‪ ۲۸‬مرداد برابر با ‪ ۱۹‬اگوست ‪ ۲۰۰۶‬میلادی است. ‪ ۲۲‬سال پیش در چنین روزی دکتر “آذر اندامی” پزشک، محقق و باکتری شناس برجسته ایرانی روی در نقاب خاک کشید. نام این بانوی ایرانی بر روی حفره‌ای در سیاره زهره به ثبت رسیده است و اینک در بلندای کهکشان، از گیلان نشان حضور یک بانوی گیلانی در سیاره زهره (ونوس) است.

ماهواره اکتشافی ماژلان در سال ‪ ۱۹۹۰‬میلادی به نقشه‌برداری از سیاره زهره ( ناهید یا ونوس ) اقدام نمود و ‪ ۸۰‬درصد از سطح سیاره را بررسی کرد.

در این پژوهش، ناهمواری سطح سیاره از نقطه نظر فعالیت‌های موسسه “‪” AIU‬ که از سال ‪ ۱۹۱۹‬تاکنون پیشگام نامگذاری سیاره بوده ، نامگذاری نقطه‌های موجود در سطح سیاره ونوس انجام گرفت و با هماهنگی و تایید موسسه یادشده، این نقطه‌ها به نام زنان نامدار جهان نامیده شد.( چون سیاره ونوس یا زهره به نام مونث است).

در این نامگذاری برای حفره‌هایی با قطر کمتر از ‪ ۲۰‬کیلومتر نامهای عام مونث به صورت موقتی گذاشته شد. افزون بر آن نام حفره‌هایی با قطر بیشتر از ‪ ۲۰‬کیلومتر به صورت نامهای همیشگی در نظر گرفته شد.

به پیشنهاد آژانس فضایی اروپا،حفره‌ای به‌قطر ‪ ۳۰‬کیلومتر درطول جغرافیایی ‪ ۲۶/۵۵‬و عرض جغرافیایی ‪ ۱۷/۴۵‬سیاره ونوس یا زهره به نام”اندامی” نامگذاری شد.

آذر اندامی، معلم ابتدایی ، پزشک و پژوهشگر ایرانی بود که در کوی “ساغر سازان” رشت متولد شد.

او فرزند چهارم و تنها دختر خانواده بود. دوران ابتدایی را در دبستان بانوان زادگاهش با یک سال جهش تحصیلی به پایان رساند.

بار مسوولیت خانواده بیشتر به دوش مادرش بود. آذر هم مادر را در این کار تنها نگذاشت و برای کمک به او معلم خصوصی خانه توانگران شد و دوزندگی و سوزن دوزی می‌کرد و با این حال توانست با تلاش به درس خواندن ادامه دهد.

پس از گرفتن مدرک پایان سال نهم آموزش همگانی از دبیرستان فروغ رشت، به سبب علاقه وافری که به پیشه معلمی داشت به دانشسرای مقدماتی رشت رفت تا بعدها بتواند معلم شود.

در سال ‪ ۱۳۲۴‬از دانشسرا با نمره‌های عالی فارغ‌التحصیل شد.اما چون سنش برای استخدام در آموزش و پرورش کم بود، یک سال به طور رایگان در دبستان- های رشت درس داد و سال بعد یعنی ‪ ۱۳۲۵‬به طور رسمی به استخدام آموزش و پرورش در آمد.

علاقه او به ادامه درس دادن سبب شد که در حین کار بتواند سرانجام در سال ‪ ۱۳۲۹‬دیپلم طبیعی متوسطه آن زمان را بگیرد و در سال ‪ ۱۳۳۱‬درکنکور دانشگاه تهران در رشته پزشکی شرکت کند و پذیرفته شود.

او در حین درس خواندن و مطالعه در یکی از مدرسه‌های جنوب شهر تهران هم درس می‌داد، چون برای گذراندن زندگی به این کار نیاز داشت. در سال ‪۱۳۳۷‬ گواهی‌نامه دکترای پزشکی را گرفت و بی‌درنگ به گذراندن دوره تخصصی در رشته زنان و مامایی پرداخت و در عین حال در سازمان حمایت مادران و نوزادان به کار مشغول شد.

پس از پایان دوره تحصیلی از استخدام آموزش و پرورش بیرون آمد و به استخدام وزارت بهداشت آن زمان درآمد و در انستیتو پاستور مشغول به‌کار شد.

خانم دکتر پورمنصور که در انستیتو پاستور تهران کار می‌کند درباره او می‌گوید :”وی ، زن زحمتکش و با اراده‌ای بود. کسی بود که نه تنها خود را سرافراز کرد ، در این انستیتو هم یک روز دست از تلاش و پژوهش برنداشت و من زنی یه پشتکار و همت او ندیده‌ام.”
درهمین زمان بود که طرح پژوهشی درزمینه‌باکتری شناسی عفونتهای بیمارستانی را به انجام رساند و نتیجه آن را در مجله‌های معتبر پزشکی چاپ کرد .

در سالهایی که در ایران و کشورهای منطقه وبا بسیاری را می‌کشت، دکتر اذر اندامی با واکسن مرغوب، به مبارزه با این بیماری پرداخت و افزون بر تامین نیاز کشور آن را به کشورهای همسایه روانه کرد وبه همین سبب به معاونت بخش میکروب شناسی سپس به ریاست بخش وبا و دیفتری رسید و به پاس کارها و تلاش شبانه‌روزی‌اش ، نشان علمی به او اعطا شد.

وی پس از مدتی با بهره‌گیری از بورس انستیتو به پاریس رفت و در سال ‪۱۳۴۶‬ گواهی‌نامه میکروب شناسی دریافت کرد و به میهن خود بازگشت و دوره تخصصی آزمایشگاه بالینی را در دانشگاه تهران گذراند.

در سال ‪ ۱۳۵۳‬دانش‌نامه تخصصی علوم بالینی را اخذ کرد . چندین بار به کشورهای فرانسه و بلژیک سفر کرد و حاصل این سفرها مقاله‌های علمی بود که در مجله‌های معتبر چاپ شد.

دکتر اندامی در سال ‪ ۱۳۵۷‬بازنشسته شد. پس از بازنشستگی مسوول آزمایشگاه بیمارستان باهر بود. پس از مدتی در مطب همسر خود در تقاطع خیابان هفت چنار و حسام‌الدین (حسام‌السلطنه) در جنوب شهر به مداوای بیماران زنان و زایمان مشغول شد.

در همین سالها بود که اندک اندک بیماری در وجود او رخنه کرد وبه تومور مغزی دچار شد. البته می‌کوشید دیگران زیاد به این مساله توجه نکنند ، اما این وضعیت تا آن جا ادامه یافت که یک روز در مطب، در حین معاینه یک بیمار تعادل خود را از دست داد و به زمین افتاد.

پس از معاینه‌ها و آزمایشهای فراوان پزشکان به این نتیجه رسیدند که وی باید برای درمان به کشور دیگری اعزام شود .اما مراحل قانونی این کار به حدی به درازا کشید که متاسفانه روز بیست و هشتم مرداد ‪ ۱۳۶۳‬دکتر اندامی بر اثر آمبولی شش درگذشت.

پیکر این پزشک عالیقدر را در بهشت زهرای تهران به خاک سپردند. دکتر اندامی نه تنها در پهنه علم پژوهشگری کوشا بود ، بلکه در زندگی خانوادگی خویش هم همسری شایسته و مادری فداکار و نمونه بود. از او سه فرزند به یادگار مانده است.

دختر بزرگ او دکتر در فیزیک زمین است که اکنون در مجله‌های فرانسه مقاله -های پژوهشی منتشر می‌کند.

پس از درگذشت اندامی، دخترش با کوشش و تلاش فراوان توانست نام مادرش را به انجمن بین‌المللی نجوم برای ثبت در سیاره زهره پیشنهاد کند و این انجمن نیز به پاس کارهای علمی دکتر آذر اندامی آن را پذیرفت و وی نخستین زن ایرانی بود که نامش برای همیشه بر سیاره زهره ، ثبت شد.