT/T

حدود ۱۰ درصد

حدود ۱۰ درصد

حدود ۲۵ درصد

سياه سرفه ( ثلاث )

تا ۵۰ درصد

تا ۵۰ درصد

تا ۵۵ درصد

درمان

كمپرس آب سرد در محل تزريق ـ مسكن و تب بر

معاينات اضافي ـ لباسهاي مناسب ـ پاشويه ـ مسكن و تب بر

مايعات تا ۵۵ درصد اضافي ـ مسكن و تب بر

cahtf۷mw.jpg

ـ علائم عمومي شامل سردرد ـ اسهال و در عضلاني

ـ ميزان عوارض موضعي دزهاي يا دارو بين ۸۵ ـ ۵۰ درصد افزايش پيدا ميكند .

واكنش هاي نادر و شديد و فاصله و ميزان بروز واكنش ها:

واكسن

واكنش

فاصله تزريق

تعداد دز به واكنش

واكنش در يك ميليون دز

ب ث ژ

لنفادنيت چركي

۶ ـ ۲ ماه

۱ در هزار

۱۰۰۰ ـ ۱۰۰

ب ث ژ

التهاب استخواني ب ث ژ

۱۲ ـ ۱ ماه

ا در ۳۰۰۰ تا ۱ در صد ميليون

۳۰۰ ـ ۱%

ب ث ژ

عفونت منتشر ب ث ژ

۱۲ ـ ۱ ماه

يك در يك ميليون

۵۶/۱ ـ ۹/۰

آنفلوانزا

شناخته شدن نيست

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ  

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ ـ

هپاتيت ب

آنا فيلاكسي

۱ ـ ۰ ساعت

يك در ۶ تا ۹۰۰۰۰۰

۲ ـ ۱

M/ MMR/MR

تشنج ناشي از تب

۱۲ ـ ۶ روز

يك در ۳۰۰۰

۳۳۰

//         //

كاهش پلاكتها ( ترومبوسيتوپني )

۳۵ ـ ۱۵ روز

يك در ۳۰۰۰۰

۳۰

           //

            //

واكنش آنافيلاكتيك ( آلرژي شديد )

۲ ـ ۰ ساعت

يك در ۱۰۰۰۰۰

۱۰

//         //

آنا فيلاكسي

۱ ـ ۰ ساعت

يك در ۱۰۰۰۰۰۰

۱

           //

            //

آنسفالوپاتي

۱۲ ـ ۶ روز

كمتر از يك در يك ميليون

كمتر ازيك

 

واكنش شديد و نادر :

 ( شامل تشنج ـ ترومبوسيتوپني ـ آنا فيلاكسي و آنفالوپاتي ـ عفونت منتشر ب ث ژ ـ واكنش آنا فيلاكتيك ـ لنفادنيت چركي )

آبسه استريل :

 ۱ . وجود آلومينيوم در واكسن ثلاث ۲ . تكان ندادن كافي ويال قبل از استفاده ۳ . تزريق سطحي واكسن ۴ . يخ زدگي واكسن ( شيوع اين عارضه كم و يك درصد هزار تزريق است )

پيامدهاي نا مطلوب دستگاه عصبي مركزي :

فلج حاد ـ آنسفالوپاتي ـ آنسفاليت ـ مننژيت ـ تشنج

عوارض شديد :

 شامل مرگ در عرض يكماه بعد از ايمنسازي و يا بستري شدن در بيمارستان كه به واكسيناسيون نسبت داده شود .

شوك آنا فيلاكسي :

واكنش شديد و با شروعي سريع است كه با كلاپس گردش خون مشخص ميشود و علامت اوليه اريتم منتشر و كهير است و بدنبال آن انسداد تحتاني و يا فوقاني سيستم تنفس است و در حالت شديدتر رنگ پريدگي ـ اختلال سطح هوشياري و افت فشار خون است . درمانم آن با آدرنالين ميباشد . معمولا واكنشهايي شديد بروز سريع دارند و بمدت ۱۰ دقيقه پس از ايمنسازي بوجود ميايند لذا بايد تمام واكسينه شده ها را ۱۰ تا ۲۰ دقيقه پس از ايمنسازي تحت نظر بگيريد .

چگونگي درمان با آدرنالين :

دز آدرنالين ۱ در ۱۰۰۰ ( ۱./۰ ميلي گرم / كيلوگرم تا حداكثر ۵/۰ ميلي ليتر اگر وزن بيمار را ندانيم :

كمتر از ۲ سال : ۰۶۲۵/۰ ميلي ليتر ۱۶/۱ آمپول

۵ ـ ۲ سال : ۱۲۵/۰ ميلي ليتر ۸/۱ آمپول

۱۱ ـ ۶ سال : ۲۵/۰ ميلي ليتر ۴/۱ آمپول

بيش از ۱۱ سال : ۵/۰ ميلي ليتر ۲/۱ آمپول

نحوه گزارش دهي :

بوسيله فرمهاي مخصوص گزارش دهي انجام ميشود كه شامل فرم هاي ۱ ـ ۲ ـ ۳ ـ ۴ ميباشد كه فرم شماره ۱ و ۲ براي كليه عوارض تكميل ميشود و فرم شماره ۱ و ۲ و۳ براي عوارض فوري گزارش ميگردد و فرم شماره ۴ در واحد بيماريهاي واگير تكميل ميگردد . پس از انجام واكسيناسيون چنانچه فردي مراجعه و عارضه اي را به واكسيناسيون ارتباط داد آن علامت را عارضه تلقي نموده و گزارش نمائيد .

چه عوارضي بايد گزارش شوند ؟

ـ كليه شوك هاي كه در مدت ۲۴ ساعت پس از واكسيناسيون رخ دهند .

ـ كليه آبسه هاي محل تزريق واكسن كه در مدت ۷۲ ساعت پس از واكسيناسيون رخ دهند .

ـ لنفاديت ناشي از واكسن BOG در هر زمان پس از تزريق واكسن كه ايجاد شوند بايد ظرف ۲۴ ساعت گزارش شوند حتي اگر عارضه بوجود آمده ۶ ماه پس از تزريق واكسن باشد .

ـ عوارض موضعي شديد يا غير شديد كه در مدت ۷۲ ساعت پس از واكسيناسيون رخ دهند .

ـ بروز تب بالاتر از ۵/۳۸ درجه سانتيگراد زير بغلي كه در مدت ۷۲ ساعت پس از واكسيناسيون رخ دهند .

ـ فلج متعاقب دريافت هر نوع واكسن به ويژه واكسن فلج اطفال كه در مدت يك ماه پس از واكسيناسيون رخ دهد .

ـ بروز تشنج كه در مدت ۷۲ ساعت پس از واكسيناسيون رخ دهند .

ـ درد مفاصل ( آلرژي ) كه متعاقب واكسيناسيون رخ دهد .

ـ جيغ زدن مداوم يا بي قراري كه بيش از ۳ ساعت به طول انجامد .

ـ بروز استفراغ مكرر

ـ كليه موارد مرگ كه در فاصله ۴ هفته پس از واكسيناسيون اتفاق افتد و هيچ بيماري خاص يادليل قابل قبول ديگري براي مرگ در دسترس نباشد .

ـ ساير رويدادهاي غير معمول كه تصور مي رود مربوط مربوط به واكسيناسيون باشد و در طي چهار هفته پس از واكسيناسيون اتفاق افتد .

ـ ساير عوارض و واكنشها از قبيل حساسيتهاي پوستي ، كاهش سطح هوشياري ،تنگي نفس ، بي قراري نيز در صورت وقوع بايد حتماً گزارش شوند .

در چه فاصله اي پس از اطلاع از عارضه بايد مورد را گزارش كرد ؟

الف ) عوارض زير عوارض فوري تلقي شده و بايد حداكثر تا ۲۴ ساعت پس از اطلاع گزارش شوند :

۱ . كليه موارد مرگ ناشي از واكسيناسيون

۲ . كليه موارد بستري شدن در بيمارستان به علت عارضه ناشي از واكسيناسيون

۳ . كليه آبسه هاي محل تزريق

۴ . ساير عوارض اگر چنانچه موجب نگراني جامعه شده باشد .

ب ) عوارض غير فوري

ساير عوارض غير فوري تلقي شده و بايد در پايان هر ماه گزارش شود

تلگرام

مطلب پیشنهادی

درمان زخم یا ترک نوک پستان

دلیل اصلی زخم نوک سینه می تواند جویده شدن آن توسط لثه های نوزاد باشد. …

چرا نوک سینه برخی مادران فرورفته است ؟

به دلیل مسایل ژنتیکی. سر سینه اکثر افراد در اثر تحریک شدن کاملا بیرون می …