آرسنیک یک سم در آب آشامیدنی

ارسنیک از زمانهای قدیم به عنوان یک سم اضافی شناخته شده است وجود مقادیر کم ارسنیک در آب آشامیدنی که در شبکه لوله‌کشی شهری یا چاههای اختصاصی وجود دارد ، باعث یکی از دلنگرانیهای جوامع شده است.

▪ ارسنیک چیست؟

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ارسنیک یکی از عناصر تشکیل دهنده طبیعی است که بصورت گسترده‌ای در پوسته زمین توزیع یافته است و همچنین مقادیر جزئی نیز در کالاهای روزمره زندگی یافت می‌شود. این عنصر معمولا بصورت ترکیباتی با اکسیژن ، کلرین یا گوگردها که عموما شامل ترکیبات غیرآلی ارسنیک است ، یافت می‌شود.

ترکیبات آلی آرسنیک نیز شامل هیدروژن و کربن‌های ارسنیک است.

آرسنیک یا ارسنیک که در فارسی به اکسید آن مرگ موش و سولفید آن زرنیخ گفته می‌شود، عنصر شیمیایی است که در جدول تناوبی با علامت As مشخص و دارای عدد اتمی ۳۳ است.

آرسنیک شبه فلز سمی معروفی است که به سه شکل زرد، سیاه و خاکستری یافت می‌شود. آرسنیک و ترکیبات آن به‌عنوان آفت‌کش، علف‌کش، حشره‌کش و آلیاﮊهای مختلف به کار می‌روند.

▪ ویژگی‌های فیزیکی

• عدد اتمی: ۳۳
• جرم اتمی:۷۴٫۹۲۱۶۰
• نقطه ذوب: C° ۸۰۸
• نقطه جوش: C°۶۰۳
• شعاع اتمی: Å ۱٫۳۳
• رنگ: خاکستری

آرسنیک از نظر شیمیایی شبیه فسفر است تا حدی که در واکنش‌های بیوشیمیایی می‌تواند جایگزین آن شود از این رو سمی است. وقتی به آن حرارت داده شود به صورت اکسید آرسنیک در می‌آید (اکسیده می‌شود) که بوی آن مانند سیر است. آرسنیک و ترکیبات آن همچنین می‌توانند بر اثر حرارت به گاز تبدیل شوند.

این عنصر به دو صورت جامد وجود دارد: زرد و خاکستری، فلز مانند، با جاذبه‌هایی به ترتیب ۹۷/۱ و ۷۳/۵.

در سده بیستم آرسنِت سرب به‌عنوان آفت‌کش برای درختان میوه مورد استفاده قرار گرفت (استفاده از آن در افرادی که به این کار اشتغال داشتند ایجاد آسیب‌های عصب‌شناسی کرد) و آرسنیت مس در سده نوزدهم به‌عنوان عامل رنگ‌کننده در شیرینی‌ها بکار رفت.

سایر کاربردها

سموم کشاورزی و حشره‌کش‌های مختلف

آرسنید گالیم یک نیمه رسانای مهمی است که در ICها بکار می‌رود. مدارهایی که از این ترکیب ساخته شده‌اند نسبت به نوع سیلیکونی بسیار سریع‌تر و البته گرانتر هستند. آرسنید گالیم بر خلاف سیلیکون آن band gap مستقیم است پس می‌تواند در دیودهای لیزری و LEDها برای تبدیل مستقیم الکتریسیته به نور به کار رود.

تری‌اکسید آرسنیک در خون‌شناسی برای درمان بیماران سرطان خون حاد که در برابر ATRA درمانی مقاومت نشان می‌دهند، بکار می‌رود. همچنین در برنزپوش کردن و ساخت مواد آتش‌بازی و ترقه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تاریخچه

آرسنیک (واﮊه یونانی arsenikon به معنی اریپمنت زرد) در دوران بسیار کهن شناخته شده است. از این عنصر به کرات برای قتل استفاده شده است. علائم مسمومیت با این عنصر تا قبل از آزمایش مارش تا حدی نامشخص بود. آلبرتوس مگنوس را اولین کسی می‌دانند که در سال ۱۲۵۰ این عنصر را جدا کرد. جوان شرودر در سال ۱۶۴۹ دو روش برای تهیه آرسنیک منتشر کرد.

از زرنیخ برای ساخت مواد بهداشتی همچون موبر استفاده می‌شود. گفتنی است پایه اصی کرم‌ها و اسپری‌های موبر از دو ماده آهک و زرنیخ می‌باشد.

هشدارها

آرسنیک و بسیاری از ترکیبات آن سمی هستند. آرسنیک با مختل کردن وسیع سیستم گوارشی و ایجاد شوک منجر به مرگ می‌شود.

▪ارسنیک به دو شکل آلی و غیرآلی (معدنی) تقسیم می‌شود.

مطالعات سم‌شناسی معمولا تفاوت این دو شکل از ارسنیک را موردتوجه قرار نمی‌دهد در عین حال بیشترین توجه خویش را بر روی ترکیبات معدنی ارسنیک متمرکز می‌نماید چراکه اشکال مختلف ارسنیک براحتی در محیط و بدن انسان به یکدیگر تبدیل می‌شوند و در این میان معمولا ترکیبات معدنی ارسنیک بیشتر از اشکال آلی آن مضر و خطرناک هستند.

▪ارسنیک چگونه به آبهای سطحی و زیرزمینی راه می‌یابد؟

ارسنیک ممکن است بوسیله تجزیه رسوبات و سنگهای معدنی (که ارسنیک غیرآلی دارند) وارد دریاچه‌ها ، رودخانه‌ها و آبهای زیرزمینی طبیعی گردد. ارسنیک از طرق دیگری نیز ، همچون تخلیه مستقیم فاضلابهای صنعتی، ته‌نشینی ذرات ارسنیک موجود در گردوغبار هوا و باران یا برف وارد آبها می‌شود.

این ذرات ارسنیک شاید بوسیله احتراق سوختهای فسیلی (بویژه زغال سنگ ) محصولات فلزی (برای مثال طلا و فلزات اصلی معدنی را می‌توان را نام برد) ، مصارف کشاورزی (مانند آفت‌کش‌ها و افزودنیهای خوراکی ) یا خاکستر زباله‌سوزها و فاضلابها ، وارد هوا شوند.

▪ارسنیک در بدن به چه صورتی در می‌آید؟

عموما ارسنیک به مقدار زیادی از طریق آب آشامیدنی در بدن جذب می‌شود. یکی از روشهای جذب ، ورود به جریان خون، که نقش هادی مواد به اندامهای مختلف بدن را دارد، می‌باشد. مقادیر بالای ارسنیک در ناخنها و مو ( بیش از حد ) یافت شده است. البته ارسنیک بوسیله ادرار از بدن دفع می‌شود.

▪ارسنیک چگونه بر سلامت انسانها تاثیر می‌گذارد؟

آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان، ارسنیک را یکی از عوامل سرطان‌زایی انسان طبقه‌بندی کرده است. نوشیدن آبهایی که شامل شکل غیرآلی ارسنیک در مدت دراز ( طی سالهای متوالی ) هستند. نشان می‌دهد خطر ابتلا به سرطان پوست بر تومورهای مثانه، جگر ، کبد و ریه افزایش می‌دهد. وجود سطح بالای ارسنیک در مدت طولانی در آبهای آشامیدنی سبب ضخامت و رنگ‌پریدگی پوست و تهوع اسهال ، کاهش تولید سلولهای خون، اختلال در ضربان قلب، زیان به رگهای خونی و بی‌حسی در دستها و پاها می‌شود.

در معرض قرار گرفتن در برابر ارسنیک در مدت کوتاه نیز منجر به حساسیتهای معدی ، روده‌ای ، سخت شدن عمل بلع، تشنگی و کاهش غیرطبیعی فشار خون، تشنج و در موارد حادتر، نارسائی و کاهش ضربان قلب که منجر به مرگ می‌شود.

دوز برآورد شده برای یک فرد بزرگسال با وزن ۷۰ کیلوگرم ، بین ۷۰-۲۸۰ میلی‌گرم است . البته سنین جنینی، کودکی، پیری و بیماران مزمن نیز روی سطح پایینتر این مقادیر تأثیر می‌گذارد.

▪آیا در صورتی که در معرض ارسنیک قرار گرفتیم آزمایشات پزشکی جهت شناسائی آن وجود دارد ؟

وجود مقادیر ارسنیک در ادرار می‌تواند یکی از نشانه‌های در معرض قرارگرفتن با این عنصر باشد. از طرف دیگر اندازه‌گیری ارسنیک در ناخن و مو می‌تواند مقادیر بالای ارسنیک در ۶ تا ۱۲ ماه گذشته در بدن فرد خود را نشان دهد البته این آزمایشات تنها در آزمایشگاههای پیشرفته عملی است . اگر شما یا یکی از اعضای خانواده‌تان نگران سلامتی خویش در مواجهه با خطرات مصرف آبهای آلوده با ارسنیک هستید، مشاوره‌ای با پزشک متخصص داشته باشید.

▪چگونه می‌توان گفت آبهای آشامیدنی حاوی ارسنیک هستند؟

ارسنیک، بی‌بو و بی‌مزه است از اینرو مصرف کننده آب آشامیدنی قادر به تشخیص این عنصر در آب مذبور نیست بنابراین تنها یک آزمایشگاه با تجهیزات ویژه آزمایشگاهی می‌تواند مقدار موجود ارسنیک در ذخائر آبی را مشخص کند. اکنون اگر شما می‌خواهید آب مصرفیتان را مورد آزمایش قرار گیرد. در صورتی که آب آشامیدنی یا ذخائر خصوصی دارید یا از آب شهری استفاده می‌کنید با اداره بهداشت محلی خود تماس بگیرید.

▪چگونه می‌توان با برنامه‌های تصفیه آبهای شهری، ارسنیک را از آب آشامیدنی حذف کرد؟

به نظرمی‌رسید فیلترهای شنی بیشترین بازدهی در حذف ارسنیک از آب در مراحل تصفیه معمولی را دارند. این مقدار می‌تواند حضور ارسنیک را تا ۰۲۵/۰ میلی‌گرم در لیتر کاهش یابد.

روش مذکور برای حذف ارسنیک در آبهای جوامع کوچک بسیار عملی‌تر است. البته روشهای معمول دیگری مثل انعقاد‌کننده‌های آلوم، سولفات فریک و لایم راندمان کمتری دارند.

روشهای ویژه‌ای مثل آلومینیوم فعال شده و اسمز معکوس نیز تأثیر بسزائی در ابر فوق‌ دارند اما این روشها تنها با پیش تصفیه‌های مخصوص ذخائر آبی عملی هستند و از طرفی برای جوامع کوچک نیز مناسب نمی‌باشد.

▪آیا باید چاههای آب را مورد آزمایش قرارداد؟

اگر شما در ناحیه‌ای زندگی می‌کنید که منابع طبیعی ارسنیک دارد یا مشخص گشته سطح بالائی از ارسنیک در منطقه می‌باشد بهتر است آب چاههای آب را مورد آزمایش‌های ویژه ارسنیک قراردهید.

▪حال اگر چاه آب حاوی مقادیر زیادی ارسنیک باشد چه باید کرد؟

تعداد تعیین شده اخیر برای کیفیت آب آشامیدنی در کانادا به تصفیه اضافی برای آب بهداشتی نیازی ندارد. حال اگر در ذخائر آب شما بیش از مقدار تعیین شده باشد ( ۰۱/۰ میلی‌گرم درلیتر ) نباید به مدت زیادی برای آشامیدنی یا تهیه غذا مورد استفاده قرار گیرد.

علاوه بر این، چون ارسنیک بعنوان یکی از عوامل سرطان‌زائی شناخته شده است ، شاید شما بخواهید مقدار آن را تا آنجائی که ممکن در آب کاهش دهید. از روشهای معمول و امکان‌پذیر کاهش ارسنیک در آب چاه دسترسی به آبهای زیرزمینی عمیق‌تر یا حفر چاهی جدید در سفره آب زیرزمینی دیگری است .

اتصال مستقیم لوله‌کشی و توزیع عمومی آب شرب نیز از محلهای ممکن دیگر برای حل این مسئله است. چندین روش دیگر مانند، واحدهای اسمز معکوس، دستگاه تقطیرکننده آب، بسترهای مخلوط یکبار مصرف، سیستم‌های یون‌زا و دستگاههای فیلتراسیون ، آلومینیوم فعال شده (آلوم) نیز می‌توانند در کاهش سطح ارسنیک در آب مؤثر واقع شوند. اگر چه تا حالا استفاه از این ادوات تصفیه آب در کانادا معمول نگشته است.

سالَک ،لیشمانیوز پوستی یا “سال دانه”

“سال دانه” یا “دانه سال” شایع ترین نوع بیماری پوستی لیشمانیاز است که بر اثر گزش جنس ماده نوعی پشه خاکی به انسان منتقل می شود. عامل این بیماری انگلی به نام لیشمانیا است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سالک نوعی بیماری پوستی است که بیشتر در مناطق گرمسیری مشاهده می شود.

این بیماری از راه گزش نوعی پشه خاکی که در مکان های گرم و مرطوب مثل زیر زمین خانه ها، فضاهای متروک، پشت لوازم و اشیای ثابت منزل و… زندگی می کنند، به انسان منتقل می شود. یکی دیگر از راه های انتقال این بیماری، تماس زخم های عادی با ترشحات زخم سالک است.

عامل بیماری سالک انگلی به نام لیشمانیا است که در زخم های سالک وجود دارد که با خونخواری پشه از محل زخم سالک، وارد بدن پشه می شود و چرخه انتقال آن طی می شود.

زخم سالک به دو نوع خشک و مرطوب تقسیم می شود. در سالک خشک تعداد زخم ها کم و بدون درد است و زخم ها از نظر ظاهری هم خشک هستند اما سالک مرطوب دردناک است یا گستره وسیع تری از زخم ها که این نوع سالک بیشتردر دست و پا دیده می شود.

سالک خشک به نوعی بیماری مشترک انسان و سگ به شمار می رود به طوری که سگ ها مقالات پزشکی و بهداشتی – این بیماری به شمار می روند.

مهم ترین مقالات پزشکی و بهداشتی – بیماری سالک مرطوب جوندگانی مثل موش های صحرایی هستند.

در ایران 2 نوع از این بیماری وجود دارد که توسط 2 گونه انگل ایجاد می شود. نوع خشک یا شهری و نوع مرطوب یا روستایی.

• سالک خشک یا شهری که توسط گونه انگل لیشمانیا تروپیکا ایجاد می شود. در این نوع پس از یک دوره کمون بیش از دو ماه، ندول کوچکی درمحل گزش به رنگ قرمز قهوه ای ظاهر می شود و بتدریج طی 6 ماه بزرگتر می شود و معمولا در مرکز آنها زخم سطحی ایجاد می شود و دلمه می بندد. در صورت عدم درمان معمولا طی 12-8 ماه ضایعه روبه بهبودی می رود و از خود جوشگاه به جای می گذارد دوره زمانی این نوع سالک از نوع مرطوب طولانی تر است.

• سالک مرطوب یا روستایی توسط گونه لیشمانیا ماژور ایجاد می شود. در این بیماری پس از دوره کمون کمتر از دو ماه در محل گزش دانه جوش مانندی ایجاد می شود. طی 3-2 ماه زخم بزرگتر شده و گاهی اطراف آن ندول های کوچک و متعدد ظاهر می شود که از عوارض این بیماری محسوب می شود. گاهی ممکن است انگل از طریق مسیر لنفاتیک گسترش پیدا کند. بهبود معمولا طی 6-2 ماه دیده می شود و جوشگاهی از آن باقی می ماند.

روشهای تشخیص

در صورت پیدایش یک یا چند زخم جلدی در مناطقی که سالک به عنوان بیماری بومی وجود دارد و در مناطقی که پشه خاکی دیده می شود بایستی به احتمال وجود بیماری توجه شود.تشخیص قطعی بر اساس مشاهده انگل لیشمانیا در ضایعات حاصله  پس از تهیه نمونه و رنگ آمیزی و همچنین استفاده از محیط کشت مخصوص می باشد.

روشهای پیشگیری از بیماری سالک

در حال حاضر اقدامات پیشگیری کننده شامل موارد زیر می باشد:
1- حذف عوامل مساعد کننده
· بهسازی و ترمیم شکاف دیوارها در مناطق مسکونی و نگهداری دام و طیور
· بهسازی کانالهای روباز،دفع صحیح فاضلاب و تفاله های ساختمانی
· جمع آوری و دفع صحیح فاضلاب و نخاله های ساختمانی
· اتلاف سگهای ولگرد و مبارزه با جوندگان
· تخریب و تسطیح اماکن مخروبه و متروکه

2- محافظت در برابر نیش پشه

· نصب توری ریز بر روی پنجره ها و دربهای ورودی
· استفاده از پشه بند معمولی و ترجیحا آغشته به حشره کش که برای مدت طولانی اثر آن باقی می ماند.

· استفاده از پمادها و مواد دور کننده حشرات هنگام استراحت و خواب در مناطق آلوده
· پوشانیدن زخمهای سالکی به منظور جلوگیری از آلوده شدن پشه خاکی های جدید و انتشار بیماری به دیگران

3- سمپاشی

با توجه به عوارض زیست محیطی سم و تاثیر کم آن در کنترل بیماری فقط در نوع شهری می توان در کنار دیگر اقدامات بهسازی و پیشگیری در شرایط خاص گاهی از این روش استفاده نمود. معمولا سمپاشی موجب مهاجرت پشه ها به مناطق مجاور و پیدا شدن انواع مقاوم ناقل می شود و بهترین راه برای از بین بردن رشد و تکثیر پشه خاکی بهسازی محیط است.

چگونه از انتقال بیماری به افراد خانواده و سایرین پیشگیری کنیم؟

درمان منظم و به مدت لازم موجب از بین رفتن انگل در زخم و بهبودی می شود و مانع از انتقال بیماری به دیگران می شود. بعلاوه پیشگیری ازگزش پشه و پوشاندن دائمی زخم می باشد. سایر اقدامات لازم شامل استفاده از دورکننده های حشرات در اطراف زخم، اسپری حشره کش داخل خانه،استفاده از پشه بند آغشته به سم بخصوص در زمان غروب و طلوع خورشید، نصب توری در پنجره ها، استفاده از پرده های آغشته به سم در مقابل پنجره ها و دربهای ورودی، معدوم و مدفون کردن صحیح زباله ها و نخاله های ساختمانی ، بهسازی محیط.

درمان سالک

انتخاب روش درمان در صلاحیت پزشک متخصص پوست مو است. بهتر است هم زمان از چند روش بهره گرفته شود تا از ایجاد مقاومت دارویی جلوگیری شود. داروهای موثر به اجمال عبارتند از : تزریق آمپول گلوکانتیم در حاشیه زخم، سرمادرمانی یا کرایوتراپی ، تزریق عضلانی آمپول گلوکانتیم و پمادپارومومایسین.

واکسن و لشمانیزاسیون

هنوز واکسن موثری برعلیه سالک وجود ندارد.لشمانیزاسیون به معنی تلقیح انگل زنده و ایجاد زخم در مناطق پوشیده بدن است .با این روش از بروز زخم در صورت پیشگیری می شود. بیماری که یک بار به سالک مبتلا می شود تا 90% نسبت به انگل ایمنی پیدا می کند.

کلستریدیوم بوتولینوم می تواند در کنسرو، عسل، کشک و حتی سوسیس و کاباس وجود داشته باشد

اردیبهشت ۹, ۱۳۹۴ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, صنایع غذایی, مشروح اخبار

کلستریدیوم بوتولینوم از آن باکتری های مشهوری است که شاید خیلی ها اسمش را نشنیده باشند، اما حوادث ناشی از آن را به یاد دارند، چون این باکتری تاکنون از طریق برخی مواد غذایی بخصوص غذاهای کنسروی سبب مسمومیت و مرگ برخی از هموطنانمان شده است. اما بیشتر خانواده ها بر این باورند که این باکتری مهلک فقط در انواعی از کنسرو تن ماهی رشد می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، برخلاف باور عامه مردم این باکتری علاوه بر کنسرو ماهی در گوشت، فرآورده های گوشتی، سبزیجات و غذاهای تهیه شده در منزل نیز رشد می کند و بویژه غذاهای محلی و سنتی ایران و بسیاری از کشورها در ایجاد این مسمومیت نقش اول را دارند و در میان کنسرو سبزیجات، کنسرو ذرت و سپس کنسرو نخود فرنگی و لوبیا سبز از نظر قدرت سم تولید شده در اولویت هستند.

همچنین اگر اغذیه فروشی ها و رستوران های غیر بهداشتی، فرآورده های گوشتی مثل سوسیس و کالباس یا غذاهای گوشتی و خورشتی یا انواع گوشت کباب ها و حتی سالاد الویه را در شرایط نامساعد نگهداری کنند، احتمال رشد این باکتری در این مواد غذایی بسیار زیاد می شود.

عسل یکی دیگر از منابع رایج آلودگی به این باکتری است که خطر بیشتری برای کودکان زیر یک سال دارد. آلودگی عسل به علت تکثیر این باکتری در بدن لاروهای مرده زنبورعسل در کندو است. 10 درصد عسل ها به این باکتری آلوده هستند. دلیل خطرناک تر بودن بوتولیسم کودکان این است که باکتری، همراه عسل یا برخی مواد غذایی دیگر مانند چای بابونه، پس از مصرف در روده کودک به شکل زایای کلستریدیوم بوتولینوم تبدیل می شود و سم نیز در روده کودک ترشح می شود.

در حالی که در بوتولیسم بزرگسالان سم به شکل از پیش ترشح شده در غذا موجود است. به همین دلیل نیز توصیه می شود به کودکان زیر یک سال عسل داده نشود.

همچنین خطر حضور این باکتری در انواع کشک ها نیز زیاد است. سال 1361 این بیماری به دلیل مصرف کشک غیر پاستوریزه در کشور گزارش شد و به همین دلیل از همان تاریخ، پاستوریزه کردن کشک های کارخانه ای و حتی جوشاندن مجدد کشک های پاستوریزه هنگام مصرف در کشور اجباری شد.

علائم:

علائم بیماری به طور معمول 4 تا 36 ساعت بعد از مصرف ماده غذایی آلوده ایجاد می شود، البته این زمان تا حدودی به مقدار سم مصرف شده بستگی دارد. هر چه زودتر علائم ظاهر شود بیماری شدیدتر خواهد بود.

تب به طور معمول وجود ندارد و عمده علائم به صورت عصبی هستند که به شکل قرینه در بدن ظاهر می شوند.

کاهش حس، فلج پیش رونده، تهوع، سرگیجه، اختلال بلع، خشکی دهان، دردهای شکمی، پایین افتادگی پلک ها، لکنت زبان، ضعف اندام ها، تاربینی یا دوبینی و استفراغ از نشانه های این بیماری است.

مشکلات تنفسی به دلیل فلج عصب تنفسی ایجاد می شود و در صورت درمان نشدن بموقع مرگ بیمار به علت خفگی رخ می دهد.

باکتری کلستریدیوم بوتولینوم در خاک وجود دارد و در خاک های رسی بخصوص در لایه های بالایی که غنی از مواد خوراکی است بیش از زمین های شنی و همچنین در روده انسان، حیوانات، لجن، رسوبات اقیانوس ها و دریاچه ها یافت می شود.

هاگ یا اسپور،باکتری کلستریدیوم بوتولینوم شکل مقاوم باکتری است و به حرارت، اسید، قلیا و مواد ضد عفونی کننده مقاوم است و در لاشه حیوانات، بیش از شش ماه زنده می ماند. اما عامل مسمومیت به طور معمول سم باکتری کلستریدیوم بوتولینوم است. این سم از جنس پروتئین است و بوتولینوم نام دارد.

بوتولینوم روی دستگاه عصبی اثر منفی می گذارد. نوع A این سم قوی ترین نوع سم بوتولینوم است و به مدت طولانی تری در مواد غذایی باقی می ماند. سم نوع A ده برابر قوی تر از نوع C و بیست برابر قوی تر از نوع B است.

* از خوردن غذاهای مشکوک خودداری کنید:

سم کلستریدیوم بوتولینوم نسبت به حرارت حساس است. اما ضمن توصیه به مصرف کنندگان که باید دست کم مدت 15 دقیقه همه مواد غذایی قابل جوشاندن را بجوشانند، باز هم نمی توانیم بگوییم حتی پختن کامل یک غذای مشکوک، خطر را به طور قطعی رفع می کند؛ چرا که احتمال حضور اسپور مقاوم این باکتری که برای انهدام به حرارت بیشتری نیازمند است، وجود دارد.

بنابراین از خوردن غذاهای مشکوک خودداری شود. روش پخت غذا چندان مهم نیست، بلکه رسیدن به دمای مورد نظر و نگهداری در آن دما برای مدت تعیین شده مهم است. اگر غذایی را می توان با سرخ کردن یا آبپز کردن به دمای حدود 90 درجه رساند و حدود 15 دقیقه هم در این دما حرارت داد، می توان از سرخ کردن یا آبپز کردن هم استفاده کرد.

باکتری کلستریدیوم بوتولینوم دارای انواع تخریب کننده پروتئین و انواع غیر تخریب کننده پروتئین است. بنابراین بسته به این که ماده غذایی به کدام یک از انواع باکتری آلوده شده ممکن است دارای علائم ظاهری باشد یا نباشد. مثلا انواع تخریب کننده پروتئین آن در گوشت، بوی تعفن و گاز ایجاد می کنند. اما نوع دیگر آن بخصوص در غذاهای سرد علائم فساد را در غذا ایجاد نمی کند. بنابراین تشخیص آلودگی برای مصرف کننده بسیار سخت و تقریبا غیرممکن خواهد بود. به همین دلیل چشیدن مواد غذایی مشکوک به بوتولیسم بسیار خطرناک بوده و به هیچ عنوان توصیه نمی شود. تولید گاز و باد کردگی برخی از کنسروهای آلوده، جزو علائم همیشگی فساد این باکتری نیست، اما توصیه می شود از مصرف غذاهای کنسروی باد کرده خودداری شود.

اگر از مدت زمان جوشاندن کنسرو بگذرد و محصول مصرف نشده باشد، کنسرو یا ماده غذایی مورد نظر مجدد باید حرارت ببیند. چون ممکن است تعدادی از باکتری ها که در آن زمان به صورت هاگ وجود داشته اند، مجدد فعال شوند و سم تولید کنند.

تا قبل از سال 1949 میلادی میزان کشندگی این سم حدود 60 درصد بود، اما امروزه با توجه به در اختیار داشتن آنتی توکسین (پادزهر) این باکتری در مراکز تخصصی ـ درمانی مسمومیت ها و روش های درمان حمایتی و امکانات آی.سی.یو و… میزان کشندگی به 7 تا 10 درصد در بزرگسالان کاهش یافته است. میزان کشندگی به عواملی مانند نوع سم، مقدار سم خورده شده، نوع ماده غذایی و سرعت اقدام های درمانی بستگی دارد.

درمان شکستگی لگن در افراد مسن

اردیبهشت ۹, ۱۳۹۴ بواسطة:   موضوع : سلامت سالمندان, مشروح اخبار

شکستگی لگن یک شکستگی جدی در افراد مسن می باشد. بیشتر شکستگی های لگن در افراد بزرگ تر از 65 سال رخ می دهد و خطرات آن بعد از سن 80 سالگی بیشتر می گردد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مصرف داروهای مختلف، بینایی ضعیف و عدم حفظ تعادل بدن باعث می شوند افراد مسن بیشتر زمین بخورند و بیشتر دچار شکستگی استخوان گردند.

علل شکستگی لگن

– تصادفات رانندگی

– افتادن از بلندی

– در افرد دارای استخوان های ضعیف، شکستگی لگن در اثر ایستادن بر روی یک پا و یا چرخیدن پا رخ می دهد.

عوامل خطر شکستگی لگن

– سن: با بالا رفتن سن، تراکم استخوان و توده عضلانی کاهش می یابند. افراد مسن ممکن است دارای مشکلات بینایی و عدم تعادل بدن باشند.

– جنس: استخوان ها در زنان نسبت به مردان، زودتر پوک می شوند. کاهش هورمون استروژن که در هنگام یائسگی رخ می دهد، کاهش توده استخوانی و شکستگی لگن را بیشتر می کند. به هر حال، مردان نیز دارای کاهش تراکم استخوانی و شکستگی لگن می گردند.

– بیماری های مزمن: پوکی استخوان یکی از مهم ترین عوامل خطر شکستگی لگن می باشد، اما سایر بیماری ها نیز ممکن است باعث شکنندگی استخوان گردند. این بیماری ها عبارتند از: اختلالات غدد درون ریز مثل پرکاری تیروئید، و اختلالات روده ای که باعث کاهش جذب ویتامین D و کلسیم می شود.
اگر داروهای کورتونی به مدت طولانی استفاده شوند، می توانند استخوان ها را پوک کنند و به آسانی بشکنند

– مشکلات تغذیه ای: اگر در دوران جوانی به مقدار کافی از غذاهای حاوی کلسیم و ویتامین D استفاده نکنید، باعث کاهش توده استخوانی و افزایش خطر شکستگی استخوانی می شود. افراد دارای اختلالات غذاخوردن از قبیل آنورکسیا و بولیمیا می توانند در اثر کمبود مواد مغذی، دچار پوکی استخوان و شکستگی آن گردند.

– داروهای خاص: اگر داروهای کورتونی به مدت طولانی استفاده شوند، می توانند استخوان ها را پوک کنند. برخی موارد، دارویی خاص و یا ترکیب داروها می تواند باعث سرگیجه و در نتیجه زمین خوردن گردد.

– عدم فعالیت بدنی: ورزش هایی مانند پیاده روی، به قوی شدن استخوان و عضلات کمک می کنند و در نتیجه شکستگی ها کمتر رخ می دهد. افراد غیرفعال از نظر بدنی، بیشتر در معرض خطر شکستگی لگن می باشند.

– استفاده از تنباکو و مشروبات الکلی: سیگار کشیدن و نوشیدن مشروبات الکلی باعث تداخل در مراحل تولید و ساخت استخوان سازی و ترمیم آن می شود و در نتیجه منجر به از دست دادن استخوان ها می گردد.

علائم شکستگی لگن

– فرد بعد از زمین خوردن، فورا قادر به حرکت نیست.

– درد شدیدی را در قسمت جلوی ران و یا در کشاله ران احساس می کند.

– نمی تواند سنگینی خود را بر آن طرف صدمه دیده بیندازد.

– سفتی، کبودی و ورم در اطراف منطقه شکستگی دیده می شود.

– پای صدمه دیده، کوتاه می شود.

– پای صدمه دیده، به خارج از بدن متمایل می شود.

بیشتر شکستگی های لگن در یکی از دو منطقه استخوان ران رخ می دهد (تصویر کناری):

الف- گردن استخوان ران: این منطقه بالاترین منطقه استخوان ران و درست در زیر سر استخوان (بخش توپی) قرار دارد.

ب- منطقه داخلی توروکانتر: این منطقه یک کم دورتر از مفصل لگن می باشد.

عوارض شکستگی لگن

اگر شکستگی لگن باعث شود فرد برای مدت زمان طولانی، بی حرکت بماند، ممکن است یک و یا چند مشکل زیر را پیدا کند:

– لخته خونی در پاها و یا در ریه ها

– زخم بستر

– عفونت دستگاه ادراری

– ذات الریه

تشخیص شکستگی لگن

پزشک با دیدن علائم و مشاهده قرار گرفتن غیرطبیعی مفصل ران و پا می تواند شکستگی لگن را تشخیص دهد.

– با تصویربرداری اشعه X، می توان ثابت کرد که دچار این شکستگی شده اید و همچنین محل شکستگی معلوم می گردد.

– اگر تصویربرداری با اشعه X شکستگی را نشان ندهد، ولی شما هنوز درد دارید، پزشک سی تی اسکن و ام آر آی را تجویز می کند.

احساس خستگی و سرگیجه که عوارض جانبی برخی داروها می باشد، باعث افزایش خطر زمین خوردن می شوند

درمان شکستگی لگن

1- جراحی: نوع جراحی بستگی به محل شکستگی استخوان، شدت شکستگی و سن فرد دارد. روش های مختلف جراحی عبارتند از:

– ترمیم با فلز سخت: جراح ممکن است پیچ فلزی را وارد استخوان کند تا استخوان های شکسته را به هم پیچ دهد و تا وقتی استخوان جوش نخورده است، آن پیچ درون بدن باقی می ماند.

برخی موارد، پیچ فلزی به یک صفحه فلزی متصل می شود و در طول استخوان ران حرکت می کند.

در روش دیگر از یک میله در قسمت مغز استخوان ران استفاده می شود. در این روش، پیچ از قسمت بالای میله از طریق گردن استخوان ران عبور می کند و وارد بخش توپی مفصل ران می شود.

– جایگزینی جزئی مفصل ران: اگر انتهای استخوان شکسته به درستی قرار نگیرد و تخریب شده باشد، پزشک ممکن است سر و گردن استخون ران را بردارد و به جای آنها، پروتز فلزی قرار دهد.

– جایگزینی کلی مفصل ران: جایگزینی قسمت بالای استخوان ران در استخوان لگن خاصره با مواد مصنوعی را پروتز می نامند.

اگر آرتریت و یا صدمه قبلی، مفصل ران را تخریب کرده باشد، جایگزینی کامل مفصل ران ممکن است روش خوبی باشد.

اگر در طی شکستگی، ذخیره خونی در بخش توپی استخوان مفصل ران تخریب شده باشد، بهبودی استخوان کمتر می شود.

این اتفاق معمولا در افراد مسنی که گردن استخوان ران در آنها دچار شکستگی گردیده است، رخ می دهد؛ بنابراین پزشک ممکن است تعویض کلی و یا جزئی مفصل ران را توصیه کند.

2- توانبخشی

یک روز بعد از جراحی، توانبخشی شروع می شود.

فیزیوتراپی بر اساس ورزش های قدرتی انجام می گیرد.

همچنین شما باید با یک درمانگر حرفه ای کار کنید تا روش های مستقل بودن را در زندگی یاد بگیرید و دیگر نیازی به کمک افراد در دستشویی رفتن، حمام کردن، لباس پوشیدن و غذا درست کردن نداشته نباشید.

اگر استفاده از واکر و یا ویلچر لازم باشد، درمانگر توصیه به خرید آنها می کند.

3- دارو

داروهای افزایش دهنده تراکم استخوان به نام بیس فسفونات ممکن است خطر شکستگی مجدد لگن را کاهش دهد.

بیشتر این داروها به صورت خوراکی مصرف می شوند، این داروها دارای عوارضی هستند از قبیل: تهوع، درد شکم و التهاب مری.

اگر شما دارای این عوارض گشتید، نوع تزریقی این داروها را انتخاب کنید.

مصرف طولانی مدت این داروها ممکن است موجب ترک خوردن بالای استخوان ران گردد، اما این ترک ها به طور کامل باعث شکستگی استخوان نمی شوند.

پیشگیری از شکستگی لگن

– برای تقویت استخوان ها و حفظ تعادل بدن، ورزش کنید. 30 دقیقه در بیشتر روزهای هفته ورزش کنید. ورزش های قدرتی و تعادل را انجام دهید.

– عدم مصرف الکل و سیگار: با عدم مصرف کردن الکل و سیگار، از تراکم استخوان محافظت کنید. نوشیدن الکل باعث اختلال در تعادل و افزایش زمین خوردن می شود.

– خانه را بررسی کنید. فرش ها و مبلمان زیادی را از سر راه جمع کنید. سیم های برق را به دیوار بچسبانید و هر چیزی که موجب زمین خوردن می شود را جمع کنید.

– چشمان را بررسی کنید. هر سال و یا اگر دیابت و یا بیماری های چشمی دارید، به نزد چشم پزشک روید.

– دقت در داروهای مورد استفاده: احساس خستگی و سرگیجه که عوارض جانبی برخی داروها می باشد، باعث افزایش خطر زمین خوردن می شوند.

شکستگی بینی

فروردین ۱۱, ۱۳۹۴ بواسطة:   موضوع : کمک های اولیه, مشروح اخبار

بینی به دلیل برجسته بودن در صورت ، در معرض شکستگی است. شکستگی بینی معمولا به علت واردآمدن ضربه ی روبرو، از کنار یا بالا به صورت ایجادمیشود.

شکستگی بینی به تنهایی یا توام با سایرشکستگیهای استخوانهای صورت و جمجمه ایجاد میشود.

در ضربات خفیف گاهی فقط جابه جایی استخوان اتفاق می افتد ولی در ضربات شدید، علاوه بر جابه جایی، شکستگی و حتی شکستگی و جابه جایی درتیغه ی وسط بینی به طور توام نیز رخ میدهد.

علایم‌ شایع‌:

1- تغییر شکل بینی

2- پارگی مخاط و خونریزی

3- شکستگی تیغه ی میانی بینی

4- درد، تورم و انسداد بینی

5- کبودی اطراف چشمها بسیار شایع است.

تشخیص و درمان

در شکستگی ساده اقدام اولیه ای که لازم است انجام دهید کمپرس سرد با کیسه ی یخ است زیرا خونریزی و تورم را محدود میکند. اقدام بعدی مراجعه به پزشک است.

در صورت نداشتن   تورم می تواند2 الی 3 ساعت بعد از ضربه جااندازی شکستگی بینی انجام گیرد.در صورت بروز تورم 2الی 3 روز بعد با کاهش تورم و معاینه ی مجدد جااندازی انجام می شودو در صورت عدم مراجعه قبل از حدود10 روز شکستگی جوش میخورد. بنابراین بهتر است قبل از حدود 6الی 10 روز شکستگی جااندازی شود.

جراح متخصص گوش و حلق و بینی بر اساس ماهیت و وسعت آسیب، روشهای تشخیصی ودرمانی خاصی را برای شما در نظر میگیرد. لازم است بدانیم فقط در 40 الی 50 درصد موارد دررادیوگرافی (عکس نیمرخ بینی) شکستگی قابل مشاهده است و در نیمی دیگر فقط معاینه کمک میکند. توجه کنید که اقدام به جاانداختن شکستگی فقط میتواند بینی را به ظاهری شبیه به قبل ازضربه ی اخیر در بیاورد و نباید انتظار دیگری داشت.

برای اصلاح مشکلات قدیمی از قبیل قوز، انحراف یا بزرگی بینی، لازم است عملهای دیگری انجام شود.

جا اندازی را میتوان در روزهای اول به طور سرپایی(در صورت تحمل شما) با بیحس کنندههای موضعی، یا به صورت بستری و در اتاق عمل با بیهوشی سبک انجام داد.

آموزشهای قبل از عمل:

شب قبل از عمل غذای سبک میل کنید.

از نیمه شب ناشتا بمانید.

شب قبل از عمل حمام کنید.

در مورد آقایان، اگر سبیل بلند دارید کوتاه کنید.

در مورد خانمها، لاک ناخنها و آرایش خود را

پاک کنید.

در صورتیکه داروهای ضد انعقاد( مانند آسپرین و وارفارین) مصرف میکنید بهتر است داروی خود راطبق نظر پزشک معالج خود قطع کنید.

قبل از رفتن به اتاق عمل زیورآلات، اجسام فلزی ، گیره ی سر، لنز، دندان مصنوعی و پروتزهای مصنوعی قابل حرکت را خارج کنید.

کلیه ی لباسها، لباس زیر و جورابهای خود را در آورید و لباس مخصوص اتاق عمل رابپوشید.

قبل از خروج از بخش جراحی ، ادرار خود را تخلیه کنید

– معمولاً روز عمل و یا فردای آن روز مرخص میشوید
– معمولاً جااندازی از درون بینی(جاانداختن بسته ) انجام میشود، لذا هیچ برش و بخیهای بر روی بینی شما وجود نخواهد داشت. گاهی نیز تغییر شکل بینی یا انسداد بینی پس از جااندازی بسته باقی میماند و3 الی 6 ماه پس از آسیب که تورم از بین رفته واستخوانها ثابت شدند اصلاح به روش باز انجام می شود.

آموزشهای بعد از عمل:

– معمولاً روز عمل شما نباید چیزی بخورید، از زمانیکه به شما اجازه داده شد، رژیم مایعات (آب،چای و آب کمپوت )بنوشید . در صورت تحمل وصلاحدید پزشک کم کم غذاهای نرم برای شما آغازخواهد شد.

– از همان ساعت های ابتدایی بعد از به هوش آمدن، از راه دهان نفس بکشیددر وضعیت نیمه نشسته استراحت کنید تا نیم تنه ی شما بالاتر از پاها یتان باشد و ورم کمتری درصورتتان ایجاد شود.

– معمولاً بعد از جا انداختن شکستگی بینی حدود یک هفته گچ یا اسپیلنت برای محافظت، روی بینی شما قرار داده میشود.

– میتوانید با استفاده از مسواک نرم دندانهایتان را مسواک بزنید، – – ولی لب بالا را دستکاری نکنید

– با دهان باز عطسه و سرفه کنید و از حرکات شدید صورت حین خنده و گریه پرهیز نمایید.

– تا 2هفته بعد از عمل از تخلیه ی ترشحات بینی با فشار خودداری کنید. مراقب باشید هیچ ضربه ای به بینیتان وارد نشود

.- برای شما هیچ محدودیت غذایی وجود ندارد فقط از مصرف غذاهایی که احتیاج به جویدن طولانی دارند (مانند ساندویچ و کباب برگ) و مواد خوراکی که می دانید به آنها حساسیت دارید،خودداری کنید

– گاهی تامپون بینی(رشته های نازک پانسمان نخی آغشته به پماد آنتی بیوتیک) برای 2 تا 7 روزداخل بینی شما قرار داده میشود تا مانع از خونریزی وجابه جایی شود.
– شستن صورت یا حمام کردن با آب ولرم به شرطی که پانسمان روی بینی خیس نشود بلامانع است.

– در هفته های اول ورزشهای سنگین، بلند کردن اشیاء سنگین و دولا شدن را انجام ندهید تا ازبر افروختگی صورت و وارد آمدن ضربه پیشگیری شود.

– از برداشتن و جابه جایی گچ به طور خود سرانه پرهیزکنید.معمولاً درد زیادی بعد از عمل وجود ندارد و گاهی به خاطر وجود تامپون در داخل بینی ممکن است درد خفیف در صورت و پیشانی احساس نماییدکه با مسکنهای ساده مانند استامینوفن قابل رفع است.

– هرگز بدون مشورت پزشکتان از آسپرین یا بروفن  برای تسکین درد استفاده نکنید، چون باعث افزایش خونریزی میشوند.

– طی چند هفته ی اول بعد از عمل و بعد از خارج نمودن تامپون یا مش بینی به علت جمع شدن ترشحات داخل بینی، نفس کشیدن مشکل میشود که میتوانید برای شستشوی بینی روزانه چند نوبت ازمحلول سرم نمکی نرمال(سرم شستشو) استفاده کنید.

نکات قابل توجه:

پانسمان بینی خود را دستکاری نکنید.

در صورت خونریزی از بینی و یا بلع مکرر(خونریزی ته حلق) به پزشک خود اطلاع دهید.

داروهای بعد از عمل را طبق دستور پزشک خود استفاده نمایید.

در صورت تب حتماً پزشک خود را مطلع کنید.

در تاریخ مقرر به پزشک خود مراجعه کنید

آشنایی با کم خونی فقر آهن

آذر ۳, ۱۳۹۳ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, مشروح اخبار

كم‌خوني وضعيتي است كه در آن تعداد يا اندازه گلبول‌هاي قرمز و يا مقدار هموگلوبين موجود در خون كاهش يافته و تبادل اكسيژن و دي‌اكسيدكربن بين خون و سلول‌هادچار اختلال مي‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از علل ايجادكننده كم‌خوني مي‌توان كمبودهاي تغذيه‌اي، خونريزي، ناهنجاري‌هاي ژنتيكي، بيماري‌هاي مزمن و يا مسموميت‌هاي دارويي را نام برد. منظور از كم‌خوني‌هاي تغذيه اي كم‌خوني‌هايي است كه در اثر دريافت ناكافي مواد مغذي ايجاد مي‌شوند.

آیا می دانید ؟

فقر آهن شایعترین علت کم خونی در جهان است .
40 درصد جمعیت جهان دچار فقر آهن هستند .
چه نکاتی در رژیم غذایی می تواند به درمان کم خونی فقر آهن کمک کند ؟
چه غذاهایی جذب آهن را مختل می کنند و چگونه باید با این مشکل مقابله کرد ؟
کم خونی فقر آهن سالانه چندین میلیون ضرر اقتصادی به همراه دارد.
به احتمال بیش از 30 درصد شما هم دچار کم خونی فقر آهن هستید .
کم خونی فقر اهن موفقیت تحصیلی و آینده کودکان را تهدید می کند .
کم خونی یکی از علل مهم مرگ و میر زنان باردار است .
بیش از نیمی از زنان باردار و کودکان زیر 2 سال دچار کم خونی فقر آهن هستند .
علائمی همچون ضعف و خستگی ، رنگ پریدگی ، سرگیجه ، عدم تمرکز ، کاهش یادگیری و افت بهره وری می تواند با کم خونی ارتباط داشته باشد .

آنمی فقر آهن

کمبود آهن و آنمی ناشی از آن یکی از شایع ترین مشکلات تغذیه ای جهان است . بیش از 2 میلیارد نفر از مردم جهان دچار کم خونی و کمبود آهن هستند .

چنانچه برای ساختن گلبول های قرمز خون ، آهن به مقدار کافی در دسترس بدن نباشد ابتدا فرد از ذخائر آهن بدن خود استفاده می کند ، سپس در صورت ادامه کمبود، ذخائر آهن بدن کاهش می یابد . زمانی که کمبود آهن ادامه یابد، ذخائر آهن بدن تخلیه می شود و کم خونی فقر آهن بروز می کند . پس کاهش ذخایر آهن بدن  طی 3 مرحله اتفاق می افتد:

1- تخلیه ذخائر آهن :

در این مرحله ذخائر آهن به دلیل کاهش ورود و جذب آهن و یا اتلاف آن کاهش می یابد و نشانه آن کم شدن غلظت فریتین است . هر چند این مرحله اثرات واضحی بر عملکرد انسان ندارد ولی نشانگر یک وضعیت هشدار دهنده و مرزی است ، بطوریکه هرگونه کاهش بعدی میزان آهن بدن باعث کاهش سطح ترکیبات عملکردی مثل هموگلوبین و بروز اثرات آن و کاهش بهره وری خواهد شد .

2- فقر آهن:

در این مرحله ذخائر آهن بدن تخلیه شده بعلاوه جذب آهن در برابر اتلاف آن کافی نیست در نتیجه ساخت گلبول قرمز همراه با فقر آهن صورت می گیرد و نشانه آن کاهش غلظت هموگلوبین به‌ دلیل اختلال در ساخت آن است، در این مرحله اختلالات عملکردی متناسب با سطح کمبود آهن بروز می کند .

3- کم خونی فقر آهن :

این مرحله شدیدترین شکل کمبود آهن است، بدین ترتیب که پس از تخلیه ذخائر آهن بدن و افزایش اتلاف آهن در مقابل کاهش جذب آن ، اثرات شدید عملکردی فقر آهن بروز می کند كه نشانه آن کاهش بیش از پیش غلظت هموگلوبین  بعلاوه تغییر شکل گلبولهای قرمز بصورت کوچک شدن و کمرنگ شدن ( میکروسیتیک و هیپوکرومیک ) می باشد .

علل :

1- دریافت ناکافی آهن در مقایسه با نیاز بدن بعلت:

کمبود آهن در رژیم غذایی روزانه  که عوامل زمینه ای همچون :  توانایی خانواده ها در تأمین غذای کافی با کمیت و کیفیت مطلوب در طول سال برای تمام اعضا ی خانواده، مراقبت تغذیه ای و بهداشتی از بانوان در سنین باروری و کودکان ، دسترسی خانواده ها به خدمات بهداشتی با کیفیت مناسب و محیط سالم ، میزان فقر ، بی سوادی و دیگر محرومیت های اجتماعی در ان دخیل هستند .

2- کاهش جذب آهن مصرفی بعلت :

کاهش ترشح اسید معده، مشکلات گوارشی
مصرف کم مواد افزاینده جذب آهن و مصرف زیاد مهارکننده های جذب آهن (چون : مصرف چای یا قهوه همراه یا بلافاصله بعد از غذا )
گیاهخواری بعلت پایین بودن جذب آهن موجود در غذاهای گیاهی مثل حبوبات و سبزیجات
ابتلای مکرر به بیماریهای عفونی مثل اسهال و عفونت های تنفسی که بعلت بی اشتهایی و کم شدن جذب ، موجب کمبود آهن می شوند .+

3- افزایش اتلاف آهن موجود در بدن بعلت :

خونریزی شدید در دوران قاعدگی
بیماریهای دستگاه گوارش مثل زخم معده ، زخم اثنی عشر و هموروئید
ابتلا به آلودگی های انگلی مثل ابتلا به کرم های قلابدار و ژیاردیا
تخلیه ذخائر آهن در بدن زنان بعلت بارداری های مکرر و با فاصله کمتر از 3 سال

4- افزایش نیاز بدن به آهن در دوران بارداری و رشد ( سنین کودکی و نوجوانی)

چه افرادی در معرض کمبود آهن و کم خونی فقر آهن قرار دارند؟

1- زنان در سنین باروری بویژه زنان باردار

در دوران بارداری به علت رشد جنین ، جفت و افزایش حجم خون مادر ،نیاز به آهن افزایش می یابد .

بارداری های مکرر به خصوص با فاصله کم موجب تخلیه ذخائر آهن بدن مادر می شود .

2- کودکان خردسال

کودکانی که با شیر مادر تغذیه نمی شوند چون اهن شیر مادر بهتر از سایر شیرها جذب می شود .
نوزادان کم وزن ( کمتر از 2500 گرم ) از 2 تا 3 ماهگی ممکن است دچار کمبود آهن شوند .
کودکان 2 تا 5 سال به علت ابتلا به عفونت های شایع دوران کودکی ( اسهال و عفونت های تنفسی ) و آلودگی های انگلی در معرض کمبود آهن قرار دارند .

کم خونی فقر آهن در 2 سال اول زندگی ، اثرات غیر قابل جبرانی بر رشد و تکامل مغزی کودک دارد.

3-نوجوانان

دختران و پسران نوجوان به علت جهش رشد به آهن بیشتری نیاز دارند و دختران نوجوان به علت شروع عادت ماهیانه بیشتر در معرض خطر کم خونی قرار دارند .

عوارض سایکو سوشیال کم خونی فقر آهن:

1- در شیر خواران و کودکان :

اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم اعصاب حرکتی
اختلال در تکامل گفتاری
کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی
تغییرات رفتاری (بی تفاوتی، خستگی، بی حسی)
کاهش مقاومت بدن در برابر عفونت ها

کم خونی فقر آهن در دوران شیرخوارگی و اوایل کودکی موجب کاهش ضریب هوشی می شود.

2- در زنان باردار :

ضعف و ناتوانی بدنی
افزایش خطر مرگ و میر مادر به هنگام زایمان
افزایش خطر تولد نوزاد کم وزن ، نارس و سقط جنین
3-در بزرگسالان (هر دو جنس) :
کاهش قدرت کاری و ظرفیت یادگیری
خستگی زودرس

تشخیص:

فقر آهن و کم خونی ناشی از آن از دو طریق علائم بالینی و شاخص های آزمایشگاهی قابل تشخیص است .

1- علائم بالینی:

با توجه به میزان و شدت تخلیه ذخائر آهن در بدن شامل:

رنگ پریدگی پوست، زبان و مخاط داخل لب و پلک چشم
خستگی زودرس
سیاهی رفتن چشم
سرگیجه
سردرد
تهوع
بی اشتهایی
بی تفاوتی
خواب رفتن و گزگز دست و پاها
کاهش توان کاری و مقاومت بدن
تمایل به خوردن مواد غیر معمول مثل : مهر یاخاک ، یخ ، برنج خام ، ماکارونی خام
در مراحل پیش رفته : تغییر شکل ناخن ها ، ورم قوزک پا و تنگی نفس همراه با تپش قلب می باشد .

شایان ذکر است با توجه به عمومی بودن بسیاری از علائم فوق ، بروز هر یک از آنها به تنهایی نمی تواند فقر آهن و کم خونی را اثبات نماید و بایستی از همراهی دیگر علائم و نشانه هاي آزمایشگاهی در جهت تشخیص قطعی استفاده نمود .

از طرف دیگر ممکن است فقر اهن و کم خونی در ابتدا علائم فوق را ایجاد نکند ، لذا مراجعه به پزشک و بررسی دوره ای سطح شاخص های آزمایشگاهی همچنین استفاده از روشهای پیشگیری در کنترل‌فقر‌آهن ضروری به نظر می رسد .

2 – شاخص های آزمایشگاهی :

اساس تشخیص فقر آهن اندازه گیری شاخص های آهن در خون محیطی است .این شاخص ها شامل:

آهن
TIBC ( ظرفیت کل اتصال آهن )

فریتین :

سطح فریتین نشانگر ذخیره آهن بدن است و چنانچه به کمتر ازng/ml  12 کاهش پیدا کند قویاً فقر آهن را مطرح می کند .

اشباع ترانسفرین ( نسبت آهن سرم به غلظت ترانسفرین یا TIBC)

فقر آهن باعث کاهش آهن سرم ، افزایش TIBC ،کاهش فریتین و کاهش اشباع ترانسفرین می شود.
متداولترین شاخص های مورد استفاده در کم خونی فقر آهن : میزان هموگلوبین و هماتوکریت است .
نکته قابل توجه این است که میزان هموگلوبین و هماتوکریت بسته به سن ، جنس، بارداری، ارتفاع، استعمال دخانیات و احتمالاً عوامل ژنتیکی متفاوت می باشد .

سطح بحرانی هموگلوبین (گرم در دسی لیتر )

– کودکان 6 ماهه تا 5 ساله  کمتر از 11
– کودکان 6 تا 14 ساله  کمتر از 12
– مردان بزرگسال  کمتر از 13
– زنان بزرگسال غیر باردار  کمتر از 12
– زنان باردار  کمتر از 11

اگر میزان هموگلوبین و هماتوکریت از سطوح بحرانی پایین تر بیافتد ، افراد دچار کم خونی می شوند .

اما یافته های اصلی کم خونی فقر آهن یعنی کوچک و کم رنگ شدن گلبولهای قرمز ( میکروسیتوز و هیپوکرومی ) همچنین اشکال غیر طبیعی گلبول قرمز که در صورت فقر آهن شدید ایجاد می شوند در مراحل اولیه در لام خون محیطی وجود ندارند .

نکته قابل توجه این است که ممکن است فردی دچار کمبود آهن باشد اما هنوز میزان هموگلوبین خون او کاهش نیافته باشد. بنابراین اگر فردی دائماً احساس خستگی و ضعف می کند ممکن است دچار کمبود آهن باشد و باید به پزشک مراجعه نماید .

پیشگیری و کنترل :

1- مکمل یاری :

مکمل یاری با آهن دارویی که فروسولفات می باشد  متداولترین روش برای کنترل کم خونی است . مکمل یاری معمولاً 3 هدف کلی را دنبال می کند :

پیشگیری از بروز فقر آهن
پیشگیری از پیشرفت فقر آهن به سوی کم خونی
درمان کم خونی فقر آهن

طبیعی است در برخورد با مشکل کم خونی بانوان، فقط درمان کوتاه مدت دوران بارداری یعنی زمانی که نیاز به آهن به حداکثر می رسد، کارا و موثر نخواهد بود .
افزایش ذخائر آهن دختران علاوه بر اثرات سریع بر بهره وری آنها، موجب بهبود ذخائر آهن در اولین بارداری نیز خواهد شد .

مکمل یاری علاوه بر بهبود وضعت آهن نوجوانان،می تواند منجر به بهبود رشد هم بشود .
بطورکلی در مناطقی که شیوع کم خونی در زنان باردار حداقل 30 درصد باشد مکمل یاری تمام زنان باردار و کودکان 6 ماهه تا 5 ساله ضروری است .

2- راهکارهای اساسی برای پیشگیری از کمبود آهن و کم خونی فقر آهن

– از  منابع غذایی حاوی آهن مانند : گوشت ، جگر، تخم مرغ، سبزیجات برگ سبز ( جعفری ، اسفناج )، میوه های خشک (برگه ها) ، مغزها ( پسته ، بادام ، فندق ، گردو … ) استفاده نمایید .
– همراه با غذا گوجه فرنگی ، کاهو ، کلم ، فلفل سبز دلمه ای و یا سبزیجات تازه (سبزی خوردن ) و بعد از غذا میوه جات بخصوص مرکبات که حاوی ویتامین ث می باشند استفاده نمایید .
– از غلات و حبوبات جوانه زده استفاده نمایید زیرا جوانه زدن غلات و حبوبات باعث افزایش جذب آهن به میزان تقریباً 2 برابر می شود .

در برنامه غذایی کودکان و نوجوانان

– از انواع خشکبار مثل توت خشک ، برگه آلو ، انجیر خشک ، کشمش ، و… به عنوان میان وعده استفاده نمایید .

به خانواده ها آموزش دهید:

– از نانی که از خمیر ورنیامده و با جوش شیرین تهیه شده باشد استفاده ننمایندزیرا جذب آهن را کاهش می دهد .
– مصرف آهن تکمیلی در گروههای در معرض خطر از جمله زنان باردار و کودکان از زمان شروع تغذیه تکمیلی (6 ماهگی ) تا 2 سالگی
– با جمع آوری و دفع زباله ها از بیماریهای عفونی روده ای که توسط حشرات و جوندگان منتقل می شوند جلوگیری نمایند .
– برای جلوگیری از آلودگی های انگلی اصول بهداشت فردی را رعایت نمایند .

به مادران باردار آموزش دهید:

– از پایان ماه چهارم بارداری تا 3 ماه پس از زایمان روزانه یک قرص آهن مصرف کنند .
نیاز زنان باردار به دریافت قرص آهن حیاتی است .زیرا 40 درصد مرگ و میر هنگام زایمان ناشی از کم خونی شدید فقر آهن است .

– برای کاهش عوارض احتمالی ناشی از مصرف قرص آهن مانند : تهوع ، درد معده ، یبوست و … قرص آهن را همراه یا بلافاصله بعد از غذا مصرف نمایند

شوینده ها و پاک کننده ها برای کودکان بسیار خطرناکند

مطالعات پژوهشگران موسسه چشم کودکان آبراهامسون اوهایو آمریکا نشان می دهد که مواد شوینده باعث آسیب جدی به چشم کودکان می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تماس کودکان با مواد شوینده مختلف، اعم از مایع و جامد باعث می شود که این مواد از طریق بینی، دهان و چشم وارد بدن کودک شوند و علاوه بر مسمومیت کودک، به قرنیه چشم آسیب جدی وارد کند. ظرف حاوی این مواد نیز به شدت خطرناک هستند و باید دور از دسترس کودکان قرار گیرند.

برخی از مواد شوینده، بخصوص مواد شوینده مایع برای سهولت در استفاده دارای غلاف های رنگی هستند. معمولا کودکان این غلاف های رنگارنگ را با اسباب بازی اشتباه می گیرند و بر اثر لمس آن، قسمت عمده ای از این مواد وارد بدن و چشم می شود .

مهمترین آسیب این مواد علاوه بر مسمومیت کودکان، ایجاد خراش در قرنیه چشم است.

مطالعات محققان دانشکده پزشکی هاروارد نشان می دهد که پودر های شوینده حاوی مواد شیمیایی مضری هستند که از طریق پوست بدن جذب می شوند.این ترکیبات آلی فراری ( VOC ) نام دارند که در بافت پارچه البسه قرار می گیرند و پس از پوشیدن لباس، توسط پوست جذب می شوند. علاوه بر این، برخی از این مواد آلی در هوا به صورت معلق وجود دارند و همراه با هوای دم وارد سیستم تنفسی می شوند.

متخصصان بر این باورند که شرکت های تولیدکننده مواد شوینده موظفند تمام ترکیبات محصولات را روی پاکت آن بنویسند و خانواده ها باید مواد شوینده را با دقت بررسی کنند تا حاوی مواد مضر و ترکیبات آلی فرار نباشند، به علاوه بهتر است بجای اسانس مصنوعی، از اسانس طبیعی استفاده شده باشد.

در ادامه بررسی ها، در مورد استفاده از مواد سفیدکننده هشدار داده شده است و پیشنهاد می شود که برای لکه بری از بوراکس استفاده شود. بوراکس یک ماده معدنی دوستدار محیط زیست است که از بورات سدیم تولید می شود.

یک روش دیگر برای جلوگیری از این مشکل، استفاده از مواد شوینده طبیعی است. سرکه سفید یک مایع لکه گیر با خاصیت پاک کنندگی فوق العاده است که باعث نرم شدن لباس ها نیز می شود. جوش شیرین نیز خاصیت پاک کنندگی دارد و برای شستشو پیشنهاد می شود.

ترکیبات آلی فرار جذب شده از طریق پوست باعث بروز آلرژی پوستی می شود و برای کودکان بسیار مضر هستند.

در ادامه تحقیقات آمده است که خشک کردن لباس در محیط خانه باعث بروز آسم می شود و لازم است لباس ها در محیط آزاد خشک شوند.

نتایج این تحقیقات در شماره اخیر نشریه American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus منتشر شده است.

عادتهایی که سلامت شما را تهدید می کند

ژوهشگران علوم پزشکی می گویند اکثر افراد بدون آنکه متوجه باشند سلامت خود را به خطر مي اندازيد، خطراتي که شايد هرگز متوجه آن نمي شوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، هر روز یک سری عادتهای ساده بد سلامت شما را تهدید می کند و ما در زیر این عادتها، عادتها را مرور می کنیم:

-با دستهای آلوده به صورت خود دست می زنيد؛

برخي افراد مدام به صورت خود دست مي زنند نتايج بررسي ها نشان مي دهد، مردم در هر ساعت، حدود ۴ بار صورت خود را دست مي زنند.

تحقیقات نشان داده است که ميز کار هر فردي در مقايسه با محيط سرويس بهداشتي داراي باکتري بيشتري است. زماني که به سطح ميز پرميکروب دست مي زنيد، سپس پيشاني خود را لمس مي کنيد، احتمال بروز جوش در صورت افزايش پيدا مي کند. اصطکاکي که هنگام دست زدن به صورت ايجاد مي شود، باعث انسداد منافذ پوست شده و حدود ۲ هفته صورت شما دچار جوش مي شود.

-مدت های بسیار زیادی در یک جا می نشینید و از روی صندلی خود حرکت نمی کنيد

عمرافرادی که به مدت طولانی پشت میز یا مقابل تلویزیون می‌نشینند، در مقایسه با دیگر افرادي که مدت زمان کمتری در حالت نشسته هستند، کوتاه‌تر است. نشستن طولاني مدت براي سلامت مضر است و علاوه بر خطر چاقي مفرط، احتمال بيماري قلبي، ديابت و سکته را نيز افزايش مي دهد. هر يک ساعت اضافه نشستن در روز، توانايي جسمي را تا ۵۰ درصد کاهش مي دهد.

نشستن طولاني مدت حتي اگر به طور منظم به ورزش بپردازيد مي تواند به سلامت شما آسيب برساند. بنابراين حداقل هر نيم ساعت از جايتان بلند شويد و کاري انجام دهيد.

-مراجعه متعدد به شبکه های اجتماعی بر روی اینترنت و تلفن همراه:

نتايج بررسي هاي محققان آمريکاي جنوبي نشان مي دهد، احتمال به وجود آمدن مشکلات خانوادگي منجر به طلاق در افرادي که به طور منظم از رسانه هاي اجتماعي استفاده مي کنند، ۲ برابر است. سرزدن مدام به فيس بوک مي تواند زمينه بي اعتمادي همسران را ايجاد کند.

-چشم هاي خود را ماساژ مي دهيد

ماليدن چشم با بيماري به نام کراتوکونوس (Keratoconus) یا قوز قرنیه ارتباط دارد که طي آن قرنيه چشم ضعيف و نازک مي شود. اين امر به از دست دادن بينايي منجر مي شود. از طرفي ماليدن چشمي که لنز دارد مي تواند باعث گير کردن لنز در پلک شود.

-ميز کار خود را شلوغ مي کنيد:

وضعيت ميز کار مي تواند روي سلامت فرد تاثير بگذارد.محققان مطالعه اي انجام دادند که طي آن به افراد منظم و بي نظم در محيط کار پس از گذشت ۱۰ دقيقه شکلات يا سيب تعارف شد. ۶۷ درصد از افرادي که در دفتر کار منظم مشغول به کار بودند، سيب را انتخاب کردند در حالي که ۸۰ درصد از افرادي که در دفتر نامنظم کار مي کردند، شکلات را انتخاب کردند. محيط منظم در گرفتن تصميمات درست موثر است.

-در زمان نياز رفتن به دستشويي را فراموش مي کنيد

اگر اين فراموشي تکرار شود مي تواند مشکلات جدي مانند عفونت مجاري ادراري و مثانه را ايجاد کند. ضعيف شدن عضلات مربوط به کنترل مثانه مي تواند به بي اختياري ادرار يا مدفوع منجر شود.

سروتونین موجود در پوست موز موجب بهبود حالت روحی و محافظت از شبکیه چشم می شود

پژوهشگران علوم پزشکی در دانشکده پزشکی “چانگ شان” کشور تایوان می گویند نتایج تحقیقات آنان نشان می دهد که عصاره پوست موز موجب کاهش افسردگی و محافظت از شبکیه چشم می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این تحقیق که توسط دانشکده پزشکی “چانگ شان” (Chung Shan) در تای چونگ (Taichung) واقع در تایوان انجام شد نشان داد که پوست موز سرشار از “سروتونین” است. سروتونین یک ماده شیمیایی است که برای توازن حالت روحی بسیار مهم و حیاتی است.

تصور می شود که میزان کم سروتونین در مغز موجب ابتلا به افسردگی می شود.

این گروه همچنین متوجه شدند که عصاره پوست موز با بازسازی سلول های شبکیه، از این ناحیه در برابر آسیب ناشی از نور محافظت می کند.

محققان معتقدند که مصرف پوست موز از طریق مصرف آب ناشی از جوشاندن پوست موز و یا انداختن پوست موز در آب میوه گیری و نوشیدن آب آن به کاهش افسردگی کمک می کند.

محققان ضمن توصیه مصرف روزانه یک عدد موز کامل اعلام کردند: با ادامه مصرف روزی یک عدد موز به مدت یک ماه می توان اثرات کاهش هر گونه ناراحتی ناشی از افسردگی را مشاهده کرد.

محققان به افراد شاغل نیز توصیه می کنند که هر روز یک عدد موز با خود سر کار ببرند و در مواقع تنش و یا هر نوع فکر یا موضوع ناراحت کننده‏ای، برای مدت 5 دقیقه استراحت کرده و یک عدد موز بخورند.

پیش از این نیز بر طبق تحقیقات MIND (انجمن ملّی سلامت روانی آمریکا) بر روی افرادی که دچار افسردگی بودند، بسیاری از آنان پس از خوردن یک موز، احساس خیلی بهتری پیدا کرده‌اند. دلیل این امر آن است که موز حاوی “تریپتوفان”، نوعی پروتئین که بدن آن را به “سروتونین” تبدیل می‌کند و سروتونین نیز به نوبه خود، باعث آرامش و احساس خوشی بیشتر در انسان می گردد.

محققیت می گویند موز در مقایسه با سیب، چهار برابر پروتئین بیشتر، دو برابر کربوهیدرات، سه برابر فسفر، پنج برابر ویتامین A و آهن، و دو برابر از سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی دارد. از نظر پتاسیم نیز موز بسیار غنی می باشد.

بیماریهای پلک

انتروپیون یا برگشتگی پلک به داخل

این بیماری به برگشتگی حاشیه و مزه های پلک فوقانی یا تحتانی به سمت داخل چشم اطلاق می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، علت اصلی این بیماری شل شدن زیاد ساختمانهای نگهدارنده قوام پلک تحتانی است که نتیجه افزایش سن وپیری رخ می دهد.

در پلک فوقانی در اکثریت موارد این مسئله ناشی از تراخم وبیماریهای قدیمی غشا ملتحمه چشم است.

علائم بیماری

حالت تحریک پذیری و نارا حتی در چشم ناشی از برگشتگی مزه ها بداخل چشم و تحریک سطح کره چشم.

درمان

برای در مان این بیماری عمل جراحی لازم است . بهتر است عمل جراحی قبل از اینکه مزه ها به سطح چشم آ سیب بزنند صورت گیرد. در طی زمانی که بیمار منتظر جراحی است از نوارهای چسب مخصوص جهت پایین نگه داشتن پلک به سمت پایین استفاده شود که بطور موقت علائم را تسکین می دهد. درمان دیگر تزریق سم بو تولینوم به پلک می باشد که از برگشتگی پلک به داخل چشم جلوگیری می کند. این درمان به مدت ٢ تا ٣ ماه موثر است.

استفاده از موارد ذکر شده در بر گشتگی پلک فوقانی موثر نمی باشد ودر مان ان جراحی است.

غمل جراحی معمولا تحت بی حسی موضعی انجام می شود . عمل جراحی شامل محکم کردن پلک تحتانی و اصلاح شل شدگی پلک می باشد. این عمل ،عمل کوچکی نمی باشد و حدود ٤٥ دقیقه طول می کشد. شانس عود بیماری در تعداد معدودی از بیماران وجود دارد.

توصیه

بیمار میبایست دو هفته قبل از عمل جراحی داروهایی که شانس خونریزی حین عمل یا پس از عمل جراحی را افزایش میدهند مثل آسپیرین، دیکلوفناک، بروفن، وارفارین، ……… را قطع نمایید .

اکتروپیون یا برگشتگی پلک به خارج

اکتروپیون به بر گشتگی لبه پلک و مزه ها به سمت بیرون اطلاق می شود.

چرا این حالت اتفاق می افتد؟

علت اصلی اکتروپیون، شل شدن بافت پلک در اثر سن است ولی در مواردی بدنبال بیماریهای پوستی و کوتاه شدن پلک نیز رخ می دهد.

علائم

از انجاییکه در این بیماری، کره چشم در معرض هوا قرار می گیرد شکایت بیمار از ناراحتی و سوزش چشم میباشد بعلت بر گشتگی لبه پلک به سمت بیرون تخلیه اشک بطور کامل انجام نشده و یکی از شکایات بیمار اشک ریزی خواهد بود . همچنین احتمال صدمه به سطح چشم وجود دارد.

درمان

برای درمان این بیماران جراحی تر میمی نیاز است. پماد های مر طوب کننده چشم و قطره اشک مصنو عی نیز مورد نیاز می باشد .
عمل جراحی می تواند تحت بی حسی موضعی انجام شود. در این عمل، لبه پلک محکم شده و شل شدگی پلک اصلاح می شود.

این جراحی، عمل کوچکی نیست و در حدود ٤۵ دقیقه طول می کشد و در صورتیکه مجاری اشکی صدمه دیده باشد احتمال ادامه اشک ریزی وجود دارد لذا کاهی عمل جراحی دوم حهت اصلاح مجاری اشکی الزامی می شود.

توصیه

بیمار میبایست دو هفته قبل از عمل جراحی داروهایی که شانس خونریزی حین عمل یا پس از عمل جراحی را افزایش می دهند مثل آسپیرین، دیکلوفناک، بروفن، وارفارین، …….. را قطع نمایید .

بلفاریت یا التهاب و عفونت حاشیه پلکها

بلفاریت یا التهاب پلک در واقع التهاب مزمن حاشیه پلکها است که منجر به خارش ، سوزش و قرمزی پلک و پوسته پوسته شدن در اطراف مزه ها می شود . این وضعیت مشابه با شوره سر (Dandruff) می باشد ولی لزوما هر دو بیماری در یکزمان تظاهر نمی کنند.

چه درمای ضروری است؟

درمان بلفاریت بسیار مشابه با در مان شوره سر می باشد لازم است بیمار درمان را به مدت طولانی حتی سالها، ادامه دهد تا بیماری کاملا ریشه کن شود. در تعدادی از بیماران در تمام طول عمر ادامه میابد.

قرمزی و ناراحتی چشم اغلب در اثر محرکات موجود در هوا مثل دود سیگار، بخار ودود ناشی از آشپزی و گاهی بدنبال استفاده از لوازم آرایشی مثل ریمل تشدید می شود.

موارد مورد نیاز دردرمان

1- جوش شیرین یا نمک آشپزخانه

2-آب جوشیده سرد شده که تازه تهیه شده است.

3-گوش پاک کن ( بدیهی است الیاف موجود در پنبه معمولی در لا به لای مزه ها گیر کرده و چشم را تحریک می کن(.

4-یک آینه و نور مناسب.

5-تمام موارد فوق در روی یک دستمال تمیز قرار داده می شود.

چه کاری باید انجام داد؟

1-شستن دستها قبل از شروع درمان

2- نصف قاشق چای خوری جو ش شیرین را در یک لیوان آب جوشیده سرد شده حل می کنیم (همیشه از آب تازه استفاده شو(د

3-گوش پاک کن را در محلول آب و جوش شیرین فرو برده و مرطوب می کنیم سپس به آرامی لبه پلک ومزه ها را با آن ماساز می دهیم تا زمانیکه پوسته های روی پلک کا ملا پاک شود.

گوش پاک کن را دور بریزید. اگر پمادی برای شفا تجویز شده، مقدار کمی از آن روی یک گوش پاک کن قرار دهید و به آرامی روی مزه ها بمالید ( همانند کشیدن یک مداد چشم ) این عمل را باید قبل از خواب انجام دهید.

4-عمل فوق را تا بهبودی نسبی علائم حد اقل روزانه یکبار انجام دهید.سپس هر ٢ تا ٣ روز تکرار شود. به این طریق می توانید بلفاریت را تحت کنترل قرار دهید.

تومـور پـلک

تومـور در واقـع رشد غــیر طبیعی هر بافـت در بدن می باشد. که می توانـد بـصورت خوش خیم ( غیر سرطانی ) و بدخـیم (سرطانی ) رخ دهد. تومـورها میتوانـنـد در هر جای چشم و پلک رخ دهند.

گاهی اوقا ت تومورها از مناطق دیگر به سمت چشم رشد می کنند و یا از سایر نقاط بدن به چشم گسـترش می یابند. تومورهای پـلک میتواند خوش خیم ویا بد خیم باشند.

گاهـی تومـورهــای کاذب بصورت گرانولوما که در واقع نوعی ا لتهاب و عفونت است، نیز در چشم رخ می دهد.

اغلب تومورهای پلک خوش خیم هستند ولی تا قبل از نمونه برداری و تشخیص پاتولوژی افتراق بین این دو مشکل اسـت.

علائـم تومورهای پلک

وجود ضایعه در روی پلک، اشک ریزی، قرمزی، پلک زدن مداوم و درد.

شایعترین تومور بدخیم چشم کدام است؟

شایعـترین تومـوربدخـیم چشـم تومـور بازا ل سل می باشد که هشتادوپنج تا نودوپنج درصد موارد تومورهای بدخیم را شامل می شود. ظاهر تومور به شکل یک دانه برجسته و سفت همراه عروق کوچک روی آن، می باشد.

اگـر تومور درخط مژه ها رشد کند باعث ریزش مژه ها دراین ناحیه می شود. گاهی سطـح تومـور پوسته پوسته همراه با زخم می باشـد و با گـل مـژه اشـتـباه می شود. این تومور با وجود بدخیمی بـنـدرت به سایر نقاط بدن گسترده می شود.

اغلب تومور در افراد مسن تر با پوست نازک و در نقاط درمعرض آفتاب مشاهده می شود.

تشخیص و درمان

تشخیص براساس معاینه چشم و نمونه برداری است. تومورچشم باید کاملا جراحی شده و برداشته شود گاهی رشد تومورزیاد بوده و باید بخش وسیعی از پلک برداشته شود بنابراین جهت نگهداری فعالیت طبیعی پلک مداخله جراحی پلاستیک و ترمیمی چشم ضروری است اگر تومور در مراحل اولـیـه بردا شـته شـود، نیاز به یک جراحی وسیـع از بین می رود و پـیـش آگهـی بهتـری حا صـل می شود برای اکثر مـوارد در مان جراحی مؤثرترین درمان است.

درموارد شـدیـد بیـماری که از تومور غفلـت شـده، تومـور به داخل حدقه چشم گسـتـرش می یابد و نیاز به تخلیه کامـل چشم و بافتـهـای مجـاور آن خواهـد بـود.

گل مژه

بصورت یک ضایعه بدون درد و سفتی است که منفرد یا متعـدد روی پلک بالا و پایین ظاهـر میشود.
ممکن اســت سایــز آنها در طول زمان بزرگ شود و گاهی قبل از آن ممکن است عفونت دردنـاک پلـک وجود داشته باشد. شانـس عود گل مژه بالاست، بخصوص در افرادی که مرتباً دچار بلفـاریت ( التهاب حاشیه پلک ) هستند

در واقع عفونت میکروبی غــدد پلک می باشد که ممکن است همراه با درد بـوده و تولید چرک کند. علائم بیمار بصورت درد، ورم و قرمزی پلک می باشد.

گل مژه عفونی دو نوع دارد؛ داخلی و خارجی، هر دو نوع بیماری می تواند ثـا نویه به عفونت حاشـیه پلک ( بلفاریت ) رخ دهد.

درمان

گل مژه غیر عفونی:

ازآنجائیـکه گل مژه غیر عفونی بصورت عمـقی در پوست قرار دارد، درمانـهای موضعی کمکـی به این بیماران نمی کند.

بیست وپنج درصـد این بیـماران بهبودی خود به خود پیدا می کند. به بیـمار توصیه می شود که ماساژ با آب گرم و همچنـین ماساژ با گوش پاک کن را جهت باز شدن مجرای غدد، تا چهار بار در روز انجام دهد.

راه دیـگر درمان این بیماران استفاده از کورتون تزریقی مستقیماً داخل ضایعه است که در افراد با پوست تیره بعلت ایجاد لکه های سفید روش درمانی مناسـبی نمی باشد.

در نهایت در صورت باقی ماندن ضایعه ، باید آن را جراحی وتخلیه نمود.

در موارد عدد مکرر باید نمونه جهت وجود تومور بدخیم غدد چربی به پاتولوژی فرستاده شود.

گل مژه عفونی:

کمپرس با آب گرم ، ماساژ لبه پلک با گوش پاک کن و پماد آنتی بیوتیک موضعی اولین خطِ در مان در این بیماران است .

در صورت عدم پاسخ به این درمان ، جراحی و تخلیه ضایعه می بایست انجام گیرد .

پلک زدن غیر ارادی یا بلفارواسپاسم

این یک بیماری نادر است (یک نفر در هر ۲۰،۰۰۰ نفر) که  در خانمها شایعتر و سن متوسط شروع بیماری ۶۰ سالگی است. در این بیماری پلک زدنهای مکرر غیر ارادی دو طرفه وجود دارد که سبب میشود فرد قادر به باز کردن چشمها نباشد. در صورتی این حرکات و اسپاسمهای غیر ارادی در یک سمت صورت باشد بنام همی فاسیال اسپاسم است.

علائم

برخی بیماران بلفارواسپاسمی ممکن است سابقه احساس خشکی چشم یا حساسیت به نور داشته باشند.

گاه تحریک چشم (مثلاً نور خورشید، باد خنک، سرو صدا، حرکات سریع سر یا چشم) و استرس عصبی باعث شروع حملات بلفارواسپاسم می‌شود.

با پیشرفت بیماری شدت و فراوانی حملات بیشتر می‌شود به طوری که گاهی بسته شدن پلک‌ها تا چند ساعت طول می‌کشد و فرد عملاً برای چند ساعت نابینا می‌شود. بیماری گاهی آنقدر شدید است که موجب ناتوانی فرد از حضور در اجتماع می‌شود و عملاً فرد را منزوی و افسرده می‌کند.

معمولاً فشارهای روحی و استرس (مثلاً حضور در محیط‌های نا آشنا) باعث شدیدتر شدن بلفارواسپاسم می‌شود. در حالت خواب بلفارواسپاسم متوقف می‌شود.

به علاوه تمرکز بر یک فعالیت خاص، معمولاً باعث کمتر شدن حملات می‌گردد. گاه بیماری برای چند روز کاملا بهبود می‌یابد.

در شروع بیماری معمولا بدرستی تشخیص داده نمیشود و با آلرژی یا خشکی چشم ها اشتباه میشود. در ابتدا ممکن است بیمار فقط پلک زدن های بیشتر و طولانیتر داشته باشد. گاهی شدت آن بحدیست که بعلت ناتوانی در باز کردن پلک ها عملا بیمار نابینا میشود. خستگی، استرس و نور میتوانند آن را تشدید کنند.

در برخی بیماران انجام بعضی کارها باعث کاهش علائم میشوند، از جمله: دراز کشیدن، حرف زدن، آواز خواندن، خمیازه کشیدن، خندیدن، فشار دادن ناحیه ابرو یا گیجگاهی، آدامس جویدن، و باز کردن دهان.

گاهی انقباضات به ناحیه پیشانی، بینی، صورت و حتی گردن انتشار می یابند.

در همی فاسیال اسپاسم این حرکات در یک نیمه صورت وجود دارد و در خواب از بین نمیرود.

علت

به نظر می رسد که بلفارواسپاسم ناشی از نوعی از اشکال در عملکرد “عقده‌های قاعده ای مغز” باشد. عقده های قاعده ای بخشی از مغز هستند که در تنظیم حرکات هماهنگ عضلات دخالت دارند.

البته هنوز به طور دقیق نمی دانیم که چه مشکلی باعث بروز بلفارواسپاسم می شود.

در بیشتر موارد بلفارواسپاسم به صورت خودبه‌خودی و بدون هیچ علت مشخصی ایجاد می شود.البته در بسیاری از افراد، خشکی چشم عامل محرکی باشد که در افراد حساس باعث شروع بلفارواسپاسم شود.

در همی فاسیال اسپاسم میبایست با تصویر برداری مغزی وجور فشار روی عصب صورت بررسی شود.

تشخیص

بلفارواسپاسم با توجه به علائم بالینی تشخیص داده می شود. برای تشخیص بلفارواسپاسم نیاز به آزمایش یا عکس برداری خاصی وجود ندارد.

در همی فاسیال اسپاسم میبایست با تصویر برداری مغزی وجور فشار روی عصب صورت بررسی شود.

درمان

هیچ داروی اختصاصی برای درمان آن وجود ندارد. داروهای ضد تشنج، داروهای آرام بخش و داروهای ضد افسردگی داروهایی هستند که معمولاً برای کنترل به کار می روند. پاسخ افراد مختلف به داروهای مختلف متفاوت است و در کل درمان دارویی در بلفارواسپاسم چندان موثر نیست.

در بهترین حالت، استفاده از دارو تنها باعث بهبود نسبی و گذرا می شود. به علاوه بسیاری از بیماران هیچ پاسخ مناسبی به درمان دارویی نمی دهند.

تزریق بوتوکس:

در حال حاضر بهترین روش درمان بلفارواسپاسم تزریق بوتوکس است.  تزریق دیسپورت یا بوتاکس در عضلات پلک ها و اطراف چشم است که در ۹۰-۸۰% موارد پاسخ رضایت بخش است.

نتیجه نوعی فلج موقتی در عضلات است که حدود ۳  ماه طول می کشد. پس از این مدت لازم است تزریق بوتوکس مجدداً تکرار شود.

البته تزریق بوتوکس می تواند عوارضی از قبیل افتادگی پلک، تاری دید یا دوبینی ایجاد کند اما کلیه این عوارض گذرا هستند و حداکثر ظرف مدت چند هفته برطرف می گردند.

▪ جراحی:

جراحی معمولاً برای مواردی بکار می رود که یا تزریق بوتوکس هیچ اثر مفیدی نداشته است و یا فرد به انجام تزریقات مکرر علاقه ای ندارد.

شایعترین روش جراحی که برای درمان بلفارواسپاسم به کار می رود برداشتن عضله یا میکتومی (Myectomy) است. در این روش قسمتی از عضلاتی که مسوول بستن پلک هستند با جراحی برداشته می شوند.

این روش در ۷۰ تا ۸۰% موارد باعث بهبود علائم بلفارواسپاسم می شود. اما این اثر موقتی است و  در نهایت فقط باعث میشود فرد پس از جراحی پاسخ بهتری به تزریق بوتاکس داشته باشد. بنابراین جراحی فقط در بیمارانی انجام میشود که پاسخشان به تزریقات خوب نیست.

▪ درمان های حمایتی:

همانطور که گفته شد استرس و فشار عصبی معمولاً باعث بدتر شدن بلفارواسپاسم می شود. آموزش بیمار و اطرافیان و حمایت موثر افراد خانواده از فرد مبتلا به بلفارواسپاسم می تواند نتایج مفیدی در کنترل علائم داشته باشد.

استفاده از عینک های آفتابی تیره به دو علت به مبتلایان بلفارواسپاسم کمک می کند. اول آنکه عینک آفتابی با جلوگیری از تابش نور شدید به چشم، مانع از تحریک چشم شده و تا حدی از بروز حمله بلفارواسپاسم جلوگیری می کند.

ثانیاً عینک تیره با پنهان کردن چشم، مانع از آن می شود که سایرین متوجه پلک زدن غیر عادی فرد شوند، در نتیجه حضور در اجتماع را برای فرد آسان تر می کند.

استفاده از قطره های اشک مصنوعی و مرطوب کننده های چشم برای درمان خشکی چشم و درمان التهاب پلک (بلفاریت) با کاهش تحریک سطح چشم ممکن است به کنترل حملات بلفارواسپاسم کمک کند .

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »