آشنایی با کم خونی فقر آهن

آذر ۳, ۱۳۹۳ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, مشروح اخبار

كم‌خوني وضعيتي است كه در آن تعداد يا اندازه گلبول‌هاي قرمز و يا مقدار هموگلوبين موجود در خون كاهش يافته و تبادل اكسيژن و دي‌اكسيدكربن بين خون و سلول‌هادچار اختلال مي‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از علل ايجادكننده كم‌خوني مي‌توان كمبودهاي تغذيه‌اي، خونريزي، ناهنجاري‌هاي ژنتيكي، بيماري‌هاي مزمن و يا مسموميت‌هاي دارويي را نام برد. منظور از كم‌خوني‌هاي تغذيه اي كم‌خوني‌هايي است كه در اثر دريافت ناكافي مواد مغذي ايجاد مي‌شوند.

آیا می دانید ؟

فقر آهن شایعترین علت کم خونی در جهان است .
40 درصد جمعیت جهان دچار فقر آهن هستند .
چه نکاتی در رژیم غذایی می تواند به درمان کم خونی فقر آهن کمک کند ؟
چه غذاهایی جذب آهن را مختل می کنند و چگونه باید با این مشکل مقابله کرد ؟
کم خونی فقر آهن سالانه چندین میلیون ضرر اقتصادی به همراه دارد.
به احتمال بیش از 30 درصد شما هم دچار کم خونی فقر آهن هستید .
کم خونی فقر اهن موفقیت تحصیلی و آینده کودکان را تهدید می کند .
کم خونی یکی از علل مهم مرگ و میر زنان باردار است .
بیش از نیمی از زنان باردار و کودکان زیر 2 سال دچار کم خونی فقر آهن هستند .
علائمی همچون ضعف و خستگی ، رنگ پریدگی ، سرگیجه ، عدم تمرکز ، کاهش یادگیری و افت بهره وری می تواند با کم خونی ارتباط داشته باشد .

آنمی فقر آهن

کمبود آهن و آنمی ناشی از آن یکی از شایع ترین مشکلات تغذیه ای جهان است . بیش از 2 میلیارد نفر از مردم جهان دچار کم خونی و کمبود آهن هستند .

چنانچه برای ساختن گلبول های قرمز خون ، آهن به مقدار کافی در دسترس بدن نباشد ابتدا فرد از ذخائر آهن بدن خود استفاده می کند ، سپس در صورت ادامه کمبود، ذخائر آهن بدن کاهش می یابد . زمانی که کمبود آهن ادامه یابد، ذخائر آهن بدن تخلیه می شود و کم خونی فقر آهن بروز می کند . پس کاهش ذخایر آهن بدن  طی 3 مرحله اتفاق می افتد:

1- تخلیه ذخائر آهن :

در این مرحله ذخائر آهن به دلیل کاهش ورود و جذب آهن و یا اتلاف آن کاهش می یابد و نشانه آن کم شدن غلظت فریتین است . هر چند این مرحله اثرات واضحی بر عملکرد انسان ندارد ولی نشانگر یک وضعیت هشدار دهنده و مرزی است ، بطوریکه هرگونه کاهش بعدی میزان آهن بدن باعث کاهش سطح ترکیبات عملکردی مثل هموگلوبین و بروز اثرات آن و کاهش بهره وری خواهد شد .

2- فقر آهن:

در این مرحله ذخائر آهن بدن تخلیه شده بعلاوه جذب آهن در برابر اتلاف آن کافی نیست در نتیجه ساخت گلبول قرمز همراه با فقر آهن صورت می گیرد و نشانه آن کاهش غلظت هموگلوبین به‌ دلیل اختلال در ساخت آن است، در این مرحله اختلالات عملکردی متناسب با سطح کمبود آهن بروز می کند .

3- کم خونی فقر آهن :

این مرحله شدیدترین شکل کمبود آهن است، بدین ترتیب که پس از تخلیه ذخائر آهن بدن و افزایش اتلاف آهن در مقابل کاهش جذب آن ، اثرات شدید عملکردی فقر آهن بروز می کند كه نشانه آن کاهش بیش از پیش غلظت هموگلوبین  بعلاوه تغییر شکل گلبولهای قرمز بصورت کوچک شدن و کمرنگ شدن ( میکروسیتیک و هیپوکرومیک ) می باشد .

علل :

1- دریافت ناکافی آهن در مقایسه با نیاز بدن بعلت:

کمبود آهن در رژیم غذایی روزانه  که عوامل زمینه ای همچون :  توانایی خانواده ها در تأمین غذای کافی با کمیت و کیفیت مطلوب در طول سال برای تمام اعضا ی خانواده، مراقبت تغذیه ای و بهداشتی از بانوان در سنین باروری و کودکان ، دسترسی خانواده ها به خدمات بهداشتی با کیفیت مناسب و محیط سالم ، میزان فقر ، بی سوادی و دیگر محرومیت های اجتماعی در ان دخیل هستند .

2- کاهش جذب آهن مصرفی بعلت :

کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی
مصرف کم مواد افزاینده جذب آهن و مصرف زیاد مهارکننده های جذب آهن (چون : مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا )
گیاهخواری بعلت پایین بودن جذب آهن موجود در غذاهای گیاهی مثل حبوبات و سبزیجات
ابتلای مکرر به بیماریهای عفونی مثل اسهال و عفونت های تنفسی که بعلت بی اشتهایی و کم شدن جذب ، موجب کمبود آهن می شوند .+

3- افزایش اتلاف آهن موجود در بدن بعلت :

خونریزی شدید در دوران قاعدگی
بیماریهای دستگاه گوارش مثل زخم معده ، زخم اثنی عشر و هموروئید
ابتلا به آلودگی های انگلی مثل ابتلا به کرم های قلابدار و ژیاردیا
تخلیه ذخائر آهن در بدن زنان بعلت بارداری های مکرر و با فاصله کمتر از 3 سال

4- افزایش نیاز بدن به آهن در دوران بارداری و رشد ( سنین کودکی و نوجوانی)

چه افرادی در معرض کمبود آهن و کم خونی فقر آهن قرار دارند؟

1- زنان در سنین باروری بویژه زنان باردار

در دوران بارداری به علت رشد جنین ، جفت و افزایش حجم خون مادر ،نیاز به آهن افزایش می یابد .

بارداری های مکرر به خصوص با فاصله کم موجب تخلیه ذخائر آهن بدن مادر می شود .

2- کودکان خردسال

کودکانی که با شیر مادر تغذیه نمی شوند چون اهن شیر مادر بهتر از سایر شیرها جذب می شود .
نوزادان کم وزن ( کمتر از 2500 گرم ) از 2 تا 3 ماهگی ممکن است دچار کمبود آهن شوند .
کودکان 2 تا 5 سال به علت ابتلا به عفونت های شایع دوران کودکی ( اسهال و عفونت های تنفسی ) و آلودگی های انگلی در معرض کمبود آهن قرار دارند .

کم خونی فقر آهن در 2 سال اول زندگی ، اثرات غیر قابل جبرانی بر رشد و تکامل مغزی کودک دارد.

3-نوجوانان

دختران و پسران نوجوان به علت جهش رشد به آهن بیشتری نیاز دارند و دختران نوجوان به علت شروع عادت ماهیانه بیشتر در معرض خطر کم خونی قرار دارند .

عوارض سایکو سوشیال کم خونی فقر آهن:

1- در شیر خواران و کودکان :

اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم اعصاب حرکتی
اختلال در تکامل گفتاری
کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی
تغییرات رفتاری (بی تفاوتی، خستگی، بی حسی)
کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت ها

کم خونی فقر آهن در دوران شیرخوارگی و اوایل کودکی موجب کاهش ضریب هوشی می شود.

2- در زنان باردار :

ضعف و ناتوانی بدنی
افزایش خطر مرگ و میر مادر به هنگام زایمان
افزایش خطر تولد نوزاد کم وزن ، نارس و سقط جنین
3-در بزرگسالان (هر دو جنس) :
کاهش قدرت کاری و ظرفیت یادگیری
خستگی زودرس

تشخیص:

فقر آهن و کم خونی ناشی از آن از دو طریق علائم بالینی و شاخص های آزمایشگاهی قابل تشخیص است .

1- علائم بالینی:

با توجه به میزان و شدت تخلیه ذخائر آهن در بدن شامل:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم
خستگی زودرس
سیاهی رفتن چشم
سرگیجه
سردرد
تهوع
بی اشتهایی
بی تفاوتی
خواب رفتن و گزگز دست و پاها
کاهش توان کاری و مقاومت بدن
تمایل به خوردن مواد غیر معمول مثل : مهر یاخاک ، یخ ، برنج خام ، ماکارونی خام
در مراحل پیش رفته : تغییر شکل ناخن ها ، ورم قوزک پا و تنگی نفس همراه با تپش قلب می باشد .

شایان ذکر است با توجه به عمومی بودن بسیاری از علائم فوق ، بروز هر یک از آنها به تنهایی نمی تواند فقر آهن و کم خونی را اثبات نماید و بایستی از همراهی دیگر علائم و نشانه هاي آزمایشگاهی در جهت تشخیص قطعی استفاده نمود .

از طرف دیگر ممکن است فقر اهن و کم خونی در ابتدا علائم فوق را ایجاد نکند ، لذا مراجعه به پزشک و بررسی دوره ای سطح شاخص های آزمایشگاهی همچنین استفاده از روشهای پیشگیری در کنترل‌فقر‌آهن ضروری به نظر می رسد .

2 – شاخص های آزمایشگاهی :

اساس تشخیص فقر آهن اندازه گیری شاخص های آهن در خون محیطی است .این شاخص ها شامل:

آهن
TIBC ( ظرفیت کل اتصال آهن )

فریتین :

سطح فریتین نشانگر ذخیره آهن بدن است و چنانچه به کمتر ازng/ml  12 کاهش پیدا کند قویاً فقر آهن را مطرح می کند .

اشباع ترانسفرین ( نسبت آهن سرم به غلظت ترانسفرین یا TIBC)

فقر آهن باعث کاهش آهن سرم ، افزایش TIBC ،کاهش فریتین و کاهش اشباع ترانسفرین می شود.
متداولترین شاخص های مورد استفاده در کم خونی فقر آهن : میزان هموگلوبین و هماتوکریت است .
نکته قابل توجه این است که میزان هموگلوبین و هماتوکریت بسته به سن ، جنس، بارداری، ارتفاع، استعمال دخانیات و احتمالاً عوامل ژنتیکی متفاوت می باشد .

سطح بحرانی هموگلوبین (گرم در دسی لیتر )

– کودکان 6 ماهه تا 5 ساله  کمتر از 11
– کودکان 6 تا 14 ساله  کمتر از 12
– مردان بزرگسال  کمتر از 13
– زنان بزرگسال غیر باردار  کمتر از 12
– زنان باردار  کمتر از 11

اگر میزان هموگلوبین و هماتوکریت از سطوح بحرانی پایین تر بیافتد ، افراد دچار کم خونی می شوند .

اما یافته های اصلی کم خونی فقر آهن یعنی کوچک و کم رنگ شدن گلبولهای قرمز ( میکروسیتوز و هیپوکرومی ) همچنین اشکال غیر طبیعی گلبول قرمز که در صورت فقر آهن شدید ایجاد می شوند در مراحل اولیه در لام خون محیطی وجود ندارند .

نکته قابل توجه این است که ممکن است فردی دچار کمبود آهن باشد اما هنوز میزان هموگلوبین خون او کاهش نیافته باشد. بنابراین اگر فردی دائماً احساس خستگی و ضعف می کند ممکن است دچار کمبود آهن باشد و باید به پزشک مراجعه نماید .

پیشگیری و کنترل :

1- مکمل یاری :

مکمل یاری با آهن دارویی که فروسولفات می باشد  متداولترین روش برای کنترل کم خونی است . مکمل یاری معمولاً 3 هدف کلی را دنبال می کند :

پیشگیری از بروز فقر آهن
پیشگیری از پیشرفت فقر آهن به سوی کم خونی
درمان کم خونی فقر آهن

طبیعی است در برخورد با مشکل کم خونی بانوان، فقط درمان کوتاه مدت دوران بارداری یعنی زمانی که نیاز به آهن به حداکثر می رسد، کارا و موثر نخواهد بود .
افزایش ذخائر آهن دختران علاوه بر اثرات سریع بر بهره وری آنها، موجب بهبود ذخائر آهن در اولین بارداری نیز خواهد شد .

مکمل یاری علاوه بر بهبود وضعت آهن نوجوانان،می تواند منجر به بهبود رشد هم بشود .
بطورکلی در مناطقی که شیوع کم خونی در زنان باردار حداقل 30 درصد باشد مکمل یاری تمام زنان باردار و کودکان 6 ماهه تا 5 ساله ضروری است .

2- راهکارهای اساسی برای پیشگیری از کمبود آهن و کم خونی فقر آهن

– از  منابع غذایی حاوی آهن مانند : گوشت ، جگر، تخم مرغ، سبزیجات برگ سبز ( جعفری ، اسفناج )، میوه های خشک (برگه ها) ، مغزها ( پسته ، بادام ، فندق ، گردو … ) استفاده نمایید .
– همراه با غذا گوجه فرنگی ، کاهو ، کلم ، فلفل سبز دلمه ای و یا سبزیجات تازه (سبزی خوردن ) و بعد از غذا میوه جات بخصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشند استفاده نمایید .
– از غلات و حبوبات جوانه زده استفاده نمایید زیرا جوانه زدن غلات و حبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریباً 2 برابر می شود .

در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان

– از انواع خشکبار مثل توت خشک ، برگه آلو ، انجیر خشک ، کشمش ، و… به عنوان میان وعده استفاده نمایید .

به خانواده ها آموزش دهید:

– از نانی که از خمیر ورنیامده و با جوش شیرین تهیه شده باشد استفاده ننمایندزیرا جذب آهن را کاهش می دهد .
– مصرف آهن تکمیلی در گروههای در معرض خطر از جمله زنان باردار و کودکان از زمان شروع تغذیه تکمیلی (6 ماهگی ) تا 2 سالگی
– با جمع آوری و دفع زباله ها از بیماریهای عفونی روده ای که توسط حشرات و جوندگان منتقل می شوند جلوگیری نمایند .
– برای جلوگیری از آلودگی های انگلی اصول بهداشت فردی را رعایت نمایند .

به مادران باردار آموزش دهید:

– از پایان ماه چهارم بارداری تا 3 ماه پس از زایمان روزانه یک قرص آهن مصرف کنند .
نیاز زنان باردار به دریافت قرص آهن حیاتی است .زیرا 40 درصد مرگ و میر هنگام زایمان ناشی از کم خونی شدید فقر آهن است .

– برای کاهش عوارض احتمالی ناشی از مصرف قرص آهن مانند : تهوع ، درد معده ، یبوست و … قرص آهن را همراه یا بلافاصله بعد از غذا مصرف نمایند

بیماری های قلبی عروقی روزانه جان 16 نفر از مازندرانی ها را می گیرد

DRAarabiبیماری های غیرواگیر، از مشکلات بهداشتی جدید عصر تکنولوژی و مدرنیته و شهرنشینی به شمار می آید. در میان بیماری های غیرواگیر مهمترین مشکل، بیماری های قلبی عروقی است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بیماری های قلبی عروقی روزانه جان 16 نفر از مازندرانی ها را می گیرد و از طرف دیگر یکی از مشکلات اصلی و عمده بهداشتی در استان مازندران شیوع بالای چاقی، اضافه وزن و رواج الگوهای غلط غذایی و کم تحرکی در قشر بزرگی از شهروندان می باشد. طبق آخرین آمار بیش از 60 درصد خانم های مازندرانی در سنین 15 تا 64 سالگی دچار چاقی یا اضافه وزن هستند و این یک معضل بهداشتی جدی به شمار می رود.

چاقی، اپیدمی خاموش عصر جدید است که خطر آن از اپیدمی بسیاری از بیماری های واگیر به مراتب بیشتر و پیچیدگی آن بعنوان یک معضل بهداشتی صد چندان زیادتر است.

دکتر اعرابی، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی مازندران گفت: خطر بروز بیماری های قلبی عروقی بعنوان عامل نخست مرگ در استان مازندران در استان ما رو به افزایش است.

استان مازندران چاق ترین استان در کشور است این در حالی است که می دانیم مشکل چاقی باعث کلکسیونی از بیماری های مزمن می شود که می توان به مهم ترین آن ها یعنی بیماری های قلبی عروقی اشاره کرد. چاقی علاوه بر اینکه یک عامل خطر شناخته شده برای ابتلاء به بیماری هایی مثل فشار خون بالا، دیابت، اختلال چربی خون و نهایتاً بیماری قلبی عروقی است در ابتلاء به انواع دیگری از بیماری های غیرواگیر نیز نقش اساسی دارد مانند اقسامی از بدخیمی¬ها، کبد چرب، اختلالات روحی روانی، مشکلات تنفسی و کاهش کیفیت زندگی.

هم اکنون بسیاری از صاحب¬نظران دنیا چاقی را یک بیماری مزمن می دانند که ماهیت پیشرونده و بدون علامت دارد به همین علت اصطلاحاً به افزایش آن “اپیدمی خاموش” می گویند.

وی عنوان کرد: درست است که در بسیاری از موارد دیابت و فشار خون بالا زمینه ارثی دارد ولی تحقیقات علمی نشان داده که حتی در این افراد می¬توان در بسیاری از اوقات با تغییر سبک زندگی از بروز بیماری پیشگیری کرد.

وی در ادامه افزود: تغییر سبک زندگی بدون تمرکز بر رفتار و مقدمات روانی و روحی آن مانند وجود آرامش و طمأنینه و درک فرد از ارزش و معنی دار بودن زندگی ممکن نیست و اصولاً در عصر جدید به منظور حفظ و رعایت بهداشت قلبی عروقی نمی توان صرفا به توصیه های ساده اکتفا کرد و عمل به این توصیه ها فارغ از مشغله ها، برنامه و هدف زندگی و مهارت های پایه زندگی کردن امکان نخواهد داشت.

دکتر اعرابی معاون بهداشتی دانشگاه با تأکید بر مفهوم خودمراقبتی به عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی اشاره کرد و افزود مفهوم بهداشت فردی از توجه به بیماری های مسری به بیماری های غیرواگیر معطوف شده؛ در حال حاضر اگر کسی تحرک کافی نداشته باشد، بهداشت را رعایت نکرده؛ اگر کسی زیاد غذاهای آماده و سریع و یا غذاهای چرب و پرنمک استفاده کند، غیربهداشتی عمل کرده، خطر غذاهای بیرونی برای بچه های ما از مواد غذایی میکروبی به غذاهای پرچرب و پرنمک تغییر یافته است ما الآن باید در فکر ذائقه بچه های خودمان باشیم تا به غذاهای کم نمک تر عادت کنند، یا مثل ژاپنی ها بتوانند هفته ای حداقل دو بار ماهی بخورند، ذائقه شان عادت کند حداقل هفته ای 3-2 بار حبوبات مصرف کنند، بتوانند با رعایت احتیاط و ایمنی، بازی و تفریح سالم داشته باشند، زیاد تلویزیون تماشا نکنند زیاد پشت کامپیوتر نشینند، بیشتر ورزش کنند و در عین حال بلد باشند از خودشان مراقبت کنند و به فکر سلامتی خودشان باشند.

دکتر اعرابی همچنین افزود تحلیل های اپیدمیولوژیک ما نشان می دهد در دهه های آینده با افزایش بروز بیماری هایی مانند فشار خون بالا، دیابت، سایر بیماری ها و سرطان ها ی مرتبط با چاقی رو به رو خواهیم بود جمعیت استان در دهه های آتی رو به سالمند شدن می رود و همین موضوع خطر بروز مشکلات قلبی عروقی را بیشتر می کند. مردم عزیز ما باید بدانند که پیشگیری از بیماری قلبی عروقی بسیار ساده تر و ارزان تر از درمان مشکلاتی مثل: درد قلبی و تنگی نفس ناشی از گرفتگی رگ های خون رسان به عضله قلب و نارسایی قلبی است.

هزینه ها و مخارج تشخیصی و درمانی این عوارض مانند آنژیوگرافی و عمل جراحی عروق کرونر ممکن است قابل توجه باشد علاوه بر آن، باید ناتوانی و کاهش کیفیت زندگی را هم به فهرست مشکلات خانواده ها اضافه کرد. ما برای جلوگیری از این روند یک پنجره فرصت کوتاه چند ساله در اختیار داریم تا الگوی زندگی جوانان و میانسالان خود را تغییر دهیم، سبک زندگی خانم ها و بچه-های خود را عوض کنیم.
چیزهایی مثل پفک، چی پلت و چی توز و اسنک و نظایر اینها برای بچه های ما ضرر دارند. ممکن است سوال پیش بیاید آنها مجوز بهداشت دارند؟ این قضیه کمی نیاز به توضیح دارد: غلات حجیم شده ارزش غذایی ندارند. مجوز بهداشت داشتن اینها و بسیاری از چیزهای بسته بندی شده به معنای تولید در شرایط بهداشتی است نه اینکه خوردن اینها ضرری نداشته باشد.

فراموش نکنیم که همه مواد بسته بندی شونده برای آنکه زود فاسد نشوند؛ دارای مواد نگهدارنده هستند سرطان زایی مواد نگهدارنده چیزی نیست که کسی بتواند آن را انکار کند. کم ضررترین مواد نگهدارنده خود نمک است، ثابت شده است که نمک فشار خون را بالا می برد، فشار خون بالا یک بیماری بی علامت و مهم ترین خطر برای بیماری های قلبی عروقی است.

نمک موجود در پفک و پیتزا و چیپس باعث می شود بچه های ما به غذاهای شور عادت کنند و بزرگتر که می¬شوند شورخوار شده و روی غذایشان نمک پاشیده یا به تنقلات شور روی بیاورند، از طرف دیگر چیپس و انواع پفک هایی که نام بردیم، در مقدار زیادی روغن با حرارت بالا عمل می آیند، روغن در حرارت بالا سرطان زا می شود مگر آنکه از نوع روغن جامد باشد، از سوی دیگر روغن جامد باعث چاقی و رسوب چربی در دیواره رگ ها می شود ضمناً دلیل خوشرنگ بودن این محصولات این است که به آن ها کمی رنگ هم اضافه می شود تا بچه ها از ظاهرشان خوش شان بیاید، نکته اینجا است که ما رنگ بهداشتی نداریم، بجز تعداد معدودی، رنگ زرد موجود در پفک ها از نوع رنگ های مصنوعی است. رنگ ذاتاً از نظر تأثیر بر سلول های بدن یک ماده نامطمئن است که براساس مقالات جدید علامت سؤال جدی روی برخی از آن ها ست، نمک و چربی بالا هم طبق شواهد علمی سرطان زا است؛ به دلایل فوق خوردن غلات حجیم شده بدون شک می تواند خطرناک باشد و یقیناً خوردن آن ها بعنوان نیم¬چاشت برای بچه مدرسه ای ها خوب نیست.

بد نیست اشاره کنیم که اینها طبق ماده 37 قانون پنجم توسعه و فهرستی که از طرف وزارت بهداشت اعلام شده است، جزء کالاهای آسیب رسان شناخته شده اند و تبلیغات شان طبق قانون ممنوع است، ولی متاسفانه تبلیغاتشان در رسانه های مختلف حتی رسانه ملی ادامه دارد به همین دلیل لازم است با عزم ملی و استانی و با هماهنگی و همکاری های نزدیک بین مسئولین همه دستگاهها و سازمانها، سیاست های مرتبط با سلامت اجرایی ایجاد شود.

انچه مسلم است بطور قطع ما باید روی ذائقه بچه¬های خودمان کار حساب شده ای بکنیم تا دچار مشکل کشورهایی مثل آمریکا نشویم که الآن با این معضل دست به گریبان هستند. یک نسل از آن ها چاقی مفرط دارند و حتی در تیتر روزنامه ها و مجلاتشان می نویسند عمر بعضی شان از پدر و مادر خودشان کمتر خواهند بود.

“پزشکان خانواده واعضای تیم سلامت استان ، در شناسایی زود هنگام بیماری های قلبی عروقی بسیار موثرند” بنا به اظهار دکتر نادر آهنگر معاون فنی مرکز بهداشت استان ، مردم مازندران از نظر برخی از عوامل خطر مربوط به بیماری های قلب و عروق در رتبه نخست کشور قرار دارند.

طبق نتایج تحقیقات متواتر حوزه سلامت و بررسی کشوری عوامل خطر غیرواگیرکه سال های اخیر انتشار یافته، ما مازنی ها در مقوله چاقی و اضافه وزن ، کلسترول بالای خون (چربی مضر برای قلب) و مرض قند که همگی به عنوان عوامل خطر اثبات شده بیماری های عروقی قلب قرار دارند، متاسفانه در مقایسه با دیگر استان ها از نرخ بالایی برخوردار بوده که این مهم سیاستگذاری و برنامه ریزی متولیان حوزه سلامت استان را در مقابله با این عوامل خطر ، بیش از پیش می نماید.

معاون فنی مرکز بهداشت استان ادامه داد که در راستای اجرای این اقدامات مقابله ای متولیان سلامت استان علاوه بر مشارکت جامعه و توانمندسازی آنان در اجرای برنامه های خود مراقبتی ، بیشترین تکیه شان به بازوان پرتوان پزشکان خانواده و اعضای تیم سلامت مناطق روستایی و شهری در بخش های دولتی و خصوصی ، به عنوان اولین وعملیاتی ترین سطح ارئه خدمات بهداشتی درمانی می باشد. برنامه پزشک خانواده روستایی که شروع آن دراستان از سال 1384بوده هم اکنون با 304 پزشک خانواده، 334 ماما به عنوان دستیار و همکاری دیگر اعضای تیم سلامت توانسته علاوه براجرای برنامه ویزیت پایه و تکمیل پرونده الکترونیک سلامت جمعیت تحت پوشش، در امر غربالگری بیش از 90درصد گروههای جمعیتی بالای 30 سال مناطق روستایی از نظر بیماری فشارخون و دیابت ، شناسایی 35807بیمار مبتلا به بیماری دیابت (قدیم وجدید) و پوشش 80 درصدی مراقبت از این بیماران ، و شناسایی زودهنگام عوارض قلبی وعروقی این مخاطرات موفق باشند.

دکتر آهنگر اجرای برنامه پزشک خانواده شهری در استان از سال 1391را نیز از فرصتهای طلایی بوجود آمده در امر مقابله با بیماری های قلب و عروق و شناسایی زود هنگام آن بیماری ها دانسته وانجام 578148 ویزیت پایه در مناطق شهری استان، شناسایی 2586مورد نارسایی قلبی در درجات ابتدایی،6695مورد بیماری ایسکمیک قلبی ،26824مورد بیماری فشارخون و 22547مورد بیماری دیابت را تاکنون از برکات و اثرات اجرای این برنامه در سطح اول ارائه خدمات بهداشتی درمانی در مناطق شهری استان بیان نمودند. ایشان اظهار داشتند که درحال حاضر تعداد 91 پزشک در مراکز دولتی مجری برنامه پزشک خانواده شهری و تعداد 353 پزشک بخش خصوصی و دستیارانشان در پایگاههای پزشک خانواده آمادگی لازم را برای اجرای بسته های خدمتی پیشگیری از عوامل مستعد کننده بیماری های قلبی و عروقی و پیگیری موارد شناسایی شده دارند .

رقیه زکی زاده مدیر گروه پیشگیری و مبارزه با بیماری های غیرواگیر در این نشست ادغام برنامه پیشگیری و مبارزه با بیماری فشار خون بالا را نقطه امیدی برای مبارزه با سایر انواع مشکلات مرتبط با بیماری های مزمن غیرواگیر دانست که به نحوی با سبک زندگی مربوط هستند مانند توسعه ورزش همگانی و ترویج فعالیت بدنی در جامعه، بهبود وضعیت تغذیه در خانواده ها برای پیشگیری از چاقی و هم چنین تنفر از انواع دود دخانیات در بچه ها. از طرفی همه اینها مانند دخانیات، غذاهای سرخ کردنی، الگوی زندگی شهرنشینی، غذاهای آماده، رفاه¬زدگی و کم تحرکی که باعث انواع بیماری ها مانند چاقی، اختلال چربی خون، اختلال قند خون و فشار خون بالا و انواع سرطان ها مشکلات پیچیده عصر تجدد و وارادات غرب هستند که نیاز به اصلاح زندگی به سبک ایرانی و اسلامی دارند.

وی با اشاره به این نکته که با خدمات ارزان قیمت مراقبت های اولیه بهداشتی درمانی می توان به جنگ این قاتلین شماره یک انسان موفق شد؛ یادآوری نمود: افراد باید اینطور در نظر بگیرند که ممکن است زمینه ارثی دیابت، فشار خون بالا، سکته قلبی و سکته مغزی در ایشان باشد و بهتر است تحت بررسی قرار بگیرند؛ ممکن است نیاز باشد فشار خون شان را اندازه گیری کنند و عددش را هم به خاطر بسپارند، شاخص های چاقی، قند خون شان و چربی های خون-شان را اندازه بگیرند تا خطر این بیماری را در خودشان ارزیابی کنند. هر چه سن فرد بالاتر می رود، خطر ابتلاء بیشتر می شود لذا ما توصیه می کنیم فرد بطور منظم اینها را اندازه بگیرد و رقم شان را به خاطر داشته باشد تا هر دفعه با دفعه قبل مقایسه کند.

امسال تأکید ما بر خودمراقبتی برای پیشگیری و هم کنترل عوامل خطر قابل اصلاح بیماری های قلبی عروقی است یکی دیگر از تأکیدات ما اندازه گیری فشار خون از سوی تمامی افراد بزرگسال بویژه کسانی که پا به سن می گذارند، است.

درباره اندازه گیری فشار خون در منزل اخیراً در دنیا زیاد تأکید می شود. توصیه ما این است در هر خانواده یک نفر نحوه اندازه گیری فشار خون را یاد بگیرد و هر چند وقت فشار همه اعضای خانواده را بگیرد. خصوصاً در خانواده هایی که بیمار دیابتی یا فشار خونی دارند، حتماً باید فرد فشار خونش را مرتباً اندازه بگیرد و ارقام آن را یادداشت کند.

ایشان اضافه کرد شعار روز جهانی قلب امسال آن است که همه بخش های جامعه و همه مردم باید دست به دست هم دهند تا در زندگی، کار و تفریح انتخاب هایی را داشته باشیم که سلامت قلب و عروق ما را بالا می برند.

علیرضا شمس معطر کارشناس پیشگیری و مبارزه با بیماری های قلبی عروقی ضمن اشاره به آخرین آمار و ارقام درباره تعداد بیماران فشار خون بالا تأکید کرد مردم باید اطلاع داشته باشند که فشار خون بالا یک بیماری بی علامت است که درست به همین دلیل بی علامت بودن «قاتل خاموش» لقب گرفته و مهمترین عامل سکته قلبی و سکته مغزی است.

خیلی از مردم نمی دانند که فشار خون بالا اکثراً هیچ علامتی ندارد اختلال چربی خون هم هیچ علامتی ندارد؛ جالب اینکه دیابت نوع دو (دیابتی که در بزرگسالان ایجاد می شود) هم علامت خاصی ندارد اکثراً اتفاقی تشخیص داده می شود و در برخی مواقع این بیماری ها متأسفانه در هنگام بروز عارضه یعنی گرفتگی رگ در قلب یا مغز تشخیص داده می شود.

کارشناس مدیریت بیماری فشار خون بالا با تأکید بر این نکته که خیلی از مردم ماهیت این بیماری ها را نمی شناسند و نداشتن آگاهی باعث ایجاد مشکلات زیادی می شود؛اظهار داشت: وقتی به کسی که هیچ شناختی از این بیماری ها ندارد و از طرفی خودش هیچ مشکلی احساس نمی کند، بگویید تو باید به بیشتر بررسی شوی، ممکن است بیماری دیابت داشته باشی یا فشار خون بالا داشته باشی، به نظرش عجیب می آید و خیلی بعید است قبول کند و به دنبال تشخیص قطعی و درمان این مشکلات برود. چون تشخیص این بیماری های به پیگیری خود فرد بستگی دارد و با یک بار ویزیت پزشک امکان پذیر نیست.

وی در ادامه توضیح داد که این بیماری ها بعد از تشخیص “کاملاً قابل کنترل” هستند و البته نه درمان به معنای ریشه-کن شدن، بلکه کنترل شدن وضعیت سلامت فرد و البته بشرط اینکه فرد به پزشک خانواده خودش مراجعه نموده و به توصیه هایش گوش دهد و هر چه بیشتر بیماری خود را بشناسد.

ایشان هم چنین خاطرنشان کرد برای ما جالب است که می بینیم خیلی از مردم حتی افراد تحصیل کرده نمی دانند فشار خون بالا و دیابت بیماری هایی بی علامت اند و باید خود فرد در فکر ارزیابی و تشخیص بیماری در خودش باشد.

وی سپس در گزارشی از وضعیت شبکه های بهداشتی شهرستان ها ی مختلف تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مازندران عنوان کرد امسال برنامه های متنوعی در سطح استان مازندران توسط مراکز بهداشت شهرستان ها تدارک و اجراء شده است.

برخی از آن ها شامل نصب پوستر و بنر: «من اندازه فشار خون خود را می¬دانم؛ شما چطور؟»، برگزاری مسابقات و گردهمایی های پیاده روی، راه اندازی پایگاه های سنجش سلامت در مراکز و در سطح شهر و از جمله مراسم نماز جمعه، اندازه گیری شاخص های چاقی، قند خون، فشار خون، ارائه خدمات مشاوره تغذیه و مراقبت پزشکی به همراه توزیع بروشور، برپایی نمایشگاه قلب سالم در مدارس و برگزاری مسابقه قلب سالم برای ترویج رفتارهای سالم و نیز نمایشگاه غذای سالم برای قلب و عروق، سخنرانی و گفتمان علمی و سایر انواع تبلیغات بهداشتی در سطح شهرها و روستاها بوده است.

مصرف زیاد پروتئین سبب کاهش میزان فشار خون و در نتیجه کاهش خطر سکته‌مغزی می شود

برای کاهش خطر بروز سکته مغزی باید به اندازه کافی پروتئین به بدن خود برسانید، زیرا مصرف پروتئین سبب کاهش میزان فشار خون و در نتیجه رفع یکی از زمینه‌های اصلی سکته‌های مغزی خواهد شد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، نتایج یک مطالعه نشان می دهد که مصرف زیاد پروتیین خطر ابتلا به سکته مغزی را کاهش می دهد.

محققان چینی که این پژوهش را انجام داده‌اند، می‌گویند به طور کلی افرادی که بیشترین مقدار پروتئین را مصرف می‌کنند در مقایسه با افرادی که کمترین مقدار پروتئین را مصرف می‌کنند . 20 درصد کمتر در معرض خطر سکته‌های مغزی قرار دارند.

بعلاوه به ازای افزایش هر 20 گرم پروتئین در برنامه غذایی افراد، چیزی حدود 26 درصد از خطر سکته مغزی آنها کاسته خواهد شد. اما این مطلب هرگز به معنای افراط در مصرف پروتئین نیست، بلکه بیشتر تاکیدش بر اجتناب از تفریط است.

قاعده طلایی اعتدال اینجا نیز برقرار است. همان‌طور که به دلایل بسیاری نباید در مصرف پروتئین بویژه پروتئین‌های حیوانی زیاده‌روی کنیم، باید مراقب باشیم مصرف کمتر از حد نیاز نیز مشکلات حادی به بار خواهد آورد که مطابق پژوهش حاضر یکی از این مشکلات می‌تواند افزایش خطر سکته مغزی باشد.

محققان دانشکده پزشکی “نانجینگ” در چین در این مطالعه با بررسی هفت مطالعه مختلف وضعیت سلامتی 254 هزار 489 بیمار را تجزیه و تحلیل کردند.

این هفت مطالعه که بطور متوسط 14 سال طول کشیده بود همگی در ارتباط با رژیم غذایی و مواد مغذی بود.

علاوه بر این هیچ یک از این مطالعات برای کشف ارتباط میان مصرف پروتیین و بروز آنی سکته مغزی طراحی نشده بود.

محققان متوجه شدند که در شش مطالعه از این هفت مطالعه ارتباطی میان مصرف زیاد پروتیین و کاهش خطر ابتلا به سکته مغزی وجود دارد و در سه مطالعه از این شش مطالعه این ارتباط از لحاظ آماری چشمگیر بود.

با این حال محققان اعلام کردند که این نتایج نیاز به مطالعات بیشتری دارد و تا آن زمان نمی توان گفت که مصرف پروتیین موجود در گوشت قرمز روش مفید و موثری برای کاهش خطر ابتلا به سکته مغزی است یا نه.

این محققان می‌گویند مصرف مناسب پروتئین به بهترین وجه ممکن خواهد توانست خطر بروز سکته مغزی را کاهش دهد. اما این سوال بلافاصله در ذهن ایجاد خواهد شد که منظور این دانشمندان از مصرف متعادل یا مناسب چه مقدار پروتئین در روز است؟

مطابق برخی پژوهش‌های آماری، بیشتر آمریکایی‌ها که به طور میانگین حدود 15 درصد کالری روزانه خود را از پروتئین‌ها دریافت می‌کنند، در واقع در زمره افرادی هستند که از این قاعده طلایی بدرستی پیروی می‌کنند.

اگر بخواهیم دقیق‌تر توضیح دهیم باید بگوییم افراد هر روز به طور متوسط 2000 کالری انرژی از طریق خوراکی‌های گوناگون به بدن خود می‌رسانند که اگر از محاسبات دقیق علم تغذیه کمک بگیریم، برای این افراد مصرف 75 گرم پروتئین در روز می‌تواند بهترین شرایط را برای پیشگیری از بروز سکته مغزی فراهم کند.

اما در اینجا هم پای تقابل کمیت و کیفیت به میان کشیده می‌شود. محققان می‌گویند مقدار مصرف پروتئین نمی‌تواند راهگشا باشد و مساله بسیار مهم دیگر این است که چه پروتئینی مصرف کنیم.

یافته‌های پژوهش اخیر نشان می‌دهد صدالبته مصرف پروتئین حیوانی بسیار مفیدتر از مصرف پروتئین‌های گیاهی است! بله کمی عجیب به نظر می‌رسد و انگار با شنیده‌های قبلی ما نمی‌خواند.

به همین دلیل است که پژوهشگران می‌گویند در این زمینه حتما باید پژوهش‌های دیگری صورت پذیرد و به همین سادگی‌ نمی‌توان این حرف را با قاطعیت پذیرفت.

با این حال آنها تاکید می‌کنند در میان پروتئین‌های حیوانی، گوشت ماهی برای پیشگیری از بروز سکته مغزی از همه مفیدتر است که خوشبختانه این یکی با دانش قبلی ما درباره برتری گوشت ماهی نسبت به گوشت دیگر جانوران هماهنگ و سازگار است.

بر این اساس، محققان تاکید می‌کنند گوشت ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا 3 و دیگر مواد غذایی مفیدی است که به کاهش فشار خون و نیز بهبود عملکرد سیستم قلب و عروق کمک می‌کند.

در مقابل، گوشت قرمز سرشار از اسیدهای اشباع و کلسترول است که می‌تواند بر سلامت قلب و عروق تاثیرات نامطلوب و منفی بگذارد. به همین دلیل به توصیه این محققان بهترین کاری که باید انجام دهیم این است که مصرف گوشت قرمز را به حداقل ممکن برسانیم و به جای آن از گوشت ماهی‌هایی مانند سالمون استفاده کنیم.

اما علاوه بر پروتئین‌های حیوانی، مواد غذایی دیگری هم وجود دارد که می‌تواند با پایین آوردن میزان فشار خون، خطر بالقوه سکته مغزی را دفع کند.

پتاسیم، منیزیم و فیبرهای خوراکی که همگی به وفور در گیاهان یافت می‌شود از مهم‌ترین این مواد غذایی به شمار می‌رود.

پس تا می‌توانید ماهی‌های چرب مثل سالمون و نیز میوه‌ها و سبزیجات سالم و مقوی مصرف کنید.

این مطالعه هفته جاری در مجله Neurology منتشر شده است .

کرفس ضدالتهاب، مسکن و مدّر است

از فوائد بیشمار گیاه کرفس می‌توان به تاثیر آن در درمان تنفس نامطبوع، عفونت مثانه، سرطان، تب یونجه و ضعف حافظه اشاره کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  کارشناسان سلامت معتقدند که اصلی‌ترین دلیل تنفس نامطبوع و بوی بد دهان عدم شست‌وشوی مناسب دندان‌هاست که در مواقع نبود مسواک و یا دهان‌شویه، خوردن کرفس راحت‌ترین و در عین حال روشی موثر برای رفع بوی بد دهان است.

به طور کلی مواد غذایی که برای بدن مفید هستند در کاهش بوی نامطبوع دهان تاثیر دارند.

کرفس همچنین حاوی ترکیب‌های ضدالتهابی، تسکین‌دهنده و مدّر است که برای درمان عفونت‌های مثانه توصیه می‌شود. تخم کرفس با افزایش ادرار به درمان عفونت‌های مجاری ادراری کمک می‌کند. همچنین گیاه کرفس برای تسکین سایر بیماری‌های التهابی توصیه می‌شود. در واقع این گیاه بهترین منبع طبیعی ترکیبات ضدالتهابی غیراستروئیدی است که برای درمان نوعی التهاب کیسه مفاصل موسوم به «بورسیت» و دیگر انواع التهاب‌ها می‌توان از این گیاه استفاده کرد.

کرفس همچنین خاصیت ضدسرطانی دارد و در جلوگیری از بروز سرطان و بهبود فعالیت گلبول‌های سفید خون که به مقابله با سرطان‌ها می‌پردازند، موثر است. همچنین از آسیب رساندن رادیکال‌های آزاد به سلول‌ها جلوگیری می‌کند.

علاوه بر این ترکیب‌های ضدالتهابی غیراستروئیدی موجود در کرفس در کاهش سطح اسید اوریک که دلیل حملات نقرسی است، موثر است. کرفس جزو اولین مواد غذایی به حساب می‌آید که علائم آلرژی را کاهش می‌دهد. همچنین مصرف این گیاه یکی از راهکارهای موثر کاهش فشار خون است.

کرفس با تحریک کردن سیستم ایمنی بدن به مقابله با بیماری‌ها کمک می‌کند.

این گیاه حاوی آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیب‌هایی است که با انواع باکتری‌ها، ویروس‌ها و التهاب‌ها مقابله می‌کند.

نکاتی برای کاهش ویار حاملگی

يكی از مشكلات دوران بارداري که مي تواند سبب بروز سوءتغذيه و اخلال در روند صحیح بارداري شود حالت تهوع است که معمولاً در اوايل ماه دوم شروع  مي شود. و تقریباً سه چهارم زنان حامله در سه ماهه اول حاملگی خود از تهوع (و بعضی اوقات استفراغ) رنج می برند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، حدود نیمی از زنان مبتلا به بیماری صبحگاهی در حدود هفته ۱۴ کاملاً بهبود می یابند. در باقی موارد، این مشکل در اکثر زنان یک ماه دیگر یا کمی بیشتر نیز طول می کشد، هر چند ممکن است در ادامه حاملگی دوباره بروز کرده و تا آخر حاملگی ادامه یابد.

نکاتی که برای کاهش علائم  ویار حاملگی باید رعایت شود :

۱ – تکرار در دفعات تغذیه و استفاده از مواد غذایی کم حجم و کم چرب .

۲ – استفاده از نان های برشته و شور و خوردن نخودچی قبل از برخواستن از رختخواب .

۳ – اجتناب از مصرف غذاهای سرخ شده ٬ پرچرب و پر ادویه مانند آش ٬ آبگوشت .

۴ – عدم استفاده از مایعات یک ساعت قبل و بعد از غذا .

۵ – از غذاهای خشک مانند تخم مرغ پخته ٬ نان برشته ٬ سیب زمینی پخته ٬ گوشت های بدون چربی ٬ حبوبات پخته شده کم آب ٬  مربا ٬ شیرینی های خشک و کم چربی بیشتر استفاده کنید .

۶ – کمی استراحت بعد از صرف غذا و استفاده از حوله خنک و یا کمپرس یخ روی معده (در صورت داشتن حالت تهوع شدید) گاها موثر می باشد.

۷ – استفاده از غذاهای انرژی زا مانند ژله و کرم کارامل توصیه می شود .

۸ – استفاده از غذاهای سرد که بوی غذا از بین رفته است و تحریک کننده نیست توصیه می شود

۹ – استفاده از لیمو ترش تازه همراه غذا نیز در کم کردن تهوع موثر می باشد .

۱۰ – برای به حد اقل رساندن حالت تهوع در صبح ناگهان از جا بلند نشوید و قبل از خروج از بستر از مواد غذایی مانند تست یا سوخاری ٬ بیسکوئیت استفاده نمایید .

آب وان حمام و استخر، مخصوصا در هتل ها بسیار خطرناک است

پژوهظگران علوم پزشکی در کشور امریکا می گویند باکتری های موجود در وان حمام بویژه در هتل ها بسیار خطرناک است . ورود آب داخل آن به دهان می تواند عواقب خطرناکی داشته باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، حمام کردن در وان آب گرم، ظاهرا بسیار دلپذیر و آرامش بخش است اما تحقیقات جدید پژوهشگران هشداری جدی برای استفاده افراد از «وان» به ویژه در هتل​ها به شمار می‌آید.

دو متخصص پوست آمریکایی درباره خطرات باکتری های موجود در وان حمام بویژه در هتل ها هشدار دادند.

این دو متخصص در تحقیقات خود دریافته اند که منشأ ابتلای انسان به بسیاری از بیماری های پوستی، باکتری های موجود در وان حمام است.

«میشل هلافزا» متخصص بیماری های پوستی، گفت: به دلیل حرارت بالای وان حمام، حتی استفاده از مواد ضد عفونی کننده شیمیایی بسیار قوی، نا کارآمد است.

یکی از باکتری هایی که به شدت در چنین محیطی رشد می کند «سودوموناس آئروژینوزا» است که ممکن است باعث التهاب های پوستی یا جوش شود. از عوارض این باکتری همچنین می توان به خارش و قرمزی پوست و تورم در اطراف پیاز مو اشاره کرد.

بیماری خطرناک «لژیون» نیز از بیماری های حاد تنفسی است که از باکتری «لژیونلا» ناشی می شود. این باکتری نیز در آب های گرم رشد می کند و امکان استنشاق آن از طریق بخار وجود دارد.

این قبیل باکتری ها همچنین ممکن است به خاطر استفاده افراد مختلف از یک «وان» انتقال یابد. این احتمال درباره باکتری های موجود در مدفوع و رسوبات آن بر روی جسم، قوی تر است.

این دو محقق آمریکایی همچنین دریافته اند که آمیخته شدن عرق انسان و رسوبات ادرار باقی مانده روی جسم با ضد عفونی کننده «کلر» در استخرهای شنا، باعث قرمزی چشم ها می شود.

آنان توصیه کرده اند، قبل از رفتن به داخل وان حمام دوش گرفته شود و پودرهای آرایشی و کرم های ضد آفتاب موجود روی پوست شسته شوند، زیرا این مواد میزان تاثیرگذاری مواد ضد عفونی کننده را تحت تاثیر قرار می دهند.

محققان مذکور همچنین بر لزوم جلوگیری از ورود آب وان یا استخر به داخل دهان تاکید کردند.

آسم کودکان

آسم یک بیماری التهابی دستگاه تنفسی است که متأسفانه میزان شیوع این بیماری و مرگ و میر ناشی از آن در دنیا رو به افزایش می باشد این بیماری رایج ترین بیماری مزمن در دوران کودکی به شمار می رود. بیماری آسم یا سندرم آسم بیماری پیچیده ای است که بسیاری از اندام ها را در بدن انسان درگیرمی کند و هنوز ابهامات زیادی در زمینه سیر تکوین این بیماری و آسیب زایی آن وجود دارد و به همین دلیل هنوز هم در جهان تشخیص و درمان این بیماری با تأخیر صورت می گیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تعریف آسم در برگیرنده این مفهوم است که ناهنجاری اساسی در آسم عبارت است از برونش ها و دلیل محکمی وجود ندارد که چرا نباید واژه آسم به کودکان با برونشیت آسماتیک راجعه یا به بالغین با برونشیت مزمن که حملات حاد در آن ها همراه است اطلاق شود.

با وجود پیشرفت در درمان آسم در ده سال اخیر آسم هم چنان یکی از بیماری های مزمن کودکان می باشد.این بیماری یکی از مسائل شایع دوران کودکی است وتقریبا ۵۰ درصد بیماران آسمی را کودکان تشکیل می دهند حداقل ۵ درصد و شاید ۱۰ درصد از تمام کودکان در طول زندگی علایمی از آسم را نشان می دهند.

آسم یکی از علل شایع غیبت کودکان از مدرسه است این غیبت شاید تا ۲۵ درصد مربوط به آسم باشد.علت ۳۳ درصد بیماری های مزمن کودکان کمتر از ۱۷ سال آسم می باشد.

آسم کودکان اغلب در ۵ سال اول زندگی ظاهر می شودو تجربیات نشان می دهد که تقریبا ۵۰ درصد کودکان علائم آسم را قبل از دو سالگی نشان می دهند.آسم کودکان برعکس بالغین در پسران شایع تر از دختران و معمولا با عوامل آلرژن شدت می یابد و یا بروز می کند.

در کودکانی که علائم اولین برونکواسپاسم قبل از پایان دو سالگی ظاهر می شود؛ آسم کمتر برگشت می نماید.همچنین در کودکانی که حمله حاد آسم خفیف است ممکن است بدون علامت ظاهر شوند و حمله تکرار نشود ولی در کسانی که حمله های شدید و مکرر دارند و یا در کسانی که در فواصل حملات آسمی دارند و حجم ریوی طبیعی نمی شود آسم مزمن می شود.

وجود اگزما و سایر آلرژی ها نشان دهنده پیش آگهی بدتر می باشد؛ به علاوه آسم در پسران شدید تر می شود. عفونت های تنفسی به خصوص ویروسی و گاهی میکروبی باعث بروز حمله آسم می شوند.

عوارض شدید آسم و مرگ ومیر بیشتر در سنین کمتر از ۵ سال اتفاق می افتد.

اگر چه درمان ها در خصوصیات طبیعی بیمار اثر چندانی ندارد ولی در درمان حمله آسم و از بین بردن برونکواسپاسم و بهبود علائم حاصل از آن وجلوگیری از مرگ بیمار موثر می باشد.

● اتیولوژی آسم کودکان:

▪ ارث: در بسیاری از موارد زمینه ارثی واضحی از حساسیت در خانواده طفل مبتلا به آسم وجود دارد.
▪ عفونت: نقش عفونت ها بخصوص ویروس ها و ویروس سنین سیال در بروز حمله حادآسم کودکان اهمیت دارد.
▪ آلرژی: بیمارانی که زمینه آلرژی و آتوپی دارند متعاقب تماس با مواد آلرژن دچار حمله آسم می شوند در اغلب این بیماراI gE سرم افزایش خواهد داشت.
▪ فاکتورهای پسیکوژنیک: نقش عوامل بیماری و فاکتورهای روانی و اثرات آن براعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک مشخص است که می تواند عامل بروز حمله آسم باشند.
اختلالات رفتاری خانواده و وقایع ناراحت کننده می توانند در تسریع بروز علائم آسم نقشی داشته باشند.
▪ مصرف داروها: مصرف بعضی از داروها از جمله آسپرین می تواند با اثر بر پر وستاگلاندین در بروز حمله آسم اثر داشته باشد؛ که نباید در کودکان آسمی آسپرین مصرف شود.
▪ هوای سرد: تغییرات هوا و استنشاق هوای سرد ،دود سیگار، می تواند عوامل و بروز دهنده عوامل باشند.
▪ ورزش: فعالیت های بدنی ورزش می تواند عامل برونکواسپاسم و بروز علائم آسم و یا ایجاد سرفه که نشانه ای از آسم است بشود.
مکانیسم برنکواسپاسم ناشی از ورزش کاملا مشخص نیست ولی برخورد هوای سرد و کاهش رطوبت را موثر می دانند.در کودکانی که گرفتگی بینی دارند و از طریق دهان هوای سرد را استنشاق می کنند امکان بروز علائم آسم تشدید می شود.
در افرادی که عمل لوزه یا آدنوئید شده است حملات آسم شدت می یابد.

● انواع آسم:

حمله آسم را برحسب شدت به چند گروه تقسیم می کنند.

▪ آسم خفیف: حملات تکرار کننده چنین است که با درمان برونکودیلاتاتور بهبود می یابد؛ خس خس سینه خفیف یک تا دو روز باقی می ماند و سپس بهبود کامل می شودو طفل بی علامت می باشد و در بین حملات کاملا سالم است.

به مدرسه می رود ، ورزش را خوب تحمل می کند خواب راحت دارد رشد طفل طبیعی است، گاه گاهی حملات آسم تکرار می شود.آسم متوسط: در این نوع از آسم حملات از آسم خفیف بیشتر تکرار می شود سرفه و خس خس سینه در بین حملات وجود دارد ورزش را خوب تحمل نمی کند ممکن است با ورزش دچار تنگ نفس و یا سرفه شود .گاهی در هنگام خواب نیز ناراحت است در چنین مواردی اگر حملات آسم خیلی به هم نزدیک و یا بیمار همیشه در هنگام خواب ناراحت است بهتر است از برونکودیلاتاتور به طور مرتب استفاده نماید؛ تا علائم کنترل شود.

▪ آسم شدید:

آسم شدید هنگامی گفته می شود که حملات شدید و مکرر باشد این بیماران به علت حمله حاد شدید آسم مکررا در بیمارستان بستری می شوند؛ درصورتی که در حملات خفیف و متوسط آسم احتیاجی به بستری نمودن اطفال نمی باشد.در فواصل حملات آسم نیز ویزینگ و مختصر تنگی نفس ممکن است وجود داشته باشد.اغلب نمی توانند مرتب به مدرسه بروند و به علت حملات مکرر از مدرسه غایب می شوند.

در خواب دچار تنگی نفس و یا سرفه می شوند. قفسه سینه به علت پر هوایی مزمن تغییر شکل داده و استوانه ای می شود.این بیماران به مصرف دائمی برونکودیلا احتیاج دارند و گاهی آئروسل کورتیکواستروئید و یا مصرف خوراکی این دارو لازم می باشد.

● عوامل موثر در بروز آسم:

یکی از عواملی که باعث بروز آسم می شود عوامل محیطی است که در بین عوامل محیطی استرس و اضطراب اصلی ترین عامل به وجود آورنده حملات آسم می باشد، اضطراب حالت هیجانی نامطلوبی است که معمولا با احساس دردناک و طولانی بیم و نگرانی همراه باشد البته سطح معینی از اضطراب نه فقط برای رویارویی با خطر، برنامه ریزی کردن، مطالعه، هوشیار بودن در هنگام امتحان و … ضروری است بلکه باید توجه داشت که ترس و اضطراب به صورت محدود می تواند بسیار مفید و لذت بخش باشد به هر حال در ورای این سطح معین، اضطراب به صورت عامل و مسئول تخریب موقعیت ها و نیز ایجاد حرکات و رفتارهای غیر انطباقی در می آید و مشکلاتی در تمرکز و حافظه به بار می آورد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اضطراب، برخی رفتارهای ناشیانه و ناپخته مانند آسم را باعث می شود و فرد مبتلا نمی تواند با شرایط موجود زندگی و محیطش روبه رو شود و با آن ها کنار بیاید.هنگامی که فرد نسبت به کارآمدی عملکرد توانایی و استعداد خود در شرایط و یا در موقعیت جدیدی قرار می گیرد دچار نگرانی و تشویش و تردید می شود و این نگرانی ها و تشویش ها عامل به وجود آورنده حملات آسمی می شود البته آسم یک بیماری است که علت های آن می تواند ژنتیکی، روان شناختی، زیستی یا محیطی باشد که هر یک از عامل های ذکر شده می تواند هم در کودکی و هم در بزرگسالی به بروز آسم بینجامد.

● عوامل ایجاد آسم:

عوامل محیطی و ژنتیکی به عنوان دو عامل مؤثر در بروز بیماری آسم است در واقع نوعی تعامل بین زمینه های ژنتیکی و عوامل محیطی باعث بروز آسم می شود به علاوه ژن این بیماری در کروموزم های مختلف بدن تا کنون ردیابی شده است که از آن جمله می توان به کروموزم های شماره ۵ و ۱۱ اشاره کرد و اخیرا نیز ژنی به نام Adams ۳۳ در کروموزم شماره ۲۰ شناسایی شده است که محققان این ژن را نیز در بروز بیماری آسم مؤثر می دانند.

ـ برخی تأثیرات مواد غذایی در ایجاد آلرژی در بدن:

اصولا غذاهایی مانند شیر گاو، لبنیات، ادویه جات، میوه جات ترش، ترشیجات. غذاهای دریایی مانند: میگو و ماهی، سفیده تخم مرغ، برخی از حبوبات، آجیل، فندق، گردو، بادام، پسته و … جزو مواد حساسیت زا محسوب می شود و توصیه می شود کسانی که بیماری آسم و یا آلرژی آن ها زمینه ارثی دارد و نسبت به این غذاها واکنش نشان می دهند از خوردن این غذاها اجتناب کنند.

همچنین استفاده بی رویه از داروهایی نظیر آنتی بیوتیک ها و مسکن ها که به صورت نامنظم مصرف می شود می توانند باعث بروز آلرژی گردد متأسفانه در خانواده های ما کلکسیونی از داروهای مختلف که در طول چند سال برای بیماران تجویز شده است نگهداری می شود در صورتی که بسیاری از این داروها نیز بعد از مدتی حساسیت زا می شود و مصرف آن ها برای افراد بسیار خطرناک است به طوری که برخی از این داروها می توانند فرد را دچار شدیدترین نوع حساسیت یا آنافلاکسی نمایند که این نوع حساسیت می تواند مرگبار نیز باشد.

● عوامل تحریک کننده:

عوامل تحریک کننده در بروز یا تشدید بیماری آسم را عوامل شیمیایی، آلاینده های موجود در هوای آلوده، دود سیگار، دود خودروها، دود آتش، بوی تند مانند: بوی عطر، ادکلن، بوی رنگ، بنزین، نفت و … و حتی تغییر ناگهانی دمای هوا برای ریه تحریک پذیر و بیماران مبتلا به آسم می تواند خطرناک باشد.

بخار آب بیش از اندازه نیز به دلیل آن که غلظت نسبی اکسیژن را کاهش می دهد و نقش محرک دارد ممکن است موجب تشدید علائم و حمله آسم شود.ویروس ها و عفونت های ویروسی دستگاه تنفسی مانند سرما خوردگی، نیز جزو عواملی هستند که می توانند به عنوان محرک عمل کرده و در بلند مدت ایجاد آسم نمایند، و یا تشدید کننده آسم در افراد باشند.

● میزان شیوع بیماری آسم:

حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد بیماری آسم در کودکان از نوع آلرژیک می باشد، در بزرگسالان نیز حدود ۵۰ درصد بروز بیماری آسم جنبه آلرژیک دارد و اصلی ترین عامل حمله آسم در کودکان و تشدید علائم آسم عفونت های ویروسی دستگاه، تنفسی مانند سرماخوردگی ها هستند در اوایل قرن بیستم آسم جزو بیماری های نادر محسوب می شد در حالی که هم اکنون آسم جزوشایع ترین بیماری های مزمن شناخته می شود و محققان آلودگی، پیچیدگی های بیماری استرس و هیجانات روحی زندگی جدید شهری را در بروز این اپیدمی قرن ۲۱ مؤثر می دانند.

متأسفانه شیوع بیماری آسم از۳۰ سال قبل رو به افزایش گذاشته است و در کشورهای صنعتی نیز درصد بالایی از مبتلایان را به خود اختصاص می دهد و در کشور ایران نیز میزان ابتلا به بین ۱۰ تا ۱۵ درصد تظاهرات بالینی آسم:

۱) احساس تنگی نفس
۲) فشردگی سینه
۳) سرفه های مکرر؛ خصوصا در هنگام شب و اوایل صبح و خس خس تنفسی جزو نشانه های اصلی آسم هستند که عمدتا به صورت متناوب ظاهر می شوند.لذا چنان چه شاهد بروز تکرار این علائم باشیم، احتمال ابتلا به آسم هست و باید به پزشک مراجعه شود. البته نوع بروز آسم در افراد مختلف متفاوت است و بروز این بیماری می تواند مزمن، تدریجی یا بسیار حاد و شدید و حتی مرگبار باشد.بنابراین تشخیص صحیح پزشک با کمک بیمار برای درمان بسیار مؤثر است، باید توجه داشت که تشخیص دیر هنگام، غلط و یا درمان ناصحیح و دیر هنگام آسم عوارضی در پی دارد که ممکن است منجر به گسترش آسم شود که این امر موجب تشدید تلفات آن در دنیا شده است.

● راه های درمان و پیشگیری:

بهترین درمان در پزشکی، پیشگیری است، این اصل کلی و ثابت در آلرژی و آسم بیش از سایر بیماری ها صادق است چرا که آسم و آلرژی ها اگر چه شیوع زیادی دارند خوشبختانه قابل پیشگیری و درمان هستند.

پزشکان بهترین زمان پیشگیری از بروز بیماری آسم و آلرژی را دوران پیش از تولد می دانند چنان چه در خانواده ای زمینه بیماری و یا ارثی از بیماری آسم و آلرژی وجود داشته باشد توصیه می شود که مادران در زمان بارداری همواره از عوامل آلرژیک و عوامل تحریک کننده تطهیر آلودگی های محیطی، گرد و غبار، مصرف برخی داروها، مصرف غذاهای آلرژی زا و نیز از قرار گرفتن در معرض گرده افشانی گل ها پرهیز کنند و همچنین پس از تولد نوزاد نیز تأکید بر استفاده از شیر مادر در دو سال اول زندگی یا حداقل یک سال بسیار جدی است و این موضوع در خانواده هایی که زمینه ارثی آسم دارند بسیار توصیه می شود.

به علاوه از دچار عفونی شدن کودکان به بیماری های عفونی و خصوصا ویروسی نیز جلوگیری کرد و حتی در کودکان مبتلا به آسم، تزریق سالانه واکسن آنفلوآنزا نیز توصیه می شود.

نقش روی در بدن

روی (Zinc ؛ Zin) یک ماده معدنی کمیاب است که انسان برای سالم ماندن به آن نیاز دارد.روی در میان مواد معدنی کمیاب از لحاظ مقدارش در بدن در رده دوم پس از آهن قرار دارد.روی در سلول‌ها در سراسر بدن یافت می‌شود. روی برای فعالیت مناسب دستگاه ایمنی ضروری است. روی در تقسیم سلولی، رشد سلولی، ترمیم زخم‌، و تجزیه کربوهیدرات‌ها در بدن نقش دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، روی همچنین برای حس بویایی و چشایی لازم است. در دوران بارداری، نوزادی و کودکی بدن برای رشد و نمو به روی نیاز دارد.
یک بازبینی اخیر بوسیله کارشناسان درباره مصرف مکمل‌های روی نشان داد:

– هنگامی که روی دست کم برای 5 ماه مصرف شود، ممکن است خطر دچار شدن به سرماخوردگی را کاهش دهد.
– مصرف مکمل‌های روی در طول 24 پیش از شروع علائم سرماخوردگی ممکن است طول مدت سرماخوردگی و شدت علائم را کاهش دهد.

• منابع غذایی

مواد غذایی پرپروتئین حاوی مقادیر بالایی روی هستند. گوشت گاو و گوسفند بیشتر از گوشت ماهی حاوی روی هستند. بخش‌های قرمز گوشت مرغ نسبت به بخش‌های سفید بیشتر حاوی روی است.

سایر منابع خوب برای روی مغزهای خوراکی، غلات کامل، حبوبات و مخمر است.

میوه‌ها و سبزی‌ها منابع خوبی برای روی نیستند، زیرا روی در پروتئین‌های گیاهی به اندازه روی از پروتئین‌های حیوانی جذب نمی‌شود. بنابراین رژیم‌های غذایی کم پروتئین و گیاهی مقدار کمی روی دارند.

روی در اغلب مکمل‌های مولتی ویتامین و مینرال وجود دارد. این مکمل‌ها ممکن است حاوی گلوکونات روی، سولفات روی یا استات روی باشند.

روی همچنین ممکن است در برخی از داروهای بی‌نسخه مانند قرص‌های مکیدنی سرماخوردگی، اسپری یا ژل‌های بینی وجود داشته باشد.

• نیاز روزانه افراد به روی

بررسی های انجام شده نشان می دهد که نیاز خانم ها به این عنصر مهم و ضروری ، روزانه حداقل 10 میلی گرم و نیاز آقایان روزانه حداقل 12 میلی گرم است. بیشتر دیده می شود که مقدار مصرف روی بسیار کمتر از مقدار مورد نیاز است.

مراکز تغذیه ی کشور آلمان و آمریکا توصیه می کنند که برای پیشگیری از امراض حاصل از کمبود روی ، خانم ها باید روزانه 12 میلی گرم و آقایان 15 میلی گرم روی مصرف کنند. اصولاً دوز 15 میلی گرم در روز را حد متوسط دریافت روی می دانند. دوز درمانی توسط روی روزانه حدوداً 50 میلی گرم است. تامین روی به صورت ترکیب ” گلوکونات روی ” برای بدن بسیار خوب و قابل تحمل است و به خوبی جذب می شود.

توجه داشته باشید، افرادی که برای مدت طولانی روزانه 50 تا 300 میلی گرم روی مصرف می کنند، می توانند دچار اختلال در جذب آهن و مس شده و به کمبود این دو املاح در بدن دچار شوند. حتی دیده شده است کسانی که روزانه 2 گرم روی به مدت طولانی خورده اند، علائمی مثل استفراغ ، تهوع ، دردهای شکمی و تب را نشان داده اند.

افرادی که دچار ناراحتی هایی کبدی  و روده ای هستند، بایستی قبل از مصرف مکمل های روی، حتماً با پزشک خود مشورت کنند.

غلظت روی در پوست  و چشم  بیشتر از سایر اندام های بدن است. مصرف روی در سوختگی ها، اعمال جراحی  و بهبود زخم های بدن  ضروری است. روی باعث بهبود هر چه سریع تر زخم ها می شود و کمبود روی بهبود زخم ها را به تعویق می اندازد؛ به ویژه در بیماران دیابتی این نکته حائز اهمیت است؛ زیرا همان طور که می دانید یکی از مشکلات بیماران دیابتی  ، زخم های پا و عفونت این زخم ها است که حتی می تواند به قطع عضو هم منجر شود. بنابراین وجود روی کافی در برنامه ی غذایی این افراد بسیار مهم است. مصرف روی در ترمیم سوختگی ها، زیاد بوده و به طور معمول در خون بیماران دچار سوختگی، کمبود روی مشاهده می شود و با دادن روی اضافی می توان، بهبود و ترمیم زخم را تسریع کرد. این مسئله حتی در سوختگی های درجه 3 به دنبال مصرف محلول ها و ترکیبات حاوی روی به اثبات رسیده است و هم اکنون نیز از این ترکیبات ( مانند پماد زنیک اکساید و … ) استفاده می شود.

به عبارتی روی به عنوان ترمیم کننده ی بافتی و پوستی  شناخته شده است. افرادی که از اگزما و حساسیت  زجر می برند، به طور معمول دارای روی کمتری در خون خود هستند و می توان با دادن 30 میلی گرم روی ( که معادل 200 میلی گرم گلوکونات روی است ) بهبود آنها را تسریع کرد.

نکته دیگر در مورد مصرف روی در بیماران دیابتی  این است. میزان عنصر روی در لوزالمعده افراد سالم دو برابر دیابتی  هاست که می تواند نشانه دهنده نقش آن در تولید انسولین باشد. مشاهده شده است که کمبود روی در خون باعث کاهش انسولین می شود. کمبود روی به صورت مزمن و دائمی صدمه ی بزرگی به سلول های بتا در لوزالمعده که انسولین ترشح می کنند، می زند و در سنین بالا، افرادی که به مدت طولانی مدت دچار کمبود روی هستند، ممکن است به دیابت نوع 2 مبتلا شوند.

به طور کلی می توان گفت که در خون اکثر افراد دیابتی ، کمبود روی دیده می شود و متاسفانه دفع روی در ادرار آنها مشاهده می شود، بنابراین رساندن روی اضافی به بدن بیماران دیابتی ضروری است.

فقر روی به ویژه در دیابتی ها ، زخم های مزمن ورید پا را ایجاد می کند که گاهی منجر به قطع انگشتان پا می شود. با دادن روی اضافی ، نه تنها زخم های دیابتی ها زودتر ترمیم می شود، بلکه سطح سیستم ایمنی بدن نیز افزایش می یابد.

به دنبال افت سیستم ایمنی در اثر کمبود روی ، بیماری های خود ایمنی مثل آرتریت روماتوئید  ، لوپوس1 ، شوگرن2 ، پسوریازیس3 و … افزایش می یابد.

• علائم کمبود روی

علائم کمبود روی شامل این موارد است:

عفونت‌های مکرر، هیپوگنادیسم (اختلال کارکرد جنسی) در مردان، ریزش مو، بی‌اشتهایی، مشکلات در حس بویایی و چشایی، زخم‌های پوستی، کند شدن رشد، مشکلات دید در تاریکی، طول کشیدن ترمیم زخم‌ها

1- زخم های طولانی مدت

2- ریزش مو، اختلال در رشد ناخن  ها و پوسیدگی دندان ها

3- اختلالات باروری و کاهش میل جنسی

4- اسیدوز خفیف در خون

5- کندی رشد بچه ها

6- خشکی پوست  و اگزما

7- عفونت  های مکرر

8- کاهش اشتها

9- اختلالات حس بویایی ، بینایی و چشایی ( تشخیص ندادن طعم غذاها )

10- نداشتن تمرکز حواس

11- زخم معده

12- اختلال در جذب ویتامین A  در بدن

• کمبود روی چه بیماریهایی را موجب می شود ؟

کمبود روی در مردان و زنان موجب اختلال در باروری  می شود. اغلب مردان و زنان ناباور  که جهت درمان مشکل خود اقدامات زیادی انجام داده اند، باید مسئله ی کمبود روی را نیز در نظر گرفته و نسبت به رفع آن اقدام کنند.

نقصان روی در بدن خانم های باردار می تواند منجر به رشد ناکافی و کند جنین و یا زایمان زودرس می شود.

یکی از علل میوم رحم و کیست پستان در خانم ها، کمبود روی می باشد و دیده شده است که با تجویز روی بهبودی در آنها حاصل شده است. همچنین دیده شده است که در خانم هایی که دچار عفونت های قارچی دستگاه تناسلی می شوند و به هیچ درمان منظم دارویی جواب نمی دهند، تجویز روی به مقدار کافی، باعث بهبودی آنها شده است.

همچنین نقش روی در بهبود ریزش مو  به اثبات رسیده است و امروزه کمبود روی را از علل مهم ریزش مو  می دانند، که البته بایستی سایر علل ریزش مو  مانند کمبود ویتامین ها ، کم خونی  و … را نیز باید مد نظر قرار داد.

* کمبود روی در کودکان همراه با بی اشتهایی  ، اختلال چشایی در طعم غذا، پیکا ( حالتی شبیه ویار حاملگی )، بی حالی، غش، اختلال رفتاری و وقفه در رشد است. همچنین در نوجوانان به صورت تاخیر در بلوغ جنسی و ظاهر نشدن صفات ثانویه ی جنسی بروز می کند.

* کمبود روی در افراد مسن  ، اختلال تعادل در هنگام راه رفتن ایجاد می کند که با تجویز داروی روی قابل درمان است.

* روی در تشکیل هموگلوبین نقش دارد و در مواردی تجویز روی همراه دیگر نیازها، این عارضه را درمان می کند. روی در رشد فیزیکی بدن موثر است. همچنین کوتاهی قد و کمبود وزن در کودکان ایرانی با تجویز روی قابل درمان است و باید دریافت روی به مقدار کافی توسط مادر در دوران بارداری  و شیردهی  مدنظر قرار گیرد.

جذب روی آسان نبوده و دفع آن نیز به سختی صورت می گیرد ، به همین دلیل در تجویز روی و استفاده از آن باید این مسئله را در نظر گرفت. به علت آنکه روی در قسمت ابتدایی روده ی کوچک جذب می شود، پروتئین در جذب آن دخالت دارد و لازم است کمبود پروتئین در افراد دچار نقص روی درمان شود.

• عوارض جانبی مکمل‌های روی

در صورت مصرف مقادیر بیش از حد زیاد مکمل‌های روی اسهال، دل‌پیچه، و استفراغ معمولا در طول 3 تا 10 ساعت پس از مصرف رخ می‌دهد. این علائم مددت کوتاهی پس از توقف مصرف مکمل روی برطرف می‌شود.

افرادی که از اسپری‌های و ژل‌های بینی حاوی روی استفاده می‌کنند، ممکن است در معرض عوارض جانبی مانند از دست دادن حس بویایی قرار گیرند.

• مقدار مجاز توصیه شده روی

مقدار مجاز توصیه شده غذایی (RDA) برای روی بر حسب سن و جنس متفاوت است.

• مواد غذایی که حاوی روی هستند

منابع غنی روی شامل جگر ، گوشت قرمز  ، مرغ ، بوقلمون ، ماهی  ، میگو ، تخم مرغ  ، شیر و لبنیات  ، غلات سبوس دار  ، آجیل  ، بادام زمینی  ، مخمر ، گردو  ، عدس  ، انواع لوبیا ، تخمه کدو  و سایر انواع تخمه هاست.

به طور تقریبی در هر گرم گوشت 3 تا 5 میلی گرم روی وجود دارد. نان سفید، چربی ها و شکر فاقد روی هستند.

با خوردن هر 100گرم عدس یا نخود  یا گندم سبوس دار می توان 4 تا 5 میلی گرم روی به بدن رساند. در هر 100 گرم سبوس گندم یا هر 100 گرم ذرت، 3 میلی گرم روی وجود دارد.

تخم کدو حاوی روی فراوان است که خوشبختانه در ایران بیشتر از سایر کشورها استفاده می شود که در هر 100 گرم آن 5/6 تا 5/7 میلی گرم روی یافت می شود.

جالب است بدانید که جوانه گندم  حاوی 17 میلی گرم روی و به عبارتی غنی از روی است و خوردن آن به تمام افراد توصیه می شود.

در هر 100 گرم جگر گوساله ، 8/7 میلی گرم روی وجود دارد.

ال کارنیتین (L-carnitine)

کارنیتین Carnitine یا ال-کارنیتین (L-carnitine) از اسیدهای آمینه لیزین و متیونین ساخته شده و موجب آزاد سازی انرژی از یاخته‌های چربی می‌شود. این ماده موجب انتقال اسیدهای چرب به داخل میتوکندری می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کارنیتین در بافت عضلات و کبد ساخته می‌شود و در برخی مواد غذایی مانند گوشت، گوشت طیور، ماهی، و برخی از فراورده‌های لبنی وجود دارد.کارنیتین نوعی مکمل غذایی است.

وظیفه اصلی کارنیتین در بدن کمک به سوخت و ساز وتبدیل غذا به انرژی می باشد.

کارنیتین این عمل را از طریق انتقال اسیدهای چرب بلند زنجیره به داخل میتوکندری ها جهت بتااکسیداسیون آن‌ها انجام می دهد. از طرف دیگر مصرف چربی‌ها به عنوان منبع انرژی موجب صرفه جویی در مصرف گلیگوژن عضلات گردیده و با حفظ ذخایر گلیکوژن به تأخیر در بروز خستگی ورزش کار می انجامد. میتوکندری را می‌توان موتورخانه یاخته‌های بدن دانست. در واقع انرژی مورد نیاز بدن در این بخش از یاخته‌ها تولید می‌شود.

کارنیتین یک ترکیب چهار تایی آمونیوم است که از اسیدهای آمینه لیزین و متیونین ساخته شده است.  در سلولهای زنده نقش آن فرستادن اسیدهای چرب از سیتوسل به  میتوکندری در طی فرایند تفکیک چربی (یا چربی های مورد نیاز) برای سوختن است که انرژی آزاد کنند. در بدن، در کبد و کلیه ها تولید شده و در عضلات اسکلتی ، قلب ، مغز و اسپرم ذخیره شده است.

معمولا ، بدن همه کارنیتینی  که به آن نیاز دارد را می تواند بسازد. با این حال ،  برخی از افراد ممکن است دچار کمبود کارنیتین شوند زیرا بدن آنها نمی تواند به اندازه کافی کارنیتین بسازد و یا آن را به بافت ها برای  استفاده انتقال بدهد. برخی از شرایط دیگر مانند آنژین ، همچنین مصرف برخی از داروها می تواند باعث کمبود کارنیتین در بدن شود.

برخی از شواهد نشان می‌دهد که میزان نیاز به ال-کارنیتین در دوران کودکی و همچنین در زمان‌های خاصی مانند بارداری و شیردهی که میزان نیاز بدن به انرژی افزایش می‌یابد کمی بالا می‌رود که این افزایش نیاز موجب به افزایش تولید این ماده غذایی از سوی بدن می‌شود.

همچنین به‌نظر می‌رسد که وجود ال-کارنیتین برای بهبود کارکرد قلب نیاز است. برای نمونه یک پژوهش نشان داده است میزان کارکرد نابهنجار و تپش غیرعادی قلب بعد از ۴۵ هفته مصرف ۴ گرم ال-کارنیتین در روز در بیماران دیابتی که علاوه بر فشار خون بالا از ناراحتی‌های قلبی و رگی رنج می‌بردند به میزان زیادی کاهش یافته و بهبود پیدا نموده است.

همچنین پژوهش دیگر نشان داده است که مصرف روزانه ال-کارنیتین در ورزشکاران می‌تواند حتی تا ۲۵٪ میزان توانایی و ظرفیت فعالیت بدنی را بالا ببرد. افرادی که از مکمل‌های ال-کارنیتین استفاده می‌نمایند بعد از انجام فعالیت‌های بدنی به میزان کمتری دچار خستگی و کوفتگی می‌شوند. این بررسی همچنان نشان داد که مصرف ال-کارنیتین دو ساعت پیش و پس از دویدن به مسافت ۲۰ کیلومتر موجب بروز خستگی کمتر و بازیابی سریعتر قوای بدنی گردد.

همچنین بررسی‌ها نشان داده است که مصرف ۱۰۰ میلی گرم ال-کارنیتین به ازای هر کیلو وزن افراد و کودکان تالاسمی ماژور به مدت ۳ ماه موجب کاهش نیاز بدن این افراد به پالایش خون شود.

●  منابع تامین

ال کارنیتین در بدن از ترکیب دو اسیدآمینه لیزین و متیونین ساخته می شود. سلول‌های بدن برای سنتز کارنیتین به ویتامین‌های C، B۶ و B۳ (نیاسین) نیاز دارند. اما می توان آن را از منابع غذایی حیوانی مانند گوشت قرمز، لبنیات و آواکادو نیز دریافت کرد.

غذاهای گیاهی منبع خوبی برای این ماده نمی‌باشند.L – کارنیتین یک دارو هم می‌باشد و برای درمان بیمارانی به‌کارمی‌رود که بدن آنها به اندازه کافی کارنیتین تولید نمی‌کند. اینک کاربرد آن را به‌عنوان راهی برای پیشگیری از صدماتی بررسی می‌کنند که در اثر کاربرد شیمی‌درمانی به بافت‌ها وارد می‌شود.

●  موارد مصرف دارویی

کمبود کارنیتین در برنامه‌های بدنسازی (تقویت عضلانی ) جلوگیری از کرامپ عضلانی در همودیالیز و کمک به بهبود عملکرد قلب.

●  میزان مصرف:

برای فرد ۵۰ کیلویی ۱ تا ۳ گرم همراه غذا به صورت قرص و شربت هم وجود دارد. مصرف ایزومر D کارنیتین بسیار محدود و فقط تحت نظز پزشک است.

کارنیتین را طبق دستور پزشک و یا دستور زیر مصرف کنید:

کمبود کارنیتین در افراد بالغ: 990 میلی‌گرم، دو یا سه بار در روز

درمان اثرات مصرف والپروئیک اسید: 50 تا 100 میلی‌گرن در روز در سه یا چهار وعده

●  نازایی مردان:

2 گرم ال کارنیتین به همراه 1 گرم ال – استیل- کارنیتین در روز

●  اثرات جانبی مصرف کارنیتین

مصرف زیاد آن موجب شادی و سرخوشی نسبتاً کمی می شود که می تواند گهگاهی برای پیشرفت وضعیت ذهن و فکر ما مفید باشد. از دیگر اثرات جانبی کارنیتین باید گفت، اگر این ماده بیش از ۳۰۰۰ میلی گرم در روز مصرف شود، ممکن است بدن فرد، بوی ماهی بگیرد. حالت تهوع، اسهال، استفراغ و سردرد نیز در برخی افراد دیده شده است.

●  مقدار مصرف:

ال کارنیتین را معمولا به مقدار ٥٠٠تا ١٠٠٠میلیگرم ٣ بار در روز همراه هر وعده غذایی مصرف می کنند و به سه شکل قرص،کپسول و پودر موجود است.

●  مزاياي مصرف ال – كارنيتين:

ال کارنیتین  دو نوع تاثیر مهم در بدن دارد که یکی اثر چربی سوزی آن است و دیگری اثرات فیزیولوژیکی آن می باشد .

– اثر چربي سوزي

– تا ثیرات بر روی توده استخوان

– اثرات آنتی اکسیدانی

– بهبود بیماری های قلبی:( حملات قلبی،  نا رسایی های قلبی، آنژین ها، بیماری عروق محیطی ، لنگی متناوب)

– کمک به بیماران دیابتی

– بهبود عملکرد ورزشکاران استقامتی

– کاهش وزن

– بهبود آلزایمر و بیماری اختلال حافظه

– بیماری های کلیوی و دیالیز

– ناباروری مردان

– بهبود سندروم خستگی مزمن

– بهبود بیماری جنون

– کاهش استرس اکسیداتیو

عوارض جانبی ال- کارنیتین :

مصرف سطوح طبیعی کارنیتین برای شما عوارض جانبی ناخوشایندی به همراه نخواهد داشت . با این وجود ، شما ممکن است زمانی که آن را مصرف می کنید انرژی بیش از حد داشته باشید ، و اگر شما آن را بعد از ساعت ۴ عصر مصرف کنید ممکن است به اختلال درخواب شب دچار شوید. این اثرات جانبی واقعا دلایل مهمی برای نگرانی در افراد نیستند ، چون آنها اغلب خفیف تا متوسط ، و آسان برای مقابله می باشند.

برخی از عوارض جانبی ال- کارنیتین  که تا کنون گزارش شده شامل: استفراغ ، حالت تهوع ، سردرد ، اسهال ، آبریزش بینی ، بی قراری و مشکل خواب می باشند .

برخی از عوارض جانبی جدی ممکن است بالا رفتن میزان سرعت ضربان قلب ، افزایش فشار خون و تب باشند.

●  موارد منع مصرف :

اگر فرد دچار کم کاری تیروئید است نباید ال کارنیتین مصرف کند چرا که با کار هورمونهای تیروئید تداخل می کند.

همچنین در افرادی که دیالیز می شوند این ماده منع مصرف دارد.

در افرادی که ال کارنیتین را برای کاهش وزن مصرف می کنند خطر بروز بی اشتهایی عصبی (anorexia nervosa) وجود دارد زیرا ال کارنیتین اشتها را کم می کند و حساسیت فرد به لاغر شدن میتواند نهایتا منجر به بی اشتهایی عصبی شده و سوء تغذیه شدید را به دنبال داشته باشد.

●  مواد غذایی که کارنیتین در آنها وجود دارد:

بالاترین غلظت کارنیتین در گوشت قرمز و محصولات لبنی یافت می شوند. سایر منابع طبیعی که کارنیتین در آنها وجود دارد ، شامل: آجیل و دانه ها (به عنوان مثال:، کدو، آفتابگردان، کنجد)، حبوبات  (لوبیا ، نخود فرنگی ، عدس، بادام زمینی)، سبزیجات(مارچوبه، چغندر، سیب زمینی، کلم بروکلی، جوانه بروکسل ، سیر، خردل سبز، بامیه، جعفری، کلم پیچ) میوه (موز)، غلات (گندم سیاه،  ذرت، ارزن، بلغور جو دوسر، سبوس برنج، گندم، سبوس گندم، جوانه گندم) و گرده عسل .

●  اشکال کارنیتین به عنوان مکمل

ال–کارنیتین رایج‌ترین نوع کارنیتین است و به صورت مکمل در داروخانه‌ها یافت می‌شود. فرم‌های دیگر کارنیتین به نام استیل- ال- کارنیتین و پروپینول – ال – کارنیتین نیز در بعضی موارد توسط پزشک تجویز می‌شود.

●  احتیاط

از مصرف دی-کارنیتین (D-Carnitine) به شدت خودداری کنید چون با فرم طبیعی کارنیتین تداخل دارد و عوارض جانبی متعددی دارد.

مصرف کارنیتین در زنان باردار فقط باید با مشورت با پزشک انجام شود.

اگر بیماری کلیوی و اختلال غده تیروئید دارید، از مصرف کارنیتین خودداری کنید و یا با پزشک مشورت کنید.

اسنوکومارول و وارفارین، که برای کاهش انعقاد خون مصرف می‌شوند و همچنین هورمون‌های دارویی تیروئید با ال- کارنیتین تداخل دارد.

دستاورهای پزشکی ایران در سال 92

سال 92 با دستاوردهای علمی و پزشکی مهمی در جهان همراه بود. این تحولات در علوم مختلف به ویژه فناوری درحوزه پزشکی بازخوردهای گسترده ای در رسانه های جهان داشت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، چکیده برخی از رویدادهای مهم خبری در این زمینه در سال گذشته که در وب سایت های مهم علمی داخلی و بین المللی منتشر شد، به شرح ذیل است:

● ● ● مهمترین پیشرفت های ایران در جراحی های پزشکی سال 92

جایگاه علم پزشکی ایران از ادوار دور مورد توجه جهانیان بوده است به خصوص در حوزه جراحی، ایران در ردیف کشورهای برتر جهان قرار دارد.
[مهمترین پیشرفت های ایران در جراحی های پزشکی سال 92]

براساس گزارش های مختلف؛ در حال حاضر بسیاری از روش های جراحی نوین و مدرن دنیا در کشور اجرا می شود.

ایران درسال 92 شاهد رخدادهای پزشکی مهم و ازجمله جراحی های پیشرفته بود که برخی از مهمترین آنها به شرح ذیل است:

● وزیر بهداشت و اجرای 300 عمل جراحی چشم درمنطقه دورافتاده شیراز

دکترˈ سید حسن هاشمیˈ با همکاری سایر جراحان بنیاد نورآوران بیش از 300 بیمار از اهالی محروم منطقه دهرم در شهرستان فراشبند را مورد عمل جراحی چشم قرار داد.

در این اعمال جراحی وزیر بهداشت و درمان و سایر جراحان موفق شدند بیش از 300 بیمار را تحت عمل جراحی آب مروارید و سایر بیماریهای چشمی قرار دهند.

همچنین بیش از پنج هزار نفر از اهالی محروم منطقه نیز توسط چشم پزشکان بنیاد معاینه شدند.

● موفقیت پزشکان خراسان شمالی در جراحی سنگ کلیه از طریق شکاف پوستی

جراحان بیمارستان امام علی (ع) بجنورد در عملی کم سابقه موفق به جراحی و برداشتن سنگ کلیه از طریق ایجاد شکاف 5 میلی متری در پوست بیمار شدند.

تاکنون در این جراحی ها برای خارج کردن سنگ کلیه، شکاف هایی به طول 10 تا 12 میلی متر صورت می گرفت.

این جراحی برای خارج ساختن سنگ های زیر دو سانتی متری و مقاوم به سنگ شکن های برون اندامی انجام می شود. ایجاد شکاف کوچک تر، از میزان آسیب به نسوج کلیه و پوست، درد و خونریزی کاسته و به طور کلی عوارض جراحی را به کمترین می ساند.

● رکورد 70 عمل پیوند قلب در کشور

پیوند قلب در کشورمان توانسته به آمار حدود 70 عمل پیوند قلب در سال برسد.

سه مرکز اصلی عمل پیوند قلب در کشورشامل بیمارستان مسیح دانشوری ،بیمارستان امام خمینی و بیمارستان شریعتی که از لحاظ تعداد عمل پیوند قلب و مراقبت های ویژه پس از عمل با بسیاری از مراکز پیشرفته دنیا برابری می کنند.

عمل پیوند قلب به عنوان آخرین راه حل و در ارتباط با بیمارانی انجام می گیرد که بیماری قلبی آنها در مرحله پیشرفته و غیر قابل درمان باشد.

در منطقه خاورمیانه تنها 3 کشور ایران، ترکیه و عربستان سعودی قادر به انجام عمل پیوند قلب هستند.

● موفقیت نخستین عمل جراحی قلب در دزفول

نخستین جراحی قلب در مجهزترین مرکز جراحی قلب خوزستان توسط پروفسورˈ ناصر ملکیˈ جراح قلب با موفقیت انجام شد.

این جراحی بر روی بیمار 46 ساله که با بیماری عروق کرونر تشخیص داده شده بود جهت عمل جراحی مشاوره و تحت عمل جراحی به صورت قلب در حال زنش (بیتینگ) قرار گرفت که این عمل جراحی با موفقیت انجام شد.

ر عالی ارزیابی کرد.

● تولد نخستین نوزاد پسر به روش تفکیک و انتقال جنین در فارس

نخستین نوزاد پسر به روش تفکیک و انتقال جنین زیر نظر تیم پزشکی متخصص در یکی از بیمارستان های شهر نورآباد ممسنی در استان فارس متولد شد.

مادر این نوزاد در حاملگی های قبلی خود فرزندان دختر به دنیا آورده بود و خواستار تولد نوزاد پسر بود که این کار با استفاده از روش تفکیک و انتقال جنین امکان پذیر شد.

درمان برخی از موارد نازایی و امکان تشخیص و انتخاب جنیست نوزاد با استفاده از آزمایش های ژنتیک اکنون در شیراز انجام می شود.

باید توجه داشت که تفکیک و انتقال جنین همچنین می توان از تولد نوزادان معیوب جلوگیری می کند و با بهره گیری از علوم ژنتیک و انجام آزمایش های فوق تخصصی ژنتیکی تفکیک و انتقال جنین سالم و پرهیز از تشکیل جنین معیوب با فرایندهای ملکولی و سلولی در شیراز امکان پذیر شده است.

در حال حاضر در کشور با استفاده از روش های فیش fish و میکرو اری microarray و انجام آزمایش های ژنتیک در این مرکز پزشکی تشخیص جنین سالم از جنین معیوب امکان پذیر شده است.

● انجام نخستین عمل جراحی در بیمارستان سیار جمعیت هلال احمر در کشور نخستین عمل جراحی موفقیت آمیز در اتاق عمل و واحد مراقبت های ویژه (ICU) سیار جمعیت هلال احمر خوزستان درشهرستان کارون با موفقیت انجام شد.

بخش جراحی بیمارستان سیار این جمعیت با برپایی دو چادر بادی به عنوان بخش بهبودی، مراقبت های ویژه،استریل و پکینگ و رختکن جراحان و پرستاران و یک کانکس مخصوص جراحی در بیمارستان سینا شهرستان کارون راه اندازی و یک بیمار پس از بیهوشی جنرال با موفقیت تحت عمل جراحی قرار گرفت.

● انجام نخستین جراحی ستون فقرات به روش کاملا بسته توسط متخصصان ایرانی

جراحی ستون فقرات به روش کاملا بسته (وسیله گذاری و تثبیت مهره های ستون فقرات) برای نخستین بار در ایران و خاورمیانه در بیمارستان امام رضا (ع) به طور زنده انجام شد.

تاکنون پنج جراحی ستون فقرات به روش کاملا بسته ( وسیله گذاری و تثبیت مهره های ستون فقرات ) در این بیمارستان انجام شده است.

جراحی امروز بر روی بیماری 70 ساله که به دلیل سرخوردگی دچار بیرون زدگی دیسک کمر شده و قادر به حرکت نبود ، انجام شد.

این جراحی بر روی مهره 3 و 4 کمری و همچنین مهره 4 و 5 / محل بیرون زدگی دیسک/ به وسیله دستگاه آندوسکوپی انجام شد.

این روش جدید بیشتر در افراد سالمند مورد استفاده قرار می گیرد و بیمارانی که دچار بیماری های ریوی و دیابت هستند، به دلیل اینکه عمدتا قادر به گرفتن بیهوشی نیستند، کاندیداهای مناسبی برای این جراحی با استفاده از روش بی حسی موضعی هستند.

این جراحی به روش کم تهاجمی تر در فیوژن و برداشتن فشار یا دکمپرشن از روی نخاع ستون فقرات برای اولین بار در کشور و خاورمیانه اجرا می شود.

در این روش جراحی ابتدا بیمار از طریق موضعی بی حس می شود، سپس به وسیله دستگاه آندوسکوپی برش کوچکی بر روی پوست یا اسپینانس ایجاد می شود، بعد با کمک سیستم آندوسکوپ و دستگاه رادیولوژی حین جراحی و مانیتورینگ محل جراحی- دراین مورد ناحیه کمر- اقدام به دژنراتیو یا رفع تنگی کانال نخاع و بی ثباتی در موضع می شود.

● نخستین جراحی مغز و اعصاب در گچساران

نخستین جراحی مغز و اعصاب این شهرستان در بیمارستان شهید رجایی شهر دوگنبدان با موفقیت انجام شد.

این جراحی بر روی یک جوان 30 ساله که نیمی از بدنش پس از زایمان قادر به حرکت نبود انجام شد.

مرکز جراحی مغز و اعصاب بیمارستان شهید رجایی با تجهیزات مناسب قادر به ارایه خدمات عمل های جراحی تومور های مغزی، دیسک های کمر، سنگ ستون فقرات، شکستگی مهره کمر است.

● نخستین جراحی لیزیک دیسک کمر در شیراز

در این شیوه نوین جراحی دیسک کمر نه تنها نیازی به بیهوشی بیمار نیست بلکه در زمان در عمل لیزیک با استفاده از تاباندن اشعه نوع پلاسما از طریق یک نیدل به محل آسیب دیده ضایعه دیسک برداشته می شود.

این شیوه جدید برای درمان دیسک گردن هم کاربرد دارد که با تشخیص پزشک و براساس آزمایشات پزشکی برای درمان تجویز می شود.

با شیوه جراحی لیزر دیسک کمر بیمار بلافاصله بعد از عمل ترخیص می شود.

● تزریق سلول های بنیادی مزانشیمال در بیمار ضایعه نخاع گردنی برای نخستین بار در کشور

در این طرح تحقیقاتی تزریق سلول های بنیادی در محیط کشت جدید و با تکثیر سلولی صورت گرفته است.

در طرح اول سلول های بنیادی تا 150 هزار تکثیر شد؛ ولی در طرح تحقیقاتی اخیر میزان تکثیر سلول ها به 4 تا 5 میلیون سلول افزایش یافت که انتظار می رود این افزایش کمیت و کیفیت سلولی تاثیر بسزایی در پاسخ به درمان داشته باشد.

این عمل بر روی علیرضا شفیق 16 ساله که در سانحه رانندگی دچار آسیب شدید نخاع گردنی شده بود انجام شد که به نوع خود در کشور بی نظیر بود.

حس و حرکت 4 اندام واختیار ادرار و مدفوع در این بیمار بطور کامل مختل شده و بعلاوه بیمار دچار دیسترس تنفسی شدید نیز شده بود و به همین دلیل لوله تراکئوستومی برای وی تعبیه شد.

نخاع گردنی حساس ترین منطقه نخاع است که کلیه مناطق بدن از گردن به پایین را عصب دهی می کند متاسفانه هنوز روش درمانی ثابت شده ای تا به حال برای اینگونه آسیب ها کشف نشده است. لذا بر آن شدیم تا طبق آخرین پروتکل مقالات آمریکایی محیط کشت را عوض کرده و سپس سلول ها را از مغز استخوان لگن بیمار گرفته و تا تعداد 4 تا 5 میلیون تکثیر کنیم.

این پروسه تحقیقاتی تنها بر روی بیماران قطع نخاعی گردن ، پشتی و کمر قابلیت انجام دارد که بیش از 3 ماه از ترومای آنها نگذشته باشد و بیمار هیچ گونه حس و حرکتی نداشته باشد.

● نخستین جراحی مغز در حالت هوشیاری در کشور

نخستین عمل جراحی مغز در حالت هوشیاری در کشور با موفقیت انجام شد . این عمل که در خاورمیانه تاکنون انجام نشده برای درمان جانبازان مغز و اعصاب انجام می شود که در نوع خود بی نظیر است.

عمل جراحی مغز در حالت هوشیاری فقط در کشورهای آمریکا، آلمان، انگلیس و فرانسه انجام می شد که خوشبختانه در ایران و در بیمارستان خاتم الانبیاء نیز با موفقیت انجام شد.

در این عمل که با آخرین روش های روز دنیا انجام گرفت حدود 4 ساعت عمل به طول انجامید و در طول عمل جراحی بیمار هوشیار و بیدار بوده است و ضایعه مغزی که بیمار را رنج می داده خارج شده است و حالت عمومی این بیمار در حال حاضر مساعد است.

این نوع عمل تعیین دقیق مراکز حیاتی مغز مانند مرکز تشنج، حرکت اندام ها، مرکز حسی اندام ها بوده و مزیت عمده این عمل جراحی این است که حداقل ضایعات مغزی را برجای می گذارد.

این عمل برای درمان تومورهای مغزی، ضایعات و صرع مقاوم به درمان انجام می شود و تاکنون این دو عمل جراحی که عصر دیروز انجام شده بر روی جانبازان جنگ تحمیلی که دچار ضایعات مغزی شده اند، انجام گرفته است.

● جراحی موفقیت آمیز همزمان آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی عروق با استفاده از دی اکسید کربن در کشور

این روش به دلیل سختی و پیچیدگی های زیادی که داشت کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

این روش برای بیمارانی که نیاز به تصویربرداری عروق دارند و همزمان دچار بیماری دیابت یا دچار کم کاری کلیه هستند از مزایای بسیاری برخوردار است .

در این روش جراحی مواد حاجبی که به طور معمول برای آنژیوگرافی استفاده می شوند ، برای کلیه بیمار َآسیب زا است به طوری که در گزارش ها آمده است حدود 10 درصد از بیماران ممکن است دچار نفروپاتی ناشی از استفاده ماده حاجب شود.

امروزه روش CO2 ابداع شده و انجام می شود، راه اندازی این سیستم تشخیصی- درمانی ، بخصوص در انجام استند گزاری و بازسازی عروقی کاربرد زیادی داشته است .

در بیمارستان امام وی رضا (ع) تمامی عمل های جراحی داخل عروق از جمله آنژیوپلاستی عروق مغزی ، کلیوی ، احشائی ، استنت گذاری عروق ، کارگذاری فیلتر IVC ( ورید اجوف تحتانی ) برای جلوگیری از ورود لخته به ریه ، آمبولیزاسیون توده ها و تومورهای عروق از جمله AVM ها ، برای بیماران نارسایی کبدی انجام می شود.

● تکنیک های نوین جراحی ستون فقرات در کشور

در حال حاضر از روش های نوین درمانی تهاجمی و کم تهاجمی در درمان ستون فقرات در مراکز درمانی زیر پوشش این دانشگاه انجام می شود.

استفاده از روش های نوین درمانی همچون دیسککتومی آندوسکپیک ، یونیورسال کلامپ ، مالتیپل هوک واسکرو فیکسیشن ، میکروسرجری ،TLIF ،PLIF ،ورتبروپلاستی ،کیفوپلاستی و سانتر ستون فقرات از جمله خدمات جراحی تهاجمی و کم تهاجمی در کشور قابل انجام است .

در حال حاضر درمان بیماری های مفاصل محیطی شامل زانو ، شانه ، هیپ ،مچ پاوستون فقرات به روش های جراحی کمتر تهاجمی و تنها با چند برش کوچک انجام می شود.

بیشتر عمل ها به روش کمتر تهاجمی انجام می شود که علاوه بر کاهش ریسک عفونت و دردهای ناشی از جراحی باز ، مدت زمان بستری بیمار نیز کاهش یافته است .

●  شیراز مرکز اصلی درمان انوریزم های مغزی در جنوب کشور

درمان انوریزم های مغزی به صورت اندوواسکولار (درون رگ) چندین سال است که در دانشگاه علوم پزشکی شیراز در حال انجام است و بیمارستان نمازی خدمات این نوع جراحی ها را به عنوان مرکز اصلی در جنوب کشور به بیماران ارایه می کند .

این روش که از طریق آنژیوگرافی و با استفاده از وسایل مخصوص استفاده می شود در برای اولین بار در جنوب کشور انجام شده و تاکنون تعداد زیادی از بیماران با استفاده از این روش درمان شده اند.

آنوریزم (Aneurysm)‏ شامل اتساع (باد کردن) یا بیرون زدگی دیواره یک سرخرگ در اثر ضعف دیواره سرخ رگ است ، آنوریزم معمولاً در آئورت (سرخرگ بزرگی که از قلب منشا گرفته و در سینه و شکم به سمت پایین حرکت می کند) یا سرخرگ هایی که مغز، پاها، یا دیواره قلب را تغذیه می کنند، ایجاد می شود.

● ارایه سربند ضد میگرن در جهان

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در اطلاعیه ای، برای اولین بار استفاده از هدبند (سربند) ضد میگرن را تایید کرد. این اولین بار است که محصولی برای کاهش سردرد افراد مبتلا به میگرن توسط این سازمان تایید شده است.

این دستگاه که Cefaly نام دارد و شبیه تاج است، روی پیشانی بیمار قرار می گیرد و جریان الکتریکی بسیار خفیفی تولید می کند. افرادی که از این سربند استفاده کرده اند می گویند که استفاده از این سربند، احساس سوزن سوزن شدن بسیار خفیف در ناحیه پیشانی بوجود می آورد و هیچ عارضه ای در پی ندارد.

آزمایش های انجام شده روی این محصول پزشکی نشان می دهد که شدت حملات میگرنی کاربرانی که از این محصول استفاده کرده اند حدود 50 درصد کاهش پیدا کرده است.

● ساخت فیلتر بینی برای مقابله با آلرژی

محققان دانمارکی موفق به ساخت یک فیلتر کوچک به اندازه لنز تماسی شدند که می تواند علایم آلرژی را از بین ببرد.

این محققان در دانمارک نوعی مینی فیلتر جدید به نام Rhinix طراحی کردند که در درمان بالینی، از دارونمای بدون فیلتر کارآمدتر است.

به گفته محققان وارد کردن این فیلتر به دو حفره بینی اثرات موثری دارد. این سیستم بسته به تراکم فیلتر، راه ورود ذرات موجود در هوا مانند گرده گیاهان را مسدود می کند. گرده گیاهان یکی از عوامل شایع بروز حساسیت به حساب می آید.

● جراحی کم سابقه قلب جنین

پزشکان روسی عمل جراحی قلب جنین را در رحم مادر انجام دادند که این جنین مبتلا به بیماری قلبی و شانس تولدش بسیار کم بود.جراحی قلب جنین برای اولین بار در سال 2013 در آمریکا انجام شد.

عمل جراحی در رحم مادر روی قلبی به اندازه یک سکه انجام شد. با سوزن ویژه ای شکم مادر سوراخ شد و با کمک نازک ترین لوله توانستند وارد قلب کودک شوند.

پزشک در لحظه معینی با بالون مینیاتوری منفذ بین دو بطن را باز کرد و بعد مجبور شد مدتی صبر کند تا کودک برگردد و بتوان عمل را به پایان رساند.

● کشف پروتئین دخیل در بروز نارسایی قلبی

محققان موفق به کشف پروتئینی شدند که تغییر مکان آن به نارسایی قلبی منجر می شود.

افزایش تجمع فیبرهای درون سلول های قلبی (میکروتوبول ها) به افزایش خطر بروز نارسایی قلبی منجر می شود.

محققان دانشگاه آیوا در آمریکا با انجام مطالعه ای متوجه شده اند که بروز تغییرات در میکروتوبول ها باعث ایجاد روند نارسایی قلبی می شود.

● اختراع دستگاه روحیه سنج بیمارهای سیستم عصبی

دانشجوی روسی دستگاه روحیه سنج را اختراع کرده است که با کمک این دستگاه می توان حالت روانی – عاطفی شخص و بیماری های سیستم عصبی را تشخیص داد.

دانشجوی روس دستگاه روحیه سنج ˈ پسیخوفیزیومترˈ را اختراع کرده است. این دستگاه در روسیه بی نظیر است.با کمک این دستگاه می توان حالت روانی – عاطفی شخص و بیماریهای سیستم عصبی را تشخیص داد.

این دستگاه به کامپیوتر وصل می شود و گیرنده های ویژه ای علایمی مانند، فشار خون، ترکیب بیوشیمیایی خون و وضعیت عضلات و عرق کردن و مردمک چشم و غیره را تعیین می کند.

● تهیه نخستین تصویر اشعه ایکس از سلول زنده

محققان برای نخستین بار از یک سلول زنده با استفاده از اشعه ایکس تصویر برداری کنند.

پیش از این دانشمندان مجبور بودند برای مشاهده نزدیک تر سلول های زنده آنها را در مواد شیمیایی نگه دارنده غوطه ور کنند و پس از کشتن، ساختار داخلی آنها را رویت کنند.

به گفته محققان این موفقیت به دانشمندان این امکان را می دهد که جزییات سلول های سرطانی را به دقت مطالعه کنند.

این روش جدید همچنین تفاوت های واضح در ساختار داخلی سلول بین سلول های زنده و مرده را مشخص می کند.

● ساخت ابزاری برای کمک به نابینایان

محققان آمریکا موفق به ساخت حلقه ای شدند که به محض اشاره روی کلمات با صدای بلند آنها را می خواند و حتی می تواند به ترجمه کتاب نیز کمک کند.

این حلقه که فینگر ریدر (FingerReader) نام دارد، می تواند به افرادی که مشکلات بینایی دارند و یا کسانی که قصد یادگیری زبان های جدید دارند، کمک کند.

به گفته محققان در جهانی که روز به روز فناوری های نوینی در عرصه ارتباطات عرضه می شود، اختلالات بینایی می تواند یک نقطه ضعف بزرگ باشد .

● تشخیص هویت از طریق موم گوش

محققان در آمریکا می گویند موم گوش هر فرد مانند بوی زیر بغل می تواند اطلاعات شخصی وی را ارایه دهد. همچنین بررسی موم گوش نشان می دهد فرد چه غذایی مصرف کرده است و کجا بوده است.

تحقیقات قبلی نشان داده بود که بوی زیر بغل می تواند اطلاعات فراوانی در مورد یک فرد، از جمله هویت شخصی، جنسیت و وضعیت سلامت فرد به ما بدهد. تحقیقات جدید نشان می دهد موم گوش نیز همین خصوصیت را دارد.

● ترکیب ژن های انسان و حیوان

دانشمندان برخی از کشورهای جهان اقدام به ترکیب ژن های انسان ها و حیوانات با یکدیکر نموده اند. این موضوع بسیاری از مردم دنیا را به شدت نگران کرده است.

دانشمندان موفق شدند موش هایی با کروموزوم مصنوعی مغز انسان خلق کنند. اهمیت و شهرت این مسئله بدان خاطر است که این موضوع می تواند قدمی برای یافتن درمان برای بسیاری از بیماری ها باشد.

دانشمندان موفقیت هایی چشمگیری در رابطه با پیوند سلول های رویان جنین انسان در مغز موش ها دست یافته اند.

● ساخت روبات دوست انسان در جهان

دانشمندان انگلیسی یک ˈروبات عاطفیˈ (friendly robot) ساخته اند که به محققان کمک می کند چگونگی ایجاد ارتباط و وابستگی انسان به روبات ها را بررسی کنند.

این روبات که اروین (Erwin) نام دارد ( روبات عاطفی با شبکه هوشمند )، می تواند به ساخت اسباب بازی های هوشمند برای کودکان مبتلا به اوتیسم و کودکانی که از سندرم اسپرگر (Asperger) رنج می برد، منجر شود.

این روبات بر اساس تعاملات و روابط انسانی طراحی شده است و رابطه انسان و روبات در آن بر اساس چگونگی روابط بلند مدت انسان ها با یکدیگر تهیه شده است.

● ساخت عینک هوشمند برای مشاهده سلول های سرطانی

محققان نوعی عینک هوشمند ساخته اند که به جراحان کمک می کند سلول های سرطانی را به خوبی از دیگر سلول ها تشخیص دهند.این فناوری پوشیدنی جدید با درخشان کردن سلول های سرطانی آنها را برای جراح قابل مشاهده می کند.

سلول های سرطانی در حالت طبیعی و حتی با استفاده از بزرگ نمایی های زیاد به آسانی قابل مشاهده نیستند.

به گفته محققان این عینک امکان تمایز سلول های سرطانی از سلول های طبیعی را برای جراحان فراهم کرده و به آنها کمک می کند پس از عمل هیچ سلول سرطانی باقی نماند.

این فناوری برای نخستین بار در یک عمل جراحی در هفته جاری مورد استفاده قرار گرفت و آزمایش های بعدی نیز قرار است درماه جاری میلادی به انجام برسد.

● تشخیص سرطان لوزالمعده در چند دقیقه

محققان و مهندسان دانشگاه واشنگتن در آمریکا موفق به ساخت دستگاهی شدند که با تجزیه و تحلیل نمونه برداری از پانکراس امکان تشخیص بیماری را تنها در چند دقیقه ممکن می سازد.

این دستگاه اندازه ای برابر با کارت اعتباری داشته و روش تشخیص سرطان با استفاده از آن بسیار کم هزینه و سریع است.

این دستگاه به صورت خودکار بوده و به پزشک اجازه می دهد روند زمان بر آزمایشگاه پاتولوژی برای تشخیص سرطان کاهش یابد.

● ساخت آزمایشگاهی برای اعضای بدن انسان

آزمایشگاهی برای تولید سلول های بدن انسان در روسیه راه اندازی شد . محققان در این آزمایشگاه قصد دارند تمام اعضای بدن از پوست برای پیوند در سوختگی های شدید تا دیگر اعضای حیاتی بدن را بسازند.

در این آزمایشگاه تمام طرح ها و پروژه های تحقیقاتی متخصصان بیولوژی روسیه بررسی می شود . همچنین در این آزمایشگاه دستاوردهای متخصصان جهانی در این زمینه مورد

● تولید سلول های بنیادی با استفاده از اسید

دانشمندان ژاپنی به شیوه جدیدی برای تولید سلول های بنیادی دست یافتند . در این شیوه با فرو بردن سلول های خون درون اسید، سلول های بنیادی به دست می آید.

سلول های بنیادی می توانند به هر نوع بافت تبدیل شوند و در حال حاضر برای درمان چشم، قلب و مغز از این سلول ها استفاده می شود.

اما تحقیقات اخیر دانشمندان نشان می دهد فناوری تولید این سلول ها می تواند ارزان تر ، سریع تر و امن تر باشد.

به گفته محققان بدن انسان از سلول ها با نقش های خاص و ثابت مانند سلول های عصبی ، سلول های کبد و سلول های عضلانی ساخته شده است.

● اندازه گیری سطح قند خون در اشک چشم

یک شرکت اینترنتی می گوید در حال آزمایش یک لنز تماسی هوشمند است که به افراد دیابتی اجازه می دهد سطح قند خون خود را در اشک چشم اندازه بگیرند.

این لنز تماسی از یک تراشه بسیار نازک بی سیم و حسگر گلوکز ساخته شده است که در میان دو لایه نرم ماده لنزهای تماسی جا سازی شده است.

نمونه اولیه این لنزهای تماسی امکان شمارش گلوکز را در هر ثانیه ارائه می دهند.

با این که این فناوری روزهای اولیه خود را سپری می کند اما محققان با تکمیل چند مطالعه بالینی توانسته اند هزینه لازم برای ساخت نمونه اولیه این لنزها را فراهم آورند.

محققان امیدوارند استفاده از این لنزها روش جدیدی برای کمک به بیماران دیابتی در مدیریت بیماری آنها باشد.

● ساخت نخستین کلیه قابل پیوند در جهان

محققان بیمارستان عمومی ماساچوست با استفاده از مهندسی زیستی، موفق به ساخت نخستین کلیه قابل پیوند شدند.

محققان ماساچوستی با استفاده از روش مهندسی زیستی، یک کلیه قابل پیوند تولید کرده اند که عملکرد آن مشابه کلیه طبیعی است. نمونه اولیه این کلیه برای پیوند به موش ساخته شده و به بدن آن پیوند شده است.

کلیه پیوندشده به بدن موش تولید ادرار کرده است که به معنای موفقیت پروژه قلمداد می شود.

● تشخیص سرطان پوست با مول اسکوپ

یک متخصص رایانه ایرانی که در کانادا زندگی می کند مول اسکوپ ساخته است . مول اسکوپ میکروسکوپی به اندازه انگشت شست دست است که با دوربین تلفن هوشمند کار و به تشخیص سرطان های احتمالی پوست کمک می کند.

ˈمول اسکوپˈ توسط مریم صادقی محقق شرکت ˈمتا اوپتیماˈ در ونکوور کانادا ساخته شده است به انسان اجازه می دهد تا تصاویر خال های مشکوک را جمع آوری کند و در صورت لزوم این تصاویر را برای آزمایش و یا گرفتن درمان های لازم به متخصص ارسال کند.

● ساخت گوش مصنوعی از بافت حیوانات

دانشمندان توانستند از بافت حیوانات گوشی شبیه به گوش انسان رشد دهند.

محققان در بیمارستان عمومی ماساچوست در بوستون می گویند که این گوش انعطاف پذیری گوش انسان را دارد.

به گفته محققان این تکنیک ممکن است روزی در آینده به جایگزین کردن گوشی که از بین رفته یا آسیب شدید دیده کمک کند.

این مطالعه نشان داد که از لحاظ نظری امکان رشد سلول ها به اندازه کافی برای تولید یک گوش کامل وجود دارد. به علاوه محققان گفتند که انتظار دارند تا پنج سال دیگر بتوانند آزمایش های انسانی را شروع کنند.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »