پزشکان بدون مرز درمان
خانه / اخبار مامایی / تهوع و استفراغ در دوران بارداری

تهوع و استفراغ در دوران بارداری

معمولا تهوع و استفراغ در دوران بارداری بین هفته های 5 تا 6 بارداری شروع شده و در هفته های 9 علائم شدیدتر می شود و در بین هفته های 16 تا 18 حاملگی بهبود حاصل می شود ولی ممکن است در 15 تا 20 درصد خانم ها تا 3 ماهه سوم بارداری و در 5 درصد زنان تا زمان زایمان علائم ادامه پیدا می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اگرچه واژه بیمار صبحگاهی مربوط به تهوع و استفراغ خفیف صبحگاهی می باشد اما علائم می تواند در هر زمانی از روز رخ دهد و در بیشتر موارد حدود 80 درصد در تمام روز باقی می ماند و جالب است که بدانید در زنانی ک تهوع و استفراغ دوران بارداری دارند احتمال سقط یا مرگ جنین نسبت به آنهایی که این علائم را ندارند کمتر است.

از شکايت شايع زنان در نيمه اول حاملگي است که به غلط بيماري صبحگاهي نام گرفته است. علائم آن بين اولين و دومين قاعدگي فراموش شده ايجاد و تا هفته هاي 16-14 ادامه مي يابد. معمولاً هنگام صبح شديدتر است و ممکن است در سرتاسر روز ادامه يابد.

تهوع و استفراغ در نيمي از موارد تا هفته 14 و در 90 % موارد تا هفته 22 برطرف مي شود. زناني که براي بار اول حامله مي شوند بيشتر دچار اين عارضه مي شوند.

علت تهوع و استفراغ دوران بارداری

دلیل تهوع و استفراغ بارداری مشخص نیست. دلایل زیادی ارائه شده است ولی هیچکدام از آنها بطور کامل ثابت نشده اند.

فاکتورهای روانی، افزایش سطح هورمون ها (مثل استروژن)، کاهش حرکات معده، مصرف غذاهای پرچرب و عفونت با هیلکو باکتر از علل ارائه شده می باشد.

در تعدادی از خانم ها تهوع بارداری بیشتر ایجاد می شود که شامل:

– زنانی که در بارداری قبلی خود این علائم را داشته اند.
– زنانی که در دوران مصرف قرص های ضد بارداری دچار تهوع و استفراغ می شده اند.
– زنان مبتلا به میگرن
– زنانی که بعد از بو یا مزه خاصی دچار تهوع ی شوند.

از سایر عوامل خطر می توان به بارداری اول، حاملگی های چند قلویی، سن کمتر از 24 سال، جنین دختر و چاقی اشاره کرد.

توصيه های مفيد به منظور بهبود تهوع و استفراغ :

درمان تهوع و استفراغ حاملگي به ندرت به حدي موفقيت آميز است که مادر مبتلا به بهبودي کامل دست يابد. اما مي توان توصيه هايي به مادر در جهت کاهش اين مشکل کرد که شامل :

– خوردن غذاهاي کم حجم در دفعات بيشتر

– اجتناب از بوئيدن و يا خوردن غذاهاي محرک تهوع

– استفاده از غذاي خشک حاوي کربوهيدرات قبل از بلند شدن از بستر مثل بيسکوئيت

– تغيير وضعيت آهسته از نشسته به ايستاده و خوابيده (تغيير وضعيت ناگهاني ايجاد تهوع مي کند)

– خوردن يک ماده غذايي پر پروتئين مثل پنير قبل از خواب

– اجتناب از مصرف غذاهاي چرب و پرادويه و نفاخ

– زودتر از 30 دقيقه بعد از مصرف غذا نوشيدني مصرف نکند.

– بلافاصله بعد از مصرف غذا مسواک نکند زيرا باعث تحريک تهوع مي شود.

– دوري از اضطراب و آشفتگي زيرا باعث اختلال دستگاه گوارش و در نتيجه تهوع مي شود.

– جلوگيري از گرسنگي و خالي بودن معده زيرا خود باعث تهوع مي شود.

– تغذيه مکرر با فاصله هاي نزديک تا از خالي بودن معده جلوگيري شود.

– بيسکوئيت و نان حتماً جزء‌ رژيم غذايي باشد.

– جويدن يخ

– به جاي کره در صبحانه مربا يا عسل بخورد زيرا مواد چرب تهوع را بيشتر مي کند (خصوصاً صبحانه).

– کاهش مصرف شکلات، چاي و قهوه به دليل داشتن کافئين قبل از خواب

– به علت ايجاد حالت تهوع از خوردن بعضي سبزيجات مثل کلم و اسفناج پرهيز کند.

– در ساعات اوليه خارج شدن از بستر، از انجام حرکات شديد پرهيز کند.

– به محض احساس اولين نشانه هاي تهوع دراز بکشد زيرا باعث کاهش تهوع مي شود.

– به طور منظم 20 دقيقه بعد از مصرف غذا دراز بکشد تا از تهوع جلوگيري شود.

– در صورت ادامه حالت تهوع مي توان کيف يخ يا حوله سرد روي ناحيه معده قرار داد.

– توصيه به مصرف زنجبيل، زيرا باعث بهبود شدت تهوع و دفعات استفراغ مي شود.

– کاهش مصرف غذاهاي شيرين

– گذاشتن حوله سرد بر روي گردن

– مصرف رژيم غذايي از کربوهيدرات مثل گندم کامل،‌ موز، ماکاروني، سبزيهاي سبز رنگ باعث کاهش تهوع مي شود.

اگر هيچکدام از اين توصيه ها مفيد واقع نشد و مادر همچنان تهوع و استفراغ شديد داشت مي توان از درمان دارويي استفاده کرد. مصرف آنها در سه ماهه اول بي خطر است.

تهوع و استفراغ مزمن و شديد در سه ماهه اول ممکن است نياز به مراجعه پزشک و بستري داشته باشد.

زنانی که یک یا چند مورد از موارد زیر را دارا باشند باید تحت مراقبت قرار گیرند:

§ علائم و نشانه های کاهش مایع

§ کاهش حجم ادرار

§ رنگ تیره ادرار

§ سرگیجه هنگام ایستادن

§ استفراغ مکرر مخصوصا اگر خون در آن باشد

§ درد شکم و لگن و هرگونه عدم تحمل خوراکی یا آشامیدنی بیش از 12 ساعت.

تشخیص تهوع و استفراغ بارداری اکثرا بر اساس علائم بالینی بیمار می باشد. با این وجود دلایل یگر ایجاد کننده تهوع و استفراغ هم باید مد نظر گرفت.مخصوصا اگر علائم بعد از هفته 10 بارداری شروع شده باشد یا همراه با علائم دیگر باشد؛ مثل درد شکم ، تب، سردرد، تیروئید بزرگ، اسهال، یبوست یا فشار خون بالا.

ممکن است یک یا چند آزمایش برای ارزشیابی تهوع و استفراغ توصیه می شود که شامل آزمایش های خون، ادرار و سونوگرافی است.

هدف از درمان تهوع و استفراغ بارداری کاهش شدت علائم است تا بیمار بتواند به مقدار کافی بخورد یا بیاشامد.

هیچ درمانی وجود ندارد که علائم را بطور کامل از ببرد و در بسیاری از موارد شیوه های مختلف درمان طی چند هفته انجام می شود تا یکی مؤثر شود.خوشبختانه بطور معمول علائم در اواسط بارداری برطرف می شود حتی اگر درمانی صورت نگیرد.

تغییرات رژیم غذایی

زنانی که تهوع دارند باید قبل از اینکه اساس گرسنگی کنند غذا بخورند و اجازه ندهند که معده شان خالی بماند،زیرا گرسنگی سبب تهوع می شود.

به خانم ها توصیه می شود که در دفعات بیشتر و به مقدار کم در هر وعده غذا بخورند.استفاده از غذاهای قندی و کم چرب توصیه می شود و ذف غذاهای پر ادویه و در عین حال مصرف غذاها و و دسرهای پر نمک و پروتئین در بیشتر خانم ها کمک کننده است.استفاده از مایعات سرد و صاف شده و گازدار مثل لیموناد، نعناع (چای)، یا پرتغال در بعضی از بیماران مفید است.

اجتناب از مواد محرک

یکی از مهمترین درمانها برای تهوع و استفراغ بارداری اجتناب از بو ، مزه و فعالیت های محرک تهوع است.بطور مثال تعدادی از محرک ها عبارتند از:اتاق هایی که تهویه مناسب ندارند، بوها(مثل اودکلن، مواد شیمیایی، قهوه، غذاها و سیگار)، گرما و رطوبت، سر وصدا و حرکات فیزیکی و یا بینایی (مثل نور های چشمک زن رانندگی)، مسواک زدن دندان پس از خوردن غذا، تغییر وضعیت سریع و عدم استراحت کافی می تواند باعث ایجاد تهوع و استفراغ شود.

اگر مکمل ها حاوی آهن باشند (مثل ویتامین های پره ناتال) علائم را بدتر می کنند.استفاده از آنها در هنگام خواب می تواند مفید باشد و اگر علی رغم آن علائم باقی بماند بطور موقت بهتر است این قرص ها قطع شود وآهن باعث تحریک معده می شود. در این صورت بهتر است تنها از اسید فولیک استفاده شود.

 سامانه تغذیه هوشمند

مطلب پیشنهادی

دلایل مرگ جنین در رحم

در بسیاری از موارد، با وجود بررسی‌های جامع، علت مرگ هرگز مشخص نمی‌شود و در …

نکاتی در خصوص سرطان تخمدان

رشد بدخیم و غیرطبیعی سلول های تخمدان موجب ایجاد سرطان تخمدان (Ovarian cance) می‌ شود …