مروری بر سیستم غدد درون ریز بدن

اردیبهشت ۱۵, ۱۳۹۰ بواسطة:   موضوع : فیزیولوژی, مشروح اخبار

گرچه به ندرت درمورد غدد سیستم درون ریز بدن فکر می کنیم، اما هورمون هایی که این غدد ترشح می کنند تقریباً بر همه سلول ها، اندام ها و عملکردهای بدن اثر می گذارد. سیستم درون ریز در تنظیم وضعیت روانی، رشد، عملکرد بافت ها، و متابولیسم و همچنین عملکردهای جنسی و فرایندهای تناسلی بدن، بسیار سودمند است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  به طور کلی، سیستم درون ریز مسئول فرایندهایی از بدن است که کد صورت می گیرد، مثل رشد سلولی. فرایندهای سریعتر مثل تنفس و حرکت بدن توسط سیستم عصبی کنترل می شوند. اما بااینکه سیستم عصبی و سیستم درون ریز، دستگاه هایی کاملاً جدا از هم هستند، معمولاً برای بهبود عملکردهای بدن، با هم عمل می کنند.

 
درمورد سیستم غدد درون ریز

پایه و بنیاد سیستم درون ریز، هورمون ها و غدد هستند. هورمون ها بعنوان پیام رسان های شیمیایی بدن، اطلاعات و دستورات را از یک گروه سلولی به گروه دیگر منتقل می کند. گرچه انواع مختلفی از هورمون ها در جریان خون گردش دارند، اما هرکدام فقط روی سلولی تاثیر می گذارد که ژنتیکی برای دریافت و واکنش به پیام های آن برنامه ریزی شده است. سطح هورمون ها می تواند تحت تاثیر عواملی مثل استرس، عفونت ها و بیماری ها، و تغییرات در توازن مایعات و موادمعدنی خون قرار گیرد.

یک غده مجموعه ای از سلول هاست که موادشیمیایی تولید و ترشج کرده و بیرون می دهد. غده موادی را از خون انتخاب کرده و بیرون می کند، روی آنها فرایندهایی انجام می دهد و موادشیمیایی حال را برای استفاده در یک نقطه از بدن آزاد می کند. برخی از انواع غدد، ترشحات خود را در نواحی خاص آزاد می کنند. برای مثال، غدد برون ریز، مثل غدد عرق و براقی، ترشجات خود را در پوست یا داخل دهان آزاد میکنند. از طرف دیگر غدد درون ریز، بیش از 20 هورمون اصلی بدن را مستقیماً وارد جریان خون می کند تا در آنجا به سلول های دیگر در نواحی مختلف بدن منتقل شوند.

غدد اصلی که سیستم درون ریز بدن انسان را تشکیل می دهد، غده هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید، پاراتیروئید، آدرنال، جسم صنوبری و غدد تناسلی می باشد که شامل تخمدان ها و بیضه هاست. پانکراس نیز بااینکه به سیستم گوارش نیز مربوط است اما چون آنزیم های گوارشی را تولید و ترشح می کند، بخشی از این سیستم مترشحه هورمونی به حساب می آید.

بااینکه غدد درون ریز اصلی ترین تولیدکننده های هورمون های بدن هستند، برخی اندام های غیر درون ریز– مثل مغر، قلب، ریه ها، کلیه ها، غده تیموس، پوست و جفت—نیز هورمون تولید کرده و ترشح می کنند.

هیپوتالاموس، مجموعه ای از سلول های ویزه که در بخش پایینی مرکز مغز واقع شده است، اصلی ترین رابط بین سیستم درون ریز و سیستم عصبی به شمار می رود. سلول های عصبی موجود در هیپوتالاموس، با تولید مواد شیمیایی که تولید و ترشج هورمون ها را یا تشدید یا متوقف می کنند، غده هیپوفیز را کنترل می کند.

غده هیپوفیز بااینکه چندان بزرگتر از یک نخودفرنگی نیست، مهمترین بخش سیستم درون ریز به شمار می رود. این اندام گاهاً “غده اصلی” نامیده می شود، چون هورمون هایی را تولید می کند که غدد درون ریز دیگر را کنترل می کنند. تولید و ترشح هورمون های هیپوفیز می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی مثل احساسات و تغییرات فصلی قرار گیرد. برای انجام اینکار، هیپوتالاموس، اطالاعاتی را که توسط مغز داده می شود (مثل دمای محیط، الگوهای قرارگیری در معرض نور، و احساسات) را به هیپوفیز می فرستد.

غده هیپوفیز به دو بخش تقسیم می شود:بخش پیشین و بخش پسین. بخش پیشین فعالیت غدد تیروئید، آدرنال، و تناسلی را تنظیم می کند. از میان هورمون هایی که این غده ترشح می کند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

· هورمون رشد، که رشد استخوانها و سایر بافت های بدن را تحریک می کند و در استفاده بدن از موادمغذی و معدنی نقش دارد.

· هورمون پرولاکتین، که تولید شیر را در زنان شیرده فعال میکند.

· هورمون تیروتروپین، که غده تیروئید را برای تولید هورمون تیروئید تحریک میکند.

· کورتیکوتروپین، که غده آدرنال را برای تولید برخی هورمون های خاص تحریک میکند.

غده هیپوفیز همچنین اندورفین نیز ترشح می کند. اندورفین ها مواد شیمیایی هستند که برای کاهش حساسیت به درد، بر روی سیستم عصبی کار می کنند. علاوه بر این، غده هیپوفیز هورمون هایی نیز ترشح می کند که به تخمدان ها و بیضه ها برای تولید هورمون های جنسی پیام می فرستند. غده هیپوفیز همچنین تخمک گذاری و چرخه قاعدگی را نیز در زنان کنترل می کند.

بخش پسین غده هیپوفیز، هورمون های ضد ادرار ترشح می کند که با تاثیری که بر کلیه ها و دفع ادرار دارد، به حفظ توازن آب بدن کمک میکند. هورمون دیگری که این بخش ترشح می کند، اکسیتوسین است که انقباضات رحم را طی وضع حمل ایجاد می کند.

تیروئید که در بخش جلویی گردن قرار دارد، شبیه به یک پاپیون یا پروانه است که هورمون های تیروئید، یتروکسین و تیرودوتیرونین را تولید می کند. این هورمون ها سرعتی را که سلول ها سوخت های بدن را از موادغذایی برای تولید انرژی می سوزانند، کنترل میکنند. هرچه میزان هورمون های تیروئید در جریان خون بالا رود، سرعت ایجاد واکنشهای شیمیایی نیز در بدن بیشتر می شود.

هورون های تیروئید همچنین نقش مهمی در رشد استخوانها و رشد مغز و سیستم عصبی در کودکان دارند. تولید و ازادسازی هورمون های تیروئید توسط تیروتروپین کنترل می شود که آن نیز به نوبه خود توسط غده هیپوفیز ترشح می شود.

به غده تیروئید چهار غده کوچک متصل است که به همراه یکدیگر عمل می کنند و پاراتیروئید نامیده می شوند. این غدد هورمون پاراتیروئید ترشح می کنند که با کمک کالسیتونین که در تیروئید تولید می شود، سطح کلسیم را در خون تنظیم می کند.

بدن دو غده آدرنال مثلثی شکل دارد که هرکدام روی یکی از کلیه ها قرار گرفته است. غدد آدرنال دو قسمت دارند، که هرکدام یک سری هورمون تولید میکنند و عملکردی متفاوت دارند. بخش بیرونی، قشر آدرنال، هورمون هایی تولید می کند که کورتیکوستیروئید نامیده می شوند و توازن نمک و آب بدن، واکنش بدن به استرس، متابولیسم، سیستم ایمنی و رشد و عملکرد جنسی را تنظیم می کند.

بخش داخلی، کاته کولامین هایی مثل اپینفرین تولید می کند. اپینفرین که آدرنالین هم نامیده می شود، در مواجهه با استرس، فشارخون و ضربان قلب را بالا می برد.

جسم صنوبری که غده صنوبری نیز نامیده می شود، در وسط مغز قرار گرفته است. این غده ملاتونین ترشح می کند، هورمونی که چرخه خواب-بیداری را تنظیم می کند.

غدد جنسی مهمترین منبع هورمون های جنسی هستند. در مردها، این غدد در کیسه بیضه قرار گرفته اند. غدد مردانه، یا بیضه ها، هورمون هایی تولید می کند که آندروژن نامیده می شود، که مهمترین آنها تستوسترون است. این هورمون ها تغییرات بدن را که به خاطر رشد جنسی ایجاد می شود، مثل بزرگ شدن آلت تناسلی و بروز سایر ویژگی های مردانه مثل کلفت شدن صدا، رشد مو صورت و شرمگاه و افزایش رشد و قدرت عضلانی، تنظیم میکند. تستوسترون همچنین در تولید اسپرم توسط بیضه ها نیز دخالت دارد.

غدد زنانه، ینی تخمدان ها، در لگن خاصره قرار گرفته اند. این غدد تخمک تولید کرده و هورمون های زنانه مثل استروژن و پروژسترون را تولید میکنند. استروژن در رشد خصوصیات جنسی زنانه مثل رشد سینه ها و جمع شدن چربی بدن در ران ها و باسن، نقش دارد. هم استروژن و هم پروژسترون در حاملگی و تنظیم عادت ماهیانه نیز نقش دارند.

پانکراس یا همان لوزالمعده (علاوه بر سایرین) دو هورمون مهم، یعنی انسولین و گلوکاگن را تولید می کند. این هورمون ها برای حفظ توازن گلوکز یا قند خون و حفظ سوخت و ذخائر انرژی بدن، در کنار یکدیگر عمل می کنند.

سیستم غدد درون ریز چه می کند

وقتی هورمون ترشح می شود، از غدد درون ریز به داخل جریان خون منتقل می شود تا به سمت سلولهایی که باید پیامرسانی کند، برود. در مسیر رفتن به سمت این سلولها، پروتئین های خاصی به برخی از این هورمون ها می چسبند. این پروتئین های خاص مثل حمل کننده هایی رفتار می کنند که مقدار هورمونی را که باید با سلول هدف رابطه برقرار کند و روی آن تاثیر بگذارد را کنترل می کنند.

همچنین، سلول های هدف گیرنده هایی دارند که فقط به برخی هورمون های خاص می چسبند، و هر هورمون گیرنده های خاص خود را دارد، درنتیجه هر هورمون فقط با سلولهای هدف خاص که گیرنده های آن هورمون را دارند، وارد رابطه می شود. وقتی هورمون به سلول هدف خود می رسد، به گیرنده های خاص آن سلول می چسبد و این ترکیب گیرنده-هورمون، دستورالعمل های شیمیایی را به کارگران داخل سلول منتقل می کند.

وقتی سطح هورمون ها به مقدار نرمال یا لازم خود برسد، ترشح بیشتر آن هورمون با مکانیسم های مهم بدن کنترل می شود تا همان میزان هورمون در خون حفظ شود. این تنظیم تولید و ترشح هورمون ها می تواند خود هورمون یا ماده دیگری در خون که مربوط به این هورمون است را درگیر کند.

برای مثال، اگر غده تیروئید مقدار کافی از هورمون های تیروئید در خون ترشح کرده باشد، غده هیپوفیز متوجه این مقدار نرمال از آن هورمون در جریان خون شده و آزادسازی تیروتروپین را تنظیم می کند. تیروتروپین هورمونی است که ده تیروئید را برای ساخت و ترشح هورمون های تیروئید تحریک می کند.

مثال دیگر هورمون پاراتیروئید است که یزان کلسیم خون را بالا می برد. وقتی میزان کلسیم خون بالا رود، غدد پاراتیروئید این تغییر را حس کرده و ترشح و تولید این هورمون را کاهش می دهند.

مشکلات سیستم غدد درون ریز

مقدار خیلی زیاد یا خیلی کم از هر هورمون می تواند برای بدن مضر باشد. برای مثال، اگر غده هیپوفیز هورمون رشد زیاد تولید کند، بچه می تواند رشد بسیار زیادی پیدا کندو به طور غیرطبیعی بلند قد شود. اگر این مقدار کم باشد، بچه به طور غیرطبیعی کوتاه قد و ریز خواهد شد.

کنترل تولید یا جایگزینی برخی هورمون های خاص می تواند بسیاری از اختلالات درون ریز را در کودکان و نوجوانان برطرف کند. برخی از این اختلالات عبارتند از:

ناتوانی آدرنال: در این وضعیت عملکرد قشر غده آدرنال یا فوق کلیوی پایین آمده و درنتیجه تولید هورمون های کورتیکوستیروئید آدرنال نیز بسیار کم می شود. علائم ناتوانی آدرنال می تواند شامل ضعف، خستگی، درد شکم، حالت تهوع، کم آب شدن بدن، و تغییرات پوستی باشد. پزشکان ناتوانی ادرنال را با تجویز جایگزین هایی برای هورمون هایکورتیکوستیروئید مداوا می کنند.

سندرم کوشینگ: مقدار بسیار زیاد از هورمون های گلوکوکورتیکوئید در بدن می تواند منجر به بروی سندرم کوشینگ شود. در کودکان، معمولاً زمانی این اتفاق می افتد که کودک برای درمان بیماری های خود ایمنی مثل سل جلدی (lupus) مقدار بالایی داروهای ترکیبی کورتیکوستیروئید مصرف می کند (مثل پردنیسون). اگر این وضعیت به خاطر وجود تومر در غده هیپوفیز باشد که مقدار زیادی کورتیکوتروپین تولید می کند و غدد فوق کلیوی (آدرنال) را تحریک به تولید بیش از حد کورتیکوستیروئیدها می کند، به آن بیماری کوشینگ اطلاق می شود. بروز علائم آن ممکن است سالها طول بکشد و این علائم عبارتند از، چاق شدن بیش از حد، ناتوانی رشد، ضعف عضلانی، کبود شدن سریع پوست، آکنه، بالا رفتن فشار خون، و تغییرات فیزیولوژیکی. بنا بر علت خاص بیماری، پزشکان با روش های مختلفی مثل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا داروهایی که تولید این هورمون ها را متوقف می کنند، این بیماری را مداوا می کنند.

دیابت نوع 1: وقتی لوزالمعده یا پانکراس نتواند به میزان کافی انسولینتولید کند، دیابت نوع 1 ایجاد می شود. علائم این بیماری عبارتند از: تشنگی زیاد، گرسنگی، ادرار و کاهش وزن. در کودکان و نوجوانان، این بیماری معمولاً یک اختلال خودایمن است که در آن برخی سلول های خاص سیستم ایمنی و پادتن هایی که توسط دستگاه ایمنی بدن ساخته می شوند، سلول های لوزالمعده را که انسولین تولید می کنند، تخریب می کند. این بیماری می تواند مشکلات دیگری در دراز مدت به وجود آورد مثل مشکلات کلیوی، آسیب های عصبی، کوری، و بیماری های قلبی کرونری زودرس و سکته. به کودکانی که دچار این مشکل هستند، برای کنترل سطح قند خون و کاهش خطر ایجاد مشکلات دیابتی مداوماً انسولین تزریق می شود.

دیابت نوع 2: برخلاف دیابت نوع 1، که در آن بدن قادر به تولید انسولین کافی نیست، در دیابت نوع 2 بدن قادر به واکنش نرمال به انسولین نمی باشد. کودکان و نوجوانان مبتلا به این بیماری معمولاً اضافه وزن زیادی دارند و باور بر این است که چربی اضافه بدن نقش مهمی در مقاومت انسولین دارد که از مشخصه های این بیماری است. درواقع، در سالهای اخیر، شیوع این بیماری در کودکان تقریباً برابر با میزان بالای چاقی مفرط در آنها است. علائم و مشکلات احتمالی دیابت نوع 2 تقریباً مشابه با دیابت نوع 1 می باشد. برخی کودکان ونوجوانان می توانند با تغییرات رژیم غذایی، ورزش، و دارو قند خون خود را کنترل کنند اما خیلی از آنها مجبورند مثل بیماران دیابت نوع 1، تزریق انسولین انجام دهند.

مشکلات هورمون رشد: بالا بودن میزان هورمون رشد در کودکان در ال رشد باعث رشد بی اندازه استخوان ها و سایر قسمت های بدنشان می شود که منجر به غول پیکر شدن آنها می شود. این وضعیت نادر، معمولاً به خاطر وجود یک تومر در غده هیپوفیز ایجاد می شود که می توان آنرا با برداشتن تومر مداوا کرد. درمقابل، وقتی غده هیپوفیز نتواند به میزان کافی هورمون رشد تولید کند، رشد کودک از قد، معیوب می شود. پایین بودن قند خون نیز ممکن است در کودکان مبتلا به کمبود هورمون رشد اتفاق بیفتد.

پرکاری تیروئید: پرکاری تیروئید وضعیتی است که در آن سطح هورمون های تیروئید در خون بیش از اندازه بالا می رود. علائم آن شامل کاهش وزن، عصبی شدن، رعشه، تعرق زیاد، بالا رفتن ضربان قلب و فشارخون، برآمدگی چشم ها، و تورم گردن به خاطر بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) می شود. این وضعیت در کودکان معمولاً به خاطر بیماری گریوز ایجاد می شود که یک اختلال خودایمن است که در آن برخی پادتن ها که توسط سیستم ایمنی تولید می شود، غده تیروئید را برای فعالیت بیش از حد تحریک میکنند. این بیماری را میتوان با دارو یا برداشتن یا از بین بردن غده تیروئید با جراحی یا پرتودرمانی مداوا کرد.

کم کاری تیروئید: کم کاری تیروئید وضعیتی است که در آن سطح هورمون های تیروئید در خون به طور غیرعادی پایین می آید. کمبود هورمون تیروئید، فرایندهای بدن را کند کرده و می تواند منجر به خستگی، پایین آمدن ضربان قلب، خشک شدن پوست، اضافه وزن، یبوست، و در کودکان، کاهش رشد و بلوغ دیررس گردد. مهمترین عامل ایجاد کم کاری تیروئید در کودکان تیروئیدیت هاشیموتو است که درنتیجه یک فرایند خودایمن ایجاد می شود که تیروئید را تخریب کرده و تولید هورمون تیروئید را متوقف می سازد. نوزادان ممکن است فاید غده تیروئید متولد شوند یا غده تیروئید آنها رشد کافی نداشته باشد که این هم منجر به کم کالری تیروئید خواهد شد. این وضعیت را می توان با جایگزین های غذایی هورمون تیروئید مداوا کرد.

بلوغ زودرس: تغییرات بدن که حین بلوغ ایجاد می شوند، اگر میزان هورمون های هیپوفیز که غدد جنسی را برای تولید هورمون هایجنسی تحریک می کنند، پیش از موقع بالا رود، ممکن است در برخی کودکان در سنین خیلی پایین اتفاق بیفتد. داروی تزریقی برای متوقف کردن ترشح این هورمون های هیپوفیز وجود دارد که جلوی رشد جنسی زودرس را در این کودکان میگیرد.

آنچه لازم است در رابطه با قاعدگی در دختران و زنان بدانید

قاعدگی (پریود) یکی از مراحل بلوغ در دختران است. قاعدگی مانند بسیاری از علایم دیگر بلوغ ممکن است برای دختران گیج کننده باشد. بعضی از دختران ممکن است به نوعی از آن ترس داشته باشند یا نگران آن باشند. بسیاری از دختران و پسران درک کاملی از دستگاه تناسلی زنان و چگونگی کارکرد آن در طی یک دورة قاعدگی ندارند و همین موضوع قاعدگی را برای آنان اسرارآمیز جلوه می‌دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  دوران قاعدگی یکی از مهم ترین دوره‌های زندگی هر خانمی است و از آنجا که به‌ طور معمول، خانم ها را یک هفته در ماه درگیر می ‌کند، اهمیت ویژه‌ای دارد.بروز اولین قاعدگی در دختران جوان نباید موجب ترس و نگرانی آنها شود. این امر نشان می‌ دهد که آنها سالم هستند و آمادگی مادر شدن را در آینده دارند.

در ضمن مادر و خواهر بزرگ تر، اولیای مدرسه و معلمان بهداشت می‌ توانند درباره این پدیده با نوجوانان صحبت کرده و نگرانی و ترس آنها را برطرف‌ کنند و به آنها توضیح دهند که قاعدگی نه تنها بیماری نیست، بلکه امری ضروری و طبیعی برای بدن است، اگرچه ممکن است به ظاهر موجب ناراحتی شود.
یک دورة‌ قاعدگی مدت زمان اولین روز خونریزی در یک ماه تا اولین روز خونریزی در ماه بعد است. مثلاً اگر اولین خونریزی دختری در ۸ اردیبهشت باشد و روز اول خونریزی بعدی وی در ۲ خرداد باشد دورة قاعدگی او ۲۴ روز طول کشیده است (از ۸ اردیبهشت تا ۱ خرداد).

بلوغ و قاعدگی

زمانیکه دختری به بلوغ می رسد (معمولاً در سنین۸ تا ۱۳ سالگی)، بدن و ذهن در بسیاری جهات شروع به تغییر و تحول می‌کند. هورمونها در بدن رشد فیزیکی جدیدی را آغاز می‌کنند، مثلاً پستانها شروع به رشد می‌کنند. حدود۲ الی ۵/۲ سال بعد از شروع رشد پستانها، اولین خونریزی قاعدگی در یک دختر اتفاق می افتد. حدود ۶ماه قبل از آغاز اولین دورة قاعدگی، دختر ممکن است متوجه افزایش ترشح از دستگاه تناسلی خود شود که مسأله‌ای شایع در میان دختران است و نباید از آن نگران باشد مگر آنکه این ترشحات بسیار بد بو باشد یا باعث خارش گردد. اولین قاعدگی زمانی اتفاق می‌افتد که همة اجزاء دستگاه تناسلی دختر بالغ شده باشند و بتوانند با یکدیگر کار کنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  دختر بچه‌ها در بدو تولد با تخمدان‌ها، رحم و لوله‌‌های تخمدانی یا لوله های فالوپ (لوله‌هایی که در ادامة رحم در دو سمت تا تخمدانها کشیده می شوند) به دنیا می آیند. تخمدانها تخم مرغی شکل هستند و در دو طرف رحم در پایین شکم که لگن نامیده می‌شود، قرار می‌گیرند و حاوی هزاران تخمک هستند. دو لولة تخمدانی (فالوپ)، لوله هایی نازک و دراز هستند درست مثل یک رشته ماکارونی (البته کمی ضخیم‌تر) که داخل آن سوراخ باشد. هر لولة‌ فالوپ از رحم به سمت یک تخمدان کشیده می‌شود. رحم به شکل یک گلابی وارونه است که در وسط لگن قرار دارد. دیوارة رحم از عضلات قوی تشکیل شده است و وظیفة آن نگهداری از جنین در حال رشد است. پس از کامل شدن جنین، رحم با عضلات قوی خود، جنین را به بیرون می‌فرستد و بدین ترتیب جنین با عبور از داخل واژن (عضوی که از دهانة‌ رحم تا بیرون بدن امتداد می‌یابد) از بدن بیرون می‌آید و بدین وسیله نوزاد متولد می‌شود.

با بلوغ دختر، هورمونهایی از هیپوفیز (یکی از غدد موجود در مغز) ترشح می‌شود که این هورمونها تخمدانها را وادار به ساخت هورمونهای زنانه می‌کنند. این هورمونهای زنانه استروژن و پروژسترون نامیده می‌شوند که اثرات زیادی در بدن دختر دارند و به رشد جسمی و بالغ شدن او کمک می کنند.

پس شروع دوره های قاعدگی یک دختر، در هر ماه یک تخمک کوچک –بسیار کوچک که با چشم دیده نمی‌شود- از درون تخمدان آزاد می‌شود که به این عمل تخک گذاری می‌گویند. تخمک وارد لوله‌های فالوپ می‌شود و از طریق آن به سمت رحم حرکت می‌کند. اگر در طی این مسیر تخمک توسط یک اسپرم مرد بارور شود تخم ایجاد می‌شود و تخم به سمت رحم رفته و در آنجا لانه گزینی می‌کند و با چسبیدن به دیوارة رحم شروع به بزرگ شدن و رشد می‌نماید تا در پایان ۹ماه به یک نوزاد کامل تبدیل شود.

در صورتیکه تخمک با اسپرم برخورد نداشته باشد – مسأله‌ای که در اکثر دروه‌های قاعدگی اتفاق می‌افتد- تخمک بارور نمی‌شود و از بدن دفع می‌شود. در این صورت رحم که خود را آماده پذیرایی از تخم بارور کرده بود و با اضافه کردن مخاطات خود را برای لانه گزینی تخم آماده نموده بود، با تشکیل نشدن تخم (بارور نشدن تخمک) به حالت اول خود برمی‌گردد و برای این کار مخاطات و بافت اضافی رحم شروع به ریزش می‌کند. ریزش بافت و مخاطات که خونی است همان خونریزی قاعدگی است. باید توجه کرد که همانطوریکه توضیح داده شد، خونریزی قاعدگی فقط شامل خون نیست بلکه بافت اضافی و مخاطات خونی است که از رحم به بیرون ریخته می‌شود.

این وقایع هر ماه یکبار اتفاق می‌افتد. رحم خود را برای پذیرش تخم در طی یک ماه به تدریج آماده می‌کند و در نتیجه مخاطات و بافت اضافی در داخل آن بوجود می‌آید. در حدود اواسط یک دوره قاعدگی تخمک گذاری انجام می‌شود که در صورت عدم باروری تخمک با اسپرم مرد، در انتهای ماه همة بافت‌ها و مخاطات اضافی رحم به همراه تخمک به صورت خونریزی قاعدگی از بدن خارج می‌شود و این وقایع ماهانه ادامه می‌یابد تا اینکه زن در حدود سن ۵۰سالگی به یائسگی برسد. یائسگی به این معنی است که زن همة تخمک‌های موجود در تخمدانها را آزاد کرده است و دیگر تخمک ندارد. بنابراین دوره‌های قاعدگی نیز تمام می‌شود و دیگر امکان بچه‌دار شدن برای او نیست.

خونریزی قاعدگی هر چند وقت یک بار تکرار می‌شود؟

همانگونه که سن شروع بلوغ در دختران متفاوت است، دوره‌های قاعدگی نیز برای دختران متفاوت است. دورة زمانی میان دو خونریزی را دورة قاعدگی می‌گویند. دورة‌ قاعدگی برای بعضی دختران ممکن است ۲۸روز، برای بعضی دیگر ۲۴روز، ۳۰روز و یا حتی ۳۵روز طول بکشد. حتی این زمان از یک دوره تا دورة بعد ممکن است فرق داشته باشد.

دختران نوجوان و جوان ممکن است قاعدگی نامنظم داشته باشند که بخصوص در اولین دوره‌های قاعدگی بیشتر دیده می‌شود. برای مثال یک دختر که به تازگی قاعده شده است ممکن است ۲ماه متوالی دور‌های ۲۸روزه داشته باشد و در طی یک ماه بعد هیچ خونریزی نداشته باشد یا حتی دو خونریزی متوالی با فاصلة‌ زمانی بسیار کم بین آنها داشته باشد. معمولاً پس از چندین ماه، دوره‌های قاعدگی از نظم بهتری برخوردار می‌شود امّا بعضی از زنان حتی تا بزرگسالی نیز دوره‌های نامنظم دارند. با گذشت زمان و آشنایی بیشتر دختر با شرایط دوره‌های قاعدگی خود، معمولاًً دختران می‌توانند دورة‌ خونریزی بعدی خود را حدس بزنند.

خونریزی به چه میزان است و چند روز طول می کشد؟

مدت زمان خونریزی نیز ثابت نیست و ممکن است تغییر کند. بعضی دختران فقط ۳-۲روز خونریزی دارند.

بعضی دیگر ممکن است ۷روز و یا حتی بیشتر خونریزی داشته باشند.

مقدار خونریزی نیز ممکن است متفاوت باشد. بعضی از دختران آنقدر مقدار خونریزی اندکی دارند که حتی ممکن است شک کنند که آیا قاعده شده‌اند یا نه. بعضی دیگر ممکن است خونریزی شدیدتری داشته باشند. برای اکثر دختران خونریزی در حد چند قاشق غذاخوری تا کمتر از نصف یک استکان (حدود ۱۲۰میلی‌لیتر) است که ممکن است زیاد به نظر آید ولی طبیعی باشد. خونریزی بسیار شدید در طی قاعدگی امکان پذیر است اما شایع نیست. در واقع ممکن است خونریزی بسیار شدیدتر از معمول، نشاندهندة اشکالات انعقادی خون باشد که نیازمند مراجعه به پزشک و بررسی بیشتر است.

باید متوجه بود که حتی از یک ماه به ماه بعد ممکن است مقدار خونریزی و تعداد روزهای خونریزی در یک دختر متفاوت باشد. در صورتیکه از بی‌نظمی و یا مقدار خونریزی خود نگرانی دارید بهتر است تا با یک پزشک مشورت کنید.
دل پیچه، ناخوشی قبل از قاعدگی و جوش

– بعضی از دختران ممکن است در حوالی قاعدگی دچار تغییرات بدنی و احساس شوند. دل پیچه‌های قاعدگی بسیار شایع است. در حقیقت بیش از نیمی از زنانی که قاعده می‌شوند می‌گویند که در طی چند روز اول قاعدگی دچار دل‌پیچه می‌شوند. پزشکان فکر می‌کنند که علت این دل‌پیچه‌ها ماده‌ای به نام پروستاگلندین باشد که باعث انقباض عضلات رحمی می‌شود.

انقباض عضلانی ممکن است مبهم، دردناک، تیرکشنده و یا شدید باشد و گاهی ممکن است در پشت یا حتی پاها و یا در شکم احساس شود. معمولاً با افزایش سن شدت این دل‌پیچه‌ها کمتر می‌شود و حتی ممکن است کاملاً از بین بروند. بعضی از داروهای بدون نیاز به نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن و مفنامیک اسید می‌تواند این دل‌پیچه‌ها را از بین برد. قرار دادن یک حولة گرم یا یک دوش گرم ممکن است به تسکین دل‌پیچه‌ها کمک کند. داشتن فعالیت جسمی مناسب در کل طول دورة قاعدگی معمولاً باعث کاهش شدت دل‌پیچه می‌شود. در صورتیکه این اقدامات کمکی نکرد می‌توانید با پزشک خود مشورت نمایید.

– بعضی از دختران احساس می‌کنند که در طی چند روز یا هفته قبل از قاعدگی ناراحت، بی حوصله و افسرده و یا بشیار حساس شده‌اند. ممکن است بیش از معمول گریه کنند و یا به راحتی عصبانی شوند.

بعضی دیگر ممکن است مشتاق به خوردن غذاهای خاص شوند. ابن علائم معمولاً در چند روز پس از اتمام قاعدگی بهبود می‌یابد. به این علائم ناخوشی قبل از قاعدگی می‌گویند. علت ناخوشی قبل از قاعدگی تغییرات هورمونی است. افزایش و کاهش هورمونهای زنانه در طی یک دورة قاعدگی می‌تواند باعث تغییرات جسمانی و احساسی دختر شود. به همین دلیل بعضی از دختران دچار علائم جسمی نیز می‌شوند. مثلاً ممکن است احساس کنند که پف کرده‌اند یا پستان آنها متورم شده است و دردناک است و یا دچار سردرد شوند.

پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند که دختران به ورزش و فعالیت بدنی بپردازند. بعضی از داروها نیز می‌توانند کمک کننده باشند که توسط پزشک تجویز می‌شود.

– بعضی از دختران در زمانهای خاصی از دور‌ة قاعدگی دچار تشدید جوش و آکنه بدن می‌شوند که این هم به علت تغییرات هورمونی در بدن است. این مشکل معمولاً با افزایش سن بهبود قابل ملاحظه‌ای پیدا می‌کند.

تامپون و نوار بهداشتی
پس از شروع قاعدگی شما نیاز دارید که از وسیله‌ای برای جذب خون استفاده کنید. برای این منظور می‌بایستی تامپون و یا نوار بهداشتی تهیه کنید. برای انتخاب نوع نوار بهداشتی می‌توانید با پدر و مادر، معلمان بهداشت و یا خواهر بزرگتر خود مشورت کنید. نوار بهداشتی در بسیاری از داروخانه‌ها و سوپر مارکت‌ها قابل تهیه است.
تسکین علائم پیش از قاعدگی

نشانگان پیش از قاعدگی (PMS) بسیاری از زنان را پیش از شروع قاعدگی مبتلا می‌کند. علائم این سندروم از جمله ممکن است شامل نوسان خلق، خستگی، بی‌خوابی، دل‌آشوبه و درد عضلانی باشد.
این توصیه‌ها را برای تخفیف علائم سندروم پیش از قاعدگی در نظر داشته باشید:

 – روزانه یک مولتی‌ویتامین حاوی اسید فولیک، و مکمل کلسیم به همراه ویتامین D مصرف کنید.

 – به مقدار کافی ورزش کنید.

 – یک رژیم غذایی سالم شامل غلات سبوس‌دار، میوه و سبزی، پیش و در حین پریودتان مصرف کنید.

– از نمک، قند، کافئین و سیگار به خصوص با علائم PMS پرهیز کنید.

– سعی کنید که هشت ساعت در شب بخوابید.

 – با صحبت کردن با دوستان‌تان، ورزش کردن و نوشتن یادداشت‌های روزانه استرس را تخفیف دهید.

– از مسکن‌های معمول برای تخفیف درد بدن، عضلات، سردرد و چنگه‌های شکمی دردناک استفاده کنید .
اختلال قاعدگي در نوجوانان

آخرين مرحله بلوغ در دختران، قاعدگي است كه در اين مرحله هورمون‌هايي از هيپوفيز (يكي از غدد موجود در مغز)‌ ترشح مي‌‌شود كه تخمدان‌ها را وادار به ساخت هورمون‌هاي زنانه مي‌كند كه اين هورمون‌ها استروژن و پروژسترون ناميده مي‌شوند و اثرات زيادي در بدن دختران داشته و رشد جسمي و بالغ شدن آنها را سبب مي‌شود.

بهترين راه‌حل بهبود و ادامه تنظيم قاعدگي را توجه به رژيم غذايي مناسب ذكر كرده و مي‌افزايد: در اين دوران مصرف مواد قندي با شيريني بالا و چربي‌ها، بسيار مضر هستند.

دختران در اين زمان بايد تا جايي كه ممكن است از خوردن غذاهاي حاضري (فست‌فودها)‌ و موادي كه حاوي مواد افزاينده‌اند خودداري كنند چرا كه تمامي اين مواد باعث تغييرات هورموني در بدن مي‌شود كه باعث به هم خوردن سيستم تعادل هورموني و در نتيجه كمبود يا اختلال در عملكرد مناسب تخمدان مي‌شود و از آنجا كه تمامي رشد اعضاي بدن، بخصوص قد، سينه‌ها و شكل‌گيري اندام  در اين برهه اتفاق مي‌افتد، با عدم كنترل مناسب، چاقي‌هاي موضعي هنگام بلوغ و پايدار ماندن تغييرات بدني، عارض مي‌شود كه به رژيم غذايي مقاوم مي‌شوند.

همچنین مصرف بيش از حد مواد چربي (سوسيس، كالباس، سس‌ها و چاشني‌هاي مصنوعي)‌ از دلايل رشد بيشتر موهاي زائد است .

اختلال در نظم قاعدگي

تحقيقات نشان داده يكي از مسائل مهمي كه در زمان بلوغ براي دختران جوان مشكل‌ساز مي‌شود، اختلال در نظم قاعدگي (پريود)‌ دختران است و از آنجا كه هنوز محور مغز  تخمدان تكامل پيدا نكرده است ممكن است فرد تا چندين ماه دچار ديركرد پريود شود  يا به صورت نامنظم و به صورت لكه‌بيني دچار خونريزي شود. بهترين راهكار «حفظ آرامش» است . در اين سن تغييرات هيجاني همراه بحران‌هاي روحي مي‌تواند مسائل را تشديد كند.

گاهي از سوي برخي پزشكان به  دختران جوان، قرص‌هاي ضدبارداري تجويز مي‌شود كه بايد گفت مصرف اين قرص‌ها نه تنها كمكي به وضعيت فرد نخواهد كرد بلكه براي وي پريودي مصنوعي و كوتاه مدتي را  به همراه خواهد داشت كه طي آن هورمون اضافه‌اي نيز به بدن تحميل مي‌شود.

مصرف قرص‌هاي ضدبارداري را در صورت صلاحديد پزشك، فقط در مواقع خونريزي‌هاي زياد و ظهور كيست‌هاي تخمداني توصيه مي‌كند.

همچنين بهتر است يك تا 2 سال پس از شروع پريود فرصت تنظيم سيكل‌هاي قاعدگي به بدن داده شود و در اين دوران فرد با مصرف رژيم‌هاي غذايي مناسب، ورزش آهسته و پيوسته (يوگا  و مديتيشن)‌ و جلوگيري از افزايش وزن و رژيم‌هاي غذايي توخالي، كاهش وزن و تناسب اندام را در كارهاي خود بگنجاند.

اختلالات انعقادي

برخي اوقات اختلالات انعقادي در خانواده‌‌ها به صورت نهفته وجود دارد كه با شروع پريود در دختران جوان، خود را نشان مي‌دهند به همين دليل پريودهاي طولاني مدتي كه در سونوگرافي، دليل خاصي نيز ندارند (كيست تخمدان)‌، حتما بايد اختلالات انعقادي بررسي و جهت درمان كم‌خوني اقدام شود. درد پريود امري اجتناب‌ناپذير است و سيكل‌هايي كه همواره همراه با تخمك‌گذاري صورت مي‌گيرند خواه ناخواه درجاتي از اين درد شكم را در زمان پريود (قاعدگي)‌ دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  يكي از دلايل تشديد درد قاعدگي مي‌تواند به دليل چرخ محور رحم به صورت آناتوميك باشد، يعني از آنجا كه رحم در حالت عادي به سمت جلو خم است، اين حالت در برخي بيش از حد معمول است، به همين دليل زاويه و گردن رحم مقداري بسته شده و خروج خون با اشكال مواجه مي‌شود.

بنابراين دردهاي پريود به دليل افزايش انقباضات رحمي، براي تسهيل خروج خون بيشتر است كه طبق نظر پزشك، چگونگي مراحل استراحت در اين ايام به فرد توصيه مي‌شود.

همچنين گرم كردن موضعي و استفاده از مسكن‌هايي كه مقدار درد و خونريزي را به ميزان قابل توجهي مي‌كاهند از راه‌هاي بهبود است. گفته مي‌شود داروهاي ضدالتهابي غيراستروئيدي همچون ديكلوفناك، ايندومتاسين و ايبوپروفن مي‌توانند در كاهش اين عوارض موثر باشند.

رژيم غذايي مناسب

برخلاف اين كه زنان در زمان قاعدگي ميل به خوردن سبزي و ميوه‌جات ندارند، ولي در اين ماه، رژيم غذايي پركلسيم و پروتئين‌دار و پرهيز از نمك و شيريني‌جات مي‌تواند تا حد زيادي در روند بهبود موثر باشد، مصرف برخي از داروهاي گياهي همچون «رازيانه» و قرص‌هاي جديد evening prime rose oil  نيز بسيار موثرند.

ميزان خونريزي بستگي به اندازه رحم دارد و بيش از 80 سي‌سي آن در طول يك دوره از عادت ماهانه غيرطبيعي است و ممكن است منجر به كم‌خوني شود. بخصوص كه در تغذيه ايراني، مواد حاوي پروتئين يا آهن با موادي همچون «نان» تركيب و باعث كاهش ميزان جذب آهن مي‌شود.

كيست‌هاي تخمدان

«PCOD» (بيماري تخمدان‌هاي پلي‌كيستيك)‌ است. در اين بيماري كيست‌هاي ريز به صورت محيطي در اطراف تخمدان وجود دارد و به دليل اختلال تخمك‌گذاري و ناشي از اختلالات هورموني وارد بدن شده و ميزان ترشحات هورمون مردانه را افزايش داده و در نتيجه باعث بروز ناباروري‌هاي بعدي مي‌شود كه از مشخصه‌هاي آن، تغييرات هورموني در آزمايشات، فاصله‌هاي زياد زمان پريود، چاقي و جوش‌هاي صورت مقاوم به درمان است.

البته با توجه به ضرورت استحمام در زمان قاعدگي، ولی ورزش «شنا» در اين دوران توصيه نمي‌شود.

 با توجه به اين كه «تامپون» وسيله‌اي براي عدم خروج خون است، ولي استفاده از اين روش جهت شنا، توصيه نمي‌شود چراكه باعث مي‌شود خون به داخل لگن برگردد و بروز برخي از عفونت‌هاي پنهان، چسبندگي‌هاي داخل لگن و نازايي را براي فرد ايجاد كند.

اختلالات قاعدگی

یک سیکل (دوره) قاعدگی طبیعی معمولا بین 21 تا 35 روز طول می کشد. در صورتیکه زمان یک سیکل کمتر از 21 روز یا بیشتر از 35 روز باشد، باید برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه نمایید. طول یک سیکل قاعدگی  تعداد روزها از زمان اولین روز شروع خونریزی  تا اولین روز شروع خونریزی در سیکل بعد است.

 – طول سیکلهای قاعدگی معمولا با اختلاف یک یا دو روز از یک سیکل به سیکل دیگر متفاوت است . بخصوص در سنین پایین تر و در اوایل بلوغ این نامنظمی بیشتر دیده  می شود و معمولا با افزایش سن، نظم سیکلها افزایش می یابد. در صورتیکه سیکلهای تقریبا منظم داشته اید و اخیرا اختلاف تعداد روزهای سیکلها از یک سیکل به سیکل دیگر بیشتر از 7 روز شده است  و این نامنظمی در چند ماه متوالی وجود داشته باشد باید به پزشک مراجعه نمایید. 

–  مقدار کل خونریزی قاعدگی در هر سیکل معمولا بطور متوسط 35 میلی لیتر (کمتر از نصف استکان) و حداکثر 80 میلی لیتر است. یکی از راههای تخمین میزان خون قاعدگی، جمع آوری نوارهای مورد استفاده در یک کیسه نایلونی کاملا دربسته و وزن کردن آن و سپس کم کردن وزن بدست آمده از وزن نوارهای خشک است. در صورتیکه میزان خونریزی بیش از 80 میلی لیتر باشد، برای بررسی بیشتر باید به پزشک مراجعه کنید. در صورت تأخیر در درمان ممکن است کم خون شوید. همچنین درصورتیکه در ظرف 2 ساعت نیاز به تعویض نوار بهداشتی داشته باشید، نشاندهنده خونریزی زیاد است و باید بررسی گردد.

– یک قاعدگی طبیعی نباید بیش از 7 روز به طول بینجامد. در صورت طولانی شدن خونریزی قاعدگی بررسی پزشکی لازم است.

– آمنوره زمانی است که دختری 16 سال دارد ولی تا کنون قاعده نشده است و یا سه سال از زمان بلوغ او می‌گذرد ولی هنوز قاعده نشده است و یا علایم بلوغ را تا سن 14 سالگی از خود نشان نداده است. همچنین در کسی که قبلاً قاعده شده است ولی برای مدت طولانی دیگر بدون آنکه حامله باشد، قاعده نشده است.  در این موارد بررسی پزشکی مورد نیاز است.

بررسي علل خونريزي ‌هاي غيرطبيعي رحم‌

 تقريبا عادت ماهانه زنان هر 28 روز يكبار رخ مي‌دهد و ممكن است خصوصيات اين دوران در هر زني نسبت به ديگري متفاوت باشد، ولي اغلب اين خونريزي‌ها 5 تا 7 روزه است و خفيف، شديد، دردناك و بدون دردبودن آن امري طبيعي است، ولي گاهي نيز زنان و دختران دچار خونريزي‌هاي غيرطبيعي مي‌شوند كه معمولا اين خونريزي‌ها به چهار گروه سني، قبل از بلوغ، نوجواني، توليد مثل و بعد از يائسگي تقسيم مي‌شوند.

يكي از دلايل خونريزي‌هاي رحمي قبل از سن بلوغ به دليل عفونت‌ها، ضايعات و خارش‌ها است .  ورود اجسام خارجي و ضربه‌هاي وارد شده، سوءاستفاده‌هاي جنسي و زگيل‌هاي تناسلي كه كودك در تماس با والدين خود دچار مي‌شود را مي‌توان از علل شايع خونريزي قبل از بلوغ دختران دانست.

البته شايع‌ترين علت خونريزي در زنان را عدم تخمگذاري (تخمك‌گذاري نامرتب)‌، استفاده از استروژن عنوان كرده و يادآور مي‌شود: گاه تماس‌هاي جنسي باعث حاملگي‌هاي ناخواسته و بروز خونريزي‌هاي نامرتب مي‌شود.
اختلالات انعقادي در نخستين قاعدگي در دختران بين سنين 10 الي 11 سال نيز باعث بلوغ زودرس مي‌شود كه در نتيجه سيكل‌هاي آن سريع‌تر حالت طبيعي پيدا مي‌كند، ولي هر قدر كه اين اتفاق ديرتر انجام شود، تكامل سيستم ديرتر اتفاق افتاده و خونريزي‌هاي نامرتب و عدم تخمك‌گذاري در آنها مشهود است.
معمولا در 2 سال اول بلوغ دختران تخمك‌گذاري ناقص است و طول دوره از 21 تا 40 روز متفاوت است و تا وقتي اين مدت سيكل منظم 23 تا 35 روز ادامه پيدا كند، اغلب خونريزي‌هاي دوره شديد و حتي با افت شديد هموگلوبين خون همراه خواهدبود كه با درمان‌هاي هورموني قابل درمان خواهد بود.

اختلالات خوني همانند كمبود فاكتورهاي انعقادي ‌ (iTP) (كمبود پلاكت)‌، مسائل غددي (كم‌كاري و پركاري تيروئيد)‌ و بيماري PCO (سندرم تخمدان پلي‌كيستيك)‌ كه در دوران نوجواني دختران به دليل عدم فعاليت كامل سيستم هورموني بدن موجب كيست‌هاي ريزي در تخمدان شده و با بروز اختلالات هورموني (چاقي  پرمويي  ريزش مو)‌ خونريزي رحمي ايجاد مي‌كند.

خونريزي در سنين باروري‌

تحقيقات نشان داده خونريزي‌هاي ناشي از قاعدگي در سنين باروري از علل مختلفي برخوردار است كه مهمترين علت آن‌ (DUB) يا همان خونريزي‌هاي ناشي از اختلال عملكرد رحم است كه معمولا با توجه به سن، راه‌هاي درماني گوناگوني دارد.
خونريزي‌هاي مرتبط با حاملگي مي‌تواند باعث سقط يا بروز حاملگي خارج از رحم شود .  30 درصد از زنان با مصرف قرص‌هاي ضدبارداري دچار لكه‌بيني مي‌شوند كه يكي از علل آن كم‌كاري و يا پركاري تيروئيد است كه خونريزي‌هاي كم قاعدگي، فاصله زياد بين دو قاعدگي و افزايش تعداد دفعات قاعدگي از علايم و نشانه‌هاي آن است.

همچنين فيبرم رحمي (افزايش توده عضلاني رحم)‌ نيز باعث لكه بيني و خونريزي مي‌شود كه ميزان آن به موقعيت و جايگاهي كه فيبرم قرار دارد، متفاوت است، اگر فيبرم در نزديكي عروق رحمي باشد، خونريزي‌هاي نامرتب ايجاد مي‌كند و اگر پشت مثانه قرار گرفته باشد، باعث بروز علايم ادراري خواهد شد.

 10 درصد از سرطان‌هاي رحمي در سنين بالاي 35 سال، به شكل خونريزي خود را نشان مي‌دهند كه با نمونه‌برداري از داخل رحم (كورتاژ تشخيصي)‌ مي‌توان دليل خونريزي را مشخص كرد، اما آنچه مهم است اين است كه گاهي پس از تراشيده شدن سطح رحم (به اصطلاح شستشوي رحم)‌ درمان حاصل شده و خونريزي قطع مي‌شود.

بنابراين توصيه مي‌شود زناني كه در اقوام درجه يك خود سابقه سرطا‌ن‌هاي وابسته به رحم از جمله سرطان سينه، تخمدان و كولون دارند، پس از 35 سالگي، نسبت به انجام كورتاژ تشخيصي اقدام كنند.

يكي از روش‌هاي درمان خونريزي‌هاي غيرطبيعي و بدون علت رحم را تجويز مسكن‌هاي ضدالتهابي همچون ايبوپروفن و مفناميك اسيد ذكر كرده و خاطرنشان مي‌كند با مصرف 6 الي 8 ساعت يك بار اين داروها مي‌‌توان خونريزي را كنترل كرد، همچنين اين افراد با توجه به اختلال عملكرد رحم خود‌ (DUB) مي‌توانند دستگاه IUD (آيودي)‌ استفاده كنند و سطح خونريزي خود را به صفر برسانند و طي دوره‌اي 5 ساله از بروز حاملگي‌هاي ناخواسته، به طور جدي جلوگيري كنند.

خونريزي پس از يائسگي‌

30 درصد از علت‌هاي خونريزي پس از دوران يائسگي، زمينه‌ساز سرطان‌هاي رحم است ولي آنچه بيش از اندازه مشهود است، استفاده از هورمون‌هاي استروژن و پروژسترون است.
 اخيرا درمان‌‌هاي هورموني براي زنان پس از دوران يائسگي توصيه نمي‌شود و فقط در موارد گرگرفتگي و يا پوكي استخوان‌هاي شديد، براي اين دسته از بيماران، هورمون‌ درماني انجام مي‌شود.

يكي ديگر از علل خونريزي‌هاي پس از دوران يائسگي را خشكي رحم و واژن عنوان مي‌كند كه به علت تحليل رفتن بافت‌هاي رحم شكنندگي و در نتيجه خونريزي ايجاد مي‌شود كه درمان آن نيز با استروژن خوراكي و يا موضعي صورت مي‌گيرد.

چند توصيه مفيد

پزشكان متخصص بر اين باورند كه هنگام خونريزي از خوردن قرص‌هاي «آسپرين» به دليل افزايش خونريزي، پرهيز شود و ورزش و رژيم غذايي مناسب، مصرف قرص‌ آهن براي جلوگيري از كم‌خوني فراموش نشود و حداقل سالي يك مرتبه آزمايش شمارش گلبول‌هاي خون و آزمايش‌هاي سالانه در برنامه كاري بانوان گنجانده شود .

نکته‌ مهم بهداشتی دوران قاعدگی

 لباس زیر مناسب:
از لباس‌های نخی استفاده کنید و آنها را زود به زود عوض کنید. لباس‌های زیر را باید جدا از سایر لباس‌ها بشویید و در آفتاب خشک کنید. هیچگاه از لباس زیر دیگران استفاده نکنید.
 ورزش:
انجام فعالیت‌ها و ورزش‌های عادی و سبک در این دوران نه تنها هیچ گونه منعی ندارد، بلکه مفید هم است و به آرامش عضلات کمک می ‌کند. باید بدانید که بدترین کار، درازکشیدن روی تخت و بی‌حرکت ماندن است.
تغذیه:
برای جبران خون از دست رفته در این دوران می ‌توانید از غذاهای مقوی مانند شیر، گوشت، حبوبات، انواع سبزی‌، لبنیات و انواع میوه‌های تازه و… بیشتر استفاده کنید. توصیه می‌ شود برای کاهش عوارض اختلالات پیش از قاعدگی، از یک هفته پیش از شروع قاعدگی از رژیم غذایی حاوی ویتامین B6 و آهن مانند گوشت، ماهی، آجیل بدون نمک و غلات سبوس‌دار مصرف کنید.

غذاهای غنی از آهن عبارتند از: گوشت ها، تخم مرغ ، جگر، سبزی های دارای برگ سبز تیره مثل اسفناج تازه و جعفری، حبوبات مثل عدس و لوبیا، نخود سبز، نان سبوس دار ، آجیل، خشکبار مثل انواع برگه، برگه آلو و هلو و زرد آلو ، توت خشک، انجیر خشک و کشمش .

ویتامین B6 در نان ها و بیسکویت های سبوس دار، ماءالشعیر، جوانه گندم ، مرغ، ماهی، جگر، میوه ها مثل موز، آب پرتقال، سیب، سبزیجات مثل هویج، گل کلم، گوجه فرنگی و در مغزها وجود دارد.
 حمام کردن:
حمام‌کردن در دوران قاعدگی نه تنها ضرر ندارد، بلکه لازم است. البته باید از نشستن کف حمام خودداری کرده و تا حد امکان به شکل ایستاده حمام کنید تا بدن شما به آلودگی‌های میکروبی کف حمام آلوده نشود. اما لازم است بدانید که در این دوران باید از رفتن به استخر یا دریا اجتناب کنید.
نوار بهداشتی:
سعی کنید در دوران قاعدگی از نوار بهداشتی استفاده کرده و آن را مرتب و زود به زود تعویض کنید. اهمیت این موضوع به‌خصوص زمانی که خون‌ریزی بیشتر است، روشن می ‌شود. با این کار، علاوه بر رعایت بهداشت جسم، از آلوده شدن لباس‌های دیگر نیز خودداری می ‌شود. هنگام تعویض نوار بهداشتی، باید آن را داخل کاغذ پیچیده و دور بیندازید.

دقت کنید نوار بهداشتی را نباید به طور مستقیم در توالت بیندازید، زیرا موجب گرفتگی چاه توالت می ‌شود. چنانچه امکان استفاده از نوار بهداشتی را ندارید، می ‌توانید از پارچه‌های معمولی و قابل شستشو استفاده کرده و سپس آنها را با آب سرد و صابون شسته و در آفتاب خشک و در صورت امکان اتو کنید. سعی کنید تا حد امکان از پنبه یا دستمال کاغذی استفاده نکنید و در صورت استفاده، یک عدد گاز استریل روی پنبه قرار دهید، زیرا ممکن است قطعات خرد شده دستمال و پنبه جذب شده و موجب عفونت شود. با توجه به اینکه در اوایل بلوغ، شروع قاعدگی نامنظم است، می‌ توان با علامت‌زدن تاریخ شروع قاعدگی در تقویم، آن را به خاطر بسپارید و نوار بهداشتی را به‌خصوص در مدرسه به همراه داشته باشید تا مشکلی ایجاد نشود.
 استفاده از مسکن:
وجود درد در روزهای اول قاعدگی، مسئله‌ای طبیعی است. علت این امر، آزاد شدن موادی در جداره داخلی رحم است که موجب انقباض رحم و در نتیجه درد می‌ شود. در صورت شدت درد می ‌توانید با تجویز پزشک، از داروهای تسکین‌دهنده استفاده کنید. البته بهتر است 48 تا 72 ساعت پیش از شروع قاعدگی از این داروها استفاده شود. در ضمن، استفاده از حوله یا پارچه گرم در موضع درد هم مفید است، زیرا گرما موجب شل‌شدن عضلات شده و می‌ تواند انقباضات را متوقف کند. استراحت کافی و رژیم غذایی مناسب و اجتناب از مصرف زیاد شکر، قهوه و چای نیز می ‌تواند در تسکین درد موثر باشد.
7- بهداشت ناحیه تناسلی:
در خانم‌ها به علت نزدیک بودن مقعد به فرج و نیز مجرای خروج ادرار، امکان انتقال انواع میکروب‌ها به دستگاه تناسلی وجود دارد، بنابراین برای پیشگیری از وقوع عفونت، به هنگام طهارت باید ابتدا فرج یا قسمت جلویی دستگاه خارجی تناسلی و سپس مقعد شسته شود. در دوران قاعدگی نیز باید پس از هر بار دست‌شویی رفتن به‌خصوص پس از اجابت مزاج، شستشو به طریقه فوق صورت گیرد و پس از شستشو، در صورت امکان با دستمال تمیز خشک شود. تا حد امکان سعی کنید برای طهارت از آب سرد استفاده نکنید، زیرا ممکن است سبب به‌ وجود آمدن انقباض و درد زیر شکم شود. دقت کنید هیچگاه با دست کثیف یا آلوده طهارت نگیرید.
 آکنه:
یکی از عوارض شایع دوران نوجوانی آکنه یا جوش غرور است که علت آن تغییرات هورمونی در بدن است و در دختران، به خصوص پیش از شروع عادت ماهیانه شدت می ‌یابد. آکنه با عواملی مانند پوست چرب و شیوه تغذیه نادرست شدت می ‌یابد.بنابراین راه درمان آکنه‌های معمولی رعایت بهداشت پوست ، شستشوی مرتب صورت با صابون‌های غیرمحرک و پرهیز از دست‌زدن به آنهاست.

قاعدگی دردناک یا دیسمنوره یکی از شایع ترین مشکلات در حیطه بیماری های زنان است و در حدود ۵۰% از زنانی که دارای دوره های قاعدگی هستند، دیده می شود.

۱% زنان در سنین باروری به علت دیسمنوره های شدید به مدت ۱ تا ۳ روز در ماه از انجام فعالیتهای روزانه باز می مانند.

انواع دیسمنوره

۱٫  –   دیسمنوره اولیه: به قاعدگی دردناک در غیاب بیماریهای واضح لگنی اطلاق می شود و ۷۵% از دردهای قاعدگی را شامل می شود.

۲٫  –   دیسمنوره ثانویه: عبارت است از قاعدگی دردناک ناشی از بیماریهای لگنی زمینه ای مانند: آندومتریوز، بیماری التهابی لگن، آدنومیوز و … که ۲۵% از دردهای قاعدگی را شامل می شود.

دیسمنوره اولیه

به علت افزایش پروستاگلاندین های آندومتر است که باعث بروز انقباض در عضلات صاف و بروز دردهای کولیکی شبیه دردهای زایمانی می شود.

بسیاری از عوامل بر انقباضات رحمی ناشی از پروستاگلاندین ها تاثیر می گذارند به عنوان مثال ورزش شدید اغلب سبب تشدید و مصرف کافئین سبب تخفیف علایم دیسمنوره در زنان می شود.

علائم دیسمنوره اولیه

۱٫ –  درد شکمی از چند ساعت قبل از عادت شروع و بین ۱۲ تا ۷۲ ساعت طول می کشد.

۲٫ –  تهوع و استفراغ

۳٫ –  سر درد و احساس خستگی

دیسمنوره اولیه با گذشت عمر کمتر درد ناک می ماند، یک حاملگی منجر به تولد باعث کاهش نشانه ها می شود و پس از ۱ سال از مصرف قرص خوراکی جلوگیری از بارداری اکثر بیماران کاهش علایم را تجربه می کنند حتی اگر مصرف قرص را قطع نمایند.

درمان دیسمنوره اولیه

۱٫  –  استفاده از مسکن های ایبوپروفن یا ناپروکسن سدیم یا مفنامیک اسید. این داوها در ۸۰% موارد برای درمان دیسمنوره اولیه موثرند ولی باید درست قبل یا در زمان شروع قاعدگی مصرف انها شروع شود.

۲٫  – داروهای ضد باردرای خوراکی(LDوHD): مناسب برای خانم هایی است که می خواهند پیشگیری از بارداری نیز انجام دهند. اگر درمان با این دارو پس از ۳ تا ۶ ماه باعث کاهش قابل توجه دیسمنوره نشد باید از لحاظ دیسمنوره ثانویه مورد بررسی قرار گیرد.

۳٫  –  استفاده از داروهای ضد درد مخدر: در موارد بسیار شدید به مدت ۲ تا ۳ روز در ماه و همراه سایر درمانها از داروهای ضد درد مخدر مانند ترکیبات کدئین استفاده می کنند.

۴٫ –  طب سوزنی

۵٫  –  قطع عصب رحمی: اگر به هیچ درمانی پاسخ ندهد و اگر بیمار تمایل به بچه دار شدن دارد در موارد نادر استفاده می شود.

۶٫ –  برداشتن رحم: اگر خانمی تمایل به بچه دار شدن ندارد و به هیچ درمانی پاسخ نمی دهد از این درمان استفاده می شود.

*دیسمنوره اولیه بطور شایعی با اختلالات و استرس های روانی در ارتباط است بنابراین در برخی موارد بررسی و درمان مسائل روانی مفید خواهد بود.

درمان غیر داروئی دیسمنوره اولیه

۱٫ –  استراحت

۲٫  – استفاده از حوله گرم روی قسمت پایین شکم و پشت

۳٫ –  تغییر سبک زندگی ( ورزش منظم، قطع سیگار، کاهش مصرف الکل و کافئین، کاهش وزن)

دیسمنوره ثانویه

به علت وجود یک مسئله پاتولوژیک در لگن است.

علائم دیسمنوره ثانویه

۱٫  –  شروع ان نسبت به دیسمنوره اولیه در سنین بالاتری است (اغلب بعد از ۲۰ سالگی )

۲٫ –   معمولا درد از ۱ تا ۲ هفته قبل از عادت ماهیانه شروع شده و تا چند روز بعد از قطع خونریزی ادامه می یابد.

۳٫  –  با گذشت زمان شدت آن بیشتر می شود.

۴٫ –   اغلب بیماران از دردهای لگنی در غیر از زمان خونریزی های قاعدگی شکایت دارند.

۵٫ –   به درمان با داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی و یا قرص های خوراکی پیشگیری از باردرای پاسخ مناسب نمی دهد.

درمان دیسمنوره ثانویه توسط متخصص زنان و زایمان و با برطرف کردن عامل ایجاد آن انجام می شود.

قاعدگی نامنظم Irregular periods

قاعدگی نامنظم به سیکل قاعدگی گفته می شود که در آن مدت زمان بین قاعدگی های متوالی اختلاف زیادی با یکدیگر دارند.
سن:شایعترین سندرست بعد از بلوغ و درست قبل از یائسگی است .
نحوه زندگی:استرس و ورزشهای سنگین و شدید و کم وزنی شدید عوامل خطر می باشند .
ژنتیک:عامل قال توجهی به شمار نمی آید .
قاعدگی در هنگام بلوغ آغاز می شود و تا هنگام یائسگی ادامه می یابد.میانگین سیکل قاعدگی 28 روز می باشد . اما ممکن است قاعدگی ه همان اندازه هر 24 روز یا ه ندرت هر35 روز اتفاق افتد .پس از بلوغ ، در اغلب خانمها یک سیکل قاعدگی منظم با یک طول زمان نسبتا ًثابت ین دو قاعدگی رخ می دهد.به هر حال در بعضی خانمها ،قاعدگی بی نظم باقی می ماند .خونریزی در قاعدگی بطور طبیعی بین7-2 روز طول می کشد . میانگین مدت زمان خونریزی 5 روز می باشد.

علل بی نظمی

اختلاف و تغییر در طول سیکل قاعدگی معمولا نتیجه یک عدم تعادل موقتی هورمونی است .تغییرات مقادیر هورمونی در طی بلوغ موج می گردد که قاعدگی ها در ماه های اولیه بی نظم باشند و تغییرات زیادی در الگوهای خونریزی طبیعی خانمها در چند ماه اول پس از زایمان و در نزدیک یائسگی شایع است .در سایر مواقع عدم تعادل هورمونی ممکن است بعلت عواملی چون استرس ،افسردگی و بیماریهای شدید طولانی مدت ایجاد شود . ورزشهای سنگین و از دست دادن شدید وزن ،همچنین از عوامل شایع ایجاد اختلالات هورمونی می باشند که می توانند موج قاعدگی نامرتب گردند . گاهی پلی کیستیک قاعدگی نامنظم ممکن است علامتی از بیماری تخمدان یا رحم باشد. برای مثال سندرم تخمدان پلی کیستیک که در آن سندرم عدم تعادل هورمونهای جنسی وجود دارد ، یا آندومتریوز که در این بیماری تکه ای از بافت رحم جابجا می گردد و به عضو دیگری در لگن می چسبد، می توانند باعث اختلال قاعدگی شوند . در بعضی موارد که فرد نسبت ه حاملگی بی اطلاع است خونریزیهای نا  منظمی ایجاد می شوند که می تواند ه آسانی به عنوان یک قاعدگی اشتباه تلقی شود . روز یک قاعدگی تاخیری و شدید می تواند ناشی از سقط جنین اشد . اگر شما یک قاعدگی تاخیری که ا دردهای شدید شکمی همراه است دارید، باید در جستجوی فوری توجهات طبی باشید. زیرا این امر ممکن است ناشی از یک حاملگی خارج از رحم باشد. در عضی موارد ، علت بی نظمی قاعدگی نا شناخته است .

اقدامات درمانی

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  قاعدگی های بی نظم ناشی از تغییرات هور مونی طبیعی که به دنبال بلوغ یا زایمان است معمولا ً در طول زمان منظم می گردند. در خانمهایی که در سن یائسگی هستند ، قاعدگی های بی نظم سر انجام ه کلی متوقف خواهد شد در تمام این موارد ، معمولاً درمان ضرورت ندارد . به هر حال اگر این مشکل مداومت یافته یا ر نحوۀزندگی خانمی تاثیر گذارد ، ممکن است داروهایی برای تنظیم قاعدگی تجویز شوند . این داروها شامل داروهای ضد حاملگی خوراکی رای خانمهای جوان و درمان جایگزینی هورمونی برای خانمهای نزدیک یائسگی است . قاعدگی بی نظمی که ه دلیل از دست دادن شدید وزن ، تمرینات و ورزشهای سخت ،استرس یا افسردگی باشد  به محض رفع این مشکلات از میان بروند ،منظم تر می گردند .اگر عامل واضحی برای بی نظمی در قاعدگی شما وجود نداشته و الگوی آشکاری برای خونریزی قاعدگی وجود ندارد ، پزشک ممکن است آزمایشاتی  برای جستجوی یک بیماری زمینه ای ترتیب دهد . این آزمایشات شامل تستهای حاملگی ،تستهای خون جهت اندازه گیری میزان هورمونها و اولتراسونوگرافی از ناحیه لگن باشد که به منظور بررسی تخمدانها و رحم انجام می گیرد . اگر بیماری زمینه ای کشف گردید ،درمان آن در اکثر موارد باید موجب تنظیم قاعدگی گردد.
آمنوره Amenorrhoea

عدم قاعدگی برای حداقل سه ماه در خانمی که به طور معمول قاعدگی داشته است را آمنوره گویند .
سن :بین بلوغ و یائسگی اتفاق می افتد .
ژنتیک :در بعضی موارد ناشی از ناهنجاریهای کروموزومی است .
نحوه زندگی : استرس و ورزشهای شدید و کم وزنی از عوامل خطرند .

دو نوع آمنوره وجود دارد :اولیه و ثانویه . در صورتیکه در دختری تا سن شانزده سالگی قاعدگی شروع نشود به آن آمنوره اولیه گفته می شود . در صورتی که قاعدگی در طی بلوغ ایجاد شده است توقف آن در دوران حاملگی و چند ماه پس از زایمان تا هنگام شیر دادن ، موقتا ً پس از قطع قرصهای ضد حاملگی و به طور دائمی در منوپوز یا یائسگی ،طیعی می باشد . اگر در غیر این مواقع ، قاعدگی حداقل رای سه ماه قطع گردید ، این حالت به عنوان آمنوره ثانویه شناخته می شود .
علل آمنوره

اغلب آمنوره به علت اختلال هورمونهای جنسی زنانه ایجاد می شود که این اختلال می تواند ه دلیل عوامل استرسی یا افسردگی باشد . تمرینات و ورزشهای سخت یا کاهش وزن ناگهانی ممکن است منجر به اختلال هورمونی گردند و عوامل شایع آمنوره در ورزشکاران ، ژیمناستها و بالرین ها می باشند . تغییرات هورمونی ممکن است منجر به آمنوره اولیه یا ثانویه گردند که این ستگی به زمان رخ دادن آمنوره دارد . آمنوره اولیه مشخصه و اختصاصی تاخیر بلوغ می باشد و ممکن است به علت ناهنجاری کروموزومی باشد . عدم توانایی شروع قاعدگی در بلوغ ممکن است ناشی از وضعیت پرده بکارت باشد که در این مورد پرده کارت سوراخی ندارد و خون قاعدگی قادر به خارج شدن از بدن نیست . در موارد نادر، رحم از هنگام تولید وجود ندارد . بنا براین قاعدگی نمی تواند بوجود آید. آمنوره ثانویه ممکن است ناشی از اختلال غده صنوبری باشد که از این اختلالات می توان تومورصنوری را نام برد . بعضی خانمها یائسگی زود رس دارند که در این موارد قاعدگی قبل از 35 سالگی متوقف می شود. سایر عوامل ممکن آمنوره شامل اختلالات تخمدانها نظیر سندرم تخمدان پلی کیستیک و درمانهایی نظیر رادیو تراپی و شیمی درمانی می باشند که این عوامل می توانند باعث آسیب به تخمدان گردند.

اقدامات درمانی

در صورتیکه آمنوره فقط چند ماهی پس از قطع مصرف داروهای ضد حاملگی خوراکی طول بکشد یا در طی حاملگی و یا شیردهی باشد، درمانی نیاز نمی باشد . طور طبیعی چند ماهی پس از زایمان در صورت عدم شیر دهی ، قاعدگی دوباره آغاز می شود یا حدود یک ماه پس از قطع شیردهی قاعدگی شروع می گردد. پس از یائسگی آمنوره دائمی است . آمنوره ای که در اثر سایر عوامل ایجاد شود باید بررسی گردد. پزشک فرد را معاینه خواهند نمود و ممکن است تست حاملگی انجام شود همچنین فرد ممکن است نیاز به آزمایش خون جهت ررسی سطوح هورمونی داشته باشد . سونوگرافی از تخمدانها و رحم ممکن است نیاز باشد و گاه CTاسکن غده صنوبری انجام می گیرد . درمان بیماریهای زمینه ای در اغلب موارد موجب قاعدگی می شود . اگر عامل بیماری قابل درمان نباشد ، اگر قاعدگی در اثر استرس ، کاهش وزن یا ورزشهای سخت قطع شده باشد ، در صورت از بین رفتن این مشکلات باید قاعدگی شروع شود .

پاسخ به سوالات رایج در مورد قاعدگی :

تغيير رنگ در ترشحات مجراي تناسلي آيا طبيعي است يا نشانه‌اي از يك بيماري؟

قبل از هر چيز بايد بدانيد ترشحات طبيعي مهبل فوايد متعددي دارد:

 مهبل را تميز و مرطوب نگه مي‌دارد و در پيشگيري از عفونت آن كمك مي‌كند. اگر چه رنگ، مقدار و حالت ترشحات مهبل در دوران قبل و بعد از عادت ماهيانه تغيير مي‌كند و اين مسئله كاملا طبيعي است اما گاهي تغيير در اين ترشحات نشانه‌اي از وجود مشكل است. ترشحات طبيعي مهبل هر از گاهي تغيير مي‌كند: رقيق، چسبنده،‌ غليظ، حالت كشساني، در مجموع حالت آن متغير است.

نكته مهم در ترشحات مهبل آن است كه بايد شفاف،‌سفيد و يا شيري مايل به سفيد باشند. در مواردي كه مشكلي وجود دارد، ترشحات دچار تغييراتي مي‌شود، بوي آن تغيير كرده و نامطبوع مي‌شود،‌رنگ‌ آن سبز، خاكستري و يا حالتي دقيقا شبيه ترشحات عفوني مي‌شود،‌ در مهبل حالت خارش، ‌سوزش،‌ تورم و قرمزي بوجود مي‌آيد و يا حتي گاهي از مهبل در دوراني به‌غير از عادت ماهيانه خون خارج مي‌شود كه در اين موارد بايد حتما به پزشك متخصص زنان مراجعه شود. معمولا عفونت مهبل(باكتريايي يا قارچي) عامل شايعي در تغيير ترشحات آن است كه بهتر است نسبت به اين مسئله دقيق باشيد.در عفونت قارچي مهبل‌ ترشحات بسيار سفيد و غليظ مي‌شوند و شكل پيدا مي‌كنند،‌بوي ترشحات تند است و حالت خارش و سوزش در مهبل حس مي‌شود. در عفونتي كه توسط باكتري ايجاد مي‌شود، مقدار ترشحات زيادتر مي‌شود و حالت كف‌آلود پيدا كرده، به رنگ خاكستري در مي‌آيد. بوي ترشحات بسيار نامطبوع شده و مثل بوي ماهي مي‌شود. با مشاهده هر يك از علائم ذكر شده فورا به پزشك مراجعه كنيد.

 من كه سن ام از سن بلوغ گذشته، پس چرا عادت ماهيانه نمي شوم؟

عادت ماهيانه دختران بعد از رسيدن به بلوغ اتفاق مي‌افتد كه البته سن بلوغ بين ۸ تا ۱۳ سال در دختران متفاوت است. اما اينكه بعضي دخترها زودتر و يا ديرتر به بلوغ برسند، طبيعي است. معمولا اولين عادت ماهيانه ۲ تا ۲/۵ سال بعد از اولين نشانه‌هاي بلوغ (كه اغلب رشد پستان‌هاست) اتفاق مي‌افتد. البته در بعضي‌ دخترها كمتر از يك‌سال بعد از بلوغ و يا ۳ سال بعد از بلوغ هم عادت ماهيانه ديده مي‌شود كه طبيعي است. روش ديگري كه بتوان زمان اولين عادت ماهيانه را حدس زد، ترشحات مهبل است كه حدود ۶ ماه قبل از اولين عادت ماهيانه اين ترشحات به صورت شفاف، سفيد و مخاطي شكل ديده مي‌‌شوند. سن اولين عادت ماهيانه به ارث هم بستگي دارد و شايد در مادر هم اين اتفاق ديرتر افتاده باشد، بنابراين صرف اينكه ۱۴ سالگي گذشته و عادت ماهيانه رخ نداده مشكل‌ساز نيست. ديرتر شروع شدن عادت ماهيانه به عواملي ديگر هم بستگي دارد مثل لاغري شديد، ‌كم‌خوري عصبي،‌ورزشكار بودن (ورزش شديد و دائمي)، استرس‌هاي شديد يا بعضي بيماري‌هاي خاص هم در تاخير عادت ماهيانه دخالت دارند.

