انار کوير، يک درختچه با کاربردهای فراوان

بهمن ۱۱, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : مشروح اخبار, مقالات علمي

قسمتهاي وسيعي از سرزمين ما که در محدوده کوير مرکزي (دشت کوير و کوير لوت ) واقع شده داراي شرايط آب و هوايي خشک و نيمه گرمسيري است که کاشت اکثر محصولات باغي از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نبوده و کشاورزان نيز رغبتي براي احداث باغها نشان نمي دهند. در نتيجه درخت انار مي تواند در چنين شرايطي اهميت خاصي داشته باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  به همين دليل در تمام استانهاي کشور که در حاشيه کوير مرکزي قرار دارند کشت و کار انار از قديم الايام به عنوان يک محصول اقتصادي رونق ويژه اي داشته است. بطوريکه سطح زير کشت ,تنوع ارقام ,ميزان رشد و باردهي درخت, کيفيت محصول و خبرگي کشاورزان و باغداران در امر کاشت, داشت و برداشت آن قابل توجه است.

شواهد موجود ,نوشته هاي مورخين و اثار به جا مانده و حک شده بر ديوارهاي سنگي تخت جمشيد همه گوياي اين واقعيت است که انار از ميوه هاي بومي ايران بوده و پراکنش آن به ساير ممالک دنيا به مرور زمان توسط مبلغين مذهبي,تجار و جهان گردان صورت گرفته است.

واژه هاي کليدي: انار، آنتي اکسيدان، طب سنتي، چوب.

انار علاوه بر اينکه در نواحي خشک و نيمه گرمسيري داراي رشد و باردهي خوبي مي باشد, مقاومت آن به عوامل اکولوژيکي نيز بسيار زياد است. برخي از مهمترين کاربردهاي متداول و رايج اين درختچه بومي به شرح زير ميباشد:

1-مصرف تازه خوري:

 بيشترين ميزان استفاده از ميوه انار به صورت مصرف تازه مي باشد.

2-مصارف پزشکي:

 انار غني از آنتي اکسيدانهاي قوي پلي فنوليک(POLYPHENOL)، تانن(TANNINS، PUNICALAGINS) و (ANTHOCYANINS)  مي باشد.
 الاژيک اسيد ELLAGIC ACID موجود در اناراز بروز سرطان جلوگيري کرده و رشد تومورهاي سرطاني را کند مي سازد.
 انار براي سلامتي قلب و عروق، جلوگيري از تصلب شريانها و سکته ها، جلوگيري از پيري زودرس و آلزامير و پيشگيري از سرطانها بويژه سرطان پروستات مفيد است.
 آب انار خاصيت ميکروب کشي و ضذ عفوني کنندگي دارد.
 يک انار معمولي 40 درصد نياز روزانه بدن به ويتامين C را تامين ميکند. همچنين انار منبع خوبي از اسيد فوليک، پتاسيم و آهن مي باشد.

 کاهش فشار سيستوليک خون و کلسترول بد نيز از ديگر خواص انار مي باشد.
 آنتي اکسيدان هاي موجود در انار 3 برابر ميزان آنتي اکسيدانهاي موجود در چاي سبز است.
 انار تشکيل پلاک عروق را تا 30 درصد کاهش ميدهد.انار ميزان نيتريک اکسايد بدن را نيز افزايش مي دهد.
 انار خون ساز و تصفيه کننده خون است.
 انارعطش را برطرف کرده و خنک کننده است.
 انار براي درمان اسهال،آرتريت،زردي و بواسير مفيد است.

3- انار وطب سنتي

 دم کرده پوست انار گلودرد را تسکين مي دهد.
 انار قابض است بويژه پوست ريشه درخت و پوست ميوه آن.
 جوشانده پوست ريشه درخت انار کرم معده را نابود مي سازد.
 براي درمان اسهال 30 گرم پوست انار را با 3 گرم دارچين در يک ليوان آب بجوشانيد و بصورت خنک ميل کنيد.
 براي رفع گرفتگي صدا 30 گرم پوست انار را به همراه 2 گرم زاج سفيد جوشانده و غرغره کنيد.
 براي رفع دل درد روي دانه هاي انار نمک و فلفل زده وآن را ميل کنيد.
 براي رفع تب يک ليوان آب انار را به همراه اندکي زعفران ميل کنيد.
 1پوست انار را در زير نور آفتاب خشک کرده و تبديل به پودر کنيد. سپس آن را با اندکي فلفل سياه  و نمک مخلوط کرده و همراه با خمير دندان، دندانها را مسواک بزنيد. اين مخلوط باعث سفيد و درخشان شدن دندانها شده و براي سلامتي لثه ها نيز مفيد است.
4- دباغي:
 در شمال ايران و همچنين در ديگر کشورها از پوست انار که داراي مقدار زيادي تانن و پيگمانهاي رنگي مي باشد جهت ورز دادن چرم و دباغي استفاده مي کنند.
5- رنگرزي :

 پيگمانهاي رنگي موجود در پوست انار نيز بيراي بدست آوردن رنگ ثابت و طبيعي حنايي, قهوه اي, زرد و قرمز مورد استفاده قرار مي گيرد.

6- آب انار:

 آب انار را مي توان به صورت تازه به عنوان يک نوشيدني دلچسب مصرف نمود.
7- رب انار:
 از تغليظ آب انار بدست مي آيد و مي توان به صورت چاشني در غذاهايي مانند آش انار, فسنجان, قليه ماهيو … مورد استفاده قرار داد.
8-فراورده هاي تبديلي :

 اهميت اين بخش در کاهش ضايعات و افزايش بازار پسندي محصولات فراوري شده اي نظير کنسرو, کنسانتره, شربت, آب و رب انار مي باشد.
9- چوب :
 چوب انار معمولا در صنايعي مانند نئوپان سازي , ورزاليت, ترمو تکنيک, فيبر سازي و چيپس چوب استفاده مي گردد.
10-کاربرد در فضاي سبز:
 خصوصيات خاص اين گياه از جمله فرم , رنگ, گل , ميوه و… از يک طرف ومقاومت به شرايط نامساعد محيطي از طرف ديگرباعث شده است که اين درختچه خصوصا در فضاهاي سبز مناطق کويري مورد اقبال خاصي قرار بگيرد.

آري برخي از امتيازات چشمگير اين درختچه که در بالا ذکر شد به همراه ياد اوري هاي مهمي که در آيات 99 و 141 سوره انعام و آيه 68 سوره الرحمن آورده شده است, اشرف مخلوقات را بر استفاده بهينه از اين ياقوت کويري بر مي انگيزد.

علي تهراني فر و يحيي سلاح ورزي

به ترتيب استاديار گروه باغباني و دانشجوي سابق کارشناسي ارشد گروه باغباني دانشگاه فردوسي مشهد

منابع

بهزادي شهر بابکي, ح. پراکندگي و تنوع ارقام انار در ايران. 1377.نشر آموزش کشاورزي.
پنج محصول باغي-آمار و مرايا. 1377. اداره کل آمار و اطلاعات, وزارت کشاورزي.
http://www.abrar.ir
http://www.ibiblio.org/pfaf/cgi-bin/arr_html?Punica+granatum (US)
http://www.pfaf.org/cgi-bin/pfaf/arr_html Punica+granatum (UK)
http://www.henriettesherbal.com/

سرطان پستان

سرطان پستان يكي از مهم ترين و شايع ترين بيماري ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسي در اين زمينه براي هر زني اگر چه دچار اين بيماري نيز نباشد به دليل شايع بودن و مهم بودن بيماري، لازم است.  قابل ذكر است كه بيشتر توده هاي پستان سرطاني نيستند و درمان سرطان پستان هميشه به برداشتن پستان منتهي نمي شود و در مراحل اوليه بيماري با درمان هاي جديد شانس بهبودي واقعي وجود دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان پستان شايع ترين علت مرگ زنان در محدوده سني 35 تا  55سالگي را تشكيل ميدهد. در هر سال، يك تا دو مورد سرطان پستان در هر  1000زن به طور جديد تشخيص داده مي شود.

نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد. شناخت سيستم لنفاوي پستان از لحاظ تشخيصي و درماني حائز اهميت مي باشد. تومورهاي پستان مي توانند از طريق سيستم لنفاوي گسترش يافته و به تمام بدن راه يابند و در حقيقت سيستم لنفاوي راهي براي ارتباط لنف با عروق ميباشد. خون رساني به قسمت هاي داخلي و مركزي پستان توسط شاخه هاي شرياني انجام مي شود.پستان داراي سيستم عصب دهي نيز مي باشد.

علائم بيماري هاي پستان

شايع ترين علامت و شكايت هاي بيماري پستان كه يك زن را به مشاوره پزشكي ارجاع مي دهد احساس توده در پستان ، ترشح يا خونريزي از نوك پستان و درد پستان مي باشد و در صورت مشاهده اين علائم و تغييرات بايد به پزشك مراجعه نمود اگر چه خيلي از اين موارد سرطاني نخواهد بود.

علائم سرطان پستان

علائمي كه ممكن است در سرطان پستان ظاهر شوند:
• توده در پستان (شايع ترين علامت)
• تغييردر اندازه يا شكل پستان
• به داخل كشيده شدن يا برگشتن نوك پستان ها
• قرمزي و جوش در اطراف نوك پستان
• خونريزي يا ترشح از نوك پستان
• كشيده شدن پوست پستان
•  تورم و احساس توده در زير بغل
• وريد هاي واضح روي پستان
• زخم پوست پستان
• علائم تومورهاي ثانوي در جاهاي ديگر
• تورم بازو
• درد

علت و عوامل ايجاد سرطان پستان

فاكتورهاي خطر:

1. سابقه سرطان پستان در سمت مقابل
2. سابقه خانوادگي سرطان پستان( بستگان درجه يك)
3. نولي پاريته ( نداشتن زایمان)
4. يائسگي بعد از 55 سالگي
5. بالا بودن سن( سن بالاتر از 35 سال)
6. اختلاف جغرافيايي( جهان غرب)
7. اثرات هورموني
8. سرطانهاي ديگر
9. رژيم غذايي ( چربي و گوشت)
10. چاقي
11. الكل
12. بيماري هاي خوش خيم پستان
13. ويروس ها
14. تابش اشعه يونيزان
15. نوع بافت پستاني
16. شخصيت (مضطرب)
17. مصرف استروژن (داروهای استروژنی)
18. قاعدگی زودرس (شروع قاعدگی زودتر از موعد)
19. اولين حاملگي بعد از 25 سالگي

تحقيق در زمينه علل سرطان پستان مهم مي باشد زيرا با يافتن آنها  هم درمان و هم پيشگيري ممكن مي گردد كه منجر به شناسايي زنان در معرض خطر و استراتژي هاي پيشگيري و غربال گري براي كشف زودرس بيماري مي گردد و نتايج بدست آمده، قادر است تغيير در فاكتورهاي محيطي كه مسئول ايجاد بيماري شناخته شده اند بدهد و تحولي در نوع زندگي زنان ايجاد شود كه كاهش خطر ابتلا به بيماري را در آنان باعث ميشود.
پیشگیری

به استفاده از معيارهايي كه بتوان  عوامل خطر شناخته شده در توسعه و پيشرفت يك بيماري را تغيير داد پيشگيري اوليه اطلاق مي گردد. يك شيوه برتر, سعي در پيشگيري از ایجاد بيماري است كه پيشگيري ثانويه ناميده مي شود. پيشگيري ثانويه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربال گري پستان به منظور كشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بيماري و مرگ را كاهش دهد.

غربال گری (بیماریابی)

غربال گری به این معنی است که در جمعيت زنان سالم، حتي قبل از آن كه هر نوع علائمي در پستان تظاهر كند بتوان با انجام آزمايشات و معاينه، تغييرات غير طبيعي را كشف نمود و تصميمات لازم را جهت درمان بكار گرفت. روش های غربال گری عبارتند از:

1. مامو گرافي سالانه در زنان  40ساله و مسن تر
2. معاينه پستان ها توسط زنان به صورت ماهيانه از سن 20 سالگي( بهترين زمان معاينه پس از قاعدگي و پيش از تخمك گذاري است يعني بين پاك شدن از خونريزي تا 14 روز مانده به قاعدگي بعد)
3. معاينه باليني پستان توسط پزشك در زنان20 تا40 ساله، هر سه سال و در زنان مسن تر از40 سال، هرسال

درمان – سرطان پستان

انواع روش هاي درمان:

درمان هاي متفاوتي براي سرطان پستان وجود دارد:

1. جراحي
2. پرتودرماني
3. درمان كمكي( هورمون درماني- شيمي درماني)
4. تخريب تخمدان

1- جراحي:

جراحي محافظتي پستان:

درمان قطعي پس از صحبت كردن بيمار با پزشك و در نظرگرفتن يك سري از عوامل مثل اندازه توده نسبت به اندازه پستان، محل تومور، مرحله ودرجه تومور و تمايل بيمار در پذيرفتن درمان هاي اضافي به همراه جراحي مشخص مي گردد. اغلب تومورهاي كوچك كه طي برداشتن قسمتي از بافت پستان خارج مي شوند اثر قابل توجهي روي ظاهر پستان نمي گذارند و جاي برش پوستي بر پوست، جزئي خواهد بود اما در مورد تومورهاي بزرگ بخصوص اگر يك قسمت كامل پستان برداشته شود ممكن است از دست دادن واضح بافت پستان، نمايان شود.

برداشتن پستان (ماستكتومي):

• ماستكتومي به خارج كردن كامل بافت پستان كه در بر گيرنده پوست روي پستان همراه با نوك پستان و آرئول (هاله اطراف پستان) نيز مي باشد، اطلاق مي گردد.
• تنها در ماستكتومي زير پوستي مي با شد كه پوست پستان بدون عيب و به صورت دست نخورده روي پستان در حالي كه با فت پستان خارج مي شود، مي ماند.
• ماستكتومي ساده يا كامل: اين عمل شامل بردا شتن تمام نسج پستان كه به طرف زير بازو كشيده مي شود و نوك پستان و هاله و پوست اطرا ف آن مي باشد.
• ماستكتومي نسبتاْ وسيع : علاوه بر بافت هاي پستان كه در جريان ماستكتومي ساده برداشته مي شوند يكي از عضلات جدار قفسه سينه و قسمت هاي كوچك و بزرگ عضلات، برداشته ميشوند.
• ماستكتومي كاملاْ وسيع :علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع، غدد لنفاوی نیز برداشته می شود.

برداشتن غدد لنفاوي :

در حا ل حاضر عقيده بر اين است كه درگیري غدد لنفاوي ( يعني در نمونه برداري از غده‌ ‌،سلول سرطاني مشاهده شود) علامتي برگسترش بيماري در بدن مي باشد. برداشتن جراحي ممكن است كه براي بهبود علائم و تسكين آن مفيد باشد اما الزاما اثري درجهت افزايش بهبودي و درمان ندارد.

2. اشعه درمانی(پرتودرماني) :

پرتودرماني يا درمان تشعشي اغلب پس ا زجراحي براي سرطا ن  پستا ن جهت از بين بردن موضعي سلول ها ي سرطاني بكا ر مي رود كه طي آن اشعه به ناحيه اي از پستان تابيده مي شود و باعث كاهش خطر عود مي شود.

3- درمان كمكي :

هدف  از اين درمان انهدا م سلول هاي سرطاني است  كه از پستان خارج و در نقا ط ديگر بدن انتشار يافته اند و هدف از درمان كاهش خطر رشد ثانويه در ساير نقاط بدن مي باشد كه به دو روش صورت مي گيرد:

• هورمون درماني
• شيمي در ما ني

شيمي درماني:  از داروهاي ضد سرطان شیمیایی به منظور پيدا كردن و از بين بردن سلول هاي سرطاني در سرتاسر بدن استفاده مي شود. اين داروها اغلب پس از جراحي سرطان پستان در افراد پرخطر بکار می رود. قبل و بعد از تشخيص تومور، در این افراد احتمال انتشار سلول هاي سرطاني به  خارج از پستان موجود است. درمان بيشتر در زنان قبل از يائسگي به كار مي رود بخصوص كساني كه تومور مهاجم و يا غدد گرفتار در زير بغل دارند.

4- تخريب تخمدا ن ها :

تخريب تخمدان ها باعث افزايش  بقاي عمر در 30%  موارد  و كاهش عود بيماري در 35% موارد مي شود.

روش هاي درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتيك)

مواردي كه هورمون درماني به كارمي رود :

1. بيماري های همراه با گيرنده مثبت استروژن
2. متاستاز به غده لنفاوي ، پوست ، استخوان
3. بيش از 2 سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد

مواردي كه شيمي درماني به كار مي رود:

1. بيماري همراه باگيرنده استروژن منفی
2. گرفتاري هاي ريه و كبد
3. كمتر از 2سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد
4. پيشرفت بيماري بعد از مصرف داروهاي رده اول و دوم شيمي درماني

انهدام تخمدان در زنان قبل از يائسگي با تاموكسيفن و با داروهاي ديگر شيمي درماني انجام مي شود.

عوارض جانبي روش هاي درمان

عوارض جانبي جراحي ها ي سرطان پستان :

معمولا” متعاقب جراح‍ي مشكلات و عوارضي در اطراف نا حيه برش جراحي شا مل كوفتگي، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سريع محل عمل مشاهده مي شود. اگر بيمار حوالي زمان جراحي تحت  شيمي درماني قرار بگيرد معمولا عفونت زخم تا چندين هفته به طول مي كشد .

در تمام اشكال ماستكتومي، درجاتي از ضعف حركات شانه وجود دارد كه پس از عمل جرا حي با ورزش بهبود مي يابد.

تورم بازو در اثر تجمع مايع لنف، بدنبال برداشتن یا ضایعه غدد و عروق لنفاوی باعث درد زیادی می شود که نياز به درمان دارد (این موارد كمتر شا يع هستند). گاهي اوقات اختلالاتي در اعصاب عضله زير بازو در جريان جراحي وسيع ايجاد مي شود كه منجر به عدم تعادل و پرش شانه مي شود. ( این موارد نادر است) .

عوارض جانبي پرتودرماني:

1. نياز به مراجعا ت منظم و مكرر به بيمارستان خسارتي برا ي بيمار محسوب مي شود و ناراحتي كه متعاقب اين روند حاصل مي شود، منجر به خستگي مفرط بيمار مي گردد.
2. احساس بيماري و حالت  تهوع
3. حساسيت پوستي
4. تيرگي پوست و خارش و سوزش
5. سرفه ها ي خشك و تنگي نفس

پيشگيري از اين عارضه: اغلب ايده خوبيست كه براي اين  بيماران پس از برگشت از بيمارستان استراحتي ترتيب داده شود تا حتي الامكان از حالت دستپاچگي و خستگي آنها مما نعت به عمل آيد .

اثرات جانبي شيمي درماني :

ممكن است بعضي از داروها به سلول هاي سالم بدن نيز صدمه بزنند. پس بايد، پس از هر دوره درمان فرصتي جهت بازگشت به حالت طبيعي به شخص داده شود كه معمولا اين زمان در نظر گرفته مي شود. يك آزمايش خون قبل از هر دوره درمان جهت كنترل سطوح سلول هاي سفيد خون انجام مي شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعيين شود و تحت تاثير آن قرار نگرفته باشد.
عوارض جانبي ديگر:

خستگي، تهوع، ريزش موي سر، زخم هاي دهاني، بي اشتهايي، اسهال و يا تركيبي از اين ها، توقف قاعدگي، نازايي

پيشگيري از این عوارض : شستشوي دهان ،مصرف ضد استفراغ ،مصرف كلاه گيس .درمان شيمي درماني باعث  28% كاهش عود  و 16% كاهش  ميزان مرگ ساليانه مي شود.

تهيه وتنظيم: مهري گلچين

سوپروايزر آموزشي

مركز تحقيقات هماتولو‍ژي انكولوژي دانشگاه علوم پزشكي تبريز

منبع :

http.//crc.tums.ac.ir/fa/pamphlet.

رابطه سیگار و بیماریها

طبق تحقيقات سازمان جهاني بهداشت در هر ‌٨ ثانيه يك نفر در دنيا به علت استعمال دخانيات جان خود را از دست مي‌دهد.  نتايج تحقيقات حاكي از آن است چنانچه افراد در سنين نوجواني شروع به كشيدن سيگار كنند (بيش از ‌٧٠ درصد موارد سيگاري شدن در اين مرحله اتفاق مي‌افتد) و مدت ‌٢٠ سال يا بيشتر به اين عمل ادامه بدهند بين ‌٢٠ تا ‌٢٥ سال زودتر از افرادي كه به هيچ‌وجه در زندگي سيگار نكشيده‌اند، خواهند مرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تنها سرطان ريه يا بيماريهاي قلبي پيامدهاي استعمال دخانيات نيست بلكه مجموعه‌اي از مسايل و مشكلات بهداشتي در ارتباط با مصرف مواد دخاني وجود دارد كه مي‌تواند به لحاظ شرايط جسماني و مقاومت ايمني در افراد سيگاري بروز مي‌كند، كه برخي از آنها عبارتند از:

‌١- از دست دادن موها

با تضعيف سيستم ايمني افراد سيگاري در اثر مصرف مواد دخاني، بدن اين افراد مستعد ابتلا به انواع بيماريها از جمله «لوپوس اريتماتوز» مي‌شود كه اين بيماري مي‌تواند عامل از دست دادن موها، ايجاد زخم‌ در دهان، جوش‌هاي پوست روي صورت، سر و دست‌ها شود.

‌٢ – آب مرواريد (كاتاراكت(

افراد سيگاري ‌٤٠ درصد بيش از افراد ديگر در معرض ابتلا به آب مرواريد، كدر شدن عدسي چشم و ممانعت از عبور نور و در نهايت نابينايي هستند.

‌٣ – چين و چروك

استعمال دخانيات باعث از بين بردن پروتئين‌هاي انعطاف دهنده پوست مي‌شود؛ همچنين باعث تحليل بردن ويتامين A و محدود كردن جريان خون در عروق پوست مي‌گردد.
پوست افراد سيگاري خشك و داراي خطوط و چين خوردگي‌هاي ريزي در اطراف لبها و چشمهاست.

‌٤ – ضايعات شنوايي

افراد سيگاري ‌٣ برابر بيش از افراد غير سيگاري به عفونت گوش مياني دچار مي‌شوند.

‌٥ – سرطان پوست

افراد سيگاري ‌٢ برابر بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر ابتلا به نوعي سرطان پوست (پوسته پوسته شدن، برجستگي روي پوست) قرار دارند

‌٦ – فساد دندانها

افراد سيگاري ‌٥/١ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر از دست دادن زودرس دندانها هستند.

‌٧ – پوكي استخوان

منواكسيد كربن يكي از اصلي‌ترين گازهاي سمي در خروجي اگزوز اتومبيل و دود سيگار است، ميل تركيبي اين گاز با خون بسيار بالاتر از اكسيژن است. اين گاز باعث كاهش قدرت عمل اكسيژن در خون افراد سيگاري حرفه‌اي تا ‌١٥ درصد مي‌شود.

استخوان‌هاي افراد سيگاري تراكم خود را از دست داده و به راحتي شكسته مي‌شود همينطور زمان التيام يافتن و جوش خوردن آنها پس از شكستگي تا ‌٨٠ درصد افزايش پيدا مي‌كند.

٨ – بيماريهاي قلبي

بيماريهاي قلبي ـ عروقي ناشي از استعمال دخانيات بيش از ‌٦٠٠ هزار نفر را در سال در كشورهاي توسعه يافته از بين مي‌رود استعمال دخانيات باعث افزايش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، افزايش خطر ابتلا به فشار خون بالا و گرفتگي عروق و نهايتا ايجاد حمله قلبي و سكته مي‌شود.

‌٩ – زخم معده

استعمال دخانيات مقاومت معده را در برابر باكتريها پايين مي‌آورد؛ همچنين باعث تضعيف معده در خنثي سازي اسيد معده و مقاومت در برابر آن بعد از غذا خوردن و بر جاي ماندن باقيمانده اسيد در معده و در نتيجه تخريب ديواره آن مي‌شود.
زخم معده افراد سيگاري به سختي درمان مي‌شود و احتمالي بهبودي آن تا زماني كه فرد سيگاري است اكثرا اندك می باشد.

‌١٠- تغيير رنگ انگشتان

قطران موجود در دود سيگار در اثر استعمال مستمر دخانيات روي انگشتان و ناخنها جمع شده و باعث تغيير رنگ آنها به قهوه‌اي مايل به زرد مي‌شود.

‌١١ – سرطان رحم و سقط جنين

استعمال دخانيات در دوران بارداري مي‌تواند باعث افزايش خطر زايمان نوزاد با وزن كم و بروز مسايل بهداشتي در آينده شود. سقط جنين در مادران سيگاري ‌٢ تا ‌٣ برابر بيشتر است

‌١٢ – تغيير شكل دادن سلولهاي جنسي در مردان

استعمال دخانيات باعث كاهش تعداد اسپرم و كاهش جريان خون در آلت تناسلي مردان و ناتواني جنسي در اين افراد مي‌شود. ناباروري جنسي در مردان سيگاري نيز متداول‌تر از افراد غير سيگاري است.

‌١٣ – سرطان

بيش از ‌٤٠ عنصر سرطانزا در دود سيگار وجود دارد احتمال سرطان ريه ‌٢٢ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري است.

طبق تحقيقات بي شماري كه انجام شده است در صورت ادامه استعمال دخانيات توسط افراد سيگاري، احتمال مبتلا شدن آنها به انواع سرطان‌هاي ديگر از قبيل زبان، دهان، غدد، بزاق و حلق (‌٦ تا ‌٢٧ برابر)، سرطان بيني (‌٢ مرتبه بيشتر)، گلو (‌١٢ مرتبه)، مري (‌٨ تا ‌١٠ برابر)، حنجره (‌١٠ تا ‌١٨ برابر)، معده ٢ تا ‌٣ برابر)، كليه (‌٥ برابر)، آلت تناسلي مرد (‌٢ تا ‌٣ برابر)، لوزالمعده٢ تا ‌٥ برابر) مقعد (‌٥ تا ‌٦ برابر) وجود دارد

سیگار و مضرات آن و روش های ترك آن

شما را به جان مادرتان، به اين 22 دليل سيگار نکشيد!

افراد سيگاري نه تنها سـلامـتـي خـود را در مـعـرض انــواع بيماري هاي خطرناك قرار مي‌ دهـنـد، بـلـكه بـاعث رنجش و آزرده خاطر شدن اطرافيانشان مي گردند. متأسفانه امـروزه برخي افراد سيـگار كـشـيـدن را نشانـه بلـوغ و يـا حتي «كلاس» خود محسوب مي كنند و با پـك زدن هـاي آنچناني سعي در خودنمايي و فخرفروشي دارند.

عوارض و صدمات ناشي از استعمال سيگار تقريـبـاً بـراي همگي ما آشكار و معلوم است امـا در ايـن بـخـش بـه 22 دليل مهم براي ترك سيگار اشاره مي كنيم:

1- ظاهر آراسته تر با حذف لكه هاي روي انگشتان و دندانهايتان.

2- حذف بوي بد دهان ناشي از كشيدن سيگار و تنفس راحت تر.

3-حذف بوي سيگار از لباس، مو، و بـدنـتـان و تـمـام وسـايـلـي كه با آنها سروكار داريد.
4- پيشگيري از پيدايش چين و چروك زودرس در پوست صورتتان.

5- حذف مشكلات تنفسي از قبيل: خس خس حين تنفس، سرفه ، برونشيت مزمن، و از همه مهمتر سرطان ريه.

6- بازيافت دوباره حس بويايي و چـشايي كـه بـر اثر استعمال سيگار از حساسيتشان كاسته شده است. دوباره طعم واقعي غذايتان را احساس خواهيد كرد.

7- احساس سرزندگي و شادابي دوباره در زندگي، افزايش قواي جسماني.

8- خواب بهتر و راحت تر.

9- كاهش خطرات بيماري هاي قلبي ، نـفـخ، فـشـارخـون بـال ا، تـپـش قـلـب، زخـم مـعده ، برگشت اسيد معده، سرطان دهان و تعداد بيشماري از سرطان هاي گوناگون .

10-  كاهش بيش از 50 بيماري و عارضه هاي گوناگون.

11-  دوباره كنترل رفتار خود را به دست خواهيد آوريد و با رهايي از زنـدان اعـتـيـاد بـار ديگر حس آزادي را باز پس خواهيد گرفت.

12- كاهش خطر آسيب رسيدن به نوزاد در زنان باردار.

13- افزايش طول عمر (افرادي كه به طور مستمر سيگار مي كشند به طور متوسط 16 سال از عمر خود را از دست مي دهند)

14- فراهم آوردن يك محيط سالم و سلامت براي كودكان وتمام افرادي كه با آنان زندگي مي كنيد.

15- الگوي مناسبي براي فرزندانتان خواهيد بود .

16- حذف هـزيـنـه هـاي خريد سيگار كه قابل توجه بوده و مي توان آن را صرف امور بهتري كرد.

17- رهايي از صدها ماده سمي و سرطان زاي موجود در سيگار.

18- تردد و مسافرت به وسيله قطار، هواپيما و اتوبـوس بـراي شـما و ديـگر افراد سهل تر و دلپذيرتر خواهد شد.

19-  ديگر در محل كارتان مجبور نيستيد براي سيگار كشيدن از اتاق خارج شويد!

20-  بـا تـرك ايـن عـادت نـادرسـت اعـتـمـاد بـه نـفس خود را افزايش دهيد و به اراده خودتان بباليد.

21- از دنبال جا سيگاري گشتن خلاصي مي يابيد.

22-  از آن مهمتر ديگر نيازي به مطالعه دوباره اين مقاله نخواهيد داشت!

لذت ترك سیگار

فوايد زود هنگام و تدريجى ترك سيگار

20 دقيقه بعد از استعمال آخرين سيگار، فشارخون شما پايين مى آيد و به سطح معمولى مى رسد. درجه حرارت دست ها و پاهاى شما افزايش مي يابد و به حد طبيعى مى رسد.

8 ساعت بعد از ترک:   منواكسيد كربن در خون شما پايين آمده و به حد مطلوب مى رسد.

24 ساعت بعد از ترك: احتمال حمله قلبى در بدن شما كاهش مى يابد.

دو هفته تا سه ماه بعد از ترك: گردش خون شما پيشرفت مى كند و عملكرد ريه نيز تا 30 درصد افزايش مى يابد.

يك تا 9 ماه بعد از ترك: سرفه ، ترشحات و گرفتگى سينوس ، خستگى و كوفتگى و ميزان كم آوردن نفس كاهش مى يابد. موهاى ريزى كه با حركت دودى شكل خود خلط را به بيرون از ريه مى رانند، دوباره وظيفه طبيعى خود را در ريه شروع مى كنند و توانايى جابه جايى خلط را به دست مى آورند، ريه را تميز مى كنند و به اين ترتيب عفونت كاهش مى يابد.

10 سال بعد از ترك: نرخ مرگ ناشى از سرطان ريه نسبت به كسانى كه به سيگار كشيدن خود ادامه مى دهند، نصف مى شود. احتمال ابتلا به سرطان دهان، گلو، مرى، مثانه، كليه و لوزالمعده نيز كاهش مى يابد.

15سال بعد از ترك: احتمال بيمارى هاى كرونرى قلب به اندازه يك غيرسيگارى کاهش مي يابد.

نتايج آنى و ظاهرى ترك سيگار

ترك سيگار به شما كمك مى كند تا عوامل زيان آور تنباكو را در ظاهر خود از بين ببريد:
چين و چروك زودرس در پوست، بوى بد دهان ، زردى دندان ها، بيمارى هاى لثه، بوى بد لباس ها، زردى دست ها. پشت پا زدن به عادت استعمال تنباكو مزاياى ديگرى نيز به ارمغان مى آورد كه شما خيلى زود متوجه آن خواهيد شد.تعدادى از اين مزايا در هفته هاى اول به تدريج پديدار مي شود و زندگى شما را روز به روز لذت بخش تر مى كند:

– غذا طعم بهترى پيدا مى كند.

-حس بويايى به حالت طبيعى خود برمى گردد.

-براى فعاليت هاى روزانه مانند بالا رفتن از پله، كارهاى سبك خانه و غيره، نفس كم    نمى آوريد.

اميد دستيابى به سلامت بيشتر يك دليل خوب براى ترك سيگار است، اما دلايل مهم ديگرى نيز وجود دارد. استعمال سيگار هزينه زيادى دارد. خسارت اقتصادى استعمال سيگار حدود 391/3 هزار دلار در سال براى هر سيگارى تخمين زده شده است. آيا واقعاً بدون در نظر گرفتن مشكلات بهداشتى مى خواهيد به آتش زدن پول هايتان ادامه دهيد؟!
هزينه
سيگاري بودن گران است. به دست آوردن مبلغى كه روزانه صرف خريد سيگارتان مى شود، چندان سخت نيست. رقم به دست آمده را ضرب در 365 كنيد!! اين رقم برايتان تعجب آور است. حال اين عدد را ضرب در سال هايى كه سيگار مى كشيد!!! نتيجه به دست آمده شما را مبهوت مى كند. فكر كنيد كه با اين مبلغ چه چيز هايى مى توانستيد بخريد!! اين بدون در نظر گرفتن خسارت هاى وارد شده بر سلامت و ايمنى زندگى و هزينه اى است كه صرف به دست آوردن سلامت از دست رفته شما مى شود.

پذيرش اجتماعى
امروزه سيگار كشيدن از نظر اجتماعى كمتر مورد پذيرش قرار مى گيرد. در عين اين كه امكان اجراى تصميمات مبنى بر عدم استعمال دخانيات در همه جاى كشور وجود ندارد در بسيارى از اماکن عمومى استعمال دخانيات ممنوع است و بسياري از كارفرمايان نيز ترجيح مى دهند افراد غيرسيگارى را استخدام کنند.
مطالعات نشان مى دهد كه كاركنان سيگارى هزينه بيشترى به كارفرمايان تحميل مى كنند. زيرا بيشتر اوقات با حالت بيمار سركار حاضر مى شوند و كاركنانى كه نسبت به غير سيگارى ها بيشتر بيمار مى شوند خرج كارفرما را براى جايگزينى فرد بالا مى برند.

سلامت ديگران
سيگارى ها نه تنها به سلامت خودشان صدمه مى زنند بلكه بهداشت و سلامت اطرافيان را نيز به مخاطره مى اندازند. وجود «دود دست دوم» (دود باقى مانده از سيگار كشيدن فرد سيگارى در محيط به همان مقدار خطرناك است كه کشيدن خود سيگار. مطالعات نشان داده است كه دود دست دوم سالانه موجب مرگ هزاران نفر مبتلا به سرطان ريه و بيماران قلبى در ميان افراد غير سيگارى كه فقط در معرض اين دود قرار گرفته اند، شده است.

بچه هاى مادران سيگارى خصوصاً اگر مادران در دوران باردارى هم سيگار مصرف كنند، در خطر ابتلا به آسم هستند و يا خطر بروز مرگ ناشى از نوعى سندرم؛ سيگاري بودن مادر باردار احتمال تولد نوزاد كم وزن را افزايش مى دهد. نوزادان و كودكانى كه در معرض دود سيگار هستند بيشتر دچار عفونت هاى گوش، سرماخوردگى ، برونشيت و ديگر مشكلات تنفسى مى شوند. همچنين دود سيگار مى تواند موجب سوزش چشم، سردرد، تهوع و سرگيجه شود.

الگوى تربيتى مناسب
تقريباً همه سيگارى ها مى گويند كه نمى خواهند بچه هايشان سيگارى شوند در حالى كه بچه ها از رفتار والدين خود الگو بردارى مى كنند و بچه هايى كه پدر و مادرشان سيگارى هستند بيشتر تمايل به شروع استعمال دخانيات از خود نشان مى دهند. شما مى توانيد يك الگوى خوب براى فرزندانتان باشيد، به شرط اين که همين حالا اقدام به ترك سيگار كنيد.

سيگار نكشيد!
استعمال دخانيات مهمترين عامل مرگ هاي قابل پيشگيري است.

– دود تنباكو و سيگار حاوي بيش از 4000 ماده شيميايي است كه شمار زيادي از آنها مواد محرك يا سمي و سرطان زا هستند.

– دود سيگار بيش از 40 نوع تركيب سرطان زا دارد.

– جزء اعتياد آور سيگار، نيكوتين است كه با اثر بر دستگاه اعصاب مركزي موجب اعتياد مي شود. نيكوتين سيگارو تنباكو به سرعت جذب جريان خون مي شود و ظرف 30 ثانيه به مغز مي رسد و روي سلولهاي عصبي آن اثر مي گذارد.

– برخي گازهاي سمي موجود در دود سيگار عبارتند از : مونوكسيد كربن ، آمونياك ،   دي متيل نيتروزامين ، فرمالدييد ، سيانيد هيد روژن و آكرولئين .

-دود تنباكو و سيگار مانند آزيت ( پنبه نسوز) ، آرسنيك ، بنزن و گاز رادون جزء مواد سرطان زا ي درجه يك طبقه بندي مي شود.

– نيتروزامين ها فعال ترين مواد سرطان زاي موجود در دود سيگار و تنباكوهستند.

–  خطر پيدايش سرطان در سيگاري ها بيشتر از ديگران است و اين افراد حداقل 15 سال زودتر از غير سيگاري ها به سنين در معرض خطر سرطان مي رسند.

– ذرات زيان آور موجود در دود سيگار شامل موادي مانند قطران ، نيكوتين ، بنزن و    بنزو پيرن است.

– دود سيگار براي اطرافيان نيز زيان آور است . 85% دود سيگاري كه دريك اتاق جمع   مي شود، ناشي از سوختن نوك سيگار است و نه دودي كه فرد سيگاري از راههاي     هوايي اش خارج مي كند.

– بيش از 30 درصد مرگهاي ناشي از سرطان مربوط به استعمال دخانيات است .

– علت بيش از 80% مرگهاي ناشي از سرطان ريه، استعمال دخانيات است .

– خطر مرگ ناشي از سرطان ريه با افزايش تعداد سيگارهايي كه فرد در روز مي كشد، زياد مي شود.

– خطر بيماري قلبي و سرطان ريه در افراد غير سيگاري كه در خانه در معرض دود سيگار اطرافيانشان هستند، 25% بيشتراز ديگران است.

– در افرادي كه سالهاي زياد حتي تا زمان ميانسالي سيگار كشيده اند، قطع كامل استعمال دخانيات خطر پيدايش سرطان ريه را به ميزان زيادي كاهش مي دهد.

–  استعمال دخانيات ( به هر شكل ) يك عامل خطر براي سرطانهاي حنجره ، حفره دهان و مري به شمار مي رود.

– بيش از 90% مبتلايان به سرطان حفره دهان از تنباكو به صورت كشيدن ( تدخيني ) يا جويدني استفاده كرده اند. سرطان هاي حفره دهان شامل سرطان هاي لب، زبان ، دهان وگلو است.

– خطر پيدايش سرطان سينه درزنان سيگاري و حتي در زناني كه درمعرض دود سيگاراطرافيان هستند ( درمكانهاي سربسته )، بيش از زناني است كه با دود سيگار تماس ندارند.

– استعمال دخانيات خطر سرطان لوزالمعده را افزايش مي دهد و با ترك دخانيات، درصد اين خطر پس از چند سال مشابه افراد غير سيگاري خواهد شد.

– خطرسرطان خون ( لوسمي ) در سيگاري ها بيشتر از ساير افراد جامعه است .

50درصد سرطان هاي مثانه در مردان و بيش از 30% سرطان هاي مثانه درزنان با استعمال دخانيات ارتباط دارد و سرطان كليه نيزدر افراد سيگاري شايع تر است .

– سيگار عامل مهم ايجاد سرطان هاي ريه ، حفره دهان ، گلو ، حنجره ، مثانه و… است و مبارزه با سيگار مهمترين راهكار پيشگيري از سرطان است.

اگر سيگار مي كشيد ، هر چه زودتر آن را ترك كنيد و اگر سيگاري نيستيد، هرگز طرف آن نرويد زيرا نيكوتين موجود در تنباكو اعتياد آور است .

–  با خوردن سبزيها و ميوه جات تازه و مواد غذايي پر فيبر، خطر بروز سرطان هاي دستگاه گوارش را كاهش دهيد.

–  مصرف زياد نوشابه هاي الكلي همراه با سیگار موجب پيدايش سرطان مي شود .

–  اشكال در بلع به ويژه مواد جامد غذا بايد به طور جدي پيگيري شود.

– در صورت پيدايش برجستگي يا لكه يا خونريزي درحفره دهان يا وجود زخم طول كشيده ، سريعاً به پزشك مراجعه كنيد .

– در صورت همراهي سرفه هاي مزمن با خلط خوني يا گرفتگي صدا سريعاً به پزشك مراجعه نماييد.

– اگر سيگاري هستيد ، در صورت افزايش دفعات سرفه يا پيدايش تغيير صدا سريعاً به پزشك مراجعه كنيد. اين تغييرات ممكن است ناشي از سرطان ريه باشد.

–  كاهش وزن زياد ، بي اشتهايي و تب ها ي مزمن مي توانند نشانه بدخيمي باشند . در صورت وجود اين علائم به پزشك مراجعه نماييد.

–  پيدايش توده هاي بزرگ شونده در هر جاي بدن ممكن است نشانه اي از يك سرطان باشد.

-پيشگيري بسيار بهتر از درمان است.

مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی: مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی روز ‘دخانيات ممنوع’ خود را با اين هشدار برگزار کرده است که صنعت دخانيات با توجه به مقررات سختی که در کشورهای مختلف در مورد کشيدن سيگار و تبليغ در اين باره اجرا شده، توليد محصولات ديگری مانند تنباکوی جويدنی، انفيه (گرد توتون) و قليان را افزايش داده است.
اين سازمان از کشورهای جهان خواسته است تا تدابير فوری برای کنترل بازاريابی اين دست از محصولات تنباکو – که به ويژه جوانان و زنان را هدف قرار داده – و همچنين مصرف آنها اتخاذ کنند.

سازمان بهداشت جهانی در گزارش خود به مناسبت “روز دخانيات ممنوع” می گويد بر خلاف آنچه تبليغ شده است اين محصولات سالم تر از سيگار نيستند.

به مناسبت روز جهانی “دخانيات ممنوع” برنامه های متعددی در کشورهای مختلف برپاست تا در مورد خطرات انواع دخانيات آگاهی بيشتری به مردم به ويژه نوجوانان داده شود. موضوع
ا ا مسال روز جهانی دخانيات ممنوع “مرگ آور در هر شکل و پوشش” است.

نظر سنجی سازمان بهداشت جهانی از هفتصد و پنجاه هزار نوجوان 13 تا 15 سال در کشورهای مختلف همچنين نشان داده که در استعمال انواع دخانيات در ميان اين گروه سنی نگران کننده است.

اين گزارش می گويد که يازده درصد از نوجوانان محصولات تنباکو به غير از سيگار را مصرف می کنند در حالی که 9 درصد سيگار می کشند.

سازمان بهداشت جهانی تبليغات نادرست بازار را که می گويد استعمال شکل های ديگر تنباکو بی خطر است دليل گسترش مصرف اين گونه محصولات می داند.

اين سازمان خواستار مقررات شديدتری در مورد محصولات تنباکو شده است و می گويد که دخانيات در هر شکل آن مرگ آور است.

روزانه حدود 13 هزار و پانصد نفر در دنيا بر اثر بيماريهای مرتبط با مصرف دخانيات جان می بازند.

کنوانسيون دخانيات

کنوانسيون کنترل دخانيات سازمان بهداشت جهانی فوريه سال گذشته ضمانت اجرايی يافت. سازمان بهداشت جهانی اين کنوانسيون را که مدت ده سال در دست بررسی بود به اميد پيشگيری از پنج ميليون مرگ ساليانه ناشی از مصرف دخانيات به اجرا درآورده است.

اين سند اولين معاهده جهانی درباره بهداشت عمومی است و کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی ملزم به اعمال مفاد آن هستند.

کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب کرده اند، اکنون سه سال وقت دارند تا روی بسته های سيگار هشدارهای جدی بهداشتی بچسبانند و پنج سال فرصت دارند تا تبليغات دخانيات را ممنوع کنند. آنها بايد پيروی خود از اين معاهده را بصورت منظم به سازمان بهداشت جهانی گزارش کنند.

اين کشورها می توانند عليه کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب نکرده اند و کشورهای توليد کننده دخانيات که مبارزه شان را تضعيف می کنند، به سازمان بهداشت جهانی شکايت کنند.

سازمان بهداشت جهانی اميدوار است که اين معاهده به ويژه در کشورهای در حال توسعه مفيد باشد، زيرا اين جوانان کشورها هدف تبليغات صنعت دخانيات قرار می گيرند.

آمار نشان می دهد که ۸۴ درصد از ۸/۱ ميليارد مصرف کننده دخانيات جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند که نقش بسزايی در اجرايی کردن اين کنوانسيون داشتند. دوسوم تصويب کنندگان، از کشورهای در حال توسعه هستند.

روش های انجماد سبزيجات

منجمد كردن سبزي ها درست شبيه ميوه ها مي باشد، با اين تفاوت كه به آن شكر اضافه نمي كنيم. در عوض سبزي ها را قبل از اينكه داخل فريزر قرار گيرند در آب جوش قرار مي دهيم. سبزي را بايد براي مدت زمان خيلي كوتاه در آب جوش غوطه ور كنيم.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  اين عمل باعث مي شود آنزيم هايي كه سبب تخريب محصول مي شوند، غيرفعال شوند، از سويي (سبزي ها) با غوطه ور شدن در آب جوش، به صورت تازه حفظ مي شوند. در ضمن براي جلوگيري از پخت سبزي در حين غوطه ور شدن در آب جوش، بايد بعد از مدت زمان مشخصي سبزي را از آب جوش خارج نموده و به درون آب سرد فرو ببريم.

همچنين هنگام بسته بندي سبزي ها بايد فضاي خالي (در ظرف) براي انجماد در نظر گرفت. حالا سبزي ها براي قرار گرفتن در فريزر آماده هستند.

• انجماد مارچوبه

مارچوبه ها را شسته و قسمت هاي سفت آن را جدا كنيد. ساقه هاي كوچك آن را به مدت دو دقيقه در آب جوش قرار دهيد. براي قسمت هاي بزرگ تر اين عمل چهار دقيقه طول مي كشد. سپس آن را با آب سرد خنك كرده و آبكش نماييد. هنگام بسته بندي مارچوبه ها، آن ها را به صورت يكي در ميان (ابتدا و انتهاي ساقه) قرار دهيد. در ضمن بسته نيازي به فضاي خالي ندارد و مي توانيد آن را در فريزر قرار دهيد.

• انجماد لوبيا سبز

لوبياهاي جوان و ترد را انتخاب كنيد. لوبياهاي نخ دار سفت بوده و مزه خوبي ندارند. براي منجمد كردن بعد از انتخاب لوبيا، ساقه آن ها را گرفته و به اندازه 4-2 سانتي متر خرد كنيد، سپس شستشو نماييد و به مدت سه دقيقه داخل آب جوش قرار دهيد. آن گاه لوبياهاي بريده شده گرم را در آب سرد غوطه ور كنيد تا خنك شوند و سپس آبكشي، بسته بندي و منجمد كنيد (به ياد داشته باشيد؛ بايد 4-2 سانتي متر فضاي خالي در بسته وجود داشته باشد).

• انجماد چغندر

وقتي چغندر را تميز مي كنيد به ياد داشته باشيد؛ يك اينچ (حدود 2.5 سانتي متر) از بالاي آن را باقي بگذاريد. اين عمل باعث مي شود مايع قرمز رنگ چغندر حفظ شود. اگر اين كار را انجام ندهيد مايع قرمز رنگ چغندر خارج شده و هنگام پخت، سفيد مي شود. چغندرها را بعد از تميز كردن و شستن به مدت 25 دقيقه بپزيد، سپس در آب سرد خنك كنيد و پوست آن ها را جدا نماييد (در اين پوست به راحتي جدا مي شود). آن ها را به صورت دلخواه برش داده، بسته بندي و در فريزر قرار دهيد. 4-2 سانت فضاي اضافي را در بسته بندي مورد توجه قرار دهيد.

• انجماد كلم بروكلي

ابتدا كلم بروكلي را شسته و سپس پوست ساقه هاي آن را بگيريد. براي جدا كردن حشرات ريز احتمالي موجود در اين نوع كلم، بايد آن را به مدت نيم ساعت در محلول حاوي 5-4 قاشق چاي خوري نمك در يك ليتر آب، قرار داده، سپس آن را شسته و به مدت سه دقيقه در آب جوش غوطه ور كنيد. آنگاه با آب سرد خنك نموده، آبكشي كرده، در ظرف قرار داده و براي انجماد در فريزر قرار دهيد (نياز به وجود فضاي خالي در ظرف نمي باشد).

• انجماد كلم پيچ

برگ هاي بيروني را جدا كرده و به صورت دلخواه برش دهيد. آن ها را شسته و به مدت 2 دقيقه در آب جوش حرارت دهيد، آن گاه در آب سرد غوطه ور نماييد و آبكشي كنيد با در نظر گرفتن 4-2 سانت فضاي اضافي در بسته، آن ها را بسته بندي كنيد كلم پيچ منجمد فقط براي استفاده در غذا مناسب است، نه براي سالاد.

• انجماد هويج

قسمت بالاي هويج را ببريد، آن ها را شسته، بتراشيد يا پوست بكنيد. اگر هويج بزرگ است آن را به تكه هاي كوچك تر برش دهيد. سپس هويجهاي كوچك را به مدت پنج دقيقه و هويج هاي برش خوردن را به مدت 2 دقيقه در آب جوش، غوطه ور نماييد. آن گاه با آب سرد خنك كنيد، آبكشي، بسته بندي نموده و در فريزر قرار دهيد (در هنگام بسته بندي به 4-2 سانت فضاي خاي توجه داشته باشيد).

• انجماد گل كلم

گل كلم را در اندازه هاي 1 اينچ (حدود 2.5 سانتي متر) برش دهيد و سپس شستشو نماييد. براي جدا كردن حشرات احتمالي موجود در گل كلم بايد تكه هاي آن را به مدت نيم ساعت در محلولي حاوي 5-4 قاشق چاي خوري نمك در يك ليتر آب قرار دهيد. سپس تكه هاي آن را در آب شسته و آبكشي نماييد. سپس به مدت سه دقيقه در آب جوش غوطه ور نموده و بلافاصله با آب سرد خنك كنيد و در ظرف بسته بندي نموده و در فريزر قرار دهيد (نياز به فضاي خالي نمي باشد).

• انجماد ذرت

ابتدا پوست و كاكل هاي ذرت را جدا نماييد. آن گاه ذرت را شسته و به مدت 5 دقيقه در آب جوش غوطه ور كنيد. بلافاصله با آب سرد خنك نموده و آب كش نماييد. دانه هاي ذرت را از ساقه جدا كنيد (آن را دانه دانه كنيد) و با آب بپوشانيد، 2 سانت فضاي خالي در بسته در نظر بگيريد و آن را فريز كنيد.

• انجماد درست درسته

ذرت ها را پوست كنده و كاكل هاي آن را جدا نماييد. به روش بالا بجوشانيد و آن ها را با يك پوشش پلاستيكي پوشانده و در ظرف بسته بندي قرار داده و فريز نماييد.

• انجماد قارچ

ابتدا قارچ ها را با آب سرد شستشو نماييد. در صورت لزوم آن ها را براي چند ساعت (يا يك شب) در محلول آب نمك بخيسانيد تا حشرات آن جدا شوند. سپس قارچ ها را دوباره شستشو نماييد. اگر قارچ ها بزرگ تر از دو سانتي متر هستند مي توانيد آن ها را برش داده و يا به چهار قسمت تقسيم نماييد. سپس قارچ ها را به مدت 5 دقيقه در آب ليمو غوطه ور و آبكش نماييد. همچنين به مدت 5 دقيقه آن ها را بخار دهيد. آن گاه بلافاصله در آب سرد، خنك كنيد. در ظرف بسته بندي نموده و سپس داخل فريزر قرار دهيد. ميزان 4-2 سانت فضاي خالي در ظرف بسته بندي بايد مدنظرتان باشد.

• انجماد باميه

براي انجماد باميه، از باميه هاي ريز و كوچك كه تر و تازه هستند، استفاده نماييد. انتهاي ساقه را جدا نموده به گونه اي كه سلول هاي دانه اي باز نشوند، به خوبي شستشو نماييد و به مدت 4 دقيقه در آب جوش غوطه ور كنيد و فورا با آب سرد خنك نماييد. در صورتي كه باميه درشت باشد آن را برش دهيد. سپس باميه هاي درسته يا برش داده شده را داخل ظروف مناسب بسته بندي كنيد. 4-2 سانت فضاي خالي در نظر گرفته و سپس آن ها را فريز كنيد.

• انجماد پياز

پيازها را پوست كنده، شسته و ريز خرد كنيد. داخل ظرف هايي مناسب قرار داده و فريزر كنيد. (نيازي به فضاي خالي نيست).

• انجماد نخودفرنگي

ابتدا نخودها را از پوست جدا كرده و به مدت 2 دقيقه در آب جوش، حرارت دهيد. بلافاصله با آب سرد خنك كنيد و آب كش نماييد. نخودها را در ظرف قرار دهيد 4-2 سانت فضاي خالي را حفظ كرده و سپس آن ها را در فريزر قرار دهيد.

• انجماد نخود به همراه غلاف

نخودها را شسته و غلاف هاي ترد و جوان را به مدت 2 دقيقه در آب جوش غوطه ور نماييد. سپس بلافاصله با آب سرد، خنك كرده و در داخل ظرف بسته بندي قرار دهيد و منجمد كنيد.

• انجماد فلفل

ابتدا فلفل ها را شسته، برش داده، دانه ها را خارج نموده و سپس خرد كنيد. آنگاه در ظرف مناسب بسته بندي نماييد (نيازي به فضاي خالي نمي باشد.)

• انجماد كدو تنبل

ابتدا كدو را شسته و به چهار قسمت تقسيم كنيد. سپس آن ها را بپزيد يا بخارپز كنيد تا نرم شوند. سپس آبكش كرده و خنك نماييد. آن گاه در داخل ظرفي كه 4-2 سانت فضاي خالي دارد، بسته بندي كرده و فريز نماييد.

• انجماد گوجه فرنگي

گوجه ها را شسته و انتهاي ساقه را جدا نماييد. سپس به مدت 4-3 دقيقه در آب جوش، بجوشانيد. بلافاصله با آب سرد خنك كرده و پوست آن ها را بگيريد.

با توجه به اندازه گوجه فرنگي ها مي توانيد آن ها را به صورت نصف يا يك چهارم شده و يا به شكل كامل در ظرفي مناسب بسته بندي كنيد. 4-2 سانتي متر فضاي خالي را نيز مورد توجه قرار دهيد، سپس بسته را در فريزر بگذاريد.

• انجماد گوجه فرنگي پخته شده

ابتدا گوجه فرنگي ها را شستشو نماييد و دم آن ها را بگيريد. سپس به مدت 4-3 دقيقه در آب جوش غوطه ور نماييد. بلافاصله با آب سرد، خنك كرده و پوست آن ها را جدا نماييد. آن ها را به چهار قسمت تقسيم كرده و به مدت 20 دقيقه بپزيد تا نرم شوند. قابلمه حاوي گوجه فرنگي پخته شده را در ظرف سرد قرار دهيد، تا خنك شود. آن گاه آن را در ظرف مخصوصي بسته بندي كرده و 4-2 سانت فضاي خالي در نظر داشته باشيد و سپس فريز كنيد.

• انجماد ريواس

بعد از تهيه ريواس ابتدا آن ها را شسته و به ابعاد 2-1 اينچ (5-2.5 سانتي متر) تقسيم كنيد. آن گاه آن ها را به مدت 1 دقيقه در آب جوش قرار دهيد و بلافاصله با آب سرد خنك كنيد. ريواس را داخل ظروف بسته بندي قرار داده و منجمد نماييد.

مهندس مسيح انصاري دزفولي

مسمومیت ناشی از مواد آرایشی بهداشتی غیر مجاز

امروزه استفاده از لوازم آرایشی و مواد محافظت کننده پوست تبدیل به بخشی از امور روزانه بانوان شده است و اغلب خانم ها به طور روزمره از عطر،مرطوب کننده ها،پاک کننده های پوستی،ضد آفتاب ها،ضد تعریق ها،رنگ های آرایشی و … استفاده میکنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  این میل به زیبایی البته گاهی هم با مخاطراتی همراه میشود.بعضی از افراد تا به حال مشکلات و عوارض ناشی از مصرف این مواد را حداقل یکبار تجربه کرده اند.بدیهی است که شدت و احتمال بروز عوارض در مواد آرایشی تقلبی بیشتر خواهد بود.

از آنجا که کشور ایران سومین مصرف کننده لوازم آرایشی در خاورمیانه است و بیش از 50% لوازم آرایشی نظیر کرم پودر و رژلب و ریمل های آرایشی موجود در بازار تقلبی هستند،به هنگام خرید این لوازم باید دقت فراوانی به خرج دهیم.

علت اصلی مصرف گسترده لوازم آرایشی تقلبی،ارزانی آنها است.90%لوازم آرایشی مصرف شده در کشور ما وارداتی هستند که برخی به صورت غیر مجاز وارد میشوند.

از جمله عوارض عمده استفاده از لوازم آرایشی بهداشتی غیر استاندارد عبارت اند از:

 احساس سوزش و سوزن سوزن شدن در محلی که ماده آرایشی استفاده شده.

 قرمزی،تورم،خارش و تاولهای آبدار،جوش سرسیاه

 کهیر،عفونت پوست،عفونت ریشه مو،آکنه(جوش غرور جوانی)،تغییر رنگ و صدمه به ناخن و مو و کچلی

 تغییر رنگ پوست که به صورت منتشر یا لکه ای میباشد.

 صدمات کبدی(ناشی از سم موجود در مواد آرایشی غیر مجاز)

 آسیب چشمی و مشکلات تنفسی

 اثر ناخوشایند ناشی از زخم روی پوست

 کم کاری غده فوق کلیه

 پوسته ریزی لبها ناشی از مواد آرایشی

 پیری زودرس و ایجاد چین و چروک روی پوست

برخی از مواد آرایشی نیز هنگامی که در معرض نور خورشید قرار میگیرند ایجاد حساسیت میکنند که باید به آنها نیز توجه کافی شود.

یک پوست سالم سد بسیار خوبی در مقابل تعداد زیادی از موادی است  که روزانه با آن در تماس هستیم.اگر پوست بیش از حد خشک باشد یا به هر دلیل ملتهب یا زخمی باشد،اثر محافظتی این سد کاسته میشود.

پزشکان توصیه میکنند برای جلوگیری از حساسیت پوستی شدید و گسترده،هربار که محصول آرایشی بهداشتی جدیدی را خریداری کردید قبل از آنکه به طور گسترده از آن بر روی سر و صورت خود استفاده کنید،مقدار اندکی از آن(به اندازه یک سکه) را روی بازوی خود بمالید.

اگر تا 24 ساعت هیچ گونه علائمی از حساسیت روی بازوی شما ایجاد نشد،شما میتوانید با خیال راحت از آن ماده استفاده کنید.

نکات قابل توجه:

 برخی از کرمهای روشن کننده حاوی مقادیر بیش از حد جیوه هستند که اثرات جانبی ناخوشایندی بر روی پوست دارند.

 مواد شیمیایی موجود در سایه،ریمل و خط چشم و مالش محکم پنبه و شیرپاک کن در اطراف پوست حساس چشم در بلند مدت باعث شلی پوست اطراف چشم و نازیبایی میشود.

 پودرها و شوینده های مخصوص ماشین های لباس شویی و ظرف شویی دارای آنزیمهای خاصی برای از بین بردن چربی،پروتئین و نشاسته و … هستند. شستشوی دستی با این پودرها باعث آسیب به پوست دست میشود.

 استفاده از حلال های شیمیایی(نفت،بنزین و تینر و…)برای تمیز کردن چربی و روغن از دست و بدن،به هیچ عنوان مناسب نمیباشد.

 استفاده از مواد آرایشی نامرغوب و غیر استاندارد به دلیل وجود سرب و جیوه در ترکیبات آنها باعث ایجاد عوارضی مانند بیماریهای گوارشی و اسهال میشود.

 مواد آرایشی مانند رژلب که در حین غذا خوردن وارد بدن میشوند در صورت داشتن فلزات سنگین و مواد نامرغوب گیاهی عوارض ناشناخته ای در بدن ایجاد خواهند کرد.

 تزریق ژلهای حجم دهنده لب غیر استاندارد و به وسیله افراد غیر متبحر احتمال عوارضی مانند حساسیت ،تورم، کبودی لبها،حرکت ژل به نواحی اطراف لب و غیر قرینگی لبها وجود دارد لذا اگر خانمی تمایل به این کار را دارد باید حتما از ژلهای استاندارد و با مارک معتبر و توسط متخصص استفاده کند.

 سرمه غیر مجاز  معمولا حاوی مقداری فلز سرب است که استفاده از آن در این محصول سلامت شما را تهدید میکند که علائم حساسیت چشم به سرمه شامل قرمزی،خارش،اشک ریزش،ضخیم شدن لبه پلک و پوسته پوسته شدن پوست سطح پلک است که حساسیت چشم معمولا تا 2 ماه طول میکشد.

 استون های غیر استاندارد رطوبت را از سطح ناخن پاک کرده و آن را خشک و ورقه ورقه میکند پس حتما از استون هایی که دارای نرم کننده یا روغن میباشند استفاده کنید.پد لاک پاک کن هم در بازار موجود میباشد که دارای روغن کرچک است و از خشکی و شکنندگی ناخن ها پیشگیری میکند.

 لاک های رنگی غیر استاندارد میتواند باعث واکنش های حساسیتی در افراد شود که علاوه بر تغییر شکل ناخن ها،پوست حاشیه ناخن هم قرمز،پوسته پوسته،متورم و در مواردی دچار خارش میشود که درمان آن نیاز به مراجعه به پزشک دارد.

 در برخی از رنگ موهایی که به صورت غیر مجاز وارد میشوند میزان آمونیاک به قدری زیاد است که باعث نازک و شکننده شدن مو ،موخوره،خشک و زبر شدن مو،حساسیت پوستی،شوره سر،خارش و حتی قرمزی پوست سر میشود.

 ریزش مو در اثر رنگ موهای غیر مجاز تقریبا پدیده ای رایج شده است.استفاده از این رنگ موها در برخی موارد موجب میشود که فرد به سبب مصرف این مواد پیاز موی سرش سوخته و باعث طاسی غیر قابل بازگشت شود،یا بر اثر استفاده از لوازم آرایشی غیر مجاز،تاول هایی به روی پوست به وجود آید.

 بعضی مواد آرایشی دارای مقداری روغن هستند که باعث بروز آکنه در پوست های مستعد میشود.این مواد روغنی در لوازم آرایشی غیر استاندارد به میزان بسیار بالاتری میرسد،به همین دلیل ایجاد جوش های سرسیاه و آکنه از عوارض استفاده از لوازم آرایشی غیر استاندارد است.

 قرار دادن شامپو و شوینده های مایع دیگر جلوی نور مستقیم خورشید باعث خرابی و فساد آنها میشود

بیماریهای منتقله از راه غذا

پدیده جهانی شدن و افزایش مسافرت ها و توسعه گردشگری وهمچنین افزایش مصرف غذا در خارج از منزل در جوامع مختلف بیماریهای منتقله از راه غذا را به عنوان یک مشکل بهداشتی جهانی مطرح کرده است . به عنوان مثال در آمریکا سالانه 76 میلیون مورد بیماری منتقله از غذا با 325000 نفر بستری و5200 مورد مرگ گزارش میشود که هزینه صرف شده برای کنترل آن بیش از 17 میلیارد دلار تخمین زده میشود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از میان عوامل موثر در افزایش بیماریهای منتقله از غذا نقل وانتقال جمعیتی اهمیت بیشتری از بقیه دارد .

اطلاعات حاصل از تجزیه وتحلیل وضعیت بیماریهای منتقله از غذا در نهایت در اختیار بخشهای مختلف از جمله مسئولین حفظ سلامت غذا از مزرعه تا سفره قرار گرفته تا با به کار گیری اقدامات مداخله ای لازم از بروز بیماری در زنجیره غذایی مردم پیشگیری شود.

اصول کلی بیماریهای منتقله از غذا

بیماریهای منتقله از غذا بیماریهایی هستند که از خوردن وآشامیدن غذا یا نوشیدنی آلوده ناشی میشود . عوامل این آلودگی باکتری ها توکسینها ، ویروسها و انگلها هستند .

اپیدمیولوژی

اپیدمیولوژیستها بر خلاف پزشکان بالینی که برای حفظ بهداشت وسلامت فردی تلاش میکنند فعالیت خود را بر روی سلامت جوامع متمرکز می کنندودر مورد هر حادثه بهداشتی برای پاسخ به سوالات چه کسی ،چگونه،کی وکجا اطلاعات کافی جمع آوری واز نتایج حاصل از مطالعه راه های پیشگیری وکنترل را برای حوادث بعدی مشخص می کنند .

اپیدمیولوژیست بیماریهای عفونی به ویژه بر روی شیوع والگوهای بیماریهای حاد از جمله بیماریهای منتقله از غذا ،تشخیص وتایید طغیانها وبکار گیری مداخلات لازم برای پیشگیری از حوادث آینده تلاش می کنند .

بیماریهای منتقله از غذادر تمام گروههای سنی ونژادی وجنسی رخ میدهد از لحاظ فصلی در تمام فصول سال به خصوص فصول گرم اتفاق میافتد .راه انتقال در تمام موارد گوارشی ودهانی است اغلب آنها منتقله از حیوان به انسان میباشند .افزایش مسافرتها وافزایش مصرف غذا در بیرون از منزل و استفاده از غذاهای آماده طبخ شیوع این بیماریها را افزایش داده وبه یک مشکل بهداشتی بین المللی تبدیل کرده است .

تقسیم بندی

بیماریهای منتقله از غذا به دو دسته عمده تقسیم می شوند :

1- عفونتهای منتقله از غذا :

این عفونت از مصرف غذا یا آشامیدنی آلوده به باکتری ، ویروس یا انگل ناشی میشوند این پاتوژن به دو روش ایجاد بیماری می کنند .

الف- به لایه های مخاطی روده وسایر بافت ها تهاجم وتکثیر پیدا می کنند مانند شیگلا
ب- در داخل لومن روده تکثیر پیدا کرده ویک توکسین آزاد میکنند که فقط باکتری ها قادر به این کار هستند مانند ویبریو کلرا و E.Coli منابع این عفونت ها شامل تمام غذاها و آشامیدنیها ی مورد مصرف در خانواده ورستورانها است .

2- مسمومیت منتقله از غذا یا مسمومیت غذایی
مسمومیت منتقله از غذا از مصرف غذا یا نوشیدنی که قبلا” با یک سم آلوده شده ناشی میشود . منابع این سموم عبارتند از:

الف –باکتری های ویژه مانند استافیلوکوک آرئوس ،باسیلوس سرئوس و کلستریدیوم  بوتولینوم (ویروسها وانگلها نمی توانند موجب مسمومیت بشوند )

ب- مواد شیمیایی سمی مانند حشره کشها  و هیدروکربن ها

ج- سموم با منشاء طبیعی مانند حیوانات دریایی ، گیاهان و قارچها

د- آلودگی با فلزات سنگین مانند مس ، آهن و جیوه

موادی نیز وجود دارند که به هر دو روش فوق ایجاد بیماری میکنند مانند : بو تو لیسم در نوزادان و کودکان از طریق خوردن عسل حاوی کلستریدیوم  بوتولینوم.

امروزه استفاده از سموم کشاورزی و آلودگی غذا در مراحل مختلف فر آوری محصولات غذایی به یک  چالش بهداشتی تبدیل شده است .

مشخصات پاتوژنهای منتقله از غذا

علل شایع بیماریهای منتقله از غذا شامل باکتری ها ، سموم باکتریایی ، ویروس ها و انگلها هستند .

باکتری:

عوامل باکتریایی مختلفی ایجاد بیماری میکنند . آنها  بطور طبیعی در محیط یافت میشوند در محیط زنده مانده و تکثیر می یابند در بدن میزبان ودر غذا تکثیر میکنند .بعضی از آنها اسپور تشکیل میدهند و میتوانند توکسین تولید کنند . به عنوان مثال سالمونلا موجب عفونت غذایی واستاف ارئوس موجب مسمومیت غذایی میشوند .

سموم:

سمومی هستند که عمدتا” توسط باکتری ها تولید وآزاد می شوندگرچه سموم ناشی از گیاهان ،حیوانات ،قارچ ها و سموم شیمیایی میتوانند مسمومیت غذایی بدهند اما در این راهنما تاکید ما بیشتر متوجه سموم باکتریایی است .استاف ارئوس ،باسیلوس سرئوس وکلستریدیوم بوتولینوم عوامل ایجاد کننده سموم باکتریایی هستند اما استاف ارئوس از بقیه شایع تر است .
ویروسها:

ارگانیسم های کوچکی هستند که فقط در داخل سلول زنده تکثیر پیدا می کنند . ویروس هایی که غذا را آلوده میکنند در انسان ایجاد عفونت منتقله از غذا می کنند ویروس ها در غذا نمی توانند تکثیر پیدا کنند و تنها در بدن میزبان تکثیر می یابند . ویروس هپاتیت Aونورویروس یا نورواک ویروس از شایع ترین عوامل شناخته شده هستند .

انگل ها:

ارگانیسم های تک سلولی یا چند سلولی هستند که در بدن میزبان تکثیر پیدا می کنند ودر غذا نمی توانند تکثیر یابند .انگل ها می توانند تشکیل کیست بدهند ودر محیط بمانند وقتی که کیست ها غذا یا آب را آلوده کنند و خورده شوند در بدن میزبان تکثیر می یابند و ایجاد عفونت غذایی می کنند ژیاردیا لامبلیا شایعترین تک یاخته گزارش شده مسبب عفونت گوارشی است .

علائم بالینی

علائم ونشانه های بالینی در اغلب بیماری های منتقله از غذا شامل اسهال ،تهوع، استفراغ وکرامپ های شکمی است این نشانه ها بطور متوسط در مدت 24 تا 48 ساعت بعد از عفونت ظاهر شده و برای یک تا دو روز ادامه می یابد .

دوره کمون کلید تشخیصی مهمی در تعیین علت بیماری میباشد دوره کمون کوتاه همراه با استفراغ به عنوان علامت اصلی با توکسین هایی رخ میدهد که سبب تحریک مستقیم معده می گردند مانند فلزات سنگین یا توکسین های از فبل تشکیل شده استاف ارئوس یا باسیلوس سرئوس .پارستزی عمومی بعد از یک دوره کمون کوتاه نشان دهنده مسمومیت با ماهی خالدار (مسمومیت با ماهی هیستامین )،مسمومیت پارا لیتیک یا نورو توکسیک با صدف ،سندرم رستوران چینی ها (مسمومیت با منو سدیم گلوتامات )،مسمومیت با نیاسین یا مسمومیت با ماهی سیگانزا می باشد .

تابلوی سندرم های با شروع زود رس همراه با خوردن قارچ های توکسیک از گاسترو آنتریت تا شکایات نورولوژیک متغیر بوده که عبارتند از پر کاری پارا سمپاتیک ، گیجی ،اختلالات بینایی و توهمات تا نارسایی کبدی یا هپاتو رنال که بعد از دوره کمون 6 تا 24 ساعته رخ میدهد .

اسهال آبکی وکرامپ شکمی بعد از یک دوره کمون 8تا16 ساعته با کلستریدیوم پرفرانژانس وباسیلوس سرئوس موجد انتروتوکسین همراه است .کرامپ شکمی و اسهال آبکی به دنبال یک دوره کمون 16 تا 24 ساعته با ویروس کالیسی و باکتری های مولد آنترو توکسین ،کریپتوسپوریدیوم وسیکلوسپورا همراه است .

سالمونلا ، شیگلا ، کمپیلو باکترژژونی ،آنترو کولیتیکا وEColiمهاجم روده ای و ویبریوپارا همولیتیکوس با اسهال همراهندکه ممکن است حاوی لکوسیت در مدفوع ،کرامپ شکمی وتب باشند .

اسهال خونی وکرامپ شکمی بدنبال دوره کمون 72 تا 120 ساعته با EColi انتروهموراژیک همراه است .مجموعه شکایات گوارشی وبدنبال آن تاری دید ، خشکی دهان ،دیزآرتری ،دوبینی یا فلج پایین رونده از علائم آلودگی با کلستریدیوم بوتولینوم است .

پیشگیری از بیماریهای منتقله از غذا

بیماریهای منتقله از غذا به راحتی قابل پیشگیری هستند اما پیشگیری از این عفونتها به یک همکاری وسیع بین بخشی نیازمند است چرا که سلامتی غذا  کلیه اقداماتی را شامل میشود که از مزرعه تا سفره در مسیر کاشت ،داشت وبرداشت محصولات کشاورزی ودامی ومسیرهای فرآوری ،ذخیره ،حمل ونقل وتوزیع مواد غذایی وجود دارد .

علیرغم تنوع بیماریهای منتقله از غذا وتنوع راههای انتقال آنها رعایت یک دسته از دستورات بهداشتی وافزایش آموزشهای بهداشتی می تواند از این عفونتها پیشگیری کند.

اصول کلی پیشگیری

بهداشت وسلامت مواد غذایی واصول نگهداری مواد غذایی در یخچال دارای اجزاء زیر میباشد :

بازرسی گوشت : باید غذاهای تهیه شده از حیوانات عاری از آلودگی باشد با معاینه حیوانات به وسیله کارکنان دامپزشکی قبل وبعد از کشتار می توان از آلوده نبودن آنها مطمئن شد.در کشور ما تمام فرآورده های گوشتی خام توسط سازمان دامپزشکی کنترل می شود وپس از فرآوری توسط معاونتهای غذا وداروی وزارت بهداشت کنترل میشود .

بهداشت شخصی :

کسانی که در کار تهیه مواد خوراکی مورد نیاز (حمل ونقل ،آماده سازی وپختن )هستند باید بیشترین حد بهداشت فردی را رعایت کنند .تمام کارکنان غذاخوری ها بایستی توسط مسئولین بهداشتی مورد معاینه وبررسی قرار گرفته وسلامت آنها تایید شود .

دستکاری مواد غذایی :

کسانی که دارای زخمهای عفونی ،جوش صورت ودمل ،اسهال خونی ،عفونت حلق و….هستند تادرمان کامل باید از تهیه وتوزیع موادغذایی کنار گذاشته شوند.معاینه دوره ای این کارگران بایستی الزامی باشد .این کار در تشخیص افراد حامل ارزش محدودی دارد ولی با این حال میتواند برخی منابع آلودگی راحذف کنند.معاینه دوره ای به این دلیل ضرورت دارد که افرادی که در بین دو معاینه آلودگی پیدا کرده اند مورد شناسایی قرار گیرند.

روش های دستکاری مواد غذایی :

باید تهیه غذا با دستهای برهنه (بدون دستکش )به حداقل کاهش یابد . باید زمان بین تهیه ومصرف مواد غذایی کم باشد .براهمیت سرد کردن سریع ونگهداشتن غذای پخته شده باید تاکید شود .شیر،فرآورده های شیری و فرآورده های تخم مرغ باید پاستوریزه وخوراکی ها به دقت پخته شوند باید گرما به قسمت مرکزی لایه های غذایی برسد وهیچ نقطه ای خنک نماند .میکروارگانیسم- هایی که موجب مسمومیت غذایی می شوند در گرمایی بالاتر از 60 درجه سانتی گراد از بین می روند .

افزایش وارتقاء بهداشت محیط:

از بهداشت همه سطوح کار ،ظروف ولوازم آشپزخانه وتجهیزات آن باید مطمئن بود وباید مواد غذایی دور از دسترس موش ها ،مگس،سوسک وگرد وغبار باشند .

نگهداری مواد غذایی در یخچال :

نباید غذاها در جای گرم نگهداری شوند باقی مانده غذای خورده نشده باید بلافاصله در محل سرد گذاشته شود تا از تکثیر میکروب ها و تولید توکسین جلوگیری شود .یک دستور طلایی برای بهداشت موادخوراکی *پختن ودر همان روز خوردن *است .

غذاها نباید در درجه حرارت بین 5تا60 درجه سانتی گراد قرار گیرد چون این منطقه خطر از نظر رشد میکروب هاست .سرمای کمتر از 4 درجه اثر متوقف کننده رشد میکروب (باکتریو استاتیک )دارد ودرجه یخچال نباید از این رقم بیشتر شود .

نقش آموزش در پیشگیری :

اهمیت آموزش در پیشگیری از بیماریهای منتقله از غذا انکارناپذیر است .تمام کارکنانی که در دست کاری ،آماده سازی وپختن موادغذایی درگیر هستند بایستی تحت آموزش های بهداشتی قرار گیرند این آموزش ها شامل آموزش چهره به چهره و شرکت در کلاسهای آموزشی می باشد .

رسانه های ارتباط جمعی از قبیل روزنامه ها ،نشریات ،رادیو وتلویزیون نقش بسیار مهمی در ارتقاءفرهنگ بهداشتی وتغییر الگوهای رفتاری میتواند بازی کنند وپیام های بهداشتی را در سطح عموم جامعه گسترش دهند .

برای کارکنان مواد غذایی علاوه بر معاینات دوره ای واطمینان از سلامت آنها بایستی دوره های آموزشی برنامه ریزی کرد وراههای پیشگیری از عفوتهای منتقله از غذا را آموزش داد .مواد آموزشی این دوره ها در مرکز سلامت محیط و کار ودر مراکز بهداشت شهرستان واستان موجود است .

ده دستور طلایی سازمان جهانی بهداشت برای تهیه غذای سالم :

• روش های فر آوری مناسب غذاها را برای سلامتی آن انتخاب کنید
• غذا را به طور کامل بپزید
• غذاهای پخته شده را در اسرع وقت مصرف کنید
• غذاهای پخته شده را به دقت نگهداری کنید (در درجه حرارت کمتر از چهار )
• غذاهای پخته شده را موقع مصرف به طور کامل مجددا”گرم کنید
• از تماس غذاهای پخته شده و مواد غذایی خام جلوگیری کنید
• در هنگام تهیه غذا دستها را به طور مکرر بشویید
• تمام سطوح آشپزخانه را به دقت تمیز نگهدارید
• غذاها را ا ز دسترس حشرات ،جوندگان وسایر حیوانات حفظ کنید
• برای تهیه غذا از آب سالم استفاده کنید

تهیه وتدوین :
نجمه بحیرایی
سوپروایزر آموزشی بیمارستان آیت ا… علیمرادیان

منبع:

راهنمای کشوری نظام مراقبت بیماریهای منتقله از غذا

ضوابط تاسيس و بهره برداری آزمايشگاههای غير دولتی كنترل مواد غذايي ،آرايشی و بهداشتی

هدف :

اين آئين نامه به منظور صدور مجوز فعاليت آزمايشگاههاي كنترل فرآورده هاي غذائي و آرايشي و بهداشتي و در راستاي اجراي ماده 10 آئين نامه اجرائي ماده 7 قانون مواد خوردني و آشاميدني و آرايشي و بهداشتي تدوين شده است.

تعريف :

آزمايشگاههاي غير دولتي كنترل مواد غذائي ، آرايشي و بهداشتي ، سم شناسي و ظروف و بسته بندي موضوع اين ضابطه به مراكزي اطلاق مي شوند كه طبق ضوابط و دستورالعملهاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي فعاليت مي نمايند. اين آزمايشگاهها از اين پس به اختصار ،آزمايشگاههاي كنترل ناميده مي شوند.

دامنه كاربرد:

آزمايشگاههاي كنترل مي توانند بطور تك رشته يا بصورت مجموعه تحت نظر شخص يا اشخاص حقيقي يا حقوقي بصورت موسسه يا شركت هاي خصوصي و تعاوني فعاليت نمايند.

هر آزمايشگاه كنترل نسبت به وسعت كار و ظرفيت پذيرش و با توجه به امكانات و تجهيزات خود و نوع تخصص و صلاحيت

علمي و عملي مي تواند يك يا چند بخش آزمايشگاهي بشرح زير داير نمايد:

1- آزمايشگاه شيمي مواد غذائي
2- آزمايشگاه شيمي مواد آرايشي و بهداشتي
3- آزمايشگاه ميكروبشناسي مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي
4- آزمايشگاه سم شناسي مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي
5- آزمايشگاه ظروف و بسته بندي مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي

فصل 1- نحوه صدور پروانه بهره برداري آزمايشگاههاي كنترل

ماده 1 : به منظور بررسي درخواست و شرايط لازم و امتيازات متقاضيان ، كميته اي متشكل از افراد زير در اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو تشكيل مي گردد.

اين كميته نتيجه را جهت تائيد و صدور پروانه به كميته فني موضوع اين
آئين نامه ارجاع خواهند داد.

1- مدير كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو يا نماينده مطلع و تام الاختيار او
2- سرپرست آزمايشگاههاي بخش غذا اداره كل ازمايشگاههاي كنترل غذا و دارو
3- مسئول بخش (هاي) مرتبط با درخواست مورد بررسي از اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو
4- مسئول آزمايشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكي محل فعاليت متقاضي

تبصره – مسئول آزمايشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكي مربوطه طبق پروتكل اعلام شده از طرف اداره كل آزمايشگاههاي كنترل دارو و غذا مسئوليت بررسي وضعيت ساختمان و امكانات و تجهيزات آزمايشگاهي متقاضي و ارائه نتيجه بررسي به
صورت مكتوب به كميته را بر عهده دارد. در صورت لزوم نماينده اي نيز از طرف اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو

جهت بازديد اعزام خواهد شد.

ماده 2: به منظور بررسي و تائيد نظريه كميته اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو، كميته فني مركب از افراد زير تشكيل مي گردد:

1- معاونت غذا و دارو وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يا نماينده تام الاختيار ايشان بعنوان رئيس كميته
2- مدير كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
3- مدير كل اداره نظارت بر مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي
4- يك نفر از اساتيد واجد شرايط دانشگاههاي كشور با معرفي معاونت غذا و دارو
5- يك نفر كارشناس به پيشنهاد مدير كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو بعنوان دبير كميته فني
تبصره 1- احكام افراد كميته فني توسط وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و به مدت 4 سال صادر خواهد شد.

تبصره 2- پروانه بهره برداري بعد از تائيد كميته فني با امضاء مدير كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو صادر مي گردد.

تبصره 3- تصميم گيري در موارد پيش بيني نشده در اين آئين نامه بر عهده كميته فني است.

فصل 2- شرايط متقاضيان پروانه بهره برداري :

ماده 1 : متقاضيان پروانه بهره برداري موضوع اين ضابطه بايد واجد شرايط عمومي و اختصاصي به شرح زير باشند:

الف – شرايط عمومي :

1- تابعيت ايران
2- عدم سوء پيشينه كيفري
3- داشتن كارت پايان خدمت يا معافيت

ب – شرايط اختصاصي :

1- دارا بودن مدرك تحصيلي معتبر در يكي از رشته هاي ذكر شده ذيل:

1-1- جهت تاسيس آزمايشگاه شيمي مواد غذائي:

ph.D. ، دكترا يا فوق ليسانس در يكي از رشته هاي شيمي مواد غذائي ، بهداشت و كنترل مواد غذائي، صنايع

غذائي ، علوم تغذيه يا داروسازي، دامپزشكي، شيمي و رشته هاي جديد مشابهي كه داراي يكي از گرايش هاي    فوق باشند.

1-2- جهت تاسيس آزمايشگاههاي شيمي مواد آرايشي و بهداشتي :

ph.D ، دكترا يا فوق ليسانس در يكي از رشته هاي داروسازي و يا شيمي

1-3- جهت تاسيس آزمايشگاههاي ميكروبشناسي مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي:

ph.D ، دكترا يا فوق ليسانس در يكي از رشته هاي ميكروبشناسي ، بهداشت و كنترل مواد غذائي ، داروسازي ،    دامپزشكي ، تغذيه و صنايع غذائي

1-4- جهت آزمايشگاههاي سم شناسي مواد غذائي ، آرايشي و بهداشتي :

ph.D ، دكترا يا فوق ليسانس در يكي از رشته هاي سم شناسي ، داروسازي و شيمي
1-5- جهت تاسيس آزمايشگاههاي ظروف و بسته بندي مواد غذائي ، آرايشي و بهداشتي :

ph.D ، دكترا يا فوق ليسانس در يكي از رشته هاي شيمي ، متالوژي ، پليمر و صنايع غذائي

تبصره 1 – افراد داراي مدرك دكترا داروسازي يا دامپزشكي يا فوق ليسانس صنايع غذائي مي توانند درخواست تاسيس

آزمايشگاه كنترل داراي تمام بخش هاي فوق را داشته باشد. در هر حال چنانچه متقاضي بخواهد بيش از يك نوع آزمايشگاه

راه اندازي نمايد بايد براي هر آزمايشگاه نيروي متخصص متناسب را معرفي نمايد.
تبصره 2- تصميم گيري در مورد درخواست افراد با ساير مدارك تحصيلي كه در اين ماده ذكر نشده است به عهده كميته فني است.

2- داشتن حداقل 3 سال فعاليت مفيد در زمينه آزمايشگاههاي كنترل فرآورده هاي غذائي و آرايشي و بهداشتي.

تبصره 1 – متقاضي نبايد كارمند شاغل معاونت غذا و دارو و يا واحدهاي تابعه آن و يا ساير واحدهاي نظارتي بر فرآورده هاي غذائي و آرايشي و بهداشتي در ساير معاونت هاي وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي باشد.

فصل 3- شرايط و نحوه صدور پروانه بهره برداري :

ماده 1- فرم تقاضاي صدور پروانه بهره برداري بايستي پس از تكميل به همراه مدارك لازم از طريق دانشگاه علوم پزشكي

مربوطه به اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو ارسال گردد.

تبصره 1- متقاضيان تاسيس آزمايشگاه كنترل در استان تهران لازم است مستقيماً به اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو مراجعه نمايند.

تبصره 2- متقاضيان حقوقي بايد بصورت كتبي فردي را به عنوان مسئول آزمايشگاه معرفي و ايشان ضمن تكميل فرم هاي مربوطه در مقابل موارد مذكور در اين آئين نامه مسئول خواهد بود.

ماده 2: متقاضيان موظفند حداكثر يكسال بعد از اخذ مجوز نسبت به راه اندازي آزمايشگاه كنترل مربوطه اقدام نمايند.

تبصره 1- مجوزهاي صادره بنام افراد حقيقي يا حقوقي قابل انتقال نمي باشند و حداكثر يك سال بعد از صدور در صورت عدم راه اندازي آزمايشگاه باطل خواهند شد.

تبصره 2-كميته فني با توجه به تخلفات احتمالي از سوي آزمايشگاه كنترل در صورت صلاحديد مي تواند پروانه صادره را در هر زمان باطل نمايد.

ماده 3 : به متقاضيان بيش از يك پروانه بهره برداري داده نمي شود.

ماده 4: تعطيل موقت آزمايشگاه با اطلاع و موافقت قبلي اداره كل آزمايشگاه كنترل دارو و غذا و حداكثر تا 6 ماه مجاز است و در صورت عدم رعايت اين ماده و با تاييد كميته فني نسبت به ابطال پروانه آزمايشگاه تعطيل شده اقدام و با توجه به نياز منطقه مجوز تاسيس آزمايشگاه ديگري براي متقاضي واجد شرايط جديد صادر خواهد شد.

ماده 5: درخواست انتقال آزمايشگاههاي داير در هر استان به استان ديگر منوط به موافقت مراجع ذيصلاح وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي در دو استان و تصويب كميته فني ميباشد.

ماده 6: تعداد آزمايشگاههاي مودر نياز در هر استان و يا هر منطقه به پيشنهاد دانشگاه علوم پزشكي مربوطه و توسط كميته فني تعيين خواهد شد.

ماده 7- شرح وظايف مسئول آزمايشگاه كنترل :

مسئول آزمايشگاه كنترل وظايفي به شرح ذيل به عهده دارد:

1- سرپرستي كليه امور فني و تخصصي آزمايشگاهي

2- حضور فعال در آزمايشگاه در ساعات انجام امور فني در آزمايشگاه و امضاء اوراق پاسخ آزمايشات با در نظر گرفتن كليه شرايط علمي و فني

3- كنترل و مراقبت وضعيت بهداشتي ، ساختماني، مواد شيميائي، تجهيزات و لوازم آزمايشگاهي و تطبيق آن با استانداردهاي مربوطه

4- كنترل و نظارت بر حسن اجراي ضوابط و مقررات و تعرفه هاي قانوني مصوب وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي

5- نظارت بر كيفيت عملكرد كاركنان فني و جمع آوري اطلاعات و آمار و تهيه گزارش جهت ارائه به مراجع ذيربط و چگونگي تحويل نمونه به آزمايشگاه و ارسال پاسخ آزمايشات

6- رسيدگي به شكايات و پاسخگوئي به مراجع ذيربط در رابطه با فعاليت هاي فني و بهداشتي آزمايشگاه

7- ارائه گزارش هاي منظم در مورد نتايج حاصل از آزمايشات انجام شده به آزمايشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكي مربوطه

فصل 5- شرايط عمومي و نحوه عملكرد آزمايشگاههاي كنترل

ماده 1 :  نام موسسه – نوع فعاليت – شماره پروانه – آدرس و تلفن مي بايد روي سر برگ هاي آزمايشگاه درج شده باشد. استفاده از هرگونه نام و عناوين روي تابلو و اوراق آزمايشگاه بغير از آنچه كه در پروانه قيد شده است ممنوع ميباشد.

ماده 2: آزمايشگاه موظف به داشتن دفتر كل يا گزارش رايانه اي مراجعين جهت ثبت نمونه هاي موسسات با مشخصات كامل نمونه و نوع آزمايشات درخواستي ، تعرفه ، شماره سريال قبض و تاريخ ميباشد

ماده 3: كليه دفاتر آزمايشگاهي بايد حداقل بمدت 3 سال در آزمايشگاه بايگاني شود و در صورت توسعه بخشهاي مختلف هريك از بخشهاي آزمايشگاه بايد دفتر جداگانه جهت ثبت نتايج آزمايش نمونه ها داشته باشد.

ماده 4 : آزمايشگاه كنترل مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي موظف به صدور قبض رسيد در مقابل دريافت نمونه هاي مورد آزمايش مي باشد.

ماده 5 : پذيرش نمونه توسط اين آزمايشگاهها بايد متناسب با پروانه صادر شده و امكانات علمي، فني و پرسنلي آزمايشگاه صورت گيرد.

ماده 6 : محل آزمايشگاه بايد در مالكيت و يا اجاره موسس يا موسسين باشد و هرگونه تغيير محل آن بايد با اجازه كميته فني صورت پذيرد.

ماده 7: ساختمان آزمايشگاه بايد داراي كليه ضوابط بهداشتي و فني و شرايط استاندارد يك آزمايشگاه اعم از ديوارها، پنجره ، سقف ، كف ، ميزهاي آزمايشگاهي ، تهويه، هود ، سيستم هاي ايمني، ميزان فضاي مورد نياز ، نور و ديگر مسائل مربوط به آن باشد.

تبصره 1 : حداقل فضاي آزمايشگاهي ( غير از فضاي اداري مورد نياز ) لازم براي تاسيس آزمايشگاه كه فقط داراي يكي از بخش هاي شيمي مواد غذائي، شيمي مواد آرايشي و بهداشتي ، ميكروبشناسي ، سم شناسي و يا ظروف و بسته بندي باشد 60 متر مربع زير بنا و به ازاي هر بخش جديد 30 متر مربع سطح زير بنا مفيد اضافه مي گردد.

تبصره 2 : دستگاهها ، وسايل ، لوازم آزمايشگاهي ، محلولها ، معرفها و مواد شيميائي مورد نياز مربوط به هر بخش آزمايشگاهي طبق ليست پيوست تعيين مي گردد و لازم است قبل از صدور پروانه امكانات فوق الذكر در محل آزمايشگاه موجود و توسط كارشناس يا كارشناسان بازديد كننده گواهي مي گردد.

ماده 8 : هزينه آزمايشات انجام شده بر مبناي تعرفه هائي كه هر ساله از طرف وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي اعلام خواهد شد از متقاضي دريافت خواهد شد.
تبصره – آزمايشگاه كنترل موظف است تعرفه هاي اعلام شده را بنحو مقتضي در معرض ديد متقاضيان قرار دهد.

ماده 9 : آزمايشگاه كنترل موظف است آزمايشات بر روي نمونه هاي ارسالي را بر مبناي منابع و استانداردهاي اعلام شده از اداره كل ازمايشگاه كنترل دارو و وغذا انجام دهد.

ماده 9 : آزمايشگاه كنترل موظف است همواره يك نسخه از نتيجه آزمايشات انجام شده بر روي كليه نمونه هاي دريافتي را به آزمايشگاه كنترل غذا دانشگاه علوم پزشكي حوزه فعاليت خود ارسال نمايد.

تبصره – آزمايشگاه كنترل موظف است نمونه شاهد ، نمونه هاي دريافتي را حداثل 6 ماه بعد از ارسال پاسخ آزمايش در محل و شرايط مناسبي نگه داري نمايد.

فصل 6- دستور العمل اجرائي نحوه نظارت بر آزمايشگاههاي كنترل :

ماده 1 : آزمايشگاههاي كنترل فرآورده هاي غذائي و آرايشي و بهداشتي در دانشگاههاي علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استانها مسئول اجراي مقررات و ضوابط بازرسي و كنترل آزمايشگاههاي موضوع اين ضابطه مي باشند. آزمايشگاههاي كنترل غذا در دانشگاههاي علوم پزشكي موظف هستند حداقل هر شش ماه يكبار از طريق اعزام گروههاي كارشناسي براي بازديد از كليه واحدهاي آزمايشگاهي تحت پوشش خود اقدام و گزارش آن را به اداره كل آزمايشگاههاي كنترل دارو وغذا ارسال نمايند.

تبصره 1- وظيفه نظارت بر آزمايشگاههاي كنترل واقع در استان تهران بر عهده اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو است.

تبصره 2- آزمايشگاههاي كنترل غذا دانشگاههاي علوم پزشكي موظف هستند به محض دريافت هرگونه شكايت يا گزارشي نسبت به بازرسي اضطراري از آزمايشگاههاي كنترل اقدام و نتيجه را به اداره كل آزمايشگاههاي كنترل دارو و غذا ارسال نمايند.

ماده 2- اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و داروي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي هر زمان كه مقتضي بداند مي تواند راساً اقدام به بازرسي از آزمايشگاه كنترل نمايد. يك نسخه از گزارش بازرس يا بازرسين به مراجع ذيربط در استان مربوطه جهت اقدامات مقتضي ارسال مي گردد.

تبصره – پرسنل آزمايشگاههاي كنترل غذا موظف هستند در صورت صلاحديد اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و دارو در دوره هاي آموزشي مرتبط با فعاليت آزمايشگاه شركت نمايند. هزينه شركت در اين دوره ها بر عهده متقاضي است.

ماده 3 – اداره كل آزمايشگاههاي كنترل غذا و وداروي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در صورت صلاحديد براي تعيين كارآئي آزمايشگاههاي كنترل نمونه هاي مجهولي را براي آنها ارسال و در صورت مردود بودن پاسخ آنها در 3 نوبت متوالي ضمن گزارش به كميته فني درخواست لغو مجوز فعاليت آزمايشگاه مربوطه را خواهد كرد. هزينه شركت در اين آزمون ها بر عهده آزمايشگاههاي كنترل است.

تبصره 1- نمونه هاي ارسالي براي هر آزمايشگاه بايد در حيطه مجوز و فعاليت هاي آن آزمايشگاه باشد.

فصل 7- حداقل دستگاهها و تجهيزات مورد نياز در بخشهاي ازمايشگاهي به شرح ذيل تعيين مي گردد

الف – بخش شيمي مواد غذائي ، آرايشي و بهداشتي و سم شناسي و ظروف و بسته بندي

1- كوره الكتريكي
2- آون تا 250 درجه
3- ترازوي آناليتيكال ( 0001/0 گرم )
4- ترازوي نيمه حساس يك كفه اي (01/0 گرم )
5- بن ماري جوش
6- بن ماري ترموستات دار
7- رفراكتومتر
8- پلاريمتر
9- pH متر
10- تقطير در خلاء روتاري
11- اسپكتروفتومتر VIS/UV
12- دستگاه تعيين نقطه ذوب
13- ويسكوزيمتر
14- ميكروسكوپ
15- سانتريفوژ
16- رطوبت سنج
17- آسياب برقي
18- آب مقطر گيري
19- هيتراستريربا مگنت
20- هيتر
21- دسيكاتور
22- شيكر
23- همزن الكتريكي
24- دستگاههاي اختصاصي بخش بسته بندي مانند سختي سنج، اندازه گيري ميزان عبور گاز، كشش، شاخص جريان مذاب ، اندازه گيري مشخصات فيزيكي قوطي ها
25- هود شيميائي
26- مواد شيميائي و معرفهاي لازم
27- لوازم شيشه اي از قبيل كجلدال، سوكسله، تانك TLC ، تقطير و وسايل مصرفي به اندازه كافي
28- لوازم ريز آزمايشگاهي ( پايه ، گيره ، توري ، سه پايه و …) مورد نياز
29- HPLC ، IR ، GC ، AA ، ‏TLC اسكنر و دستگاههاي پيشرفته در صورت لزوم و چنانچه آزمايشگاه بخواهد داراي بخش هاي تخصصي باشد به نحوي كه انجام آزمايشات بدون داشتن اين دستگاهها امكان پذير نباشد.

ب – بخش ميكروبشناسي مواد غذائي، آرايشي و بهداشتي :

1- انكوباتور تا 70 درجه ( حداقل 2 عدد)
2- فور يا آون تا 250 درجه قابل تنظيم
3- ميكروسكوپ
4- كلني كانتر
5- pH متر
6- جار بيهوازي
7- اتوكلاو
8- هيتر
9- ترازوي حساس
10- هود ميكروبشناسي
11- بن ماري (حمام آب) قابل تنظيم تا 100 درجه
12- مخلوط كن
13- شيكرهاي مختلف ( ارلني و لوله اي )
14- سانتريفوژ
15- چراغ UV
16- آب مقطر گيري
17- دستگاه صافي باكتريولوژيك همراه با پمپ خلاء
18- لوازم شيشه اي و وسايل مصرفي
19- محيط هاي كشت و مواد شيميائي مورد نياز
تبصره 1- لوازم ايمني مورد نياز در هر بخش آزمايشگاه بايد به ميزان كافي قبل از صدور هر گونه مجوز موجود باشد.
تبصره 2- در صورتي كه آزمايشگاهي با همه بخشهاي فوق الذكر تاسيس گردد بعضي وسايل و تجهيزات ميتواند مشتركاً مورد استفاده قرار گيرد.

روش مبارزه با شپش سر

بهمن ۵, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, پوست و مو, مشروح اخبار

شپش سر مختص جامعه یا طبقه اجتماعی خاصی نبوده و تمام افراد جامعه را مخصوصا در فصول سرد سال ممکن است درگیر کند. شیوع این بیماری در کودکان بسیار بیشتر است و در جنس مونث شایع‌تر از جنس مذکر است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  شپش سر عفونتی انگلی است که توسط انگلی به نام پدیکولوس هومانوس کاپیتیس (PEDICULUS HUMANUS CAPITIS) ایجاد می شود.

شپش‌ها از گذشته‌های دور معضلی برای بشر بوده‌اند.
– شپش‌ها (شپش‌های سر) در موها و در نزدیكی جمجمه زندگی می‌كنند.-
– مناسب‌ترین محل‌ها برای زندگی شپش‌ها  منطقه تی از گردن تا قسمت بالای سر و شقیقه‌ها است.
– تنها منبع غذای شپش‌ها خون انسان است.
– یك شپش بالغ برای تكثیر روزی دو بار به خون انسان نیاز دارد.
– شپش‌های سر حشراتی بدون بال هستند كه نه توانایی پرواز دارند و نه می‌توانند بپرند.
– شپش بالغ كوچك است: طول آن 3-2 میلی‌متر است و رنگ آن از صورت نیمه‌شفاف تا سیاه‌رنگ تنوع دارد.
– شپش‌های سر سه جفت پا دارند كه مجهز به ناخن‌های خاصی برای خزیدن و حركت در امتداد موها هستند.
– حركت شپش‌ها در موهای خشك بسیار سریع است.
– در صورت عدم استفاده از شانهِ مخصوص تشخیص شپش، دیدن شپش‌ها تقریبا غیرممكن است.

●  احتمال ابتلای هر کسی  وجود دارد!

– شپش‌ها می‌توانند تمامی افراد را فارغ از رنگ پوست، رنگ مو و مذهب مبتلا كنند.

– اگر سرتان مو دارد و پوست سرتان هم می‌تواند منبع تامین خون باشد، شما كاندیدی مناسب برای انتقال شپش‌هاهستید.

– عامل سرایت شپش‌ها تماس سر و یا موها است.

– اغلب كودكان بین 3 تا 12 سال مورد حملهِ این حشرات قرار می‌گیرند.

– شپش‌های سر انسان توانایی حیات در موهای حیوانات خانگی را ندارند.

– یك شپش بالغ ماده می‌تواند روزانه حداكثر هشت تخم بگذارد.

– پس از جفت‌گیری این رقم به 56 تخم در روز می‌رسد.

– ابعاد تخم‌ها 8/0 در3/0 میلیمتر است. (آنها شبیه به دانه‌های شن هستند).

– شپش‌های ماده با استفاده از ترشح خود تخم‌ها را به رشته‌های مو متصل می‌كنند و بدین ترتیب تخم‌ها به موها “چسبیده”می‌شوند.

– محل تخم‌گذاری  شپش‌ها در حدود چند سانتیمتری پوست سر است و تخم‌ها پس از گذشت 6 تا 8 روز آماده می‌شوند.

– پس از گذشت حدود  سه هفته از زمان تخم‌گذاری شپش‌های متولد شده از تخم‌ها خود می‌توانند تخم‌گذاری كنند.

– طول مدت زندگی  شپش‌ها حدود 6 هفته است.

– شپش‌هایی كه خودشان از موها می‌افتند، اغلب آنهایی هستند كه زمان مرگشان فرا رسیده است.

●  چگونه به وجود شپش‌ها پی ببریم؟

اگرهنگام شانه زدن موها با شانهِ مخصوص شپش سر خود را روی یك حولهِ سفید خم كنید،  تشخیص شپش‌ها  بسیار آسانتر خواهد بود. موهای خشك را شانه بزنید. سر خود را روی سینك دستشویی، وان حمام، حوله و یا چیزهای مشابه خم كنید.

شپش‌ها در جاهای تاریك‌تر و گرم‌تر بهتر رشد می‌كنند و اگر شما هنگام شانه زدن سرتان را خم كنید، می‌توانید به آن محل‌ها دسترسی پیدا كنید. اگر ذراتی كه از سر شما افتادند حركت داشته باشند، به احتمال بسیار موهای شما شپش دارد.

●  برای پیشگیری از ابتلا به شپش چه كارهایی می‌توان انجام داد؟

• وقتی برای شانه زدن موهایتان با شانهِ مخصوص تشخیص شپش اختصاص دهید. فراموش نكنید كه همهِ اعضای خانواده باید اینكار را انجام دهند! هر چه زودتر مشكل تشخیص داده شود، رفع آن سریعتر انجام خواهد شد.

• در تعطیلات آخر هفتهِ  بدون شپش درهفته‌های دهم و سی و پنجم شركت كنید و همسایگان خود را نیز به شركت در آن تشویق كنید.

• هنگام شانه زدن دقیق باشید. شپش‌ها و تخم‌های  آنها بسیار كوچك هستند و دیدن آنها سخت است.

• از كلاه، شانه و یا برس دیگران استفاده نكنید.

• از مواد شیمیایی برای پیشگیری از شپش‌ها استفاده نكنید، چراكه این كار می‌تواند باعث مقاوم شدن شپش‌ها در برابر داروها شود.

• بچه‌هایی با موهای بلند باید یا موهایشان را جمع كنند و یا ببافند.

●  در صورت ابتلا باید چه كنیم؟

• موهای دیگر اعضای خانواده را هم شانه بزنید تا از ابتلا و یا عدم ابتلای آنان مطمئن شوید.

• در صورت ابتلای دیگر اعضای خانواده هزمان به معالجهِ آنها نیز بپردازید.

• دستورالعمل داروها را به دقت دنبال كنید.

• برهم زدن چرخهِ زندگی شپش‌ها در اسرع وقت بسیار مهم است. بنابراین روش درمانی‌ای را انتخاب كنید كه برای شما مناسب باشد و از بین بردن شپش‌های موهایتان را به صورت موثر تضمین كند.

• اگر پوسته‌های تخم بسیاری در موهایتان باشد، بدین معناست كه مدت زیادی از ابتلای شما گذشته است. اما اگر تخم‌های جدید زیادی در سرتان باشد، معنای آن این است كه شما جدیدا مبتلا شده اید.

• استفاده از شانهِ مخصوص تشخیص شپش را پس از 10 تا 14 روز بعد از رهایی از شپش ادامه دهید. بعد از آن زمان شما می‌توانید مطمئن شوید كه از روشی مناسب برای درمان استفاده كرده‌اید.‌

• به عنوان راهی برای پیشگیری متناوبا از شانه استفاده كنید.

• شانه و یا برس را با استفاده از آب جوش و یا فریز كردن ضدعفونی كنید تا دیگر اعضای خانواده مبتلا نشوند.

• به دنبال علت آلودگی باشید. به سایر افراد نیز در مورد این آلودگی اطلاع دهید تا آنها به بررسی وضعیت اعضای خانوادهِ خود بپردازند، در غیر این صورت خطر سرایت افزایش می‌یابد. داشتن شپش سر چیزی نیست كه كسی از آن خجالت بكشد. دلیل ابتلای افراد به شپش عدم رعایت بهداشت نیست بلكه در واقع موهای تمیز  محل مناسب‌تری برای شپش‌ها هستند.

• ملافه‌ها را در دمای 60 درجهِ سانتیگراد بشویید. كلاه‌ها، اسباب‌بازی‌ها و كوسن‌ها و بالش‌ها را می‌توان در طول شب در فریز گذاشت و یا اینكه آنها را در خشك كن در دمای 60 درجهِ سانتیگراد برای مدت 5 دقیقه قرار داد.

• داشتن شپش خجالت ندارد، اگر كاری در مورد آن انجام ندهیم باید خجالت بكشیم!

چند توصیه بهداشتی برای زنانی که می خواهند مادر شوند

• چند توصیه بهداشتی در بارداری:

الف) برای کاهش تهوع و استفراغ صبحگاهی موارد زیر را رعایت کنید:

– مصرف مواد جامد به ویژه در ابتدای صبح

– کاهش مصرف غذاهای بودار، ادویه دار، تند، داغ و چرب

– استفاده از انواع ترکیبات زنجبیل

– پرهیز از تغییر وضعیت ناگهانی مانند سریع برخاستن از رختخواب

ب) برای کاهش ورم پاها:

– خودداری از آویزان نگه داشتن پاها به مدت طولانی طی روز

–  نگه داشتن پاها بالاتر از سطح زمین در هنگام استراحت

ج) رعایت نکات بهداشتی در موارد ترشح زیاد واژینال:

– تعویض روزانه لباس زیر

– شستن پرینه با آب معمولی و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی

• علائم خطر بارداری

– خونریزی یا لکه بینی

– کاهش یا نداشتن حرکت جنین

– آبریزش یا خیس شدن ناگهانی

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

– درد شکم و پهلوها و یا درد سر دل

– سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

– استفراغ شدید و مداوم یا خونی

– تب و لرز

– تنگی نفس و تپش قلب

– ورم دستها و صورت یا تمام بدن

–  سردرد و تاری دید

– افزایش وزن ناگهانی(یک کیلوگرم یا بیشتر در هفته)

– عفونت، آبسه و درد شدید دندان

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

الف) برای مراقبت از ناف نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– پیش و بعد از دست زدن به ناف، دستها را بشوئید.

– در مدت زمانی که بند ناف نیفتاده است، حمام کردن مانعی ندارد.

– کهنه نوزاد را زیر بندناف بپیچید.

– اگر ناف آلوده شد، با آب تمیز و صابون بشویید و با پارچه تمیز خشک کنید.

– شکم یا ناف را بانداژ نکنید.

– هیچ ماده یا دارویی (الکل، بتادین و …) روی ناف نگذارید.

– ناف را دستکاری نکنید.

• چند توصیه بهداشتی پس از زایمان:

رعایت بهداشت فردی:

تعویض مکرر نوار بهداشتی و لباس زیر،

شستشوی روزانه ناحیه تناسلی از جلو به عقب و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی،

نشستن در لگن آب گرم و یا استفاده از حرارت سشوار یا لامپ برای ترمیم محل بخیه،

پرهیز از مقاربت تا ترمیم کامل محل بخیه ها

• علائم خطر پس از زایمان

– خونریزی بیش از حد قاعدگی در هفته اول

–  درد و سوزش و ترشح از محل  بخیه ها

– درد شکم و پهلوها

– افسردگی شدید/ جنون پس از زایمان

–  سوزش یا درد هنگام ادرار کردن

–  خروج ترشحات چرکی و  بدبو از مهبل

– درد و  تورم و سفتی پستانها

– تب و لرز

–  درد و ورم یک طرفه ساق و ران

• چند توصیه برای مراقبت از نوزاد:

ب) برای خواباندن نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را به شکم نخوابانید. بهتر است نوزاد را به پهلو یا پشت بخوابانید.

پ) برای مراقبت از چشم نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– از هیچ ماده مانند سرمه و یا هیچ دارویی برای چشم بدون تجویز پزشک استفاده نکنید.

ت) برای پیشگیری از سوانح و حوادث به نکات زیر توجه کنید:

– نوزاد را با حیوانات خانگی تنها نگذارید.

– هرگز نوزاد را به کودکان نسپارید.

– نوزاد را بالا و پایین نیندازید.

– از بوسیدن مکرر و بغل کردن نوزاد توسط افراد مختلف خودداری کنید.

– محیط نوزاد عاری از دود به خصوص دود سیگار و قلیان و … باشد.

– نوزاد و مخصوصاً نوزاد کوچک را از بچه ها و بزرگسالان بیمار دور نگه دارید.

– نوزاد را در معرض مایعات داغ و وسایل سوزاننده(سماور، بخاری، کرسی، اتو و …) قرار ندهید.

– نوزاد را در تخت یا گهواره بدون حفاظ تنها نگذارید.

– نوزاد را در جاهای بلند (میز و صندلی و …) تنها رها نکنید.

– ساک حمل نوزاد را از زیر بگیرید.

ث) برای دریافت مراقبت های معمول نوزاد به نکات زیر توجه کنید:

– مراقبت نوبت اول نوزاد در هنگام تولد انجام می شود.

– در روزهای 3 تا 5 پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت دوم نوزاد مراجعه کنید. در این زمان خون پاشنه پا نوزاد به منظور کنترل هیپوتیروئیدی گرفته می شود.

– در روز 30 تا 45 پس از زایمان برای دریافت مراقبت نوبت سوم نوزاد مراجعه کنید.

• علائم خطر نوزاد

– زردی 24 ساعت اول

–  تو کشیده شدن قفسه سینه

– ناله کردن

– رنگ پریدگی شدید یا کبودی

– استفراغ مکرر شیر

– قرمزی اطراف چشم

– تحرک کمتر از حد معمول و بی حالی

– بی قراری و تحریک پذیری

– ترشحات چرکی ناف یا قرمزی اطراف ناف

– خوب شیر نخوردن

– عدم دفع مدفوع و ادرار در روزهای اول

– جوشهای چرکی منتشر در پوست

– تب یا سرد شدن اندامها و بدن

– خروج ترشحات چرکی از چشم و تورم پلکها

ساس چیست ؟

ساس ها از انگل های خارجی حیوانات ساکن غار (احتمالا خفاشها) در زمان غارنشینی انسان تکامل پیدا کرده اند.  اولین بار توسط نویسندگان رومی و یونانی به عنوان یک مشکل در مدیترانه از آنها یاد شده است. این حشرات در قرن 11 در آلمان ،  قرن 13 در فرانسه و قرن 16 در انگلیس تعیین هویت شدند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  ساسها از انگل های خارجی حیوانات  ساکن غار ( احتمالا خفاشها ) در زمان غارنشینی انسان تکامل  پیدا کرده اند .

اولین بار توسط نویسندگان رومی و یونانی به عنوان یک مشکل در مدیترانه از آنها یاد شده است .  این حشرات در قرن 11 در آلمان ، قرن 13 در فرانسه و قرن 16 در انگلیس تعیین هویت شدند.

مشکلات بهداشتی ساسها:

ساسهای بستر متهم به انتقال تعداد زیادی از بیماریها شده اند ولی تاکنون موارد ذیل ثابت شده است.

1-ایجاد کم خونی(به علت خونخواری زیاد)

2- حساسیت در افراد حساس. در بعضی افراد ممکن است تاولهای هموراژیک بزرگی به وجود آید. و در بعضی ممکن است قرمزی و ادم مشاهده شود.

3-کم خوابی یا بیخوابی

4- خارش شدید و عفونت های ثانویه

5- بوی بد مکان ساس زده

چرخه زندگی:

در محل سکونت انسان مانند منازل،هتل ها، خوابگاهها، زندان ها،سرباز خانه ها، بیمارستان ها ، سرای سالمندان و … یافت میشود.

آنها در شکاف دیوار، کف خانه ها، اثاثیه، لابلای کار تنها، پشت کاغذ دیواری، کمد ها و درهای چوبی و قفسه کتابخانه ها مبلمان، تشکها و پشتی ها مخفی میشوند.

در شب و نور کم فعال هستند و از میزبان خفته تغذیه میکنند. اگر انسان در دسترس آنها نباشد از سایر حیوانات خونخواری میکنند.

ساسها هنگام خونخواری 3 یا 4 بار با فاصله چند دقیقه شخص را میگزند تا سیر شوند.
ماده بالغ روزی 2-3 تخم میگذارد. که در طول زندگی جمعاَ 200-500 تخم می رسد.

تخم های یک میلیمتری سفید مروارید شکل اند. در مکانهای یاد شده قرار داده میشوند.

زمان باز شدن تخم ها که معمولا 10-9 روز بعد از جنین دار شدن است به درجه حرارت بستگی دارد. 5 مرحله نمفی وجود دارد. که هر مرحله قبل از پوست اندازی به یک وعده خون نیاز دارد تا تبدیل به مرحله بعدی گردد.

مراحل تخم تا بلوغ کامل و تخم گذاری مجدد بسته به حرارت محیط بین 19-7 هفته متغیر است . در حرارت 27 درجه تخم ها در کمتر از یک هفته شکفته میشوند.

درطول سال چند نسل ساس بوجود می آید. در دسترس بودن منبع خون در زمان تولید مثل تاثیر میگذارد.

ساس های بالغ در تابستان هر هفته تغذیه میکنند. در ماههای سرد تر تغذیه آنها کمتر صورت میگیرد. در زمستان چیزی نمی خورند و در بهار برای تغذیه ظاهر میشوند.

ساس ها گرسنگی را تا 550 روز تحمل میکنند! خانه هایی که مستاجری هستند بیشتر در معرض آلودگی قرار دارند.

تشخیص:

*زخم های محل گزش پاپولهای سفتی بوده که از یکدیگر فاصله کمی داشته و دوتادوتا یا سه تا سه تا با هم ظاهر میشوند. شکل خوشه ای گزش ها در تمایز گذاشتن بین زخم ها با گزش سایر حشرات مهم است.

*دیدن ساس (مرده یا زنده) در محل خواب

* رد خون در روی ملحفه ها و مخفی گاههای ساسها

*روشن کردن ناگهانی برق در شب و مشاهده ساس ها

*جستجو در لابلای درزها و شکاف ها

درمان:

خارش ناشی از گزش ساس ها به درمانهای علامتی پاسخ می دهد.

کنترل:

1-بهسازی محیط

2- سمیاشی

بهسازی محیط:

*دور انداختن وسایل آلوده و سوزاندن آنها

*حذف درزها و شکاف ها و برداشتن کاغذ های دیواری

*گچ کردن ساختمان(در ساختمانهایی که گل – گچ هستند یا درز و شکاف در کف و دیوار دارند)

* دوغاب کف ساختمان با سیمان

* پهن کردن وسایل خانه در آفتاب

* بعضی از لباسها را با جوشاندن سالمسازی کنید .

*در صورتی که حجم آلودگی پایین باشد با رعایت مسائل ایمنی میتوان با مشعل های گازی شکاف ها و درزها را حرارت داد(باید مواظب اشتعال و سایل سوزنده و سیم کشی برق داخل و خارج دیوارها باشید)

*استفاده از جارو برقی میتواند مفید باشد به شرط اینکه از کیسه یکبار مصرف استفاده شود و در نهایت کیسه سوزانده یا جوشانده شود در صورتی که کیسه یکبار مصرف در دسترس نباشد. کیسه را فوراَ بعد از جاروکشی بجوشانید.

سموم موثر بر ساسها:

سم HCH و سم BHC سم دی اکساکارب و سم بندیو کارب ، سم ددت،سم دیازینون سم فن کلروفوس، یودفن فوس لیندین،مالاتیون و پرویوکسور،آیکون، سولفاک موثر میباشند.

اضافه کردن پیرترین یا پیرتروئیدهای ترکیبی مثل بیورزمترین مفید است چون باعث خارج شدن ساس از پناهگاههایشان میشود و تماس آنها را با سطوح سمپاشی شده افزایش میابد.

سمپاشی به صورت دستی یا کمپرسی روی دیوارها و کف اطاقها صورت میگیرد.

رختخواب کودکان و گهواره اطفال نباید سمپاشی شود. در این مورد لباس ها و .. را بجوشانید

در آخر نویسنده امیدوار است که با خواندن مطالب بالا د رعایت اصول بهداشتی خصوصا بهداشت محیط بتوانیم محیطی پاک و دور از دسترس این حشرات خوش آشام برای خود مهیا کنیم .

اینجانب توصیه ای که برای تمامی عزیزانی که در منزل یا محل سکونت خود با این حشره مواجه می شوند داشته قبل از انجام هرگونه عملیاتی با اینجانب تماس گرفته تا بعد از پرسش چند سئوال راه حل اساسی و موثر را برایتان بازگو نماییم .

شایان توجه است که مواردی که در بالا بدانها اشاره شده است حتما بایستی زیر نظر متخصص بهداشت یا دفع آفات انجام شود و از کاربرد خصوصا سموم توسط افراد غیر متخصص اجتناب کنید و سعی نمایید بدون مشاوره هیچگونه سمی را خریداری ننمایید.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »