پزشکان بدون مرز درمان
خانه / آموزش سلامت / درمان سرماخوردگی کودکان

درمان سرماخوردگی کودکان

سرماخوردگی ساده و بدون عارضه با احساس خستگی و کوفتگی شروع میشود و کم کم سرفه و آبریزش بینی و گاهی آبریزش چشم هم به آن اضافه میشود. تب در سرماخوردگی ساده پایین (کمتراز ۵/۳۸) و کوتاه مدت(کمتر از ۳ روز) است و تبهای بیشتر از ۳ روز و بالای ۵/۳۸ نشانه عارضهدار شدن سرماخوردگیست.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سرماخوردگی ساده و بدون عارضه هیچگاه همراه لرز نیست (در صورت لرز عوارض یا سایر تشخیصها مطرح است) البته لرز را باید از احساس سرما سرما در کودک افتراق داد و لرز توسط والدین قابل مشاهده است.

در سرماخوردگی ساده و بدون عارضه هیچگاه دردکمر و سردرد نداریم ولی احساس سنگینی مختصر در سر و کوفتگی و خستگی کمر شایع است. آبریزش بینی در بیمار گاهی طولانی میشود  تا ۱۰ روز طبیعی است ولی همین آبریزش اگر چرکی و سبزرنگ شود و خصوصاً همراه تب روز سوم به بعد باشد نشانه عوارض (سینوزیت) است. در سرماخوردگی ساده و بدون عارضه گلودرد شایع نیست و در صورت درد هم خیلی کوتاه مدم (کمتر از یک روز و صبحگاهی است) و در صورت گلودرد مراجعه به پزشک الزامیست.

گرچه اکثر والدین دوست دارند هر کاری که می توانند انجام دهند تا علائم سرماخوردگی در کودکشان بهبود یابد اما پزشکان داروهای سرماخوردگی و ضدسرفه را برای خردسالان زیر ۴ سال توصیه نمی کنند.

آکادمی پزشکان خانواده در آمریکا چندین جایگزین مناسب را برای بهبود علائم سرماخوردگی در این گروه سنی ارائه کرده اند که باید به جای دارو استفاده شوند.

متخصصان این آکادمی توصیه می کنند:

– کودک خود را به استراحت زیاد تشویق کنید.

– مایعات زیاد به کودک خود بدهید.

– برای درمان گرفتگی بینی از قطره های محلول آب نمک برای کودک استفاده کنید.

– به هنگام شب در اتاق کودک یک دستگاه بخور سرد قرار دهید.

– شیر آب داغ را در حمام باز کنید به طوری که حمام بخار کند و سپس از کودک خود بخواهید در حالی که دوش آب باز است در فضای بخار کرده حمام و خارج از وان بنشیند و بخار آب گرم را تنفس کند.

فراموش نکنید هیچ داروئی نمی تواند باعث شود که ویروس سریعتر از بدن کودک شما خارج شود، اما شما می توانید با اطمینان یافتن از این که او به مقدار لازم استراحت کرده و مایعات کافی دریافت می دارد، به فرزندتان کمک کنید تا احساس بهتری داشته باشد.

تغذیه در سرما خوردگی

سرماخوردگی به مفهوم عفونت بینی وگلو میباشد . که معمولا بیضرر بوده و دارای علائمی مانند آبریزش بینی ,گلودرد , سرفه و عطسه  میباشد.

بیش از۲۰۰ نوع ویروس در ایجاد سرما خوردگی نقش دارند و بنا براین علائم آن بسته به نوع ویروس ایجاد کننده میتواند کاملا متفاوت باشد .

بروز سرما خوردگی در افراد بزرگسال بین ۴-۲ بار در سال و در کودکان, بخصوص در سنین قبل از مدرسه بین ۱۰-۶ باردر سال کاملا طبیعی است .افراد مبتلا به سرما خوردگی باید بعد از ۲-۱  هفته احساس بهبودی کامل کنند ودر غیر اینصورت باید به پزشک مراجعه نمایند تا از نظر بروز عوارض باکتریال سرماخوردگی مانند عفونت ریه ها , سینوس ها , یا گوش ها مورد بررسی قرار گیرند .

علائم ونشانه های سرماخوردگی :

علائم سرما خوردگی معمولا بعد از ۳-۱ روز بعد از تماس با ویروس سرما خوردگی بروز می کند  و  شامل این موارد است:

– گرفتگی یا آبریزش بینی
– خارش گلو یا گلو درد
– سرفه
– احتقان
– سردر یا بدن درد
– آبریزش از چشم
– تب پائین
– احساس خستگی مختصر
– با پیشرفت سرما خوردگی ترشحات بینی میتواند بتدریج غلیظ تر و زرد رنگ ویا سبز رنگ شود

یکی از مشخصه های قابل توجه افتراق دهنده ی بین سرما خوردگی و سایر بیماریهای ویروسی این است که در سرما خوردگی معمولا تب بالا وجود نداشته و بر خلاف سایر بیماریهای ویروسی احساس خستگی شدیدی وجود ندارد .

علل سرما خوردگی :

رینو ویروس ها شایع ترین عامل بشمار میروند که شدیدا هم قابل سرایت میباشند . راه ورود ویروس به بدن  دهان یا بینی است اما در این بین دستها هم نقش مهمی ایفا میکنند .

ویروسها بدنبال سرفه ,عطسه و یا حتی حرف زدن در هوا پخش میشوند .اما از طریق تماس دستها با اشیائی که قبلا دستهای آلوده به ویروس با آن در تماس بوده(مانند :گوشی تلفن ,لیوان, حوله  …) نیز قابل انتقال است.بدنبال تماس دست های آلوده با چشم ها ؛دهان یا بینی عفونت سرما خوردگی انتقال میابد.

عوامل زمینه ساز سرماخوردگی :

خردسالان و کودکان در سنین قبل از دبستان بسیار مستعد ابتلا به سرما خوردگی میباشند زیرا هنوز به اکثر ویروسهای سرماخوردگی مقاومت پیدا نکرده اند . بعلاوه کودکان اکثر اوقات خودرا در جمع سایر کودکان میگذرانند و در خصوص شستن دستهای خود و مراقبت دهانی هنگام عطسه و سرفه کمتر توجه دارند .

با افزایش سن نسبت به بسیاری از ویروسهای سرماخوردگی مقاومت ایجادمیشود و بنابراین شیوع ابتلا به سرما خوردگی بتدریج و با افزایش سن کاهش میابد. در بزرگسالان ضعیف شدن سیستم ایمنی به هردلیل و یا وجود آلرژی ها میتواند یک عامل زمینه ساز ابتلا به سرما خوردگی به شمار رود.

بروزسرماخوردگی در پائیز و زمستان بیشتر است که علت آن تجمع بیشتر دانش آموزان در کلاسهای درس و از طرف دیگر خانه نشینی بیشتر در این فصول است .در مناطقی که فصل زمستان ندارند سرما خوردگی در فصول بارانی شایعتر است.

چه زمانی یک بیمار سرماخورده باید به پزشک مراجعه نماید؟

۱- تب بالای ۳۹ درجه
۲- تب بالا همراه با خستگی یا بدن درد
۳- تب بالا همراه تعریق و لرز یا با سرفه ,همراه خلط رنگی
۴- وقتی که با گذشت زمان علائم بجای بهتر شدن بدتر شوند یا بیشتر از ۱۰ روز طول بکشند.

اطفال معمولا درطی سرما خوردگی نسبت به بزرگسالان بدحالترند ودچار عوارضی مانند عفونت گوشها میشوند.

اطفال رادر صورت وجود هر یک از علائم زیر باید نزد پزشک برد:

۱- تب بالای ۳۹ درجه ,وجود لرز یا تعریق
۲- تبی که بیشتر از ۳ روز طول بکشد
۳- وجود استفراغ یا درد شکم
۴- خواب آلودگی غیر متعارف
۵- سر درد شدید
۶- وجود تنفس مشکل
۷- گریۀ مداوم
۸- گوش درد
۹- سرفۀ مداوم

عوارض سرما خوردگی:

۱-عفونت حاد گوش میانی: این عارضه خصوصا در اطفال نسبتا شایع است و بدنبال ارتشاح باکتری یا ویروس از ورای پردۀ گوش رخ میدهد . علائم بصورت گوش درد, ترشحات سبز یا زرد رنگ از بینی و برگشت تب پس از یک بهبودی نسبی از سرماخوردگی میباشد . ممکن است بیقراری هم وجودداشته باشد.
۲-خس خس سینه : در بیماران آسمی سرماخوردگی میتواند باعث ایجاد خس خس سینه شود.
۳-سینوزیت
۴-سایر عفونت های ثانویه مثل گلودر چرکی, سینه پهلو, برونشیت در بزگسالان و خروسک دراطفال

بروز هر کدام از عوارض فوق نیازمند مراجعه به پزشک جهت درمان میباشد.

درمان سرماخوردگی:

در واقع هیچ راه درمان قطعی برای سرماخوردگی وجود ندارد و این بیماری باید خود بخود خوب شود..آنتی بیوتیک ها و داروهای مشهور به سرما خوردگی هیچکدام فایده ای نداشته و البته اکثرا دارای عوارضی میباشند.

با اینحال در مورد بعضی درمان های معمول نکاتی ذکر میگردد:

۱-مسکن ها :مانند استامینوفن که برای کاهش درد و تب استفاده میشود البه مصرف زیاد آن میتواند برای کبد عارضه دار باشد.

۲-قطره ها و اسپری های ضداحتقان بینی :بزرگسالان از این داروها برای مدت طولانی نباید استفاده کنند زیرا خودشان میتوانند ایجاد احتقان و التهاب مخاط بینی و گرفتگی بینی نمایند و در خصوص اطفال باید گفت که از این داروها اصلا نباید استفاده کرد.

۳-شربت های ضد سرفه :مصرف این شربت ها توسط انجمن پزشکان متخصص ریه در آمریکا به شدت نهی شده است و معتقدند این داروها هیچ تاثیری در درمان علت اصلی سرفه در سرما خوردگی ندارد .انجمن فوق مصرف هرگونه داروی ضد سرماخوردگی و شربت سینه را در اطفال زیر ۱۴ سال مبتلا به سرما خوردگی به شدت نهی کرده است .مرکزکنترل بیماریها در آمریکا تجویز داروهای ضد سرفه و سرما خوردگی را در بچه های زیر۲ سال ممنوع کرده است. سرفه های ایجاد شده بدنبال سرما خوردگی معمولا تحت هر شرایطی ۳-۲ هفته طول کشیده و با هیچ داروئی قابل کنترل نمی باشد  . اگر بیش از این طول بکشد حتما نیازمند ویزیت پزشک است .

۴-ویتامین C و روی : مصرف این ویتامین اثری در شیوع سرما خوردگی ندارد اما تاثیر کمی در روی کاهش مدت و شدت علائم سرماخوردگی دارد . طبق بعضی از مطالعات مصرف قرص های روی تا حدودی باعث کاهش علائم سرما خوردگی شده است .اما ثابت نشده است.

پیشگیری از سرماخوردگی :

بدلیل تنوع و تعدد ویروس های ایجاد کنندۀسرما خوردگی ؛ هیچ واکسن موثری علیه سرما خوردگی وجود ندارد .. اما انجام بعضی از مراقبت ها تا حدودی میتواند مانع از گسترش ویروس ها شود :

۱-شستن دست ها : باید دستها را چندین بار در روز و به طور کامل با آب و صابون شست .

۲-شستن و ضد عفونی کردن وسایل خانه مثل وسایل آشپزخانه ؛حمام ؛ و وسایل بازی بچه ها

۳-استفاده از دستمال کاغذی در موقع سرفه و عطسه صورت گرفته و سپس دستمال دور انداخته شده و دستها شسته شود. بایدبه بچه ها آموزش داد که زمانی که دستمال ندارند ؛ هنگام سرفه و عطسه بجای دستها ؛ گودی آرنج را بجای دستانشان جلوی دهان خود بگیرند.

۴-از ظروفی مانند لیوان و قاشق بصورت مشترک استفاده نشود

۵-از تماس طولانی با افراد سرما خورده اجتناب گردد.

۶-دقت لازم در مورد بهداشت مهد کودک ها انجام گرفته و از ورود کودکان بیمار به آنجا ممانعت بعمل آید.

تغذیه و سایر مراقبت های لازم در زمان سرما خوردگی :

۱- مصرف مایعات مانند آب ,آّب میوه ,چای , سوپ , و مانند آن در طی سرما خوردگی توصیه میشود تا جایگزین مایعات از دست رفته از راه ترشحات و تب شوند . مصرف الکل و سیگار باعث تشدید علائم میشود .

۲- مصرف سوپ مرغ : امروزه معلوم شده است که سوپ مرغ اولا بعنوان یک ضد التهاب عمل میکند و ثانیا باعث تسریع تخلیه مخاط و ترشحات از بینی و بهبودی احتقان میشود که این مسئله باعث کاهش مدت زمان تماس ویروس ها با مخاط پوششی بینی میگردد و در بهبود علائم موثر است.

۳- استراحت : اگر بیمار دچار تب , سرفه های شدید ,و بیحالی میباشد حتما در خانه استراحت نماید . حداقل فایده آن این است که دیگران را مبتلا نمیکند ؛و در محل کار حتما از ماسک استفاده نماید.

۴- تنظیم دما و رطوبت اتاق : دمای اتاق باید گرم بوده و داغ نباشد و اگر هوا خشک است ا زیک مرطوب کننده استفاده شود .البته دستگاه رطوبت ساز باید تمیز باشد تا محلی برای رشد میکروبها و قارچ ها نگردد.

۵- تسکین گلو درد : غرغره کردن آب نمک گرم یا نوشیدن مخلوط آب لیمو ترش با عسل به تسکین گلو درد و کاهش سرفه ها کمک میکند .

۶- استفاده از قطره های بینی نمکی باعث کاهش احتقان بینی میشود و خصوصا در اطفال به غذا خوردن و خواب بهتر آنها کمک میکند.

درمان ضد تب درد :
در صورتیکه سن کودک زیر ۳ ماه است وتب دارد توسط پزشک معاینه شود . در کودکان بالای سه ماه می توان از استامینوفن جهت کاهش تب استفاده کرد. میزان مورد نیاز در صورتیکه بخواهیم از قطره استفاده کنیم ۲ قطره به ازای هر کیلوگرم از وزن کودک می باشد ( وزن کودک ضربدر ۲ ) و هر چهار ساعت تکرار می شود.

بطور مثال یک کود ک با وزن ۱۰ کیلوگرم میزان استامینوفن مورد نیاز ۲۰ قطره هر ۴ ساعت می باشدو می توان تا زمان قطع تب ادامه داد. در صورت مصرف شربت میزان مصرف نیم میلی لیتر به ازای هر کیلوگرم است بعبارت دیگر وزن تقسیم بر ۲ می کنیم مثلا در یک کودک ۱۰ کیلوگرمی میزان مناسب شربت ۵ میلی لیتر و هر چهار ساعت تکرار می شود.

در کودکان بالاتر از شش ماه می توان از شربت بروفن استفاده نمود گر چه بهتر است در این سن هم از استامینوفن استفاده نمود.آسپرین اثرات ضد تب دارد ولی به علت آسیب شدید کبدی که بدنبال مصرف آن در کودکان مبتلا به آبله مرغان و آنفلونزا ایجاد می کند استفاده از آن در افراد کمتر از ۱۸ سال بشدت ممنوع شده است.بیماری کشنده ای که بدنبال سرماخوردگی در کودکانی که از اسپرین استفاده نموده اند ایجاد می شود سندرم ری نام دارد.

درمان گرفتگی و آبریزش بینی
مصرف داروهای ضد احتقان و گرفتگی بینی به علت عوارضی که دارند در کودکان ممنوع می باشد.تنها داروی مجاز در این زمینه محلول آب نمک رقیق(کلرور سدیم) بوده که به صورت قطره و یا اسپری بینی در داروخانه ها موجود می باشد. بهتر است در کودکان کمتر از یک سال از قطره و کودکان بزرگتر از یک سال از اسپری کلرور سدیم استفاده گردد.

پس از استفاده از این دارو تمیز کردن ترشحات بینی با پوار ( فن گیر ) توصیه می شود تا راه بینی برای تنفسی بهتر و آسانتر باز شود.استفاده ازبخور گرچه در باز کردن بینی و کاهش ترشحات آن بی تاثیر نیست ولی توصیه به استفاده از آن در زمان سرماخوردگی نمی گردد.دستگاههای بخوری که در بازار وجود دارند بیشتر جنبه تجاری دارند تا استفاده های درمانی.

درمان سرفه
سازمان غذا و داروی امریکا(FDA) قویا توصیه می کند که از تجویز دارو های ضد سرفه در کودکان سرماخوده خودداری شود.در بررسی های اخیر مشخص شده است که تجویز داروهائی همانند دیفن هیدرامین هیروکسی زین و سائر آنتی هیستامین ها در کودکان زیر دو سال ممکن است منجر به مرگ ناگهانی کودک شده و لازم است جدا از مصرف انها در این گروه سنی خوداری گردد.

دارو هائی همانند داروهای فوق و دکسترومتورفان و شربت سرماخوردگی کودکان نه تنها اثری در بهبودی کودکان مبتلا به سرماخوردگی ندارد بلکه باعث عوارضی از قبیل طپش قلب،تشنج نیز می گردند.موثر بودن استفاده از اینگونه از داروها در کودکان بالاتر از ۲ سال اثبات نشده است.

بروز عوارض این داروها زمانی بیشتر می شود که دو داروی مشابه ،همزمان مصرف گردد. به طور مثال مشاهده می شود که بعضی از والدین همزمان از شربت دیفن هیدرامین و سرماخوردگی برای کودک خود استفاده می کنند که بسیار خطر ناک است

تجویز شربت عسل
عسل بهترین دارو برای سرفه خفیف شبانه ناشی از سرماخوردگی در کودکان بالای ۲ سال است. تهیه شربت عسل با آب گرم می تواند موثر باشد.استفاده از عسل در کودکان زیر یکسال ممنوع است.در بررسی های انجام شده اثرات ضد سرفه ای شربت عسل در مقایسه با سائر داروهای ضد سرفه همانند آنتی هیستامینها،دکسترومتورفان،کدئین ،اکسپکتورانت و شربتهای سرماخوردگی موجود در داروخانه بیشتر بوده است.

مصرف مایعات
والدین، کودک بیمار خود را تشویق کنند تا مایعات را به اندازه کافی بنوشد. اجبار کردن کودک به مصرف مایعات فراوان توصیه نمی شود. منظور از مایعات آب معمولی ، شیر ویا سوپ می باشد.

آنتی بیوتیک
در سرماخوردگی تجویز آنتی بیوتیک ممنوع است و استفاده بی مورد از آن علاوه بر اینکه ممکن است حساسیت داروئی را بدنبال داشته باشد منجر به ایجاد مقاومت نیز می گردد. در صورتیکه در آینده، کودک نیاز مبرمی به این گونه آنتی بیوتیکها داشته باشند تجویز آن موثر نخواهد بود.در مواردی که کودک سرماخورده دچار عارضه شده باشد، همانند ابتلا به عفونت گوش و سینوزیت، تجویز آنتی بیوتیک توسط پزشک لازم است.

داروهای گیاهی و خانگی
اثر بخشی هیچیک از داروههای خانگی و گیاهی در سرماخوردگی اطفال اثبات نشده است. داروهائی مثل عصاره اکیناسه ، تجویز ویتامین C و شربت روی در کودکان توصیه نمی گردد. تا کنون اثر بخشی سائر ویتامینها نیز در بهبودی سرماخوردگی اثبات نشده است. شربتهای ویتامینه موجود در بازار که بعنوان شربتهای تقویتی شناخته می شوند ببیشتر جنبه تجاری دارند.

تلگرام

مطلب پیشنهادی

واکسن‌ هاری رایگان است

در کل کشور ایران بیش از ٦٠٠ مرکز پیشگیری از‌هاری فعال است، واکسن‌ها از کارخانه‌های …

مراکز تزریق واکسن هاری

فردی که دچار حیوان گزیدگی می شود حتماً باید هر چه سریعتر به مراکز بهداشتی- …