آیا كوچك ماندن پستانهای من نشانه اختلا‌ل در روند بلوغ من است ؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  تفاوت اندازه پستان‌ها كاملا طبيعي است. به‌خصوص اگر دخترها در سن بلوغ باشند. ‌البته در اكثر خانم‌ها در سنين بعد از بلوغ هم اندازه پستان‌ها يكي نيست، همان‌طور كه اندازه دو دست‌و‌پا يكسان نيست. معمولا اولين جوانه‌هاي پستان در سنين ۸ تا ۱۳ سالگي ديده و در اكثر موارد رشد و بزرگ شدن يكي از پستان‌ها سريع‌تر از ديگري است. بعضي دختر خانم‌ها بعدها هم از اين مسئله ناراحتند و فكر مي‌كنند مشكلي وجود دارد.در اين صورت اگر به يك پزشك متخصص زنان مراجعه شود، او شما را مطمئن مي‌كند كه مشكلي وجود ندارد. البته بهتر است دختر خانم‌ها هميشه در سنين بالاتر هم به پستان‌ها توجه داشته باشند و به هر نوع تغيير ظاهري آن توجه نشان دهند. به‌خصوص اينكه معاينه پستان‌ها را ياد بگيرند و هر ماه انجام دهند.

من چند وقتی است که عادت می شوم ولی چراعادت ماهيانه منظمي‌ندارم؟

گاهي اينقدر در مورد عادت ماهيانه دقت مي‌شود كه انگار قرار است همه چيز مثل ساعت كار كند. در بين خانم‌ها اين‌طور شايع شده كه عادت ماهيانه بايد هر ۴ هفته يك‌‌بار اتفاق بيفتد، در حالي‌كه در اكثر خانم‌ها بي‌نظمي‌هاي زيادي در عادت ماهيانه وجود دارد. معمولا چرخه عادت ماهيانه ۲۸ روزه است، اما اين عدد براي همه و حتي براي يك خانم‌ در تمام طول سال ثابت نيست و ممكن است بين ۲۴ تا ۳۴ روز متغير باشد. اولين روز عادت ماهيانه،‌روز اول چرخه يك خانم محسوب مي‌شود. معمولا در روز چهاردهم يكي از تخمك‌ها از تخمدان خارج مي‌شود كه به آن تخمك‌گذاري مي‌گويند و در صورت عدم حاملگي دو هفته بعد پوشش دروني رحم ريزش پيدا كرده و عادت ماهيانه اتفاق مي‌افتد.

معمولا تا ۲ سال بعد از اولين عادت ماهيانه بي‌نظمي‌هاي زيادي وجود دارد، اما بيماري،‌كاهش وزن شديد و استرس زياد هم باعث بي‌نظمي در قاعدگي مي‌شوند. حتي در مسافرت و يا تغييرات عمده زندگي (مثل مهاجرت و جابجايي) هم اختلال در زمان قاعدگي ديده مي‌‌شود. طول مدت عادت ماهيانه هم از ۲ تا ۱۰ روز متفاوت است وحتي اين مسئله هم هميشه در يك خانم ثابت نيست. بنابراين اگر داروي خاصي مصرف نشود،‌بيماري مشخصي وجود نداشته باشد و يا عدم تعادل هورموني مطرح نباشد، بي‌نظمي در قاعدگي طبيعي است اما اگر اين مسئله بسيار شديد و هميشگي شده است بهتر است با پزشك زنان صحبت شود تا مشكل زمينه‌اي به‌خصوص عدم تعادل هورموني بررسي شود، به خصوص اگر اين مسئله در دختر خانم‌ها بيش از ۳ سال طول بكشد.

من مدتی است که عادت می شوم چرا پستان‌هایم  درد مي‌گيرند؟

درد پستان هر از گاهي اتفاق مي‌افتد. اين مسئله در دختر خانم‌ها در سن بلوغ و بعد از آن بيشتر به‌دليل رشد پستان‌هاست به‌خصوص در حمام هنگام شستشو و در خواب به‌خصوص در وضعيت امر اين درد بيشتر حس مي‌شود. با اين وجود از درد پستان‌ها هيچ وقت نبايد به راحتي گذشت.

علاوه بر مسئله فوق،درد پستان‌ها در نزديكي شروع عادت ماهيانه (يك‌هفته قبل) بسيار شايع است كه به‌دليل ترشح هورمون‌هاي استروژن و پروژسترون اتفاق مي‌افتد. اين هورمون‌ها باعث تجمع آب در بدن شده و پستان‌ها را متورم مي‌كنند. در اوايل حاملگي هم درد پستان‌ها شايع است كه دقيقا به‌علت ترشح هورمون‌ها و تاثير آنها بر پستان است. در صورتي كه درد پستان‌ها در موارد ذكر شده اتفاق بيفتد و هيچ ترشحي از پستان وجود نداشته باشد معمولا اين درد را با مصرف مسكن و يا حتي پوشيدن لباس زير مناسب‌تر برطرف كرد.

تغذيه خوب و استراحت كافي در اوايل قاعدگي در تسكين اين درد بي‌تاثير نيست. بهتر است از يك‌هفته قبل از عادت ماهيانه از مصرف غذاهاي شور و كافئين‌دار (مثل قهوه،چاي و شكلات) پرهيز شود. اگر به‌غير از مواقع ذكر شده در پستان‌ها دردي حس شد بهتر است بدون معطلي به پزشك مراجعه شود .

چرا در زمان شروع قاعدگی و حین آن خلق و خق، ما تغییر می کند  ؟

علائم پیش از قاعدگی، به دلیل این رخ می‌دهد که بدن به تغییرات هورمونی حساس می‌شوند. 10 روز قبل از شروع قاعدگی، سطح هورمون‌هایی مثل پروژسترون و استروژن به سرعت تغییر می‌کند و این تغییر سبب بروز علایمی مثل نفخ، تغییرات خلق و خو، سردرد، حساسیت پستان‌ها و خستگی می‌شود.

نزدیک 90 درصد از زنان قبل از قاعدگی شان این نشانه‌ها را تجربه می‌کنند. به نوشته نشریه آرشیو داخلی آمریکا، نزدیک کمتر از 20 درصد از آنها حتی دچار نشانه‌های شدیدتر می‌شوند که با فعالیت‌های طبیعی‌ زندگی‌شان و حتی روابط فردی آنها تاثیر می‌گذارد.

چه باید کرد: اول اینکه مطمئن شوید که از نظر جسمی مشکلی ندارید، سعی کنید ورزش کنید، مخصوصا وقتی احساس می‌کنید خلق شما تنگ شده است. مایعات فراوان بنوشید. حتی هر 2 ساعت یک بار.

اگر با این کارها بهتر نشدید از پزشک خود کمک بگیرید. مکمل‌های کلسیم و ویتامین‌ها نیز در کاهش نشانه‌های پیش از قاعدگی موثر هستند. گاهی مصرف قرص‌های ضد بارداری با نظر پزشک و در موارد شدید مصرف ضد افسردگی‌ها سبب بهبود این نشانه‌ها می‌شود.

من جدیدا دچار نامنظمی در قاعدگی‌ام شده ام علت چیست ؟

استرس، اضطراب و اتفاقات نگران‌ کننده سبب تغییر در نظم قاعدگی می‌شود. به دلیل تغییر در زمان تخمک‌ گذاری سبب بروز قاعدگی غیر از موعد مشخص می‌شود. قاعدگی طبیعی باید به فاصله 25 تا 35 روز رخ دهد. یعنی از شروع اولین خون‌ریزی تا خون‌ریزی بعدی.

بسیاری از زنان احساس می‌کنند که قاعدگی‌شان طبیعی نیست، یعنی قاعدگی در یک روز در هر ماه اتفاق نمی‌افتد. این افراد نباید نگران شوند چرا که لازم نیست دقیقا در همان روز ایجاد شود. تغییر دو سه روزی در ایجاد قاعدگی مشکل خاصی نیست. اما در صورتی که این فاصله به کمتر از 25 یا بیشتر از 35 روز برسد باید با پزشک مشورت کنید.

یکی از دلایل دیگر بی‌ نظمی یا قطع قاعدگی باروری، اضافه وزن، کاهش وزن، اختلالات تغذیه ‌ای و ورزش‌های سنگینی است. اگر بعد از گذشت یک ماه قاعدگی، وضع اول بازگشت با پزشک خود صحبت کنید.

آیا رابطه جنسی در زمان  قاعدگی احتمال بارداری دارد ؟ و آیا خونریزی ماهانه نشانه عدم بارداری است ؟

در رابطه با سوال اول ؛ بله احتمال باردار شدن وجود دارد، اما نه همیشه. کلید تعیین اینکه آیا خون‌ریزی واقعا قاعدگی بوده یا نه آن است که گاهی بین دو قاعدگی لکه‌های خون دیده می‌شود. بعضی از زنان هنگام تخمک ‌گذاری کمی خون‌ریزی دارند.

البته اگر قاعدگی شما به مدت 2 ماه قطع شود به احتمال خیلی زیاد بارداری اتفاق افتاده است. در رابطه با سوال دوم  اگر خانمی در انتهای قاعدگی‌اش مقاربت داشته باشند بسته به طول مدت قاعدگی‌اش تخمک‌ گذاری چند روز بعد اتفاق می‌افتد و اگر اسپرم هنوز در بدن‌ شما مانده باشد ممکن است باردار شوید. اما این همیشه اتفاق نمی‌افتد.

آیا شروع قاعدگی نشان دهنده  عدم بارداری است؟

نمی‌ توان صد در صد از این موضوع مطمئن بود. ممکن است خون‌ریزی در اوایل بارداری اتفاق بیفتد. توجه داشته باشید که آیا قاعدگی‌تان منظم است یا نه. اگر علایمی نظیر تهوع و استفراغ دارید حتما به پزشک مراجعه کنید. ممکن است نیاز به انجام تست بارداری باشد.

آيا رابطه جنسي حين قاعدگي به سلامتي ما آسيب ميزند؟
خون محيط مناسبي براي حضور و رشد و انتقال عوامل بيماريزاست. بنابراين درصورت آلودگي يكي از طرفين به يك عامل عفوني ميكربي يا ويروسي (مثل سوزاك، سيفيليس، كلاميديا و عامل ايدز و ويروس تب خال) امكان انتقال اين عامل به ديگري در زمان قاعدگي افزايش مي يابد.
علاوه بر اين قاعدگي ممكن است يكي از عوامل بيرون ريختن تب خال هاي تناسلي در زنان باشد. در يك مطالعه در دانشگاه ميشيگان بر اساس مصاحبه هاي انجام شده نشان داده شد كه احتمال ابتلا به عفونت هاي كلاميديايي با رابطه جنسي حين قاعدگي ارتباط مستقيم دارد. در مطالعه اي ديگر رابطه جنسي هنگام قاعدگي با افزايش احتمال خطر عفونت و التهاب لگني همراه نبوده است.

رابطه جنسي چه تاثيري بر مدت زمان  و شدت خونريزي در دوران قاعدگي دارد؟

ممكن است بدليل افزايش انقباضات رحمي ناشي از ارگاسم (و اثر هورمون اكسي توسين) بافت در حال ريزش داخلي رحم سريعتر ريزش كند و قاعدگي زودتر از زمان مورد انتظار پايان يابد. در يك مطالعه در دانشگاهي در آتن در زنان نزديك به سن يائسگي، بررسي ها حاكي از افزايش همزماني رابطه جنسي حين قاعدگي با افزايش ميزان زمان و شدت خونريزي رحمي در زنان بود.
در يك مطالعه ديگر بر روي 498 زن نازا آندومتريوز با احتمال داشتن رابطه جنسي حين قاعدگي رابطه مستقيم داشت.

سولفات‌ روی یا زينک سولفات ( ZINC SU )

فروردین ۱۸, ۱۳۹۰ بواسطة:   موضوع : دارونامه, مشروح اخبار

نیاز فرد بالغ به روی در روز 16 میلی گرم است ولی در افراد بیمار روزانه باید 220 میلی گرم سولفات روی تجویز شود. در ترمیم زخم پوست، بدن نیاز مبرم به روی دارد. تجویز پمادهای روی در بهبود زخم موثر است. امروزه به جای کپسول سولفات روی از سیترات و گلوکو نات روی استفاده می شود که مزیت بیشتری نسبت به کپسول سولفات روی دارد.

 به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، روی نقش بسیار ضروری در مراحل تولید مثل دارد. شیر مادران تنها منبع روی برای شیرخواران است. اگر چه به تدریج غلظت این عنصر در شیر مادر کمتر می شود. ولی این امر نباید باعث پیدایش کمبود روی در طفل شود.

زينک سولفات – ZINC SULFATE
 
 
  نام فارسى  زينک سولفات 
 
  نام انگليسى  ZINC SULFATE 
 
  نام تجارى دارو  Zinc 220 
 
  گروه دارويى  تأمين‌کننده روى 

اشكال‌ دارويي سولفات‌ روي‌:

Capsule: 220 mg
 
  مكانيسم اثر  براى ترميم کافى و تکامل استخوانى و مفصل (روى %23) مورد نياز است. 

مكانيسم‌ اثر سولفات‌ روي:

روي‌ براي‌ حفظ ساختمان‌اسيدهاي‌ نوكلئيك‌، پروتئين‌ها و غشاهاي‌سلولي‌ ضروري‌ است‌. به‌علاوه‌، رشدطبيعي‌ و تقسيم‌ سلولي‌، ترميم‌ بافتي‌، بلوغ‌جنسي‌ و دستگاه‌ توليد مثل‌، عادت‌ به‌تاريكي‌ و ديد در شب‌، التيام‌ زخمها، دفاع‌ايمني‌ بدن‌، ادراك‌ چشايي‌ و احتمالا بويايي‌از اعمال‌ فيزيولوژيك‌ وابسته‌ به‌ روي‌مي‌باشند.

فارماكوكينتيك سولفات‌ روي‌:

جذب‌ نمك‌هاي‌ روي‌ ازمجراي‌ گوارش‌ ناچيز مي‌باشد. تقريبا20-30 درصد از روي‌ موجود در رژيم‌غذايي‌ از طريق‌ دوازدهه‌ و ايلئوم‌ جذب‌مي‌شود. اين‌ عنصر اساسا در گلبولهاي‌قرمز و سفيد و همچنين‌ در عضلات‌،استخوان‌ها، پوست‌، كليه‌ها، كبد،لوزالمعده‌، شبكيه‌ و پروستات‌ ذخيره‌مي‌شود. راه‌ اصلي‌ دفع‌ روي‌ (تقريبا 90درصد) از طريق‌ مدفوع‌ است‌ و ميزان‌ كمي‌نيز از راه‌ ادرار و عرق‌ دفع‌ مي‌شود.
 

موارد مصرف‌:

موارد مصرف  جلوگيرى از کمبود روي، آرتريت روماتوئيد، آکنه آکرودرماتيت آنتروپاتيکا، ويلسون .  سولفات‌ روي‌ به‌عنوان‌مكمل‌ در پيشگيري‌ و درمان‌ كمبود روي‌مصرف‌ مي‌شود.

نياز به‌ اين‌ ماده‌ معدني‌در حالاتي‌ از قبيل‌ سوختگي‌ها، سيروزكبدي‌، ديابت‌، بي‌اشتهايي‌، گاستركتومي‌،اختلالات‌ ژنتيكي‌، نوزادان‌ نارس‌،عفونت‌هاي‌ مزمن‌، بيماريهاي‌ روده‌،بيماري‌ لوزالمعده‌، بيماري‌ كليوي‌،اختلالات‌ پوستي‌، استرس‌ و ضربه‌ ممكن‌است‌ افزايش‌ يابد.
   
 

 ميزان مصرف  مکمل غذائي، آکرودرماتيت آنتروپاتيکا:
بالغين: خوراکى ۲۲۰ـ۲۰۰ mg سه بار در روز.
کودکان: خوراکى ۳/۰ mg/kg/day
ويلسون:
بالغين: ۲۰۰ـ۱۰۰ mg روزانه خوراکي. 
 
 

 توضيحات دارو  عوارض جانبي:
گوارشي: تهوع، استفراغ، دل‌پيچه، سوزش سردل، تشکيل زخم.
مقدار مصرف بيش از حد: اسهال، راش، دهيدراتاسيون، بي‌قراري.

احتياطات:

در حاملگى (در گروه A قرار دارد) بااحتياط مصرف شود.

ملاحظات پرستاري:
پيگيرى آزمايشگاهي:
ـ سطح روى در طى درمان.
توصيه‌ها:
ـ براى کاهش دل‌آشوبه دارو را با غذا مصرف کنيد. از مصرف لبنيات خوددارى کنيد.
ارزيابى باليني:
پاسخ‌درماني: از بين رفتن کمبود روي.

آموزش به بيمار و خانواده:
ـ براى اينکه دارو مؤثر باشد بايد به مدت دو ماه داده شود.
ـ در صورت رخ دادن تهوع، استفراغ، راش، استفراغ شديد و بي‌قرارى فوراً گزارش دهيد.  
 
 

هشدارها:

1 ـ در صورتي‌ كه‌ بيمار دچاركمبود مس‌ باشد، مصرف‌ روي‌ ممكن‌ است‌كمبود مس‌ را تشديد كرده‌ يا سطح‌ سرمي‌آن‌ را كاهش‌ دهد.

عوارض‌ جانبي سولفات‌ روي‌: مصرف‌ مقادير زياد داروندرتا ممكن‌ است‌ باعث‌ بروز مشكلات‌گوارشي‌ به‌ويژه‌ اشكال‌ در هضم‌ و درداپي‌گاستريك‌، تهوع‌ و مشكلات‌هماتولوژيك‌ شود.

تداخل‌هاي‌ دارويي‌ سولفات‌ روي: مقادير زياد روي‌ ممكن‌است‌ جذب‌ مس‌ از طريق‌ روده‌ را مختل‌نمايد. نمكهاي‌ روي‌ ممكن‌ است‌ جذب‌تتراسيكلين‌ها را از طريق‌ ايجاد شلاتهاي‌غيرمحلول‌ كاهش‌ دهند. از اينرو فاصله‌زماني‌ حداقل‌ 2 ساعت‌ بين‌ تجويزمكمل‌هاي‌ روي‌ و تتراسيكلين‌ها ضروري‌مي‌باشد.

نكات‌ قابل‌ توصيه‌: 1 ـ دارو حداقل‌ يكساعت‌قبل‌ يا دو ساعت‌ پس‌ از غذا (مگر درصورت‌ تحريك‌ گوارشي‌) مصرف‌ شود.

2 ـ در صورت‌ لزوم‌ مي‌توان‌ محتويات‌كپسول‌ را روي‌ غذاي‌ سرد ريخته‌ ومصرف‌ كرد.

3 ـ از مصرف‌ غذاهاي‌ حاوي‌ كلسيم‌، فسفرو فيتات‌ با اين‌ دارو بايد خودداري‌ گردد.

4 ـ در صورت‌ ايجاد تهوع‌، اسهال‌، بثورات‌پوستي‌، استفراغ‌ شديد، از دست‌ رفتن‌ آب‌بدن‌ و بيقراري‌، مقدار مصرف‌ دارو بايدكاهش‌ يافته‌ يا تا كنترل‌ علايم‌ فوق‌ مصرف‌نشود.

* مقدار مصرف سولفات‌ روي‌:

به‌عنوان‌ مكمل‌ غذايي‌ روزانه‌25-50 ميلي‌گرم‌ روي‌ (110-220ميلي‌گرم‌ سولفات‌ روي‌) مصرف‌ مي‌شود.در درمان‌ كمبود روي‌ ابتدا تا mg/day 75روي‌ (درمان‌ كوتاه‌ مدت‌) تجويز مي‌شود وسپس‌برحسب‌ پاسخ‌ بيمار مقدار مصرف‌دارو كاهش‌ مي‌يابد.

پروبیوتیک هایی تولید شده است که در جلوگیری و درمان چاقی نقش مهمی ایفا می کنند

دی ۲۵, ۱۳۸۹ بواسطة:   موضوع : صنایع غذایی, مشروح اخبار

محققان قادر به تولید پروبیوتیک هایی شدند که فیزیولوژی سلول های چربی را تعدیل کرده و در جلوگیری و درمان شرایطی چون چاقی نقش مهمی ایفا می کند. 
   
 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  محققان دانشگاه کالج کورک، ایرلند در تحقیقات خود نژادی از لاکتوباسیل ها را طراحی کردند که از آن برای تولید نسخه مولکول موسوم به اسید لینولئیک ترکیبی استفاده می کنند.

آن ها پس از دادن این نژاد باکتریایی طراحی شده به موش ها دریافتند که ترکیب بافت های چربی موش ها به طور قابل توجهی در حال تغییر است.

اسید لینولئیک ترکیبی نوعی اسید چرب است که به نسخه های مختلف توسط باکتری های مختلف تولید می شود.

محققان دریافتند که یک نوع از آن به نام t۱۰, c۱۲ CLA با کاهش چربی های بدن در حیوانات و انسان ها در ارتباط است. این نوع اسید چرب قادر است از رشد سلول های سرطان روده بزرگ و مرگ این بیماران جلوگیری کند. این نوع اسید چرب توسط نوعی باکتری تولید می شود که عامل ایجاد آکنه است.

محققان در این تحقیق نوعی ژن آنزیمی را از این عامل گرفته و جهت تولید t۱۰, c۱۲ CLA به نژاد لاکتوباسیل منتقل کردند.

محققان دریافتند زمانی که پروبیوتیک را به موش می دهند، میزان این باکتری در بافت چربی موش ها ۴ برابر می شود.

بنابراین میکروب های معده روی متابولیسم و ترکیب چربی ها نقش دارند. اسید لینولئیک ترکیبی باعث تسکین بیماری کبد چرب ناشی از چاقی می شود.

بنابراین بالا رفتن میزان این اسید در کبد از طریق گوارش پروبیوتیک ها خاصیت درمانی دارد.

چربی لایه خنثی اطراف بدن نیست بلکه لایه فعالی است که عامل بروز بسیاری از بیماری ها چون سرطان به شمار می رود.

خواص عــرق گــزنــه

مهر ۲۶, ۱۳۸۹ بواسطة:   موضوع : اخبار گیاهان دارویی, مشروح اخبار

عــرق گــزنــه  
   
 
 ▪ خانواد ه: urticaceae (تیره گزنه)
▪ نام علمی: urtica dioica
▪ معرفی گیاه:

این گیاه د ر اقصی نقاط جهان به ویژه نواحی گرم و استوایی پراکند ه است.

گیاه گزنه با نام علمی UTRICADIACIA از رده UTRICACEAE، گیاه بوته ای با ارتفاع ۱۵ تا ۶۵ سانتی متر است که بیشتر در منا­طق مرطوب و درکنار رودخانه ها یافت می شود. منطقه رویش این گیاه درایران در ییلاق های اطراف تهران، شمیرانات، کرج، جنگل های شمال ارسباران و در دامنه سهند درآذربایجان است.. گزنه د ر بیشتر نواحی مرطوب مخصوصاً مناطق شمالی ایران  به حد فراوان می روید .

نوع خود روی آن غالباً د ر اماکن مخروبه، باغ ها، نقاط مرطوب خارج از شهر، نواحی سایه د ارو د ر کنار پرچین ها و جاد ه ها می روید . گل های این گیاه معمولاً نرم و ماد ه هستند .
▪ سمت های مورد استفاد ه: اند ام های هوایی به ویژه برگ ها
▪ خواص د رمانی:

طبیعت این گیاه گرم و خشک است. گزنه تقویت کنند ه مو، براق کنند ه مو، مقوی د ستگاه هاضمه، پایین آورند ه قند خون، خون ساز، موثر د ر بیماری های پوستی و جلد ی، رفع اخلاط خونی، کاهش د هند ه د رد نقرس و ضد بواسیر می باشد .   
 
 

 قطع شدن قاعدگي زنان، بند آوردن هر گونه خون ريزي داخلي، جلوگيري از ريزش مو، مدر، مفيد. گزنه ،مو را تقويت كرده و از ريزش موي سر جلوگيري مي كند، براي استفاده از اين خاصيت 6 گرم سر شاخه ها و برگ ها و ريشه گزنه را به تنهايي و يا با 30 گرم چاي كوهي در يك ليتر آب جوش ريخته و آنقدر بجوشانيد تا حجم مايع به نصف برسد. شب ها مقداري از اين مايع را به سر بماليد و صبح بشوييد.

این گیاه حاوی “سکرتین” است که این ماده بهترین عامل برای تحریک و به کار انداختن غدد ترشح هاضمه در معده، روده، کبد، لوزالمعده و کیسه صفرا است و در واقع در تنظیم چربی خون و قند خون بسیار موثر است.
گیاه گزنه با ساختن گلبول های قرمز باعث می شود، تنفس سلولی بهتر صورت گرفته و گردش خون تسریع شود؛ همچنین این گیاه صفرابر، مفرح و التیام دهنده است و از خونریزی های داخلی جلوگیری می کند. .
گزنه در رفع دانه های جلدی روی پوست و بهبود بیماری های تنفسی و طهال موثر است.
قرار دادن جوشانده آن بر اعضای مختلف سبب رفع آماس، تومور و واریس می شود و پاشیدن گرد خشک آن بر زخم ها در رفع التهاب موثر است.
این گیاه به صورت پخته، مانند اسفناج مصرف می شود و سرشار از مواد مقوی و مغزی است که برای تولید شیر در مادران بسیار موثر است.
همچنین قرقره محلول آن در دهان خاصیت ضدعفونی کننده دارد و از “لوسیون” آن برای تهیه­ کمپرس های مراقبت کننده و زیبایی پوست استفاده می شود.
این گیاه برای جلوگیری از ریزش مو و آکنه های روی پوست موثر است و در بیماری های مانند وبا، مصرف آن به خاطر خاصیت ضداسهال بسیار مفید است .

دستگاه هاضمه را تقويت مي كند.

ادرار را زياد مي كند.

براي درمان بيماري قند مفيد است. بدين منظور يك فنجان چاي گزنه را سه بار در روز ميل كنيد .

ترشح شير را در زنان شيرده زياد مي كند. اخلاط خوني را برطرف مي كند.

بيماري هاي پوستي را برطرف مي كند، اگر در ادرار خون وجود داشته باشد، گزنه آن را برطرف مي كند

گزنه عرق آور است، پاك كننده اخلاط سينه، ريه و معده است. نيروي جنسي را تقويت مي كند. 

از نظر طبی این گیاه خواص عجیبی دارد، مدر است و به خصوص کسانی که از رماتیسم، نقرس، سنگ کلیه ناراحتند، باید به آن توجه کنند.

 ضد اسهال است به ویژه در اسهال های خطرناک که در هنگام شیوع وبا پیدا می‌شود، بکار می‌رود.

مقوی است وبه مادران شیرده جهت زیاد شدن شیر کمک می‌کند و عادت ماهانه زنان را تنظیم می نماید و یا چنان تأثیری دارد که اگر قاعدگی به طور غیر طبیعی قطع شود مجددأ آن را برقرارمی کند. خون را تصفیه کرده و ضدکرم است.

استعمال خارجی آن درموارد رماتیسم موفقیت آمیزبوده است .

آشنایی با سندم كوشینگ‌ ( cushing’s syndrome )

 نشانگان‌ كوشینگ‌ عبارت‌ است‌ از یك‌ اختلال‌ غدد درون‌ریز كه‌ در اثر تولید بیش‌ از اندازه‌ هورمون‌های‌ كورتیكواسترویید از غدد فوق‌كلیوی‌ به‌ وجود می‌آید. در ایجاد این‌ اختلال‌، غده‌ فوق‌كلیوی‌ و غده‌ هیپوفیز دخالت‌ دارند. 

 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، سندرم کوشینگ یک اختلال هورمونی است. هنگامی که در بافت های بدن هورمون کورتیزول بیش از اندازه باشد، این اختلال بوجود می آید. این سندرم را به نام hypercortisolism (افزایش کورتیزول ) نیز می نامند.

هورمون کورتیزول اعمال مهمی را در بدن انجام می دهد، اما هنگامیکه مقدار آن در بدن زیاد شود، اثرات منفی در بدن دارد. کورتیزول از آنجا که به نام هیدروکورتیزون نیز می باشد، در گروه گلوکوکورتیکوئید طبقه بندی میشود( یکی از تاثیرات آن بر روی متابولیسم گلوکز می باشد. سندرم کوشینگ بسیار کم و نادر است.

به طوریکه محاسبه شده ۱۵-۱۰ میلیون نفر در هر سال مبتلا به این اختلال هورمونی می شوند. غالبا در سنین ۵۰-۲۰ سالگی اثرات خود را ظاهر می کند. نشانه های این بیماری بسیار است. بیشتر مبتلایان بالاتنه چاق، صورت دایره ای یا به عبارت بهتر صورت به شکل ماه( دایره، قرمز) می شود، افزایش چربی در ناحیه گردن و به طور کلی در اثر انباشته شدن چربی در بین شانه ها مانند بوفالو می شوند.و دست و پای ضعیف دارند.

در بچه ها علاوه بر موارد ذکر شده کمی رشد نیز یکی از علامت ها می باشد. دیگر نشانه ها در صورت ظاهر می شود، بدین صورت که شکننده و لاغر می شود و خیلی زود کبود شده و دیر خوب می شود.

 لکه های ارغوانی- صورتی در شکم، ران، بازو، سینه و نشیمن گاه ظاهر می شود. استخوان ها لاغر و ضعیف می شوند (استئوپروز) و خم شدن برداشتن و یا بلند کردن وسایل از روی صندلی با کمر درد و شکستن دنده ها و ستون فقرات همراه است. بیشتر مبتلایان گرسنگی، ضعیف شدن عضلات، افزایش فشار خون و افزایش قندخون را تجربه می کنند. افزایش کورتیزول می تواند عدم تحمل به گلوکز را ایجاد کند. این عدم تحمل باعث بیماری دیابت می شود. همچنین افزایش فشار خون و در معرض استرس قرار گرفتن و نیز عفونی شدن بدن را نیز ایجاد می کند.

در بچه ها عوارض این بیماری بصورت بی خوابی و سوءظن و بدگمانی به اطرافیان خود را نمایان می سازد.نشانه های این بیماری در زنان عبارت است از: رشد بیش از اندازه مو در صورت، گردن، سینه، شکم و ران. قاعدگی نامرتب و حتی در بعضی از موارد عدم قاعدگی مشاهده شده است. در زنان مبتلا به سرطان غده آدرنال، افزایش هورمون آندروژن ( هورمون مردانه) دیده شده است. آنان دارای پوست چرب و پر از آکنه می باشند. سندرم کوشینگ در مردان باعث ضعف در دست ها و پاها می شود و آنان نابارور می شوند و عدم تمایل جنسی نیز در آنان مشهود است.

● دلایل ایجاد سندرم کوشینگ

به ۳ دلیل سندرم کوشینگ ممکن است، رخ دهد: به دلیل مشکلات غده هیپوفیز ویا به دلیل مشکلات غده آدرنال و یا به دلیل افزایش مقدار گلوکوکورتیکوئید که دیده شده در بیماران دچار تنگی نفس و یا روماتیسم قلبی، سل و بیماریهایی از این قبیل یا جلوگیری از فعالیت طبیعی سیستم ایمنی. دیگر مسبب ها عبارت است از بیش از حد ساختن هورمون کورتیزول توسط بدن. ساخته شدن این هورمون بستگی به وقایع موجود در بدن دارد. در ابتدا هیپوتالاموس که یک قسمت از مغز است و اندازه ای برابر یک حبه قند دارد، هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین را به غده هیپوفیز می فرستد. این هورمون، هیپوفیز را وادار به ساختن آدرنوکورتیکوتروپین ( هورمون سازنده غده آدرنال) می کند.وقتی آدرنال ( که در قسمت بالای کلیه قرار دارد) آدرنوکورتیکوتروپین را دریافت می کند، باعث افزایش کورتیزول در جریان خون می شود.

کورتیزول ساخته شده در بدن وظایف مهمی دارد. کورتیزول کمک به نرمال کردن فشار خون و عملکرد صحیح سیستم قلبی عروقی و کاهش بیماری های ناشی از ضعف سیستم ایمنی و توازن اثرات هورمون انسولین در شکستن قندها برای انرژی و همچنین تنظیم سوخت و ساز پروتئین، چربی و کربوهیدرات می کند. یکی از مهمترین وظایف کورتیزول پاسخ به استرس می باشد.استرس در زنان در ۳ ماه آخر بارداری و ورزشکاران دیده نشده و این به خاطر هورمون کورتیزول می باشد. به طور کلی افزایش این هورمون در افراد افسرده، الکلیها، افراد دارای سوء تغذیه و ناراحتی های دیگر دیده شده است. وقتی مقدار هورمون کورتیزول در خون مناسب است، هیپوتالاموس و هیپوفیز کمتر کورتیکوتروپین و آدرنوکورتیکوتروپین را آزاد می سازد. این بدان معنی است که کورتیزول آزاد شده توسط غده آدرنال، همیشه به آن اندازه ای که بدن نیاز دارد موجود است. به هر حال اگر آدرنال، هیپوفیز و یا هیپوتالاموس کار خود را درست انجام ندهند، بر روی کورتیزول اثرات خود را نشان می دهند.

● سرطان غده هیپوفیز

سرطان غده هیپوفیز موجب سندرم کوشینگ می شود. آنها خوش خیم هستند، این برآمدگی غده هیپوفیز مقدار آدرنوکورتیکوتروپین را زیاد می کند. اثرات این نوع سرطان در زنان ۵ برابر بیشتر از مردان است. بعضی از انواع سرطان غده هیپوفیز بیرون از غده رشد می کنند و آنها می توانند سازنده آدرنوکورتیکوتروپین باشند. به همین خاطر به این نوع سندرم، سندرم آدرنوکورتیکوتروپین بیرون می گویند. این نوع سندرم باعث بوجود آمدن سرطان ریوی می شود. مردان ۳ برابر بیشتر از زنان به این بیماری دچار می شوند.

● سرطان غده آدرنال

در بعضی از مواقع بزرگی غده آدرنال که بیشتر بصورت سرطان غده آدرنال می باشد، موجب ایجاد سندرم کوشینگ می شود. سن تقریبی دچار شدن به این سرطان ۴۰ سال است. این نوع سرطان از نوع خوش خیم می باشدکه باعث افزایش کورتیزول در خون می شود. و این یکی از آخرین نشانه های وجود سندرم کوشینگ می باشد. این سندرم از نوع وراثتی نمی باشد. خیلی به ندرت سندرم کوشینگ در اثر وراثت منتقل می شود.

● چگونه می توان سندرم کوشینگ را تشخیص داد؟

به وسیله سابقه دارویی، معاینه فیزیکی و انجام آزمایشها و مخصوصا آزمایش ادرار و قند خون و پتاسیم موجود در خون می توان به وجود یا عدم وجود این سندرم پی برد. بوسیله x-ray هم می توان محل سرطان را پیدا کرد. این آزمایشها مشخص می کند که زیادی کورتیزول در بدن می باشد و چرا؟

● عوارض سندم کوشینگ

▪ دیابت

▪ افزایش فشار خون

▪ عفونت شدید

▪ شکستگی در استخوان (استئوپروز)

▪ سنگ کلیه

▪ سرطان غده هیپوفیز

● چگونه میتوان سندرم کوشینگ را درمان کرد؟

این بستگی به افزایش هورمون کورتیزول دارد. ممکن است بوسیله جراحی، رادیولوژی، شیمی درمانی یا دارو درمانی بیماران را خوب کرد. یکی از بهترین و ارزانترین روشها برای درمان این بیماری، رژیم غذایی می باشد. غذاهای کم کالری و کم چربی و پر پروتئین و پر کلسیم مصرف کنید. این باعث می شود که جلوی لاغر شدن عضلات و استخوان ها را بگیرید. خوردن کلسیم و ویتامین D کمک به استخوان سازی می کند. کلسیم مصرف کنید تا به استئوپروز دچار نشوید. برای سنین ۱۰-۱ سال،۸۰۰ میلی گرم و برای سنین ۲۴-۱۱ سال، ۱۲۰۰ میلی گرم و برای افراد ۲۴ سالبه بالا، ۸۰۰ میلی گرم کلسیم مورد نیاز است.محدود کردن نمک در غذا باعث می شود که فشار خون بالا نرود. چرا که همانطور که گفته شد یکی از عوارض این سندرم افزایش فشار خون می باشد. برای محدود کردن اثرات بد سدیم، میوه، سبزی، نان و غلات و گوشتها را بون نمک تهیه کنید. به جای نمک می توانید از فلفل و سیب زمینی در غذای خود بریزید تا غذا را خوش طعم کند و می توانید با آنها سالاد خوشمزه ای درست کنید و کنار غذای خود میل کنید. علاوه بر اینها از آنجاکه افزایش قند خون در این بیماران مشاهده شده، باید رژیم دیابتی ها را نیز رعایت نمایند. ورزش کردن کمک به نگه داری توده استخوانی و عضلانی می گردد و علاوه بر آن جلوی اضافه وزن را می گیرد. ورزشهایی چون وزنه برداری و ایروبیک و شنا و دوچرخه سواری و پیاده روی تند و نرمش کردن کمک به افزایش سرعت قلب می شود.

از جمله کارهایی که نباید کرد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

▪ قالی و هرچیز سنگین را بلند و کوتاه نکنید، چرا که باعث شکستن استخوانها و دیگر جراحات می شود.

▪ اهمیت به زخمها و جراحات ایجاد شده بدهید. در صورت افزایش کورتیزول بهبود یافتن زخم دیر رخ می دهد. پس شما باید فورا محل جراحت را ضدعفونی نموده و پانسمان کنید.

▪ به چشم پزشک مراجعه کنید برای جلوگیری از دوبینی و آب مروارید.

▪ برای مشکلات ایجاد شده در بدن با مشاور ماهری مشورت کنید.

▪ برای درمان بیماریهای حاصله از سندرم کوشینگ به نزد متخصص بروید.

● درمان بیماری کوشینگ

▪ درمان طبی

کنترل موقت بیماری کوشینگ با میتراپون، کتوکونازول، یا آمینوگلوتتیمید که بیوسنتز استروئید را مهار می کنند – امکان پذیر است. نهایتاً تمام موارد سندرم کوشینگ وابسته به ACTH نسبت به درمان طبی مقاوم می شوند، ولی درمان طبی را می توان پیش از جراحی قطعی انجام داد. میتوان از مشتقات DDT است که برای قشر آدرنال سمیت دارد. از این دارو با موفقیت در درمان حالات افزایش آدرنال به خصوص کارسینوم قشر آدرنال استفاده شده است. متأسفانه، اثرات جانبی جدی در دوزهای مؤثر آن شایع هستند.

▪ ریشه کنی هیپوفیز یا خارح کردن آدنوم

بیماران دچار بیماری کوشینگ معمولاً با برداشتن آدنوم های هیپوفیز با جراحی های ظریف از طریق اسفنوئید درمان می شوند. تسکین نشانه ها سریع است، و پیش آگهی برای کارکرد هیپوفیز – آدرنال باقی مانده خوب است. در بیماران مسن تر در صورتی که تومور مجزا پیدا نشود، می توان هیپوفیزکتومی کامل یا نیمه کامل انجام داد. بیمارانی که به جراحی پاسخ نمی دهند ممکن است به پرتوتابی به هیپوفیز جواب دهند.

▪ برداشتن آدرنال

بیماران دچار سندرم کوشینگ شدید در معرض خطر بالای عوارض پس از عمل، از قبیل عفونت زخم، خونریزی، زخم پپتیک، و آمبولی ریوی هستند هرچند، برداشتن آدرنال معمولاً در رفع اثر مخرب هیپرکورتیزولیسم موفق است. برداشتن یکطرفهٔ آدرنال برای آدنوم ها و کارسینوم های آدرنال که کورتیزول ترشح می کنن اندیکاسیون دارد. غدهٔ آدرنال طرف مقابل و محور هیپوتالاموس – هیپوفیز – آدرنال معمولاً ظرف ۲-۱ سال پس از عمل از حالت مهاری خارج می شوند. آدرنالکتومی کامل دوطرفه برای بیماران انتخاب شدهٔ دچار بیماری کوشینگ یا سندرم ACTH نابه جا که در آنان نتوان تومور ترشح کنندهٔ ACTH را یافت یا برداشت، اندیکاسیون دارد. این روش هم چنین برای بیماران دچار بیماری آدرنال اولیهٔ دوطرفه توصیه می شود، از جمله هیپرپلازی میکروندولار پیگمانته یا هیپرپلازی ماکروندولار شدید.آدرنالکتومی دوطرفه را می توان از طریق روش های شکمی، دوطرفهٔ پهلو، دوطرفهٔ خلفی، یا لاپاروسکوپیک انجام داد. برداشتن نیمه کامل در بیماران دچار سندرم کوشینگ توصیه نمی شود، زیرا این روش معمولاً در ابتداء، رزرو آدرنوکورتیکال ناکافی به جای می گذارد، و بیماری در ۴۰% موارد با تداوم تحریک ACTH عود می کند. آدرنالکتومی دوطرفهٔ کامل با پیوند غدهٔ آدرنال از خود فرد به خودش – در کشالهٔ ران با آناستوموز عروق ریز یا به صورت برش های کوچک که در عضله کاشته می شوند – مزیت کمی نسبت به جایگزینی داروئی دارد.

▪ درمان نگاهدارندهٔ پس از عمل

پس از آدرنالکتومی کامل، درمان نگاهدارندهٔ کورتیکوستروئیدی مادام العمر ضروری می شود. معمولاً از برنامه ریز استفاده می شود: تا زمانی که آدرنال ها برداشته نشوند، در حین جراحی هیچ کورتیزول داده نمی شود.در روز اول، ۱۰۰ میلی گرم فسفات کورتیزول یا همی سوکسینات به صورت عضلانی یا وریدی هر ۸ ساعت تزریق می شود. در روز دوم، ۷۵-۵۰ میلی گرم هر ۸ ساعت داده می شود. پس از آن، باید دوز را تا حد تحمل کم کرد. با کاهش دوز هیدروکورتیزون به کمتر از ۵۰ میلی گرم در روز، اغلب لازم است فلودروکورتیزون را هم اضافه کرد، تا از دفع بیش از حد الکترولیت ها در ادرار جلوگیری شود. میزان دوز نگاه دارندهٔ معمول حدود ۳۰-۲۰ میلی گرم هیدروکورتیزون ۱/۰ میلی گرم فلودروکورتیزون روزانه است. بیش از نیمی از دوز در صبح داده می شود. بیمارانی که تحت آدرنالکتومی دوطرفهٔ کامل قرار گرفته اند و تحت درمان نگاهدارندهٔ قرار دارند، تحت شرایط استرس، مانند بیهوشی عمومی یا عفونت می تواند دچار حمله های آدیسونی شوند. نارسائی آدرنال باعث تب، هیپوکالمی، درد شکم، و پرفشاری خون می شود و باید بلافاصله تشخیص داده و با تزریق سالین و کورتیزول درمان شود.

 
ـ علایم‌ شایع‌:
۱. صورت‌ گرد و چشم‌های‌ پف‌ كرده‌
۲. صورت‌ به‌ رنگ‌ قرمز گلگون‌
۳. رشد موهای‌ صورت‌ در خانم‌ها
۴. فشار خون‌ بالا
۵. تغییرات‌ روانی‌ و عاطفی‌، حتی‌ گاهی‌ تا حد روان‌پریشی‌
۶. تجع‌ چربی‌ در قسمت‌ كمر و پشت‌، همراه‌ با به‌ وجود آمدن‌ نواری‌ قرمز روی‌ پوست‌
۷. تغییرات‌ عادت‌ ماهانه‌، مثل‌ توقف‌ عادت‌ ماهانه‌، و افزایش‌ یا نامنظمی‌ دوره‌ خونریزی‌
۸. بزرگ‌ شدن‌ كلیتوریس‌
۹. كاهش‌ مقاومت‌ به‌ عفونت‌
 
ـ علل‌ بیماری:
علایم‌ در اثر زیاد ترشح‌ شدن‌ هورمون‌ كورتیرون‌ مانندی‌ كه‌ توسط‌ غده‌ فوق‌كلیوی‌ تولید می‌شود به‌ وجود می‌آیند. این‌ افزایش‌ ترشح‌ به‌ علل‌ مختلف‌ ممكن‌ است‌ رخ‌ دهد:
 
۱. وجود تومور در غده‌ فوق‌كلیوی‌
۲. استفاده‌ طولانی‌مدت‌ از داروهای‌ كورتیزونی‌
۳. وجود تومور در غده‌ هیپوفیز كه‌ باعث‌ ترشح‌ بیش‌ از اندازه‌ هورمونی‌ از غده‌ هیپوفیز می‌شود كه‌ محرك‌ ترشح‌ هورمون‌ كورتیزونی‌ از غده‌ فوق‌كلیوی‌ است‌.
 
ـ عوامل‌ افزایش‌دهنده‌ خطر:
استفاده‌ طولانی‌مدت‌ از هورمون‌ محرك‌ ترشح‌ هورمون‌ كورتیزوفی‌ برای‌ درمان‌ سرطان‌ هیپوفیز.
 
ـ پیشگیری‌:
در صورتی‌ كه‌ مصرف‌ هورمون‌ محرك‌ ترشح‌ هورمون‌ كورتیزونی‌ یا خود داروهای‌ كورتیزونی‌ برای‌ سایر بیماری‌ها، مثل‌ آسم‌، آرتریت‌، بیماری‌ كلیوی‌، یا بیماری‌ آدیسون‌ ضروری‌ باشد، دارو را باید با كمترین‌ دوز ممكن‌ و طی‌ كمترین‌ دوره‌ زمانی‌ ممكن‌ مصرف‌ كرد.
 
ـ عواقب‌ مورد انتظار:
اگر اختلال‌ به‌ علت‌ یك‌ تومور غده‌ فوق‌كلیوی‌ به‌ وجود آمده‌ باشد، می‌توان‌ با عمل‌ جراحی‌ و در آوردن‌ تومور یا كل‌ غده‌، آن‌ را معالجه‌ كرد. اگر هر دو غده‌ فوق‌كلیوی‌ در آورده‌ شوند، باید تا آخر عمر هورمون‌های‌ كورتیزونی‌ تحت‌ نظارت‌ دقیق‌ مصرف‌ شوند. اگر اختلال‌ به‌ علت‌ یك‌ تومور در غده‌ هیپوفیز به‌ وجود آمده‌ باشد، می‌توان‌ با عمل‌ جراحی‌ و در آوردن‌ تومور (غده‌ هیپوفیز در كف‌ مغز است‌) یا اشعه‌ درمانی‌ آن‌، بیماری‌ را معالجه‌ كرد. اما تومور ممكن‌ است‌ دوباره‌ باز گردد. اگر اختلال‌ به‌ علت‌ مصرف‌ طولانی‌مدت‌ داروهای‌ كورتیزونی‌ یا هورمون‌ محرك‌ ترشح‌ هورمون‌های‌ كورتیزونی‌ به‌ وجود آمده‌ باشد، ممكن‌ است‌ بتوان‌ با حذف‌ تدریجی‌ این‌ داروها تحت‌ نظارت‌ دقیق‌، این‌ اختلال‌ را رو به‌ بهبود برد.
 
ـ عوارض‌ احتمالی‌:
۱. شكستگی‌ استخوان‌ها به‌ علت‌ پوكی‌ استخوان‌
۲. دیابت‌
۳. زخم‌ معده‌ و دوازدهه‌ (اثنی‌عشر)
۴. پوكی‌ استخوان‌
۵. ندرتاً به‌ وجود آمدن‌ تومور هیپوفیز، در صورتی‌ كه‌ غدد فوق‌كلیوی‌ برداشته‌ شوند.
 
ـ درمان‌:
اقدامات‌ تشخیصی‌ عبارتند از: آزمایش‌ خون‌ و ادرار از نظر شمارش‌ گلبول‌های‌ سفید، سنجش‌ كار غده‌ هیپوفیز و غده‌ فوق‌كلیوی‌، اندازه‌گیری‌ سطح‌ هورمون‌ها، و عكس‌برداری‌ از غده‌ هیپوفیز و غده‌ فوق‌كلیوی.‌ تا آنجا كه‌ می‌توانید اطلاعات‌ خود را در رابطه‌ با این‌ بیماری‌ و درمان‌ آن‌ زیاد كنید.
 
ـ داروها:
۱. داروهایی‌ برای‌ مهار كار غده‌ فوق‌كلیوی‌
۲. داروهای‌ كورتیزونی‌ در صورتی‌ كه‌ هر دو غده‌ فوق‌كلیوی‌ باید در آورده‌ شوند.
۳. گاهی‌ مصرف‌ داروهایی‌ به‌ عنوان‌ جایگزین‌ هورمون‌های‌ هیپوفیز
۴. داروهای‌ ضدفشار خون‌ برای‌ كاهش‌ فشار خون‌ بالا
۵. مكمل‌های‌ كلسیمی‌ برای‌ درمان‌ پوكی‌ استخوان‌
۶. امكان‌ دارد مصرف‌ آرام‌بخش‌ نیز توصیه‌ شود.
 
ـ فعالیت‌:
محدودیتی‌ برای‌ آن‌ وجود ندارد. با شروع‌ درمان‌ انرژی‌ فرد هم‌ زیاد می‌شود.
 
ـ رژیم‌ غذائی‌:
میزان‌ پروتئین‌ و پتاسیم‌ رژیم‌ غذایی‌ باید زیاد، و كالری‌، هیدارت‌ كربن‌ و سدیم‌ آن‌ باید كم‌ باشد.
 
ـ در این‌ شرایط‌ به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ نمائید:
۱. اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده تان‌ علایم‌ نشانگان‌ كوشینگ‌ را دارید.
۲. اگر علایم‌ عفونت‌ ظاهر شوند مثل‌ تب‌، لرز، دردهای‌ عضلانی‌، سردرد و سرگیجه‌.
۳. اگر علایم‌ كم‌ بودن‌ دوز استرویید (خستگی‌، ضعف‌، سرگیجه‌) یا زیادی‌ دوز استرویید (تورم‌ در دست‌ها یا پاها، افزایش‌ وزن‌) وجود داشته‌ باشند.

رژيم غذایی پر سديم و پتاسيم براي پسرزايي و رژيم پرکلسيم برای دخترزایی موثر است

پژوهشگران مي گويند: مادراني كه خواهان به دنيا آوردن نوزاد دختر هستند بهتر است رژيم غذايي سرشار از نمك و پتاسيم را كنار بگذارند.  زیرا براي داشتن فرزند پسر ، باید از غذاهاي شور استفاده کرد .

   
 
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،  اين پرهيز غذايي شامل نخوردن زيتون، موز،ژامبون، ماهي آزاد دودي، شاه ميگو، سيب زميني، گوشت هاي فرآوري شده، برنج خوش نمك، نان و شيريني مي شود.

از سوي ديگر اين مادران بايد بيشتر غذاهاي غني از كلسيم و منيزيم مصرف كنند. اين غذاها شامل ماست، پنير، كنسرو ماهي آزاد، اسفناج، بروكلي، ريواس، پنير سويا، بادام، بلغور جو دو سر، پرتقال، غلات گندم سبوس دار، لوبيا و انجير مي شود.

 لازم به ذکر است بسياري از غذاهاي آماده داراي مقدار زيادي سديم هستند. کنسروها، کالباس و سوسيس، بيسکويت شور، زيتون شور، خيارشور، پنيرهاي شور، سس­هاي تجارتي و ماهيهاي نمک سود منابع خوبي از اين عنصر مي­باشند. در عوض شير و لبنيات، ميوه­هاي تازه و همين طور سبزيهاي تازه از نظر سديم نسبتاً فقير هستند.

دانشمندان دانشگاه ماستريخت در هلند ادعا مي كنند رژيم غذايي پدر هيچ تاثيري بر روي جنسيت جنين ندارد.

آنها 172 زن 23 تا 42 ساله ساكن غرب اروپا را به مدت پنج سال مورد بررسي قرار دادند. تمامي آنها فرزند پسر داشتند و خواهان به دنيا آوردن فرزند دختر بودند.

از اين تعداد، 21 زن مطالعات را تا پايان ادامه داده و بقيه از ادامه آن منصرف شدند.

از بين اين 21 زن، 16 نفر دختر به دنيا آوردند كه نشان دهنده موفقيت 80 درصدي شيوه تعيين جنسيت جنين از طريق تغذيه مادر است.

تحقیقاتی در مدلهاي حيواني  انجام شده نیز نشان داده که اگر لارو کرم­هاي دريايي در آبي که به آن پتاسيم افزوده شده قرار گيرند، بيشتر نوزادان نر مي­شوند، در حاليکه اگر آب قليايي و به ويژه غني از کلسيم باشد، اغلب نوزادان ماده مي­شوند.

ولي در آب داراي تعادل يوني در دو جنس تعادل وجود دارد. به نظر مي­رسد که نسبت پتاسيم به کلسيم و منيزيم اهميت دارد به طوري که با افزايش پتاسيم و سديم اکثر نوزادان نر، و با افزايش کلسيم و منيزيم اکثر آنها ماده مي­شوند.
مطالعات روي گاوهايي که در محيط آکنده از دود پتاسيم بودند و غذاي غني از کلسيم مصرف مي­کردند نشان داد که 90% گاوهاي به دنيا آمده، نر بودند.

به نظر مي­رسد که تغيير يونها موجب تغيير تمايل غشاي اوول (تخمک) مي­شود. براي موفقيت در اين امر لازم است حداقل در پريود ماهانه قبل از بارداري رژيم پر سديم و پتاسيم براي پسرزايي و رژيم پرکلسيم مثل لبنيات و فقير از سديم و پتاسيم براي دخترزايي شروع شود.

چگونه از پوست خود مراقبت کنیم ؟

اردیبهشت ۱۳, ۱۳۸۹ بواسطة:   موضوع : اخبار علمی پزشکی, پوست و مو, مشروح اخبار

اولین قدم مراقبت از پوست، تمیزكردن آن است. تعرق، چربی، گرد و غبار، لوازم آرایش، چرك و باكتری ها را نمی توان با شست وشوی معمولی پاك كرد. برای پاك كردن صورت از تمام این مواد مضر، به پاك كننده مناسب نیاز دارید. كرم های پاك كننده در منافذ پوست نفوذ و عمیقاً پوست را پاك می كند.

● تمیزكردن پوست
هنگام تمیزكردن پوستتان به نكات زیر توجه كنید: همیشه موهایتان را قبل از شروع كار، جمع كنید تا چرب نشود. مقداری كافی از كرم پاك كننده روی گونه ها، چانه، پیشانی و گردن بمالید. سپس با انگشتان از پایین به بالا و از داخل به خارج صورتتان را ماساژ دهید. نقاط حساس اطراف بینی، زیرچانه، گردن، و نزدیكی لاله گوش را با دقت بیشتری تمیز كنید. همیشه از پنبه مرطوب برای پاك كردن صورت استفاده كنید، زیرا پنبه خشك رطوبت پوست را از بین می برد. فرایند پاك كردن را چندبار تكرار كنید تا پنبه ای كه با آن صورتتان را پاك می كنید، كاملاً تمیز شود. صورتتان را دوبار در شبانه روز، یك بار صبح و یك بار قبل از خواب پاك كنید.
● شایع ترین بیماری پوستی در سنین نوجوانی و جوانی چیست؟
جوش غرور یا آکنه ولگاریس(Acne Vulgaris) یکی از شایع ترین بیماری های پوستی است که اکثرا علت مراجعه افراد در سنین نوجوانی و جوانی به پزشک است.این بیماری که نتیجه فعالیت بیش از حد غدد چربی در عمق فلیکول های مو و تحت تاثیر تغیرات هورمونی در دوران بلوغ ظاهر می گردد،در تمام نژادها وجود داشته (البته در ساه پوستان کمتر)و در دختران زودتر از پسران ظاهر می گردد.حداکثر شیوع آن در سنین ۱۶-۱۸ سالگی در دختران و ۱۷-۱۹ سالگی در پسران می باشد.
بر خلاف اعتقاد عموم ،آکنه به مصرف غذاهای چرب،نوشیدنیها،شکلات و .. بستگی ندارد.در واقع هیچ مدرک قابل قبولی از دخالت رژیم غذایی در ایجاد آکنه در دست نمی باشد و در عوض عوامل متعدد دیگری به صورتmulifactorial باعث تظاهر آن می گردند.
۱-ازجمله عوامل متعدد ایجاد اکنه،زمینه ارثی و سابقه خانوادگی بدون شک یکی از آنها بوده و این موضوع بر روی دوقلوهای مشابه نیز به اثبات رسیده است.
۲-ازدیاد تولید چربی(sebum):در بعضی افراد ترشح چربی پوست بیش از افراد طبیعی است و فعالیت این غدد چربی بستگی به هورمون های جنسی دارد.لذا با افزایش این هرمون ها در دوران بلوغ فعالیت غدد چربی نیز افزایش می یابد و زمینه را برای ایجاد آکنه فراهم می کند.
۳-افزایش شاخی شدن مجرایپیلوسبامه و بسته شدن این مجرا :به دلایل نا مشخص سلولهای لایه سطحی پوست،با افزایش ترشحات کراتینی، باعث بسته شدن منافذ خروجی فلیکولها گشته و زمینه مساعدی را برای واکنشهای التهابی و رشد باکتریها فراهم می کند.
۴-نقش باکتریها:چندین گونه باکتری که در شرایط عادی به صورت ساپروفیت بر روی پوست زنگی می کنند، در جریان ایجاد جوش غرور به عنوان عامل پاتوژن نقش موثری در تبدیل ضایعات به فرمهای التهابی دارند.
● عوامل موثر در تشدید آکنه:
۱- فشار دادن جوشها باعث نفوذ چربی به لایه ای عمقی تر پوست شده و ایجاد پروسه هی التهابی را مهتمل تر میکند.
۲- استرس.
۳- شغل:برخی مشاغل از جمله مشاغل در تماس با روغن های حیوانی یا معدنی
۴- تعریق
۵- اشعه ماوراء بنفش:به طور کلی نور آفتاب باث بهبود ضایعات می گردد ولی در ۱۰% ازبیماران،باعث تشدید علائم می گردد.
۶- مصرف داروهای خاص از جمله آندروژنها،گنادهتروپینها،دارو های ضد سرع،داره های ضد سل و ..
۷- تحریک پوست
به هر حال با وجود اجتناب ناپذیر بودن بیماری در بسیاری از افراد،مراقبت صحیح از پوست و درمان به موقع می تواند از ایجاد آکنه و بروز التهاب ناشی از زخمها بکاهد.
پوست به عنوان بزرگترین ارگان زنده بدن وبا وزن حد ودا ۵-۸ كیلوگرم منعكس كننده سلامت جسم وروح شماست. علاوه بر تمام عوامل محیطی اثرگذار مثل اشعه UV عوامل شیمیایی موجود در هوا عوامل پاتوژن و…كه در مواجهه با بدن ما در ابتدا با پوست برخورد میكنند فرایند پیر شدن پوست نیز بطور اجتناب ناپذیر از دهه دوم زندگی آغاز شده وبه تد ریج پیش روی می نماید. با وجود اینكه هیچ زما نی برای مراقبت از پوست و جلوگیری از آسیب بیشتر به آن دیر نیست بهتر است این كار بصورت برنامه ای منظم وهر چه زودتر آغاز گردد.
شما برای داشتن پوستی سالم نیاز به صرف هزینه و وقت زیادی ندارید بلكه فقط كافی است مراقبت های صحیح را دانسته و ده دقیقه وقت صرف نمایید.
● نكا ت ضروری:
▪ برخورد پوست خود با اشعه UV را به حداقل برسانید.
▪ برای این منظور از كرمهای ضد آفتاب با SPFحداقل ۱۵ استفاده كرده و بر حسب نوع كرم در زمانهای مناسب تكرار نمایید و همچنیین سعی كنید در ساعاتی كه اشعه های مضر آفتاب در بیشترین مقدار خود است یعنی ۱۰ صبح تا ۴ بعد ظهر در معرض نور خور شید نباشید در ضمن یا دتان باشد كه اشعه های مضر در نواحی سایه وحتی در روز های كاملا ابری نیز به هما ن مقدار وجود دارد.
▪ پوست خود را با استفاده از مرطوب كننده های مناسب از خشك شدن محافظت كنید.
▪ به مقدار كافی آب بنوشید.
▪ برای حفظ طراوت پوست روزانه به مقدار ۶-۸ لیوان آب نیاز دارید.
▪ رژیم غذایی سالم
▪ برنامه غذایی شما باید محتوی میوه ها و سبزیها كه شامل ویتامین های C,A هستند باشد
▪ ورزش
▪ در جریان ورزش خونرسانی به پوست شما بهتر انجام شده ولذا اكسیژن رسانی وتغذیه پوست و همچنین دفع مواد ذاید نیز موثر تر خواهد بود.
▪ سیگار نكشید!
▪ مواد موجود در در دود سیگار با تنگ كردن عروق مانع از خونرسانی موثر به پوست میشوند
▪ خواب كافی به مقدار۸ ساعت در روزداشته باشید!.
▪ علاوه بر تمام این موارد با داشتن برنامه ای روزانه و روتین پوست خود را شستشو داده و تمیز نمایید.
● برای این كارابتدا لازم است پوست خود را بشناسید:انواع پوست شامل معمولی( پوستی است نرم با منافذ كوچك و در حالت عادی آكنه نیز بر روی آن دیده نمیشود .) چرب(پوستی با منافذ بزرگ و سطوح براق و معمولا اكنه دار ) خشك(منافذ بسیار ریزو سطوح خشك و خارش دار ) تركیب (در نواحی مختلف بدن متفاوت است ) وحساس)در موا جهه با عوامل محیطی واكنش هایی نظیر قرمزی خارش و..را نشان میدهد) میباشند.
پس از شناخت نوع پوست خود مراحل زیر شامل :تمیز كردن مرطوب كردن و تغذیه پوست شما را برای داشتن پوستی سالم یاری می دهد.
● مرحله اول: تمیز كردن پوست
در این مرحله می توا نید با انتخاب هر نوع صابون ویا از تمیز كننده های پوستی با زمینه مایع و یا چربی مناسب با پوست خود استفاده نمایید ابتدا برای باز شدن منافذ پوستی آن را با اب گرم بشویید سپس تمیز كننده را با ضربه های آرام وبا جهت رو به بالا بر روی پوست خود قرار دهید ودوباره با آب گرم شستشو دهید ودر آخر جهت بستن منافذ آن را با آب سرد بشویید
● مرحله دوم: مرطوب كردن پوست
پوست شما هر نوعی كه باشد به رطوبت نیاز دارد لذا میتوانید از فراورده های مرطوب كننده استفاده كنید فقط در انتخاب این محصولات به نوع پوست خود توجه كنید اگر پوستی چرب دارید كرمهای با زمینه الكل یا آب ودر صورتی كه خشك است محصولات با زمینه چربی را انتخاب كنید.مرطوب كننده را به همان صورت كه پوست خود را تمیز كردید با ضربه های آرام و رو به بالا روی پوست قرار دهید.
● مرحله سوم: تغذیه پوست
همان طور كه گفته شد ویتامین های ضروری شامل A,D,E,C میباشند ویتامین C كلاژن(یكی از پروتئین های پوست) سازی را تقویت مینماید.وهمچنین به همراه ویتامین های D,E ترمیم را تسریع كرده و از آسیب رسانی رادیكالهای آزاد جلوگیری مینماید.ویتامین A نیز از آسیب رسانی نور خورشید جلوگیری می كند.
● این مواد درغذاهایی مثل :
A میوه های با رنگ سبز تیره نارنجی زرد تخم مرغ شیر جگر
D: در روغن ماهی وجود داشته ولی مواجهه محدود با نور خورشید نیز منبع مناسبی است
E: سبزی های چرب مغز گردو فندق
C: مركبات گوجه فرنگی فلفل سبز توت فرنگی و… وجود دارد.
در صورتیكه پوست شما آكنه دارد نیز با مراجعه به پزشك جهت درمان به موقع شستشوی متناوب روزانه وطبق دستور پزشك و جلوگیری از دستكاری و فشردن ضایعات سلامتی خود را تسریع بخشید.

نكا ت ضروری در نگهداری و مراقبت از پوست

فروردین ۷, ۱۳۸۹ بواسطة:   موضوع : اخبار علمی پزشکی, پوست و مو

● شایع ترین بیماری پوستی در سنین نوجوانی و جوانی چیست؟
جوش غرور یا آکنه ولگاریس(Acne Vulgaris) یکی از شایع ترین بیماری های پوستی است که اکثرا علت مراجعه افراد در سنین نوجوانی و جوانی به پزشک است.این بیماری که نتیجه فعالیت بیش از حد غدد چربی در عمق فلیکول های مو و تحت تاثیر تغیرات هورمونی در دوران بلوغ ظاهر می گردد،در تمام نژادها وجود داشته (البته در ساه پوستان کمتر)و در دختران زودتر از پسران ظاهر می گردد.حداکثر شیوع آن در سنین ۱۶-۱۸ سالگی در دختران و ۱۷-۱۹ سالگی در پسران می باشد.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  بر خلاف اعتقاد عموم ،آکنه به مصرف غذاهای چرب،نوشیدنیها،شکلات و .. بستگی ندارد.در واقع هیچ مدرک قابل قبولی از دخالت رژیم غذایی در ایجاد آکنه در دست نمی باشد و در عوض عوامل متعدد دیگری به صورتmulifactorial باعث تظاهر آن می گردند.
۱-ازجمله عوامل متعدد ایجاد اکنه،زمینه ارثی و سابقه خانوادگی بدون شک یکی از آنها بوده و این موضوع بر روی دوقلوهای مشابه نیز به اثبات رسیده است.
۲-ازدیاد تولید چربی(sebum):در بعضی افراد ترشح چربی پوست بیش از افراد طبیعی است و فعالیت این غدد چربی بستگی به هورمون های جنسی دارد.لذا با افزایش این هرمون ها در دوران بلوغ فعالیت غدد چربی نیز افزایش می یابد و زمینه را برای ایجاد آکنه فراهم می کند.
۳-افزایش شاخی شدن مجرایپیلوسبامه و بسته شدن این مجرا :به دلایل نا مشخص سلولهای لایه سطحی پوست،با افزایش ترشحات کراتینی، باعث بسته شدن منافذ خروجی فلیکولها گشته و زمینه مساعدی را برای واکنشهای التهابی و رشد باکتریها فراهم می کند.
۴-نقش باکتریها:چندین گونه باکتری که در شرایط عادی به صورت ساپروفیت بر روی پوست زنگی می کنند، در جریان ایجاد جوش غرور به عنوان عامل پاتوژن نقش موثری در تبدیل ضایعات به فرمهای التهابی دارند.
● عوامل موثر در تشدید آکنه:
۱- فشار دادن جوشها باعث نفوذ چربی به لایه ای عمقی تر پوست شده و ایجاد پروسه هی التهابی را مهتمل تر میکند.
۲- استرس.
۳- شغل:برخی مشاغل از جمله مشاغل در تماس با روغن های حیوانی یا معدنی
۴- تعریق
۵- اشعه ماوراء بنفش:به طور کلی نور آفتاب باث بهبود ضایعات می گردد ولی در ۱۰% ازبیماران،باعث تشدید علائم می گردد.
۶- مصرف داروهای خاص از جمله آندروژنها،گنادهتروپینها،دارو های ضد سرع،داره های ضد سل و ..
۷- تحریک پوست
به هر حال با وجود اجتناب ناپذیر بودن بیماری در بسیاری از افراد،مراقبت صحیح از پوست و درمان به موقع می تواند از ایجاد آکنه و بروز التهاب ناشی از زخمها بکاهد.
پوست به عنوان بزرگترین ارگان زنده بدن وبا وزن حد ودا ۵-۸ كیلوگرم منعكس كننده سلامت جسم وروح شماست. علاوه بر تمام عوامل محیطی اثرگذار مثل اشعه UV عوامل شیمیایی موجود در هوا عوامل پاتوژن و…كه در مواجهه با بدن ما در ابتدا با پوست برخورد میكنند فرایند پیر شدن پوست نیز بطور اجتناب ناپذیر از دهه دوم زندگی آغاز شده وبه تد ریج پیش روی می نماید. با وجود اینكه هیچ زما نی برای مراقبت از پوست و جلوگیری از آسیب بیشتر به آن دیر نیست بهتر است این كار بصورت برنامه ای منظم وهر چه زودتر آغاز گردد.
شما برای داشتن پوستی سالم نیاز به صرف هزینه و وقت زیادی ندارید بلكه فقط كافی است مراقبت های صحیح را دانسته و ده دقیقه وقت صرف نمایید.
● نكا ت ضروری:
▪ برخورد پوست خود با اشعه UV را به حداقل برسانید.
▪ برای این منظور از كرمهای ضد آفتاب با SPFحداقل ۱۵ استفاده كرده و بر حسب نوع كرم در زمانهای مناسب تكرار نمایید و همچنیین سعی كنید در ساعاتی كه اشعه های مضر آفتاب در بیشترین مقدار خود است یعنی ۱۰ صبح تا ۴ بعد ظهر در معرض نور خور شید نباشید در ضمن یا دتان باشد كه اشعه های مضر در نواحی سایه وحتی در روز های كاملا ابری نیز به هما ن مقدار وجود دارد.
▪ پوست خود را با استفاده از مرطوب كننده های مناسب از خشك شدن محافظت كنید.
▪ به مقدار كافی آب بنوشید.
▪ برای حفظ طراوت پوست روزانه به مقدار ۶-۸ لیوان آب نیاز دارید.
▪ رژیم غذایی سالم
▪ برنامه غذایی شما باید محتوی میوه ها و سبزیها كه شامل ویتامین های C,A هستند باشد
▪ ورزش
▪ در جریان ورزش خونرسانی به پوست شما بهتر انجام شده ولذا اكسیژن رسانی وتغذیه پوست و همچنین دفع مواد ذاید نیز موثر تر خواهد بود.
▪ سیگار نكشید!
▪ مواد موجود در در دود سیگار با تنگ كردن عروق مانع از خونرسانی موثر به پوست میشوند
▪ خواب كافی به مقدار۸ ساعت در روزداشته باشید!.
▪ علاوه بر تمام این موارد با داشتن برنامه ای روزانه و روتین پوست خود را شستشو داده و تمیز نمایید.
● برای این كارابتدا لازم است پوست خود را بشناسید:انواع پوست شامل معمولی( پوستی است نرم با منافذ كوچك و در حالت عادی آكنه نیز بر روی آن دیده نمیشود .) چرب(پوستی با منافذ بزرگ و سطوح براق و معمولا اكنه دار ) خشك(منافذ بسیار ریزو سطوح خشك و خارش دار ) تركیب (در نواحی مختلف بدن متفاوت است ) وحساس)در موا جهه با عوامل محیطی واكنش هایی نظیر قرمزی خارش و..را نشان میدهد) میباشند.
پس از شناخت نوع پوست خود مراحل زیر شامل :تمیز كردن مرطوب كردن و تغذیه پوست شما را برای داشتن پوستی سالم یاری می دهد.
● مرحله اول: تمیز كردن پوست
در این مرحله می توا نید با انتخاب هر نوع صابون ویا از تمیز كننده های پوستی با زمینه مایع و یا چربی مناسب با پوست خود استفاده نمایید ابتدا برای باز شدن منافذ پوستی آن را با اب گرم بشویید سپس تمیز كننده را با ضربه های آرام وبا جهت رو به بالا بر روی پوست خود قرار دهید ودوباره با آب گرم شستشو دهید ودر آخر جهت بستن منافذ آن را با آب سرد بشویید
● مرحله دوم: مرطوب كردن پوست
پوست شما هر نوعی كه باشد به رطوبت نیاز دارد لذا میتوانید از فراورده های مرطوب كننده استفاده كنید فقط در انتخاب این محصولات به نوع پوست خود توجه كنید اگر پوستی چرب دارید كرمهای با زمینه الكل یا آب ودر صورتی كه خشك است محصولات با زمینه چربی را انتخاب كنید.مرطوب كننده را به همان صورت كه پوست خود را تمیز كردید با ضربه های آرام و رو به بالا روی پوست قرار دهید.
● مرحله سوم: تغذیه پوست
همان طور كه گفته شد ویتامین های ضروری شامل A,D,E,C میباشند ویتامین C كلاژن(یكی از پروتئین های پوست) سازی را تقویت مینماید.وهمچنین به همراه ویتامین های D,E ترمیم را تسریع كرده و از آسیب رسانی رادیكالهای آزاد جلوگیری مینماید.ویتامین A نیز از آسیب رسانی نور خورشید جلوگیری می كند.
● این مواد درغذاهایی مثل :
&#۷۸۲;A میوه های با رنگ سبز تیره نارنجی زرد تخم مرغ شیر جگر
D: در روغن ماهی وجود داشته ولی مواجهه محدود با نور خورشید نیز منبع مناسبی است
E: سبزی های چرب مغز گردو فندق
C: مركبات گوجه فرنگی فلفل سبز توت فرنگی و… وجود دارد.
در صورتیكه پوست شما آكنه دارد نیز با مراجعه به پزشك جهت درمان به موقع شستشوی متناوب روزانه وطبق دستور پزشك و جلوگیری از دستكاری و فشردن ضایعات سلامتی خود را تسریع بخشید.

چگونه موی خود را سالم نگه داریم ؟

● چگونه  موی خود را سالم نگه داریم ؟

 
موهای سالم و طبیعی علاوه بر نشانه زیبایی و مقاوم بودن مو علامت سلامت جسم نیز هست و به عبارتی زیبایی ظاهری مو بستگی به شرایط درونی و رژیم غذایی هر فرد دارد.رعایت نكات ساده كه به چشم نمی آید و یا به آن توجه نمی شود ، می تواند از بروز ۹۰درصد از بیماریهای پوست و مو كه بیشترین آن «جوش صورت» ، « موخوره» و « ریزش مو» است، جلوگیری كند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،   منظور از ریزش مو این است كه مو به شكل غیرطبیعی بریزد كه این مشكل از نظر درمان به چند دسته تقسیم می شود.ریزش روزانه یكصد تا دویست تار مو به دلیل شستشو و شانه زدن ، طبیعی است و نیاز به مراجعه به پزشك ندارد.
نوع دیگر ریزش مو نوع شدید و گسترده است كه مربوط به«بیماری های روانی و جسمانی» مانند «تب»، « زایمان»، «بیهوشی»، «افسردگی» و «فشارهای عصبی» است كه غالبا بعد از مدتی قابل برگشت است و نیازی هم نیست كه فرد برای درمان آنها به پزشك مراجعه كند.لازم به ذكر است كه ریزش و بیماری های پوست و مو ناشی از بیماری های داخلی، خونی و كلیوی نیازمند درمان است.
«ریزش گسترده ومزمن مو» ناشی از ناراحتی های متابولیك مانند كمبود آهن و روی،مس و استفاده از برخی از قرص های هورمونی و جلوگیری از باروری است كه فرد باید در این زمینه ابتدا به پزشك متخصص بیماری های داخلی و مربوطه و سپس به متخصص پوست و مو برای درمان تكمیلی مراجعه كند.«ریزش ژنتیكی» و «مراقبت های نادرست»، «بیماری های قارچی» و «موهای زاید»، «ریزش و از دست دادن مو براثر حادثه» مانند سوختگی،مهمترین و ضروری ترین موضوعات برای مراجعه به پزشك است كه با معاینات پزشكی،فرد تحت درمان قرار می گیرد۹۰. درصد از آسیبهای مو ناشی از عوامل بیرونی و خود فرد و عمدتا بر اثر استفاده مكرر از مواد آرایشی مانند ژل، رنگ مو، كشیدن مو،استفاده مكرر از سشوار و رعایت نكردن نظافت فردی، تغذیه و حمام نادرست است.
اگر مردم نكات ریزی را در زمینه سالم نگه داشتن موهای خود رعایت كنند مطمئنا آمار مراجعه بیماران به پزشكان كاهش پیدا می كند. قطرات آب دوش حمام اولین و ابتدایی ترین عامل ریزش مو است كه برای جلوگیری ازآسیب رساندن قطرات آب می توان با بستن پارچه ای نازك(مانند جوراب زنانه) به سر دوش، از زیان قطرات آب در امان ماند.
آب استحمام باید ولرم باشد، چون آب گرم به غدد چربی پوست سر ضرر می زند و فرد را دچار سردرد عصبی می كند. حمام در هر زمانی به شرط خشك كردن سریع بدن و مو خوب است، اما بهترین زمان،ساعت شش بعدازظهر است و توصیه می شود افراد سه بار در هفته حمام كنند و موها یك بار با شامپو و مقداری آب، شسته شود.مصرف شامپو نیز به نوعی دیگر به موها آسیب می رساند، به دلیل سنخیت با شرایط آب و هوایی و تاریخ مصرف، توصیه می شود از شامپوهای ایرانی استفاده شود و استفاده از شامپوهای خارجی منوط به تجویز پزشك است.

یكی دیگر از دلایل ریزش مو بخصوص بین جوانان استفاده از سشوار و ژل برای خشك كردن و حالت دادن به مو است كه این مواد شیمیایی باعث ضعیف شدن ، نازك شدن و شكنندگی مو می شود. مو را باید با حوله و ماساژ خشك كرد، بهترین راه خشك كردن مو،نور آفتاب است كه علاوه بر خاصیت ضدعفونی كننده باعث فعال شدن پیاز و تسریع در جریان خون به مو می شود. استفاده ازشانه های چوبی،ماساژ مو و پوست دراول صبح و هنگام خواب، بافتن مو هنگام شب، كوتاه كردن سر مو هر سه ماه یك بار، استفاده از كلاه و دستمال سر در هوای گرم و سرد نیز از دیگر مراقبتهایی است كه مو نیاز دارد. موی بلند برای پسران از نظر سلامتی بسیار مضر است چون غدد نگهدارنده موهای بلند در زنان با مردان متفاوت است و نباید موهای مردان بیش از سه تا پنج سانتی متر باشد.
به بانوان توصیه می شود كه به دلیل كشیدگی پوست و آسیب رسیدن به عصبهای چشم ، از بستن بالای موهایشان، خودداری كنند و برای از بین بردن خشكی و موخوره علاوه بر كوتاه كردن بخشی از موهای آسیب دیده،هر شب با مقداری روغن زیتون نوك و سرموهای خود را ماساژ دهند.به گزارش ایرنا بسیاری ازافراد تغذیه سالم را كه نقش مهمی در طراوت و سلامت مو دارد، فراموش كرده اند و به همین دلیل است كه با بروز بیماری ظاهری پوست مانند جوش به پزشك مراجعه می كنند.بسیاری از این افراد اگر تغذیه سالم و سرشار از ویتامین داشته باشند دچار بیماری های پوست و مو نمی شوند.
مصرف غذاهای فانتزی و چرب موجب بیماری های خونی (قند و چربی)، سو تغذیه، ضعف بنیه در زنان و كودكان شده است، مصرف این غذاها باعث افزایش بیماری های پوستی مثل پیری زودرس و جوش های سر شده است. پوست و مو برای شادابی به مواد پروتئینی مانند آب میوه، خشكبار مانند پر هلو و بخور با آب جوش و بابونه نیاز دارد.نگهداری از پوست و مو كه اصلی ترین عضو بدن در دفاع از گرما وسرما و اولین عضو زیبایی به حساب می آیند با رعایت ساده ترین نكات مثل شستشوی درست، تغذیه سالم و حفاظت از پوست در گرما و سرما میسر است. 
 

● ریزش مو مشکل بسیاری از جوانان :

شایعترین نوع طاسی با الگوی آندروژیک ( هورمونی ) می باشد. این نوع در حدود ۹۵% از ریزش مو را شامل می شود، دائمی است و با وراثت در ارتباط است. اگر نوع ریزش موی ناحیه ای است که موقتی رخ می دهد، این نوع ریزش مو در پوست سر یا بدن فرد رخ داده و علت اختصاصی آن ناشناخته است.
برخی افراد ترجیح می دهند با عدم درمان یا مخفی نکردن ریزش مو این حالت سیر خود را طی نماید. برخی افراد نیز ریزش مو را با کلاه ، نحوه آرایش یا ژل می پوشانند . شما می توانید یکی از داروها یا روش های جراحی موجود را در درمان ریزش موی خود به کار برید. قبل از انتخاب هر یک از گزینه های درمانی موجود با پزشک خود راجع به علت و بهترین روش درمانی ریزش مو مشاوره نمائید.
● علائم و نشانه ها
وجود ریزش مو با الگوی هورمونی بدین معنا است که شما ممکن است طاسی را به زودی در دوران جوانی خود تجربه نمائید. این نوع از ریزش مو در شقیقه ها و فرق سر آغاز می شود. نتیجه نهائی، طاسی کف سر یا طاسی کامل می باشد.در زنان مبتلا به ریزش موی هورمونی، ریزش مو محدود به ناحیه پیشانی،کناره ها و فرق سر می باشد. طاسی کامل به ندرت در زنان اتفاق می افتد.
در ریزش موی ناحیه ای، ریزش در حد یک لکه صاف ، گرد و کوچک اتفاق می افتد. حدود ۹۰ درصد از موی افراد در یک مرحله رشد ۶-۲ ساله ( آناژن ) قرار دارد. ۱۰ درصد باقیمانده در یک فاز استراحت ۳-۲ ماهه ( تلوژن ) قرار دارند.
اکثر افراد روزانه ریزش موی بین ۱۵۰-۵۰ رشته مو را تجربه می کنند. با ریزش یک مو مرحله رشد دوباره شروع می شود و یک موی جدید در فولیکل جایگزین موی ریخته شده می گردد.
رشد جدید به میزان تقریباً ۲/۱ اینچ در هر ماه می باشد. هنگامی که میزان ریزش مو بیشتر از میزان رشد مجدد باشد و یا موی جدید نازک تر از موی ریخته شده باشد طاسی ایجاد می گردد.
ریزش موی هورمونی دارای علل وراثتی می باشد. اگر چه در مردان شایع است ولی زنان را نیز مبتلا می نماید. وجود تاریخچه مثبت از ریزش موی هورمونی در هر یک از اعضای خانواده احتمال ریزش مو را افزایش می دهد. وراثت هم چنین سن شروع در ریزش مو، سرعت پیشرفت ، الگو و میزان ریزش مو را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.
ریزش موی ناحیه ای در طیف بیماری های خود ایمنی قرار می گیرد اما علت آن ناشناخته است. فرد مبتلا به این بیماری به طور عمومی سالم می باشد. دانشمندان معتقدند که برخی افراد به صورت ژنتیکی مستعد پیشرفت این بیماری هستند و با یک عامل تشدید کننده نظیر عفونت ویروسی روند آغاز می گردد.
بر خلاف ریزش موی هورمونی موها اکثراً دوباره رشد می نمایند ولی ممکن است چندین بار موها را از دست بدهید و درباره رشد نمایند.
● دیگر علل ریزش موی موقتی :
▪ بیماریها : دیابت ، لوپوس، بیماری تیروئید.
▪ سوء تغذیه : پروتئین و آهن ناکافی رژیم غذایی، رژیم غذایی متغییر، بیماریهای ویژه نظیر
اختلالات غذا خوردن
▪ داروها : داروهای مؤثر در درمان نقرس، التهاب مفاصل، افسردگی، مشکلات قلبی و فشار خون بالا و مصرف قرص ضدبارداری
▪ درمانهای طبی : شیمی درمانی و رادیوتراپی ( پس از پایان درمان موها مجدداً رشد
می نماید(.
▪ تب شدید، آنفولانزای شدید، جراحی : ۴-۳ ماه بعد از حوادثی نظیر بیماری یا جراحی ریشه مو رخ می دهد. این شرایط منجر به ورود سریع موها به فاز استراحت می گردد و رشد موهای جدید را کاهش می یابد. با بازگشت مو به فاز رشد، این موها افزایش
می یابند.
▪ خردسالی نوزادان اغلب طی چند ماه اول زندگی موهای خود را از دست می دهند. این موها توسط موهای پایدارتر جایگزین می شوند. هم چنین به صورت گسترده ای نوزادن موی پشت سر خود را بدنبال کشیده شدن بر تشک و صندلی ماشین از دست
می دهند.هنگامیکه کودک شروع به نشستن می کند رشد موها دوباره شروع می شود.
▪ تولد بچه
برخی خانمها ریزش موی شدیدی را چند ماه پس از زایمان تجربه می نمایند. علت این است که در طی بارداری موها وارد رشد فعال می شوند و بعد از زایمان به سرعت به وضعیت طبیعی باز می گردند.
● درمان مو
عدم کاربرد صحیح مواد شیمیایی در آرایش مو باعث صدمه به موها می گردد. مصرف زیاد ژل و حالت دهنده های مو باعث نازک شدن و افزایش ریزش مو می گردد. کشش موها در آرایش مو منجر به یک نوع ریزش مو به نام ریزش موی کششی می گردد.
▪ عفونت پوست سر
عفونت های پوست سر نظیر کچلی قارچی با آسیب به پوست و مو منجر به ریزش موها
می شود. با درمان عفونت موها دوباره رشد می کنند.
▪ درمان
طاسی موقت یا دائمی قابل درمان نیست اما درمان به رشد موها کمک کرده و از این طریق ریزش مو را مخفی می نماید. در برخی انواع ریزش مو، موها بدون هیچگونه درمانی دوباره رشد
می نماید.
۱) مامینوکسیدیل یا روگین :
این دارو بدون نسخه جهت درمان ریزش موی هورمونی و ناحیه ای توصیه می شود.مامینوکسیدیل مایعی است که روزانه دو بار بر پوست سر مالیده می شود و از این طریق باعث رشد مجدد مو و جلوگیری از ریزش بیشتر مو می گردد. مامینوکسیدیل به صورت
محلول های ۲ و ۵ درصد در دسترس می باشد. موهای ناشی از مصرف مامینوکسیدیل ممکن است نازک تر و کوتاهتر از موهای قبلی باشند ولی به اندازه ای رشد می کنند تا ریزش مو و طاسی فرد را مخفی نمایند.
در صورت توقف مصرف دارو به زودی رشد موهای تازه متوقف می شود. در صورت عدم رشد موها طی مدت ۶ ماه پس از مصرف دارو، بهتر است دارو قطع شود. عوارض جانبی دارو عبارت است از تحریک پوست سر .
۲) فناسترید :
این دارو جهت درمان طاسی با الگوی مردانه به صورت قرص و روزانه باعث کاهش ریزش مو و یا در برخی افراد رشد موهای تازه می گردد. این نتایج مثبت به دنبال چندین ماه مصرف دارو حاصل می شوند.
فناسترید باعث مهار تبدیل تستوسترون به دی هیدروتستوسترون می شود. دی هیدروتستوسترون باعث از بین رفتن فولیکول مو بوده و یک عامل مهم در ریزش موی مردان می باشد. همانند مامینو کسیدیل اثرات دارو با قطع مصرف از بین می رود.
مصرف فناسترید در زنان توصیه نمی شود زیرا دارو در سنین باروری زنان دارای عوارض خطرناکی می باشد. مصرف دارو توسط زنان باردار باعث ایجاد نقایص شدیدی در جنین مذکر می گردد.
۳) کورتیکواستروئید :
تزریق کورتیزون به پوست سر ، ریزش موی ناحیه ای را درمان می نماید. اغلب درمان ماهانه تکرار می گردد. در موارد ریزش موی شدید پزشک قرص کورتیکواستروئیدی تجویز می نماید. کارایی پماد و کرم های کورتیکواستروئیدی در درمان موی ناحیه ای کمتر از نوع تزریقی می باشد.
۴) آنترالین :
به صورت کرم و پماد در دسترس می باشد. این داروی مصنوعی روزانه بر پوست سر مالیده و سپس شسته می شود. این دارو جهت درمان داءالصدف یا پسوریازیس به کار می رود ولی پزشکان در درمان سایر مشکلات پوستی نیز از این دارو استفاده نمایند. آنترالین رشد موهای جدید را در بیماران ریزش موی ناحیه ای تحریک می نماید.
● روش های جراحی
پیوند مو و کاهش پوست سر روش های موجود جراحی در درمان ریزش موی هورمونی‌می باشند. طی پیوند متخصص پوست یا جراح زیبایی، یک پلاک پوستی حاوی مو را از عقب یا دو طرف پوست جدا نموده و به نواحی طاس شده وسط سر پیوند می نماید. روش جراحی کاهش پوست سر همانطور که از نامش مشخص است عبارت است از کاهش نواحی پوستی فاقد مو در پوست سر. بعد از برداشتن پوست سر فاقد مو، این فضا توسط پوست مودار پوشیده می شود. کاربرد این دو روش جراحی به صورت همزمان از نظر ظاهری بسیار مفید می باشد.
روش های جراحی در درمان طاسی گران و دردناک می باشند. خطرهای احتمالی آن عبارتند از عفونت و باقی ماندن اثر زخم . اگر شما به استفاده از این روش ها تمایل دارید حتماً به یک درماتولوژیست،جراح زیبائی و یا جراح پلاستیک مراجعه نمائید.در صورت جستجوی روش های جایگزین و یا شکست روش های طبی می توان از کلاه گیس استفاده نمود.

● چگونه مردان از ریزش مو جلوگیری کنند ؟

 
ریزش مو عموماً در مردان میانسال به عنوان یک مشکل شایع مطرح می باشد. ولی این بیماری در مردان جوان قبل از سن ۲۱ سالگی هم ممکن است بروز نماید. آگاهی یک پسر جوان ۱۵ تا ۲۰ ساله از اینکه در حال از دست دادن موهای خویش است می تواند او را شوکه کند.
اولین علامتی که معمولاً ظاهر می شود نازک شدن موها در نواحی شقیقه ها و بالای ابروهاست که منجر به بلند شدن پیشانی می شود.
علامت دیگری که در این حالت خودنمایی می کند از دست دادن تعداد زیادی از موها حین شانه یا برس زدن و نیز شستشو و شامپو زدن موهاست.
اگر چنین فردی در اقوام نزدیک خود نظیر پدر، مادر، عموها و یا برادران بزرگتر دارای الگوی ریزش مو باشد شاید از اینکه این خصیصه فامیلی به او نیز ارث رسیده خیلی تعجب نکند گرچه مطمئناً ظهور زود هنگام این ویژگی ارثی در او باعث ناخشنودی خواهد بود.
ریزش مو قبل از بیست و یک سالگی می تواند برای یک پسر جوان آزار دهنده باشد حتی اگر او بداند که همانند سایر اعضای فامیل نهایتاً ممکن است موهای خود را از دست بدهد.
از دست دادن موها در این سن که از لحاظ روانشناسی برهۀ بسیار آسیب پذیری از زندگی است می تواند فرد را تبدیل به یک شخص گوشه گیر با احساس نامرتبی فردی، عدم جلب نظر کردن دیگران از لحاظ اجتماعی و عقب ماندگی در امور شغلی نماید در این زمان وی طعمه ای سهل الوصول برای سوء استفادۀ انواع « درمانهای معجزه آسا » که گران قیمت و غیر مؤثر بوده و در جراید، تلویزیون و اینترنت مورد تبلیغ قرار می گیرند می باشد.
▪ پسر جوانی که قبل از بیست و یک سالگی در حال از دست دادن موهای خویش است چه اقداماتی می تواند انجام دهد ؟
ـ اولین قدم خوبی که وی می تواند بردارد مشاوره با یک پزشک متخصص پیوند موی طبیعی است. چنین پزشکی باید اصول و راهنماییهای اخلاقی در جهت ایجاد ارتباط بین پزشک بیمار در جهت رفع نیازهای بیمار را دنبال کند توجه به ملاحظات اخلاقی بخصوص هنگامی که بیمار فردی بسیار جوان، آسیب پذیر و تحت فشارهای روحی است از اهمیت خاصی برخوردار است.
به چنین فردی نباید اقدامات بازسازی مو بویژه پیوند موی طبیعی تحمیل گردد بلکه می بایست تحت مشاوره قرار گرفته و با اطلاع رسانی صحیح وی را از انجام هرگونه اقدام شتابزده ای که نهایتاً را درمان اصلی نیز نمی باشد برحذر داشت.
اولین توصیه ای که یک پزشک متخصص پیوند موی طبیعی بایستی به چنین فردی ارائه دهد عبارتست از :
« نگران و مضطرب نباش، من مشکل شما را درک می کنم، ریزش موی مردانه حالتی ارثی و شایع است که بطور طبیعی هر انسانی را به دردسر می اندازد ولی ما به کمک یکدیگر مطمئناً می توانیم با اتخاذ تصمیماتی منطقی و هماهنگ با نیازهای شما دریافتن راهی برای کنترل این مشکل چاره اندیشی کنیم.»

هنگامیکه سن بیمار بسیار پایین است متخصص پیوند طبیعی بایستی حتماً جلسه مشاوره را با مشارکت یکی از والدین قانونی بیمار انجام دهد تا آنان در تصمیم گیری بیمار دخیل باشند.
حضور والدین و یا اولیای قانونی بیمار هم از لحاظ مسئولیتهای قانونی پزشک و نیز از نظر تصمیم گیری های آگاهانه بیمار بسیار اهمیت دارد.
حمایت نزدیک والدین در موفقیت اقدامات درمانی توصیه شده به بیمار نقش بسزایی را ایا می نماید. قدم اولیه و اساسی در ارائه هرگونه پروتکل درمانی برای بیمار مشخص نمودن علت اصلی ریزش موی وی است بطوریکه متخصص پیوند موی طبیعی نبایستی قبل از آگاهی کامل از علت ریزش مو هیچ گونه اقدام درمانی را شروع نماید.
شایعترین علت ریزش موی مردانه علل هورمونی ژنتیکی می باشد ولی با این حال پزشک متخصص بایستی سایر علل را در بیمار خود با دلایل کافی رد نماید.
اقدامات درمانی شتابزده قبل از رسیدن به تشخیص واقعی، غیر مؤثر و از لحاظ اقتصادی نیز به بیمار خسارات زیادی را وارد می نماید. 

مشکل ریزش مو در زنان :

تنک شدن تدریجی موها در زنان اغلب با افزایش سن مشاهده می‌شود و با ریزش مو در مردان متفاوت است. ریزش مو در زنان بسیار نادر است. ترشح و تنظیم هورمون‌ها، در ریزش موی سر در زنان نقش مهمی دارد. از هر ۸ زن، یک نفر قبل از دورهٔ‌ یائسگی و از هر ۳ زن، یک نفر بعد از دورهٔ قاعدگی دچار ریزش مو می‌شوند.
در طول دورهٔ بارداری موی سر، پرپشت‌تر و براق می‌شود. اما بعد از زایمان ریشهٔ مو وارد مرحلهٔ استراحت شده و از مرحلهٔ فعال بودنِ خود، خارج می‌شود و حدوداً سه ماه بعد از زایمان ریزش موی سر آغاز می‌شود.

شیوهٔ معالجهٔ کم‌مویی در زنان مشابه درمان‌هایی است که برای مردان در نظر گرفته می‌شود. ریزش مو در مردان بر خلاف زنان به صورت متمرکز بروز دارد یعنی از نقطهٔ خاصی شروع شده و به مرور پیشرفت می‌کند. اما ریزش مو در زنان بیشتر به صورت یکنواخت و پراکنده است. در بیشتر موارد، انواع تقویت‌کننده‌ها تجویز می‌شود، اما متاسفانه به رغم ادعای تولید‌کننده‌ها، پروتئین و کلاژن موجود در شامپوها و اسپری‌های مو، توانایی ترکیب با ساقهٔ‌ مو را ندارند و نمی‌توانند از این راه موجب افزایش استقامت مو شوند، بلکه با ایجاد کردن پوششی به روی تارهای مو آنها را موقتاً پرپشت‌تر نشان می‌ دهند.
● ریزش مو چیست
اغلب مردم روزانه بین ۷۰ تا ۱۵۰ عدد تار موی خود را به‌خصوص هنگام شست‌و‌‌‌شو و شانه‌کردن موها از دست می‌دهند. تنکی و ریزش تارهای مو زمانی محسوس می‌شود که تعداد تارهای از دست رفته تا حدی زیاد شود که رویش مجدد موها، جای خالی موهای ریخته شده را پر نکند. عوامل مختلفی در ریزش موی سر تاثیر گذارند:
بیشتر موارد طاسی‌های موجود در بین مردان دارای پیش‌زمینه ژنتیکی است. این نوع کم‌مویی طاسی مردانه یا طاسی موروثی نامیده می‌شود و شایع‌ترین نوع کم‌مویی در جهان است.
علاوه بر وراثت بسیاری از بیماری‌ها و تجویزهایی که برای درمان لحاظ می‌شود نیز، باعث بروز کم‌مویی در افراد می‌شود. تب‌بالا، امراض ناشی از عدم تنظیم ترشحات تیروئیدی،‌ مصرف انواع داروهایی که برای سرطان‌ها تجویز می‌شوند، همچنین زایمان، کمبود پروتئین و آهن از جمله مواردی است که موجب ریزش مو می‌شوند.
● ریزش مو عموماً به دو صورت بروز می‌کند:
در نوع اول قسمت‌های مشخصی از پوست سر، موی خود را از دست می‌دهد و سایر قسمت‌ها رویش معمول خود را دارند. در نوع دوم ریزش موها یکنواخت و از تمام قسمت‌ها است و به‌طور کلی رویش معمول‌ مو دچار اختلال می‌شود.
▪ طاسی انواع مختلفی دارد:
Alopecia Areata : در این نوع طاسی ریزش مو، در قسمت‌های خاصی از سر است و حدوداً ۶ تا ۱۲ ماه بعد از اولین ریزش کامل می‌شود. این نوع از طاسی درمانی ندارد.
Alopecia Totalis (طاسی کامل): این نوع از طاسی عموماً دائمی است. ریزش مو از فرق سر شروع می‌شود علت این بیماری هنوز ناشناخته است.
Alopecia Universalis (طاسی پراکنده): در این نوع از طاسی ریزش مو مربوط به تمام نقاط بدن است و مختص به موهای سر نیست.
Androgenetic alopecia (طاسی ارثی): این نوع از طاسی در مردان و زنان دیده می‌شود با این تفاوت که در زنان موجب بروز طاسی کامل نمی‌شود. این نوع از بیماری عموماً در دورهٔ‌ بلوغ یا در دهه سوم زندگی رخ می‌دهد.
● ساختمان مو
هر تار مو متشکل از ریشه و ساقهٔ مو است که درون غلافی در نزدیکی سطح پوست قرار می‌گیرد و درون این غلاف رشد می‌کند. اگر یکی از تارهای مویتان را بررسی کنید ریشه آن را به‌صورت پیازی‌شکل و آماس‌کرده در انتهای ساقه مو خواهید دید.
ریشه مو حدوداً در فاصله ۲ تا ۴ میلی‌متری از سطح پوست قرار دارد و مسئولیت تولید و رویش موی ساقه را بر عهده دارد. در حقیقت ساقه مو در برگیرندهٔ هیچ نوع بافت زنده‌ایی نیست. ساقه مو در واقع طنابی بافته‌شده از رشته‌های باریک مواد پروتئینی است که در فرهنگ عامه آن‌را مو می‌نامیم.
هر تار مو علاوه بر ریشه یک غدهٔ چربی و یک عضله راست‌کننده دارد. غدهٔ‌چربی علاوه بر تامین غذای مو، باعث چرب نگه‌داشتن موها می‌شود و عضله راست‌کننده نیز شرایطی را فراهم می‌کند تا به هنگام بروز استرس و هیجان دمای بدن به‌صورت متعادل حفظ شود این کار با سیخ‌شدن موها بر سطح پوست توسط عضله راست‌کننده صورت می‌گیرد.
دورهٔ اصلی و اولیه رشد فعال مو سه سال به طول می‌انجامد. هنگامی که دورهٔ‌ رشد به پایان می‌رسد، عمیق‌ترین بخش غلاف مو رو به تحلیل می‌رود. بعد از این دوره، ریشهٔ مو وارد مرحله‌ای ۹۰ روزه می‌شود. این مرحله اصطلاحاً مرحله استراحت نامیده می‌شود. در این مرحله ریشهٔ مو رشدی ندارد و در پایان این دوره تار مو می‌ریزد، و تار موی جدیدی جایگزین آن می‌شود.
به طور کلی، ترتیب قرارگرفتن موها به روی پوست سر نامنظم و بر اساس الگوی رشدشان، پراکنده است. بنابراین همواره بعضی از موها در دورهٔ‌ رشد خود قرار دارند، و فعال‌اند. و برخی دیگر در دورهٔ استراحت قرار دارند، و بعد از این دوره شروع به ریزش می‌کنند.
تعداد تارهایی که بعد از دورهٔ‌ استراحت در افراد مختلف می‌ریزد، با هم متفاوت است و به تعداد موهای فرد و طول مدت دورهٔ‌ رشد موها بستگی دارد. با افزایش سن، سرعت رشد موهای جدید کاهش می‌یابد و موجب بروز کم‌مویی تدریجی در این افراد می‌شود.
اگر می‌بینید موهای شما بعد از شانه‌کردن بیش از حد می‌ریزد یا احساس می‌‌کنید که تعداد تارهای مویتان کم شده است حتماً به متخصص پوست و مو مراجعه کنید، تا پزشک تشخیص دهد که آیا ریزش موی شما به دلیل بروز بیماری است و آیا این ریزش قابل درمان است یا خیر؟
● نکاتی درباره مو و ریزش آن
▪ میانگین تعداد موهای سر ۱۰۰ هزار تار است.
▪ از هر سه مرد، دو نفر دچار طاسی می‌شوند در حالی‌که درصد بالاتری از زنان و مردان در طول زندگی خود دچار نوعی از ریزش مو هستند.
▪ حدود ۹۰ درصد از موهای سر هر فرد در مرحله رشد مداوم هستند که این مرحله ۲ تا ۶ سال طول می‌کشد.
▪ ۱۰ درصد باقی مانده موها در مرحله استراحت هستند که این مرحله ۲ تا ۳ ماه طول می‌کشد.
▪ هر روز به طور منظم ۷۰ تا ۱۵۰ عدد تار از موهای سر می‌ریزد.
▪ قبل از بروز کم‌مویی، حدود ۴۰ درصد از حجم موهای سر از دست می‌روند.
▪ کوتاه کردن مو، باعث رشد بیشتر آن نمی‌شود.
▪ چیدن یا کندن موها، رشد آنها را متوقف نمی‌سازد.
▪ رشد موها در هوای گرم نسبت به هوای سرد بهتر است.
▪ میانگین سرعت رشد مو، در طول ماه یک سانتی‌متر است.

●  انواع طاسی
همه ما تقریباً ۱۰۰،۰۰۰ تار مو روی سر خو و ۵ میلیون تار روی کل بدنمان داریم. هر تار مو درون فولیکول خود در پوست یا روی سر رشد میکند. هر تار مو تقریباً سه سال رشد میکند (مرحله آناژن)، پس از آن هر فولیکول به مدت سه ماه استراحت می کند (مرحله تلوژن) که در این دوره ممکن است مو ریخته یا با رویش تار موی جدیدی بیفتد. روی یک سر سالم، تقریباً %۹۰ تارهای مو در مرحله آناژن هستند و %۱۰ بقیه در مرحله تلوژن می باشند. این حالت توازن در افرادیکه دچار ریزش مو طاسی می شوند، بر هم می خورد، تاجاییکه بسیاری از فولیکول های مو به طور موقت یا دائم درست کار نمی کنند.
طاسی پیشرونده در مردان یکی از متداولترین انواع ریزش مو در مردان است، اما میتواند برای خانم ها هم اتفاق بیفتد. خط مو به شکل M عقب کشیده و کمی هم از این طاسی در فرق سر دیده می شود. این عقب کشیدن خط مو عاقبت تا تکه کچلی فرق سر رسیده و حاشیه ای نعل اسبی شکل از مو در دور پشت و کناره های سر به جا می گذارد.
متداولترین نوع طاسی در خانم ها، طاسی ناحیه ای است که ریزش مو به صورت وصله مانند صورت می گیرد. این مشکل معمولاً ابتدا در دوران کودکی یا ابتدای بزرگسالی ایجاد شده و ممکن است به خودی خود مداوا شده یا تا طاسی کامل ادامه یابد. دلیل قطعی این مشکل بر کسی هویدا نیست، اما استرس، بیماریها، رژیم های غذایی، و تغیرات هورمونی می تواند در این زمینه دخیل باشد.
طاسی کامل، مثل مورد سارا، ممکن است به خاطر تغییرات سیستم ایمنی بدن باشد که در این شرایط بدن پادتن هایی ترشح می کند که به فولیکول های مو آسیب میرساند.
● ریزش مو
در برخی خانم های میانسال، نازک شدن تارهای مو رخ می دهد که ممکن است با نام جریان تلوژن مزمن نامیده شود. در این مشکل ریزش موی ناحیه ای یا عقب کشیدن خط مو دیده نمی شود، اما بعد از شانه کردن موها یا شامپو کردن آن، ریز موی بیشتری به چشم می خورد. تعدادی از افراد تا طاسی ناحیه ای پیش می روند.
دلیل این مشکل قطعی نیست و تحقیقات و مطالعات انجام گرفته حول این مشکل جدال انگیز هستند. یک تئوری این است که این مشکل ممکن است به خاطر کمبود آهن بدن باشد—این کمبود آنقدر نیست که منجر به کم خونی شود و فقط در چرخه طبیعی ریزش و رشد مو اختلال ایجاد می کند. از اینرو خوردن غذاهای سرشار از آهن، مثل جگر و محصولات سویا و مصرف مکمل های آهن، می تواند کمک کننده باشد.
● درمان
هیچ درمان فوری برای ریزش مو و طاسی وجود ندارد و بسیاری از افراد زمان و پول خود را روی درمان هایی صرف می کنند که تاثیر چندان زیادی ندارند.
رگائین (Regaine) (که مینوکسیدیل نیز نامیده می شود) بهترین محصول شناخته شده برای درمان ریزش مو و طاسی است. این دارو مایعی است که مستقیماً روی پوست سر مالیده می شود و در مراحل اولیه بیماری نتیجه بهتری می دهد.
کسی دقیقاً نمی داند که رگائین چطور عمل می کند. این دارو که ابتدا برای درمان فشارخون مورد استفاده قرار می گرفت، در عوارض جانبی آن رشد موی زائد دیده شد و محققان نتیجه گیری کردند که می توان از آن برای درمان ریزش مو نیز استفاده کرد.
درصورت اثربخشی، این دارو باید در چهار تا شش هفته اول استفاده، ریزش مو با کاهش مواجه شود. این دارو باید حداقل تا چهار ماه قبل از هرگونه رشد دوباره مو، مورد استفاده قرار گیرد و برای حفظ رشد مو باید بطور مداوم مصرف شود. اگر درمان متوقف شود، پوست سر تا سه الی چهار ماه به حالت سابق خود برمی گردد.
داروی جدیدتری فیناسترید (پروپشیا= Propecia) نام دارد که برای آقایونی که موهایشان شروع به ریزش کرده است، استفاده می شود. این دارو نباید برای خانم ها مورد استفاده قرار گیرد چون اگر حامله شوند روی جنین آنها تاثیر منفی خواهد داشت.
تزریق استیروئید به پوست سر به نظر دردناک می آید اما برخی افراد آمادگی انجام آن را دارند. از آنجا که استیروئیدها، سیستم ایمنی بدن را سرکوب میکنند، هدف از این تزریق ها جلوگیری از آسیب رسانی پادتن ها به فولیکول های مو می باشد. تا مو بتواند دوباره رشد کند. این درمان نیز در مراحل اولیه از دست رفتن مو بهتر عمل میکند.
● استفاده از کلاه گیس
خرید و استفاده از کلاه گیس را نباید آخرین راه چاره خود فرض کنید. ۶ مورد از هر ۱۰ مورد از کلاه گیس ها توسط افرادی خریداری می شوند که موهایی کاملاً سالم روی سرشان دارند. خیلی از خانم ها از کلاه گیس بعنوان تزئین استفاده می کنند. خانم هایی که دچار طاسی و کم موئی هستند معمولاً انواع و اقسام کلاه گیس ها را برای خود خریده اند.
سارا می گوید که خرید کلاه گیس به هیچ عنوان برای او مسئله ی ناراحت کننده ای نیست و همیشه دوست دارد انواع و اقسام کلاه گیس ها را امتحان کند. همسر او میگوید که در طول زندگی مشترکشان او با زنی بلوند، مو مشکی، مو قرمز، و مو قهوه ای همبستر شده که این مسئله رابطه آنها را بسیار مفرح می کند و باعث می شود مسئله طاسی سارا برایشان قابل تحمل تر شود.
اگر قصد خرید کلاه گیس را دارید، به یک مرکز تخصصی کلاه گیس بروید که صدها مدل برایانتخاب پیش رویتان باشد. افرادیکه موهای سرشان به طور کامل نریخته و طاس کامل نیستند، با کلاه گیس های تکه ای و هر اکستنشن مشکلشان رفع می شود.
می توانید از کلاه گیس های دائمی استفاده کنید که با چسب های پزشکی به پوست سر شما چسبانده می شوند و می توانید هنگام شب آنرا از روی سرتان بردارید. این نوع کلاه گیس های دربرابر فشار آب موقه دوش گرفتن، یا شنا کردن، یا حین فعالیت های ورزشی مقاوم است؟

● پاسخ به سواات اساسی در رابطه با رزش مو :

▪ اصولا علت ریزش مو چیست؟
ـ برای فهم علت ریزش مو بایستی اطلاع دقیقی از مراحل سیکل طبیعی رشد مو داشته باشیم. موهای انسان به طور طبیعی با یک روش دوره ای رشد می کنند که سیکل رشد مو نامیده می شود (یک مرحله رشد ویک مرحله استراحت و در نهایت ریزش).
مرحله رشد یک فولیکول با فولیکول همسایه متفاوت میباشد و به این حالت رشد موزائیکی گفته می شود. مدت آناژن (فاز فعال یا رشد )، ۸-۲ سال، کاتاژن (فاز تحلیل رونده )، ۴-۲ سال،تلوژن (فاز استراحت )، ۴-۲ ماه. طول مدت هر کدام از این مراحل با توجه به سن، شرایط تغذیه ای، فاکتورهای هورمونی و عوامل فیزیولوژیک و پاتولوژیک بدن می تواندتغییر کند.
میزان طبیعی رشد مو mm۳۵/۰ در روز است و تقریبا بین ۲۵/۰ تا ۵/۰اینچ در ماه برآورد می شود. در حالت طبیعی ۹۰% موها در فاز رشد، و ۱۰% در فاز استراحت می باشند و به طور متوسط روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ تار موی تلوژن به هنگام شستن و شانه کردن مو ریزش پیدا می کنند.
پس همچنان که یک مو می ریزد موی جدید جای آن را می گیرد. مشکل زمانی آغاز میشود که موهای ریزش یافته بیشتر و سریعتر از موهای رویش یافته جدید ضعیف شود یا سیکل رشد آنها کوتاه شود و نتواند به حداکثر رشد آناژن برسد. در این حالت بعد از مدتی از تعداد کل موها کاسته شده و یا ممکن است موها نازک تر شده وفرد متوجه کاهش حجم موهایش شود.این، علت اصلی ریزش مو می باشد.
▪ چه بیماریهایی می توانند سبب چنین تاثیری در سیکل رشد مو شوند؟
ـ عوامل مختلفی می توانند روی سیکل رشد مو اثر گذاشته و باعث ریزش موقت و یا دائمی شوند که اصطلاحا به آن آلوپسی( alopecia ) گفته میشود. علل عمده ریزش مو عبارتند از آلوپسی آندروژنتیک، تلوژن افلوویوم و آلوپسی آره آتا.
میزان شیوع موارد فوق به ترتیب ۲۰ به ۷ به ۱ برآورد شده است. از علل دیگر می توان به مواردی مانند بیماریهای تیروئید، دیابت، کمبود تغذیه ای، بیهوشی عمومی و رژیم های سخت، مصرف دارو، اشعه، شیمی درمانی، تماس با مواد شیمیایی علل هورمونی، اشکالات سیسم ایمنی، بیماری پوستی موضعی یا سراسری، اسکار(جوشگاه) و استرس های فیزیولوژیک یا روحی – روانی اشاره کرد.
همچنین مواردی مانند تریکوتیلومانیا (یک مشکل روحی-روانی که فرد موهای خود را دور انگشت پیچیده و میکند)، آلوپسی کششی(به علت آرایش مو به شکلی که موهای یک قسمت سر را تحت کشش قرار میدهد) و یک عفونت قارچی به نام Tinea Capitis از علل دیگر شناخته شده ریزش مو می باشند.
▪ لطفا درباره آلوپسی آندروژنتیک که علت شایعتری است توضیح بفرمایید.

ـ عبارت آلوپسی آندروژنتیک (Androgenetic Alopecia) یا AGA غالبا برای توصیف نوعی از ریزش موی سر به کار برده میشود که در مردان و زنان مستعد به لحاظ ژنتیکی، سبب ریزش مو با یک الگوی مشخص میشود. “Andro” در کلمة “Androgenetic” به تاثیر آندروژن ها یعنی تستوسترون و دی هیدروتستوسترون (DHT ) اشاره دارد که برای ایجاد طرح ریزش مردانه ضروری است. Genetic”” در این کلمه به این واقعیت اشاره میکند که AGA یک مشکل ژنتیک است که از طریق ژنها و از یک یا هر دو والد به ارث برسد. به این شکل ریزش مو در مردان MPHL(Male (Male Patterned Hair Loss ) و در زنان FPHL(Female Patterned Hair Loss) گفته می شود.
▪ آیا این بیماری از لحاظ علت ایجاد و مراحل پیشرفت در مردان و زنان تفاوتی دارد؟

ـ بله. آلوپسی آندروژنتیک در مردان به خوبی شناخته شده ولی در خانمها هنوز ناشناخته های زیادی وجود دارد. همچنین تاثیر عامل ژنتیک در زنان بیشتر از مردان است.
▪ طرح ریزش مو در مردان زنان چگونه است و در چه سنی آغاز میشود؟
ـ حدود ۳۵ میلیون نفر از مردان در آمریکا مبتلا به درجاتی از ریزش موی آندروژنتیک هستند. MPHL با عقب رفتن خط موی جلوی سر(فرونتال) با نازک و تنک شدن موهای جلو و فرق سر آغاز شده و بهمین شکل به عقب می رود و قسمت باقیمانده حلقة مو را در عقب و طرفین تشکیل میدهد .سرعت ریزش مو و شکل پایانی آن به ژنتیک فرد ارتباط دارد .MPHL پیشرفت آرامی داشته و ۲۰% مردان را در ۳۰ سالگی و ۴۰% مردان را در۴۰ سالگی تحت تاثیر قرار میدهد.
در مردان MPHL پیش از بلوغ دیده نشده و معمولا در سومین دهه عمر و تقریباً در همه موارد تا دهه چهارم عمر ظاهر می شود. MPHLدر مقابل، FPHL ممکن است در دهه ششم عمر با تنک شدن منتشر موها در نواحی فرونتال و طرفین سر (پاریتال) و باقیماندن خط جلوی سر ظاهر شود. معمولا در هر دو جنس موی قسمت پس سر(اکسی تپیال) ریزش پیدا نکرده و با قی می ماند. ریزش مو در هر دو جنس با تبدیل موهای ضخیم و حاوی رنگدانه (پیگمانته) موهای ترمینال به موهای کوتاه، نازک و کمرنگ شبیه موهای ویلوس صورت می گیرد.

▪ عملکرد فیزیولوژیک آندروژنها چیست؟
ـ آندروژن ها هورمونهای استروئیدی هستند که به گیرنده های داخل هسته سلول باند شده و سبب بروز تاثیرات ژنتیک می شوند. آندروژن ها واسطه های موثر بر رشد موی ترمینال در سراسر بدن هستند. فعالیت آندروژن روی افرادی که از لحاظ ژنتیک استعداد آلوپسی دارند سبب مینیاتوری شدن فولیکول های موی سر بصورت یک طرح مشخص میشود. در مقابل با بلوغ جنسی، آندورژن ها باعث بزرگ شدن موهای ویلوس و تبدیل به فولیکول های موی ترمینال در ناحیه زیر بغل و پوبیس در هر دو جنس و در صورت، سینه و اندام ها در مردان می شود.
در مردان مبتلا به MPHL مینیاتوری شدن فولیکولها علت حساسیت ارثی فولیکولهای موی سر نسبت به سطح آندروژن خون ایجاد می شود. بالا رفتن آندروژن سبب رشد موهای زائد در زنان میشود که به آن هیرسوتیسم گفته می شود. این اثر دوگانه آندروژن ها روی موهای سر و بدن هنوز به خوبی شناخته نشده است.
▪ آندروژنها چه تغییری در چرخه رشد مو ایجاد کرده و با چه مکانیسمی عمل میکنند؟

ـ در این بیماری به علت کاهش طول مدت آناژن، چرخه رویش مو تسریع شده و تعداد موهای موجود در فاز تلوژن افزایش می یابد. این امر منجر به کاهش مشخصی در نسبت موهای آناژن به تلوژن می شود. این نسبت در حالت طبیعی ۶ تا ۸ به ۱ است که به ۱ تا ۳ به ۱ می رسد. همراه تغییرات ایجاد شده در سیکل رشد مو، موها پروسه ای تحت عنوان مینیاتوری شدن فولیکولار(follicular miniaturization) را با کمی تفاوت در مرد و زن می گذرانند که طی آن موهای بزرگ ترمینال به موهای نازک شبیه ویلوس تبدیل می شوند.

در افرادیکه از لحاظ ژنتیک مستعد ریزش مو هستند آندروژن به گیرنده های داخل هسته سلول متصل شده و با هسته سلول وارد فعل و انفعال میشود. به این ترتیب تولید پروتئین تغییر یافته و سبب ظریف شدن فولیکولهای مو شده و در نتیجه چرخه رشد مو را به لحاظ زمانی تغییر میدهد.
به مرور زمان فولیکولهای موی مینیا توریزه شده موهایی کوتاهتر، نازکتر و کمرنگ تر ایجاد کرده و گاه تولید مو به کلی قطع میشود. موهای مینیاتوری همچنین زمان طولانی تری را در فاز تلوژن (استراحت) به سر میبرند. این موها رنگدانه کمتری دارند و قطر آنها کاهش یافته و از حداقل معادل ۰۸/۰ میلی متر به زیر ۰۶/۰ میلی متر می رسد.
میزان مینیاتوری شدن فولیکول ها در زنان در سنین پس از یائسگی به شدت و وسعت مردان نیست. به علاوه این اتفاق در زنان به شکل موزائیکی می افتد و در ناحیه تحت تاثیر پروسه ریزش مو قطر موهای مجاور هم یکسان نیست در حالیکه در مردان طرح یکنواخت تری را نشان می دهد.
▪ در مورد آلوپسی آندروژنتیک در زنان هم توضیحی بفرمایید.
ـ حدود ۲۰ تا ۴۰ میلیون خانم در US مشکل نازک شدن موها را دارند. خانمها معمولا مشکل ریزش مو یا آلوپسی را به شکل متفاوت تری تجربه می کنند. مطالعات اخیر نشان می دهند که احتمالا از ریزش مو در خانمها مشکل ارث بیش از آقایان مطرح است.
بر خلاف پاتوفیزولوژی شناخته شده برای MPHL در مردان، تاثیر آندروژن بر FPHL در زنان کمتر روشن شده است. در پوست سر زنان مبتلا به آلوپسی، ممکن است ریزش مو در زنان با علائم دیگری از افزایش آندروژن مثل هیرسوتیسم و آکنه، بی نظمی در پریود و نازایی همراه باشد. بر خلاف MPHL در مردان، طاسی کامل در زنان بندرت در سنین پیش از یائسگی دیده می شود. هر چند زنان در سنین پس از یائسگی ممکن است طرح طاسی سرشان بیشتر شبیه MPHL باشد. ریزش مو در خانمها می تواند در هر سنی پس از نوجوانی آغاز شود ولی معمولا پس از زایمان یک بچه، در طول منوپوز یا پس از هیسترکتومی توتال خود را نشان می دهد. در اغلب موارد ریزش مو در خانمها سبب طاسی کامل نمی شود و مشخصه آن این است که خط جلوی پیشانی باقیمانده و از بین نمیرود.
▪ در حال حاضر چه روشهای درمانی برای این بیماری وجود دارد؟
ـ اولین خط درمان در هر دو جنس در آلوپسی آندروژنتیک ماینوکسیدیل است که در مردان در صورت استفاده همراه با ترتینوئین تاثیر درمانی بهتری دارد. داروی موثر دیگر در مردان فیناستراید است. در مورد خانمها از درمانهای کمکی مانند استروژن(قرصهای جلوگیری از حاملگی)، یا اسپیرونولاکتون استفاده می شود. داروهای دیگری مثل سیپروترون استات، پروژسترون و فیناستراید در خانمها و سایمتیدین و داروهای گیاهی در هر دو جنس هنوز توسط FDA تایید نشده ولی مورد استفاده قرار می گیرد. روش درمانی دیگر جراحی یا پیوند مو است که انواع مختلفی دارد که پرداختن به آن در اینجا سبب اطاله کلام میشود

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »