هموفيلی چيست؟

هموفيلي يك اختلال خونريزي دهنده ارثي است.افراد مبتلا به هموفيلي به علت سطح پايين يا عدم وجود پروتئين هايي به نام فاكتورهاي انعقادي، قادر به متوقف كردن روند خونريزي نمي باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  فرايند انغقاد خون به جلوگيري از خونريزي بيش از حد كمك مينمايد.انواع مختلفي از هموفيلي وجود دارد اما شايع ترين و شناخته شده ترين آنها عبارتند از:

هموفيليA – كمبود فاكتور 8
هموفيليB- كمبود فاكتور 9
هموفيلي هاگمن –  كمبود فاكتور 12
ون ويلبراند – عدم وجود فاكتور 8

علت هموفيلي چيست؟

هموفيلي بيماري ارثي است كه از طريق ژن موجود بر روي كروموزوم X منتقل مي شود. زنان داراي دو كروموزومX  هستند در حالي كه مردان داراي يك كروموزوم X و يك كروموزوم Y مي باشند. زن ناقل هموفيلي،ژن هموفيلي را برروي يكي از كروموزوم هاي خود دارا مي باشد و به احتمال50%  اين ژن معيوب را به فرزندان پسر خود منتقل مي كند.


مرداني كه ژن معيوب را به ارث مي برند، مبتلا به هموفيلي ميشوند. مردان مبتلا به هموفيلي ،ژن را به فرزندان پسر خود منتقل نمي نمايند ولي آنها ژن را به دختران خود منتقل مي كنند.

زناني كه ژن معيوب را به ارث مي برند، حامل هموفيلي مي شوند كه اغلب داراي مشكل فعال نيستند اما برخي اختلالات مرتبط با خونريزي نظير خونريزي بيش از حد ماهيانه،خونريزي بيني مكرر و شديد و خونريزي بعد از اعمال جراحي و دندان پزشكي، در اين افراد رخ ميدهد.

حدود  بيماران هموفيلي، هيچ سابقه خانوادگي از بيماري ندارند. اين موارد در نتيجه ايجاد خودبخودي ژن معيوب در زنان مي باشد.

شدت هموفيلي به سه نوع طبقه بندي ميشود:


چگونه هموفيلي تشخيص داده مي شود؟

علاوه بر شرح حال پزشكي كامل و معاينه فيزيكي، پزشك ممكن است آزمايشات خوني نظير سطح فاكتورهاي انعقادي، شمارش كامل سلول هاي خوني، ارزيابي زمان خونريزي و تست DNA  را درخواست نمايد. امروزه با كمك بيوپسي از پرزهاي كوريوني و يا آمينوسنتز در اوايل حاملگي ، مي توان هموفيلي را قبل از تولد تشخيص داد.

علايم هموفيلي چيست؟

 شايع ترين علامت هموفيلي، خونريزي غير قابل كنترل و بيش از حد به علت كمبود يا عدم وجود فاكتورهاي انعقادي مي باشد كه حتي خونريزي مي تواند بدون هيچ آسيبي رخ دهد.

 كبودي: كبودي حاصل از صدمات كوچك كه مي تواند منجر به هماتوم بزرگ (تجمع خون در زير پوست كه منجر به تورم مي شود) گردد.

 خونريزي: تمايل به خونريزي از بيني ، دهان، لثه كه با يك صدمه كوچك مثل مسواك زدن يا اعمال دندان پزشكي پيش مي آيد.

 خونريزي درون مفصلي: باعث درد و عدم تحرك مي گردد و در صورت عدم درمان كامل طبي، منجر به بدشكلي مفصل مي گردد. مفاصل از مكان هاي شايع خونريزي هستند و خونريزي مفصلي منجر به التهاب مفصلي دردناك ومزمن، بد شكلي و لنگيدن هاي مكرر مي گردد.

خونريزي داخل عضلاني: خونريزي داخل عضلات منجر به تورم ،درد و قرمزي مي شود. تورم ناشي از خونريزي در اين مناطق از طريق افزايش فشار بر بافت ها و اعصاب ناحيه ،منجر به صدمات پايدار و بد شكلي مي گردد.

 خونريزي داخل مغزي: خونريزي ناشي از صدمات يا خونريزي خودبخودي مغز، شايع ترين علت مرگ در كودكان و يكي از شديدترين عوارض اين بيماري است و جزو اورژانس هاي هموفيلي مي باشد.

شايع ترين محل هاي خونريزي شامل عضله بازوي فوقاني، مفصل آرنج، عضله ساعد، عضله ران، مفصل زانو، مفصل مچ پا، عضله ساق پا و عضله پسواس مي باشد.

نكته: بيماران هموفيل به ندرت دچار كم خوني فقر آهن مي شوند زيرا اكثرا خونريزي آنها داخلي بوده و آهن مجددا جذب بدن ميشود.

درمان هموفيلي

درمان هموفيلي با توجه به نكات زير تعيين مي شود:

سن بيمار ، وضعيت سلامتي عمومي ، وسعت بيماري ، نوع و شدت هموفيلي، تحمل بيمار نسبت به داروهاي اختصاصي و روش هاي درماني، توجه به مرحله بيماري، عقيده وترجيح بيمار.

امروزه درمان ها براي هموفيلي بسيار مؤثر است. فاكتور انعقادي به جريان خون تزريق مي شود. به محض رسيدن مقدار كافي فاكتور انعقادي به محل آسيب ديده ،خونريزي متوقف مي شود.
خونريزي بايد بلافاصله درمان شود.

درمان سريع و به موقع سبب كاهش درد مي شود و از بروز آسيب به مفصل ، عضله و ساير اعضاي بدن جلوگيري مي كند. اگر درمان خونريزي سريع و به موقع باشد ، فاكتور انعقادي كمتري مصرف مي شود.

حتي در زماني كه از بروز خونريزي اطميناني نيست ، بايد فاكتور انعقادي تزريق شود. اگر احتمال خونريزي وجود دارد ، بايستي فاكتور انعقادي تزريق گردد. هرگز نبايد منتظر بود تا مفصل دردناك ، متورم و داغ شود .نبايد نگران مصرف بي مورد فاكتور انعقادي بود.

درمان قطعي براي هموفيلي وجود ندارد، اما با در اختيار داشتن فاكتورهاي انعقادي، افراد هموفيل مي توانند زندگي عادي داشته باشند. بدون فاكتورهاي انعقادي افراد هموفيل شديد، با مشكل مواجه ميشوند و حتي ممكن است دچار معلوليت شوند و نتوانند كارهاي عادي و روزمره زندگي را انجام دهند.

چه زماني بايد فاكتور انعقادي تزريق شود؟

ـ خونريزي مفصلي
ـ خونريزي عضلاني، بخصوص خونريزي در عضلات پا و بازو
ـ ضربه به گردن ،دهان ،زبان ،صورت و چشم
ـ ضربه هاي سنگين به سر و سر دردهاي غير طبيعي
ـ خونريزي دايم و سنگين در هر قسمت از بدن
ـ زخم هايي كه نياز به بخيه دارند
ـ بدنبال تصادف منجر به خونريزي
– تزريق فاكتور انعقادي قبل از:
ـ جراحي ها و اعمال دندانپزشكي

فعاليت هايي كه ممكن است منجر به خونريزي شوند انجام مي شود.

چه زماني تزريق فاكتور انعقادي ضرورت ندارد؟

كبودي هاي كوچك كه در اطفال هموفيل رايج است و اغلب خطرناك نيستند. لازم به ياد آوري است كه كبودي هاي روي سر ممكن است خطرناك باشد و بايد توسط پزشك معاينه شوند.

بريدگي ها و خراش هاي كوچك به اندازه افراد طبيعي خونريزي مي دهند و معمولا خطرناك نيستند. بريدگي هاي عميق معمولا بيش از افراد طبيعي ،خونريزي مي دهد .چنين خونريزي هايي با فشار مستقيم در محل زخم، قطع مي شود.

خونريزي بيني معمولا با فشار مستقيم پس از 5 دقيقه قطع مي شود . چنانچه خونريزي سنگين باشد و يا پس از 5 دقيقه ادامه يابد، تزريق فاكتور انعقادي لازم است.

تغذيه در بيماران هموفيل

بدن نياز به تعادل دريافت كربو هيدرات، پروتئين، چربي، ويتامين و مواد معدني دارد. برقراري صحيح اين تعادل باعث سلامت فرد مي گردد. امروزه عقيده بر اين است كه 40ـ60% انرژي روزانه بايستي از كربو هيدرات ها مثل نان و برنج،20ـ30% چربي،20ـ30% پروتئين مثل گوشت قرمزو ماهي كسب گردد و علاوه بر آن در رژيم غذايي بايد ميوه و سبزيجات نيز گنجانده شوند.

آموزش به بيماران هموفيل و والدين

بيماران مبتلا به هموفيلي بايد راجع به بيماري و درمان و مراقبت هاي لازم آموزش كافي دريافت كنند تا از زندگي بهتري برخوردار باشند . در اينجا نقش والدين بسيار مهم است.

–  خونريزي مفصلي در اين افراد ممكن است بطور تدريجي و بدون درد باشد و يا ممكن است ناگهاني و شديد بوده باشد كه در اكثر موارد در هنگام شب اتفاق مي افتد. احساس سفتي ،گرما و درد در مفصل ، علامت خونريزي مفصلي است . در اين صورت بايد فاكتور انعقادي سريعا تزريق شود در غير اين صورت، خونريزي مفصلي ادامه مي يابد و درمان آن مشكل تر مي شود. استفاده از كمپرس سرد نيز توصيه مي شود.

ـ خونريزي دهان و زبان غالبا به دليل گاز گرفتگي زبان اتفاق مي افتد. تنها كار ممكن در اين مورد، تزريق سريع فاكتور هاي انعقادي است، زيرا بخيه زدن غير ممكن است و مكيدن يا حركت زبان به طرف دندان ها تشكيل لخته را متوقف مي كند.بعد از درمان خونريزي بايد توجه داشت كه كودك غذاهاي سفت مثل نان تست، بيسكويت ،چيپس و خوراكي هاي چسبنده مثل تافي مصرف نكند.

ـ كودك در هنگام خونريزي از بيني ،نبايد به حالت دراز كش قرار گيرد. زيرا  فشار به عروق خوني بيشتر مي شود. در اين هنگام بايد دو طرف بيني را گرفته و فشار داد .سر را نبايد به عقب خم كرد. اگر خونريزي بند نيامد، تزريق سريع فاكتور هاي انعقادي توصيه مي شود.

ـ علايم سر درد و سرگيجه ، استفراغ مكرر و اختلال هوشياري مثل خواب آلودگي و بيهوشي از علايم خونريزي داخل جمجمه است. با ديدن اين نشانه ها بلافاصله فاكتور انعقادي بايستي تزريق شود.

ـ حركت ندادن عضوي از بدن در كودكان خردسال ،علامت خونريزي آن عضو است.

ـ ورزش براي همه مفيد است .حركات عضلات و قدرت بدن تقويت مي شود و ضمنا باعث كاهش اضطراب و ترس مي شود. ولي بايد توجه داشت كه به مفاصل فشار وارد نشود و يا به كودك ضربه وارد نشود. بهترين فعاليت، شنا و پياده روي ملايم است. از بازي فوتبال بايد اجتناب شود.

ـ بيماران بايستي به طور منظم به مركز درمان هموفيلي مراجعه كنند و توسط پزشكان مركز، ويزيت شوند.

ـ بيماران بايستي كارت شناسايي را كه حاوي اطلاعات شخصي و هموفيلي است ،هميشه همراه داشته باشند.

ـ بيماران و والدين كودكان بايستي كمك هاي اوليه را بياموزند.

 بيماران و والدين كودكان براي پيشگيري از خونريزي بايستي به نكات زير توجه كنند:

ـ اجتناب از يبوست

ـ استفاده از مسواك نرم و رعايت كامل بهداشت دهان و دندان و مراجعه منظم به دندان پزشك

ـ اجتناب از چاقي: زيرا احتمال خونريزي بويژه خونريزي مفاصل افزايش مي يابد.

ـ اجتناب از تزريق عضلاني و هر تروماي ديگر مثل استفاده از ريش تراش برقي

ـ خودداري از زور زدن و فين كردن و يا در معرض گرماي زياد قرار گرفتن

ـ عدم مصرف آسپرين و ساير داروهاي ضد انعقادي

ـ فرو كردن عضو دردناك داخل آب ولرم كه به كاهش درد كمك مي كند.

ـ واكسيناسيون عليه هپاتيت B به علت خطر انتقال آن ازراه فرآورده هاي خوني
اقدامات لازم هنگام بروز خونريزي

ـ استراحت در بستر

ـ فشار ملايم بر روي نقطه خونريزي دهنده

ـ قرار دادن كمپرس سرد (يخ داخل پارچه) روي محل خونريزي

ـ درمان با فاكتور هاي انعقادي در مورد خونريزي و آسيب هاي عمقي (خونريزي مفاصل، ماهيچه ها ،گردن ، دهان ، صورت و چشم و وارد شدن ضربه هاي شديد به سر)

ـ مراجعه به پزشك جهت اطمينان از قطع خونريزي و عدم وجود خونريزي داخلي اقدامات لازم براي برطرف شدن يا به حداقل رساندن درد

ـ اجتناب از وارد آوردن فشار بي مورد به مفاصل

ـ فرو بردن عضو در آب گرم (در صورت امكان)

ـ اجتناب از گرماي مستقيم (شعله آتش)

ـ استفاد ه از داروهاي مسكن (حتي الامكان غير مخدر). استفاد هاز آسپرين مجاز نيست.

ـ استفاد ه از عصا يا آتل هنگام حركت دادن مفاصل دردناك

هپاتيت و هموفيلي

 هپاتيت چيست؟

واژه هپاتيت به مجموعه گسترده اي از علايم باليني و يافته هاي بافتي غير طبيعي اطلاق ميشود كه ناشي از تخريب كبدي به علت عوامل ويروسي ،سمي ،دارويي و يا در اثر تهاجم سيستم ايمني بدن به كبد، مي باشند.

افراد مبتلا به هموفيلي به علت دريافت مكرر فراورده هاي خوني انساني ،در معرض خطر ابتلا به هپاتيت هاي ويروسي مي باشند.  اولين قدم در مراقبت از بيماران هموفيلي بايد مشتمل بر تلاش هاي لازم براي حفظ بيمار در مقابل ابتلا به هپاتيت ويروسي باشد. به محض تشخيص هموفيلي و قبل از تماس با فراورده هاي خوني، بايد واكسن هپاتيت  Bتزريق گردد.

هپاتيت ويروسي اغلب توسط پنج ويروس (A,B,C,D,E) ايجاد مي شود كه ويروس هاي مولد هپاتيت B,C,D به سهولت از طريق تزريق خون انتقال مي يابند. انجام آزمايش هاي غربال گري موجود ،از نظر آلودگي به ويروس هپاتيت بر روي اهدا كنندگان خون ، موارد ابتلا به هپاتيت بدنبال تزريق خون را بطور قابل ملاحظه اي كاهش مي دهد ولي نتيجه منفي كاذب آزمايش ها ،باعث مواردي از انتقال اين ويروس ها مي شود.

جهت كاهش خطر انتقال هپاتيت از روش هاي خاص كاهنده ويروس در حين تهيه آنها، استفاده ميشود. براي بيماراني كه نقص شديد فاكتورهاي انعقادي 5،7،11،12 دارند و نيز كساني كه فيبرينوژن پايين دارند و يا فاقد فيبرينوژن هستند ، فراورده هاي پاك سازي نشده مورد نياز است. در اين موارد و نيز مواقعي كه نياز به استفاده از FFP (پلاسماي تازه منجمد شده) باشد. فراورده ها از خون بيماراني تهيه مي شود  كه از نظر ابتلا به هپاتيت كاملا بررسي شده و از نظر رفتارهاي اجتماعي خاصي كه خطر ابتلا به هپاتيت را زياد مي كنند نيز غربال گري شده باشند.

علايم هپاتيت B حاد شامل كاهش اشتها ، احساس ناراحتي در شكم ، تهوع، استفراغ و زردي است .گاهي نيز ممكن است بدون علامت باشد .در بررسي آزمايشگاهي ،آنتي ژن سطحي ويروس هپاتيت )B HBsAg)  اگر براي بيش از 6 ماه مثبت باشد ، نشانگر وجود عفونت مزمن هپاتيت است و فرد به عنوان يك ناقل هپاتيت تلقي مي شود. در يك بررسي انجام شده در مركز هموفيلي ، مشاهده شده 8% مبتلايان به هموفيلي كه تزريقات وريدي داشته اند ،مبتلا به هپاتيت B مزمن بوده اند.

راه انتقال هپاتيتB: انتقال ويروس هپاتيتB از طريق خون و فراورده هاي خون و نيز از طريق داروهاي مخدر تزريقي و انتقال جنسي به فرد منتقل مي شود. ويروس هم چنين ممكن است از طريق تماس نزديك به اعضاء خانواده منتقل گردد. احتمال آلودگي جنين در طول حاملگي (توسط مادر بيمار ) نيز وجود دارد.

كاركنان مراكز درماني و تكنسين هاي آزمايشگاه ممكن است از طريق بريدگي و زخم هاي پوستي و  تماس با سوزن هاي آلوده مبتلا شوند.

هپاتيتc در افراد بدون علايم باليني هپاتيت ، اغلب با اقزايش سطح سرمي آنزيم كبدي ALT و آزمايش مثبت خون از نظر آنتي كر ضد هپاتيت C مشخص ميشود. اين آنتي كر ، نقش محافظتي براي بدن در مقابل ويروس ندارد و تنها گواه بر عفونت قبلي يا فعلي با ويروس مي باشد.

نحوه انتقال هپاتيت C :

اغلب از طريق انتقال خون و يا تزريق وريدي منتقل مي شود. در مراكز درمان هموفيلي ،60-80% بيماراني كه از فراورده هاي خوني استفاده ميكنند ،آزمايش خون آنان از نظر آنتي كر ضد هپاتيت C، مثبت است. انتقال از طريق جنسي و تماس با ساير افراد خانواده نادر است.

انتقال از طريق سوزن آلوده به خون غير معمول است.كاركنان مراكز درماني به علت تماس با خون و ساير ترشحات بدن افراد آلوده ،بيش از جمعيت عادي ،آنتي كر ضد ويروس هپاتيت C را در خون خود دارند.

مراقبت هاي لازم جهت پيشگيري از ابتلا بيماران هموفيل به هپاتيت هاي ويروسيB وC
از آنجا كه هزينه درمان بالا است ، پيشگيري ارزان ترين و ساده ترين راه است.

 رعايت موارد زير جهت پيشگيري الزامي است :

ـ واكسيناسيون مؤثر و زود هنگام عليه هپاتيت B

ـ ميزان ايمني ايجاد شده توسط واكسن هپاتيت بايد ارزيابي شده و در صورت عدم ايجاد مصونيت كافي ،يك نوبت مجدد واكسن تزريق گردد.

ـ پس از تماس با خون يا مخاط آلوده (فرو رفتن سوزن ، پاشيدن خون و ساير ترشحات بدن فرد آلوده به چشم )، تماس جنسي با فرد مبتلا به هپاتيت و نوزاد متولد شده از مادر مبتلا به عفونت حاد يا مزمن ، بايد هرچه زودتر ايمونوگلوبولين ضد هپاتيتB و بدنبال آن واكسن هپاتيت تزريق شود. ايمونوگلوبولين بايد ظرف 24 ساعت از تماس با خون يا مخاط آلوده و يا ظرف 2 هفته پس از يك تماس جنسي مشكوك تزريق شود.

ـ فاكتورهاي انعقادي كه روش هاي مؤثر غير فعال كردن ويروس بر روي آنها انجام شده است بايستي براي استفاده انتخاب شوند و در افرادي كه نياز به فرآورده هاي خوني بدون دستكاري دارند ،بايد تعداد اهداء كنندگان خون حتي الامكان محدود شوند.

مراقبتهاي لازم پس از ابتلا به هپاتيت ويروسي

ـ مراقبت از كبد در مقابل ضربات و آسيب هاي احتمالي

ـ حذف مصرف الكل و داروهاي غير ضروري

ـ بررسي عملكرد كبد در هنگام استفاده مستمر از داروها بخصوص مصرف داروهاي ضد التهاب براي دردهاي مفصلي

ـ دوري از سموم محيطي مانند حشره كش ها و ذرات گرد و غبار

آموزش بيماران هموفيل مبتلا به هپاتيت :

ـ استراحت كافي در دوره اي كه علائم بيماري وجود دارد خيلي مهم است و به بهبود علائم كمك زيادي مي كند.

ـ رژيم غذايي متعادل و مناسب و فعاليت هاي كم هيجان ، در كاهش برخي علائم هپاتيت مزمن مؤثر است . مواد غذايي در مقادير كم و به دفعات بيشتر استفاده شود. چربي غذا كم و مواد فيبري و قندي آن زياد بوده و نيز مواد پروتئيني (مثل گوشت ) محدود باشد.

ـ بيمار بايد از ريش تراش برقي و مسواك نرم استفاده كند تا از خونريزي تا حد امكان جلوگيري شود . ،استفاده از ريش تراش ، مسواك و ساير وسايل شخصي ديگران كه به نحوي با ترشحات فرد بيمار تماس پيدا مي كند ،ممنوع است.

ـ تا زماني كه آنتي ژن هپاتيت در خون بيمار منفي نشده ،بيمار و خانواده او بايد با خون و ساير ترشحات بدني وي، با احتياط برخورد كنند . بيمار نبايد فعاليت جنسي داشته باشد . مگر اينكه همسروي واكسن هپاتيت را دريافت كرده باشد.

ـ بيمار بايد كادر پزشكي،پزشكان و دندان پزشكاني را كه با وي تماس دارند ،از بيماري خود آگاه سازد.

ـ بهتر است براي شستشوي دست و بدن از صابون هاي ملايم استفاده شود، براي تسكين خارش مي توان از آب سرد كمك گرفت.

ـ در مواردي كه محدوديت مصرف مايعات به دليل ابتلا به ساير بيماري ها وجود ندارد ،مصرف روزانه 2 ليتر مايعات ( بويژه آب ميوه و مايعات شيرين )توصيه مي شود.

ـ توزين روزانه و ثبت آن و گزارش هرگونه تغييرات قابل توجه ناگهاني وزن.

 همچنين در صورت مشاهده هر يك از علايم زير بلافاصله به پزشك خود مراجعه كنيد:

ـ تغيير سطح هوشياري مانند خواب آلودگي،گيجي و اغما

ـ تغييرات خلق وشخصيت

ـ لرزش غير ارادي دستان از ناحيه مچ

ـ خون مردگي كه در اثرضربه جزئي ايجاد شود

ـ استفراغ خوني ، مشاهده خون در ادرار يا در مدفوع

ـ چاقي بدون علت

ـ ورم اندام ها و آسيت شكم

آموزش هاي لازم براي كاركنان مراكز بهداشتي –درماني در تماس با مبتلايان به هپاتيت هاي ويروسي B و C:

ـ انجام واكسيناسيون هپاتيت براي كليه كاركنان مراكز بهداشتي و درماني

ـ بعد از تكميل واكسيناسيون ، اندازه گيري تيتر آنتي بادي جهت كنترل پاسخ ايمني ايجاد شده . در صورت عدم مصونيت كافي ، بايد واكسيناسيون مجددا تكرار شود.

ـ رعايت دقت زياد در هنگام دور ريختن سوزن هاي آلوده  ( استفاده از  Safty Box)

ـ دقت كنيد در هنگام خون گيري ،تزريقات وريدي يا عضلاني براي اين بيمارانt سوزن در دست شما فرو نرود.

ـ در صورت بروز needle stick  و يا پاشيدن خون يا ترشحات بيمار بايد هرچه سريع تر و حد اكثر تا هفت روز ، ايمونوگلوبولين ضد هپاتيت تزريق شود.

تهيه وتنظيم: مژگان سرمد
پرستار بخش فوق تخصصي هماتولوژي انكولوژي
مركز تحقيقات هماتولو‍ژي انكولوژي دانشگاه علوم پزشكي تبريز

منابع مورد استفاده :

1.http://www.kidsnursing.com/hemophilia.htm 2.http://www.aftab.ir/articles/health_therapy/illness/hemophilia
3.http://forum.persianweb.com/showthread.php
4.http:www.pezeshk.us
5. بنياد امور بيماري هاي خاص. آموزش مراقبت از خود در بيماران هموفيلي.
6. بنياد امور بيماري هاي خاص.خونريزي مفاصل و عضلات در بيماران هموفيلي.
7. كانون هموفيلي ايران.. هپاتيت c.
8. بنياد امور بيماري هاي خاص. هموفيلي و هپاتيت.

مسموميت با مونواكسيد كربن

گاز مونواكسيد كربن چيست؟

گاز مونواكسيد كربن يك گاز بسيار خطرناك است كه قابل ديدن و بوئيدن نيست و هيچ طعمي نيز ايجاد نمي كند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  اين گاز از سوختن ناقص موادي مثل بنزين، زغال يا چوب حاصل مي شود.

چرا مونواكسيد كربن اينقدر خطرناك است؟

مونواكسيد كربن با غلظت زياد در خون موجب مرگ مي شودو وقتي شخصي اين گاز را تنفس مي كند، مولكول آن بجاي مولكول اكسيژن وارد اندامهاي بدن مي شود و سبب خفگي دروني مي گردد.

هر ساله صدها نفر بر اثر تنفس گاز مونواكسيد كربن مي ميرند.

چه وسايل مي توانند مونواكسيد كربن توليد كنند؟

بخاري هاي بدون دودكش غيراستاندارد

تنورهاي نانوايي

اجاقهاي گازي

موتورهاي بنزيني و گازوئيلي

كباب پز زغالي

شومينه

علايم مسموميت با مونواكسيد كربن چيست؟

مونواكسيد كربن را گاهي مقلد بزرگ مي نامند زيرا علايم مسموميت آن شبيه آنفولانزاي خفيف است. گاهي تشخيص بين آنفولانزا و مسموميت با Co بسيار سخت است.

  علايم شديد                                          علايم متوسط                                         علايم خفيف
علايم متوسط به علاوه                             علايم خفيف به علاوه سردرد
افزايش سرعت تپش قلب                          خواب آلودگي                                            تهوع
عدم توان تكلم                                        احساس ضعف                                         استفراغ
آسيب مغزي مداوم                                  سرگيجه                                                تحريك پذيري
گرما                                                   بي حالي                                                درد قفسه سينه و قلب
تشنج                                                  سردرد شديد                                            تاري ديد
مرگ                                                مشكل در فكر كردن

معمولاً شخص مسموم متوجه علايم ضعيف نمي گردد و به سرعت به سمت علايم شديد و حتي مرگ، پيش مي رود. به همين دليل نشانگر مونواكسيد كربن در منزل حتماً بايد وجود داشته باشد.

چه افرادي در معرض خطر بيشتري قرار دارند؟

1- جوشكارها

2- مكانيك ها

3- آتش نشانها

4- افرادي كه با مواد آلي شيميايي كار مي كنند.

5- افراد شاغل در صنعت سفيد كننده هاي فلزي

6- افراد شاغل در ترمينالهاي اتوبوس

7- افسران پليس

8- رانندگان تاكسي

9- تمام كارگراني كه در محيط هاي بسته از چراغهاي نفتي جهت گرم كردن محيط كار استفاده مي كنند.

10- تمام خانواده هايي كه براي گرم كردن منزل از بخاريهاي بدون دودكش غيراستاندارد و چراغهاي نفتي استفاده مي كنند.

چنانچه مشكوك به سميت مونواكسيد كربن هستيم چه كنيم؟

با انجام اقدامات زير مي توانيم جان مصدومين را نجات دهيم:

– مصدوم را سريعاً به هواي آزاد انتقال دهيم.

– سريعاً به اورژانس تلفن بزنيم و كمك بخواهيم.

– براي بيمار بيهوش سريعاً بايد استفاده از اكسيژن 100% را شروع كرد.

– اگر بيمار دچار قطع تنفس شده سريعاً بايد عمليات احياء قلبي عروقي شروع شود.

هميشه بايد اين نكته را مد نظر داشته باشيم كه كمك كننده ها خود نبايد در معرض گاز مونواكسيد بصورت طولاني مدت باقي بمانند زيرا خودشان مصدوم خواهند شد و ديگر نمي توانند كمك كنند.

چگونه كارمندان و ساكنان يك محل مي توانند از مسموميت با مونواكسيد كربن جلوگيري كنند؟
جهت كاهش احتمال بروز مسموميت در محل كار بايد به نكات زير توجه كرد:

1- يك سيستم تهويه هوا بايد در محيط باشد.

2- با بررسي دائمي، هميشه از سلامت و استاندارد بودن دستگاههاي گرمازا و وسايل غذاپزي اطمينان حاصل نمائيد.

3-  سعي كنيد وسايل و موتورهاي احتراقي را با وسايل الكتريكي و وسايلي كه با باطري كار مي كنند جايگزين نمائيد.

4- به اين نكته توجه نمائيد كه وسايل بنزين سوز حتماً بايد در محيط باز استفاده شوند.

5- اگر خطر وجود گاز Co در محيط كار وجود دارد حتماً از هشداردهنده هاي مونواكسيد كربن در محيط استفاده نمائيد.

6- كاركنان را در خصوص منابع آلودگي Co و طريقه برخورد با آن آموزش دهيد.

چه كنيم تا  احتمال مسموميت با مونواكسيد كربن را به حداقل برسانيم؟

1- در محيط كار هر گونه وضعيتي كه مي تواند منجر به مسموميت با مونواكسيد كربن باشد را به كارفرما اطلاع دهيد.

2- هميشه نسبت به وضعيت تهويه محيط كار و منزل هشيار باشيد مخصوصاً اگر از وسيله گرمازاي احتراقي استفاده مي كنيد.

3- چنانچه حالت تهوع، سرگيجه و خواب آلودگي داشتيد سريعاً بقيه را در جريان بگذاريد. و اگر مشكوك به مسموميت با مونواكسيد كربن هستيد سريعاً محيط را ترك كنيد.

4- چنانچه به دكتر مراجعه كرديد حتماً به پزشك اطلاع دهيد كه احتمالاً در محيط آلوده به مونواكسيد كربن بوده ايد.

5- هرگز در محيط هاي در بسته از وسايل احتراقي غيراستاندارد استفاده نكنيد.

استاندارد جهاني براي غلظت CO در محيط چيست؟

استاندارد معمول براي يك محيط در خصوص مونواكسيد كربن ppm50 يا 50 واحد از گاز در يك ميليون واحد از هوا مي باشد كه در چنين شرايطي به مدت 8 ساعت مي توان در آن محيط حضور داشت. چنانچه در محلي اين مقدار از ppm100 بالاتر رفت آن محيط بايد تخليه گردد.

در موارد كارگراني كه به محل خاص مثل محل بارگيري ماشين رفت و آمد دارند اين مقدار تا ppm200 افزايش مي يابد.

چه زماني نياز به پزشك داريم؟

– هر شخصي كه با گاز Co در تماس بوده و داراي علايم ملايم تا متوسط است بايد فوراً توسط پزشك معاينه شود.

– نوزادان و پيرها چنانچه با اين گاز در تماس باشند حتي در صورت نداشتن علامت حتماً بايد توسط پزشك معاينه شوند.

– افرادي كه داراي ناراحتي هاي قلبي عروقي هستند در صورت مواجه با گاز Co حتماً بايد توسط پزشك معاينه شوند. همچنين زنان حامله بايد فوراً معاينه گردند زيرا ممكن است جنين آسيب ديده باشد در حاليكه علايمي در مادر مشاهده نگردد.

مسموميت با گاز مونوكسيد كربن

سالانه تعداد زيادي از هموطنان ما در اثر مسموميت با گاز مونوكسيد كربن جان خود را از دست داده و يا دچار معلوليت‌هاي ذهني و رواني ناشي از آن مي‌گردند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  نتايج مطالعات آماري متأسفانه بيانگر آنند كه امروزه با روند رو به رشد اين مسموميت روبرو هستيم به گونه‌اي كه در سال 87 تعداد 789 مورد مرگ در اثر مسموميت با اين گاز در سراسر كشور گزارش گرديده است كه نسبت به سال قبل از آن 9/22 كاهش داشته است.

منابع توليد گاز مونوكسيد كربن:

عمده ترين منبع توليد اين گاز سوختن ناقص نفت و گاز است ولي اصولاً در اثر احتراق هر نوع ماده سوختني خصوصاً در محيط هاي در بسته و فاقد اكسيژن ممكن است توليد شود.

در منزل استفاده از آبگرمكن يا بخاري هاي مستعمل يا داراي نقص فني و فاقد دودكش يا داراي دودكش بدون عملكرد مناسب بيشترين موارد ابتلا به مسموميت را تشكيل مي دهد.

به علت بي رنگ و بي بو بودن اين گاز ممكن است وجود آن در محيط تا زمان ايجاد علايم مسموميت شديد مورد توجه واقع نگرددد و در نتيجه درمان را با مشكل مواجه نمايد.

نحوه ابتلا به مسموميت:

پس از قرارگيري در معرض گاز مونوكسيد كربن، اين ملكول جانشين ملكولهاي اكسيژن خون شده و در نتيجه بدن با كمبود اكسيژن و عوارض آن مواجه مي گردد.

علايم باليني:

در اين مسموميت علايم باليني متنوعي ممكن است ديده شود در مسموميت حاد معمولاً علايم سردرد، سرگيجه، تهوع و استفراغ و احتمالاً درد شكمي و سپس حالت بيهوشي، تشنج و اغما ايجاد مي‌گردد.

در بيماران مبتلا به ناراحتي هاي قلبي ممكن است تشديد بيماري يك علامت هشدار دهنده باشد.

از ساير علايم مسموميت مي توان به سفتي عضلات، افزايش تعداد تنفس،كاهش فشار خون و گاه تنگي مردمك ها اشاره كرد.

بايد توجه داشت كه اگر فردي در اثر ابتلا به مسموميت با گاز مونوكسيد كربن جان خود را از دست ندهد ممكن است دچار نواقص عصبي و رواني پيشرفته نظير فلج عضوي يا اختلال قواي مغز ي‌گردد. مسموميت شديد با اين گاز مي تواند كشنده باشد.

پيشگيري و درمان:

جهت كاهش ابتلا به اين مسموميت بايد به نكات زير توجه نمود:

1. آگاه باشيد كه هر وسيله گرمازاي سوختني كه به نحوي با سوختهاي فسيلي (نفت، گاز، ذغال سنگ) كار كند به صورت بالقوه مي تواند سبب توليد گاز مونوكسيد كربن شود.

2. از بخاريهاي مستعمل و فرسوده بدون دودكش يا داراي دودكش نامناسب و غير استاندارد استفاده نكنيد.

3. هرگز در فضاي بسته و محدود كه تهويه كافي و مناسب ندارد (نظير اتاق ، گاراژ ، چادر و …) آتش روشن نكنيد.

4. هرگز در فضاي بسته گاراژ موتور اتومبيل را روشن نگذاريد.

5. از سلامت مسير دودكش ساختمان و بدون ترك و نشتي بودن آن اطمينان حاصل نموده و مرتباً آنها را كنترل نماييد.

6. ذغال مورد استفاده جهت گرم كردن كرسي را به نحو مناسب تهيه نموده و در شرايط قابل قبولي زير كرسي قرار دهيد.

7. تهويه مناسب جهت آشپزخانه و حمام منزل در نظر بگيريد.

8. از اتصال مناسب و صحيح لوله بخاري و آبگرمكن به دودكش ديواري اطمينان حاصل نماييد.

9. تمام دودكش ها بايد وسيله انتهايي ضد باد مناسب داشته باشد.

10. در محيط هاي شغلي و منازل كه در آنها از كوره و مشعل استفاده مي شود از سلامت دستگاه و سيستم تخليه دود اطمينان حاصل نماييد.

11. در صورت احساس علايم سردرد و سرگيجه و تهوع در مكاني كه احتمال وقوع مسموميت وجود دارد فوراً آن مكان را ترك نموده و به فضاي آزاد پناه ببريد و در اسرع وقت به پزشك مراجعه كنيد.

12. در صورت تداوم علايم فوق براي چند روز متوالي احتمال مسموميت خفيف با اين گاز وجود دارد كه بهتر است در اين مورد با پزشك خود مشورت كنيد.

پیشگیری از گاز گرفتگی ناشی از منوکسید کربن

مسمومیت با گاز منوکسید کربن یکی از مشکلات مهم سلامت در فصل سرما است که نیاز به مراقبت و اقدامات پیشگیرانه از سوی مردم دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، مهمترین دلایل گازگرفتگی براثر استنشاق گاز منواکسید کربن، مکش نامناسب یا عدم مکش لوله‌های بخاری گازی، سوختن ناقص نفت بخاری‌های نفت‌سوز، بدکارکردن شومینه گازی یا سوخت ناقص و یا شومینه‌هایی با سوخت چوب، سوختن ناقص زغال در منقل‌های کرسی، بدکارکردن اجاق خوراک‌پزی، سوختن ناقص یا نامناسب آبگرمکن، ژنراتورهای خانگی و کار کردن خودرو در پارکینگ در بسته است.

لازم به ذکر است از نشانه‌های مسمومیت با گاز منواکسید کربن در وهله اول سردرد همراه با احساس سنگینی و در صورت عدم اکسیژن رسانی مناسب گیجی، تهوع، استفراغ، سوزش شدید در ناحیه چشم و گلو، احساس گرفتگی و درد شدید در قفسه سینه، تشنج و احساس آشفتگی، تحریک‌پذیری، ناتوانی در تشخیص موقعیت و شرایط، کاهش هوشیاری و اغما و مرگ می‌باشد.

خواهشمندیم نكات زیر را در رابطه با خرید و نصب وسايل گازسوز رعایت نمایید تا دچار گاز گرفتگی و مسمومیت با گاز مونو اكسيد كربن نگردید :

 گاز مونو اكسيد كربن كاملا بي رنگ و بي بو است . تنفس گاز مونو اكسيد كربن باعث گازگرفتگي ، مسموميت و مرگ
مي شود .

 نشانه هاي اوليه گازگرفتگي عبارتند از : خواب آلودگي ، ضعف ، گرفتگي بدن ، سردرد ، تهوع و درد ، تهوع و درد قفسه سينه .

  در صورت مشاهده نشانه هاي اوليه گازگرفتگي ، فرد مسموم را در جريان هواي آزاد قرار داده ، در صورت نياز به او تنفس مصنوعي دهيد . وسايل گازسوز را خاموش نموده و اجازه دهيد توسط سرويسكار مورد بازديد قرار گيرد .

 قرار دادن انتهاي دودكش در ظرف آب موجب عدم خروج دود و گازهاي سمي شده و مرگ آفرين خواهد بود .

  انتهاي دود كش پشت بام مي بايست مجهز به كلاهك  H  شكل باشد تا دود به محيط خانه بر نگردد .
  خروجي دود كش نبايد در كنار كولر و يا زير پنجره باشد ، چرا كه گازهاي سمي وارد فضاي خانه مي شود .

  سرد بودن لوله بخاري يكي از نشانه هاي عدم خروج محصولات احتراق از دود كش بوده و بايد سريعا وسايل گازسوز را خاموش كنيد .

  بسياري از حوادث مربوط به مسموميت با گاز مونو اكسيد كربن بر اثر استفاده از وسايل گرمايشي در مكان نامناسب ، نصب ناصحيح دودكش و مسدود بودن مسير دودكش اتفاق مي افتد .

  محل نصب دستگاه هاي گازسوز بايد به گونه اي انتخاب شود كه قابليت نصب دودكش و امكان تخليه دود به فضاي خارج ممكن باشد . براي دستگاههاي گازسوزي كه نياز به دود كش ندارند بايد در محلي نصب شوند كه امكان تهويه به صورت طبيعي يا مكانيكي وجود داشته باشد .

  هموطن گرامي :  مهمترين نقايص فني در نصب دودكش بخاري عبارتند از : اشكال در نوع اتصالات ، چفت نشدن لوله هاي دودكش ، نصب نشدن اصولي دودكش ، به كارگيري دودكش نامناسب و رعايت نكردن قطر مناسب لوله هاي دودكش

  استفاده از دودكش هاي آجري به واسطه داشتن درز و احتمال نشت گاز مونواكسيدكربن هرگز توصيه نمي شود .

  شهروند گرامي جهت جلوگيري از گازگرفتگي هنگام استفاده از وسائل گازسوز به تهويه مناسب آنها وتمامي نكات ايمني توجه كنيد .

  آيا مي دانيد مسموميت با گاز مونواكسيدكربن بدون تغيير در تعداد تنفس اتفاق افتاده و با علائم تهوع و سردرد همراه است ؟
  مسموميت توسط گاز مونو اكسيدكربن از طريق سوخت ناقص و تخليه نشدن كامل گازهاي خطرناك صورت مي گيرد .

  از اتصال هود آشپزخانه به دود كش وسايل گازسوز جدا خوداري كنيد .

 انتهاي  دودكش توكار بايد حداقل 100 سانتي متر از سطح پشت بام بالاتر باشد .

 از قرار دادن خروجي دود كش به صورت افقي با كلاهك  و يا بدون كلاهك در زير سقف و بالكن جدا خوداري نماييد .

 استفاده از يك دودكش مشترك براي دو وسيله گازسوز خطرناك است .

  لوله هاي آكاردئوني به دليل انعطاف زياد و جدا شدن از ديوار يا بخاري از جاي خود خارج مي شوند . بنابراين از استفاده ي اين لوله ها جدا خوداري نماييد .

 از قرار دادن لوله هاي تبديل كه باعث كاهش قطر لوله بخاري مي شود ، جدا خوداري كنيد . قطر لوله بخاري نبايد كوچكتر از قطر لوله خروجي دستگاه گازسوز باشد .

  تحت هرشرايطي عمل تهويه هوا را تسهيل كنيد و هرگز دريچه هاي كولر را نپوشانيد .

  نصب هرگونه وسيله گاز سوز در حمام ، رختكن ، سرويسهاي بهداشتي و محوطه سونا ، استخر و جكوزي ممنوع است .

 دقت نماييد تا هواي كافي براي سوختن به بخاري و ساير وسايل گاز سوز برسد . روزنه هاي زير دربها براي اين منظور مفيد مي باشند ، از مسدود كردن آنها خودداري كنيد .

 همواره محل اتصال دودكش به وسايل گازسوز و محل اتصال دود كش به ديوار را بازرسي نموده و از محكم بودن آنها اطمينان حاصل نماييد .

  مسدود شدن دودكش سبب سوختن ناقص و برگشت گازهاي خطرناك و مسموم كننده گرديده و باعث خفگي در اثر گازگرفتگي مي شود .

  دود كش وسايل گاز سوز  را از شيشه عبور ندهيد اما در صورت اجبار نبايد دودكش مستقيما با شيشه در تماس باشد زيرا در اين صورت امكان شكستن در اثر حرارت و افتادن دودكش وجود دارد .

  حتي الامكان از نصب زانويي اضافه در مسير دودكش خوداري و دقت كنيد جنس دودكش از ورقهاي ضد زنگ و گالوانيزه انتخاب شود .

  قرار دادن خروجي دودكش وسايل گازسوز در حيات خلوتهاي مسقف ممنوع است .

 استفاده از پلوپز و ساير وسايل غيرگرمايشي جهت گرم كردن محيط بسيار خطرناك است .

 آبي نبودن شعله ي بخاري ممكن است به دليل نرسيدن هواي كافي به بخاري باشد كه در اين صورت گازمنو اكسيد كربن توليد مي شود .

  قبل از نصب وسايل گازسوز از سلامت و عملكرد صحيح وسايل كاملا مطمئن شويد .

  مسير خروج دود ( دودكش ) را به وسيله چراغ قوه يا طناب و سنگ بررسي نماييد تا از مسدود نبودن راه آن اطمينان يلبيد .

  براي اتصال وسيله گازسوز به لوله كشي گاز خانه از شيلنگ هاي استاندارد با اندازه مناسب استفاده نماييد و هر دو طرف آن را با بست فلزي محكم كنيد و بعد از اتمام كار ، محل هاي اتصال را با كف صابون آزمايش نماييد .

  از لوله دودكش هاي غيراستاندارد با قطر كم تر از 10 سانتي متر به هيچ عنوان استفاده نكنيد .

  لوله دودكش بايد به طور كامل خارج از خانه و در هواي آزاد هدايت شود تا دود حاصل از احتراق وسيله گازسوز را به كلي از محل دور نمايد ، بنابراين در اين زمينه دقت و تدابير لازم را بيانديشيد و از گذاشتن لوله ي بخاري در ظرف آب جدا خوداري نماييد .

  دود حاصل از سوختن گاز طبيعي در وسايلي همچون بخاري ، شومينه و آبگرمكن بدون بو و رنگ مي باشد كه در صورت انتشار در فضا جاي اكسيژن را گرفته و باعث خفگي مي شود .

بنابراين بعد از نصب اين وسايل كنترل و آزمايش لازم را جهت اطمينان از عدم نشت دود به عمل آوريد و اين كار را به صورت دوره اي  انجام دهيد .

  هنگام ورود به منزل جديد ، مسير دودكش وسايل گازسوز را بررسي كنيد تا راه آن مسدود نباشد و نقص و مشكل فني نداشته باشد .

  به كودكان بياموزيد اسباب بازي هاي خود را داخل بخاري يا شومينه ، نياندازند هنگام روشن بودن اين وسايل بيش از اندازه به آن ها نزديك نشوند .

  مهم ترين ويژگي وسايل گازسوز داشتن تاييديه استاندارد ( آرم استاندارد ) و برچسب مصرف انرژي است كه نشان مي دهد اين وسيله از نظر ايمني و مصرف منطبق با اصول استاندارد بين المللي روز باشد .

  ظرفيت حرارتي وسيله گرمازا را منطبق با ظرفيت مورد نياز فضاي اتاق انتخاب نماييد .
( ظرفيت بالا تر موجب مصرف بي رويه گاز طبيعي خواهد شد و مبلغ گازبها به صورت چشمگيري افزايش خواهد يافت .

  از انتخاب بخاري هاي بدون دودكش براي منازل جدا خوداري كنيد .

  هنگام خريد وسايل گازسوز از فروشنده بخواهيد كه وسيله را آرمايش نمايد تا از عدم نواقص ايمني و مصرف آن مطمئن شويد . ( البته اين آزمايش بايد بعد از نصب وسايل گازسوز و قبل از استفاده از آن مجددا از سوي تعمير كار مجاز تكرار شود ) .

  يادتان باشد بخاري 44 درصد ، آبگرمكن 25 درصد ، موتور خانه 20 درصد ، شومينه 8 درصد ، اجاق گاز 2 درصد و ساير وسايل گازسوز 1 درصد در مرگ خاموش افراد نقش دارند .

  يك آبگرمكن گازي 4 برابر يك بخاري گازي ، اكسيژن و گاز طبيعي مصرف مي كند .

آشنایی با انواع فرآورده های خونی

آشنایی با انواع فرآورده های خونی و نحوه ی نگهداری انديكاسيون ها و علائم اختصاری

فرآورده هاي خون آن دسته از مواد تشكيل دهنده خون هستند كه كاربرد درماني داشته ،مي توانند به وسيله سانتريوفيوژ، فيلتر كردن و منجمد نمودن با استفاده از روش هاي مرسوم انتقال خون تهيه گردند .

الف)پلاسمای تازه منجمد FFP

ب)کرایوپروسیپیتات

ج)کرایوپورپلاسما(CPP)(Cryo Poor Plasma)

د) خون کامل(whole blood)

ه)پلاکت متراکم(plateet concentration)

و) گلبول قرمزمتراکم(RBC)شامل:

∞گلبول قرمز شسته شده
∞ گلبول قرمز کم لکوسیت
∞ گلبول قرمز اشعه داده شده
∞ گلبول قرمز منجمدشده

الف) پلاسماي تازه منجمد

تعریف: مايع حاصل از يك واحد خون كامل است كه طي8-6 ساعت جمع آوري و درعرض یک ساعت منجمد مي شود .

– حجم هر واحد تقريبا 250-200 ميلي ليتر است .

اين فرآورده داراي مقادير نرمال فاكتورهاي انعقادي و آلبومين ايمونو گلوبولين و آنتي ترومبين مي باشد .

دماي مناسب براي نگهداري اين فرآورده خوني در بانك خون 18- درجه سانتي گراد و پايين تر مي باشد .

در هنگام استفاده از FFP  بايد آن را در 37 درجه سانتي گراد ذوب كرد و پس از ذوب شدن در عرض حداكثر 4 ساعت مصرف كرد چنانچه پلاسمايي پس از ذوب شدن مورد استفاده قرار نگيرد ، مي توان آن را در يخچال در دماي يك تا 6 درجه سانتي گراد گذاشت وتا 24 ساعت ، هنوز هم به عنوان پلاسماي تازه مورد استفاده قرار داد .

* سرعت تزريق  در بالغين : 300-200 ميلي ليتر در ساعت

* سرعت تزريق  در كودكان : 120-60 ميلي ليتر در ساعت

* بايد از طريق فيلتر 260-170 ميكروني (صافي استاندارد) تزريق شود .

* در تزريق پلاسما احتياجي به كراس مچ نيست. ولي همگروهي سيستم ABO بين دهنده و گيرنده را بايد رعايت كرد و چنانچه پلاسماي هم گروه يا سازگار با بيمار يافت نشود ،مي توان از پلاسماي اهداكننده گروه  AB به عنوان دهنده همگاني پلاسما استفاده كرد ، چون اين افراد فاقد آنتي A  و آنتي B هستند .

* تجويز روتين RHIG بعداز تزريق حجمهاي نسبتاًكوچك پلاسما انديكاسيون نداشته اگر چه منطقي است خانم هاي RH  منفي در سنين باروري كه تحت PLASMA  EXECHANGE  قرار مي گيرند ، هر سه هفته يكبار RHIG به ميزان 50 ميكروگرم دريافت نمايند.

* ميزان درماني پلاسما جهت تصحيح فاكتورهاي انعقادي10cc تا 20ccبه ازاي هر كيلوگرم وزن بيمار است .

انديكاسيون هاي مهم تزريق پلاسما (FFP)

* كمبود چندين فاكتور انعقادي

* كوآگولوپاتي رقتي

* خونريزي در بيماري كبدي

* انعقاد داخل رگي منتشر (DIC)

* برگشت سريع اثر وارفارين در موارد خونريزي يا نياز به جراحي

* TTP ترومبوتیک-ترومبوسایتوپنیک -پورپورا

* PT,PTT بيش از 5/1 برابر ميانگين طيف مرجع

* كمبود فاكتورهاي انعقادي (در صورت عدم دسترسي به كنسانتره فاكتور)

كنترا انديكاسيون هاي تزريق پلاسما

پلاسماكنترانديكاسيون ندارد امادرمواردزيرهم كمك كننده نميباشد:

– افزايش حجم

– جايگزيني ايمنوگلوبولين هادرنقص ايمني

– حمايت تغذيه اي وترميم زخم

ب)كرايو پرسيپيتات Cryo precipitate)

تعریف: كرايو رسوبی ازFFPاست که به صورت کنترل شده ذوب گشته ومجدداًبا cc20-10پلاسمابصورت سوسپانسیون درآمده است. این فراورده حاوی فاکتورهای زیر است :

1-فاکتور VIII: به میزان 120-80 واحد بین المللی

2- فیبرینوژن mg 300-150

3- فاکتور فون ویلبراند(VWF) به میزان 70%-40% مقدار اولیه

4- فاکتور XIII به میزان 30% – 20% مقدار اولیه

5- مقادیر قابل توجهی فیبرونکتین

* حجم هر واحد تقريبا 15 ميلي ليتر است.

* كرايو را پس از تهيه بايد هر چه زودتر مصرف نمود و يا حداكثر در عرض 2 ساعت پس از تهيه در دماي -30 درجه سانتي گراد منجمد شود. كرايو بايد از طريق فيلتر 260-170 ميكروني (صافي استاندارد ) تزريق شود .

* براي مصرف كرايو ابتدا بايد در 37 درجه سانتي گراد ذوب شود وپس از ذوب شدن نبايد دوباره منجمد گردد و لازم است هر چه سريعتر مصرف گردد. پس از ذوب شدن فقط حداكثر تا 24ساعت در دماي 6-1درجه قابل نگهداري و مصرف است .

* سرعت تزريق بسته به تحمل بيمار داشته و بايد هر چه سريعتر تزريق شود .

* ميزان مصرف كرايو بستگي به عوامل مختلفي داشته و به عنوان مثال براي هيپو فيبرينوژ نميا معمولأ يك واحد (كيسه) به ازاي هر 5 تا 10 كيلوگرم وزن بدن مي باشد .

*استفاده ازفراورده سازگارازنظرABOبه ویژه برای کودکان که حجم خون آنهاکم است ارجحیت دارداماانجام آزمایش سازگاری قبل از تزریق لازم نمیباشدوچون حاوی گلبول قرمز نیست انجام آزمایشRHهم لازم نیست.

انديكاسيون هاي مهم تزريق رسوب كرايو

* كمبود فاكتور 8 (در صورت عدم دسترسي به كنسانتره فاكتور )

* هيپو فيبرينوژنمي

* كمبود فاكتور 13

* خونريزي اورميك (DDAVP در اين حالت ارجحيت دارد )

* چسب فيبرين موضعي

ج) کرایوپورپلاسما(CPP)(Cryo Poor Plasma)

* حجم آن حدود 200 سي سي  مي باشد. نام ديگر اين فرآورده (CRYO PRECIPITATE-REDUCED ) مي باشد .

* اين فرآورده حاوي مقادير خيلي كم فيبر ينوژن ، فاكتور (VIIIC) و فاكتور فون ويلبراند مي باشد . ليكن ساير فاكتور هاي پلاسمايي را به حد كافي دارد .

* در درمان بيماران مبتلا به TTP  كاربرد دارد .

د)(Whole blood) خون کامل

* يك واحد خون كامل شامل 450 سي سي خون ( به طور متوسط ) و 63 ميلي ليتر ماده ضد انعقاد – نگهدارنده است .

هماتوکريت آن 36 تا 44% است .

* در فرد بالغ مصرف يک واحد از آن هموگلوبين را g/dl 1 و هماتوکريت را 3% افزايش مي دهد.
* تزريق خون کامل همگروه از نظر سيستم ABO  و RH با گيرنده الزامي است  .

* حتما از ست تزريق خون بايد استفاده شود .

*انديكاسيون هاي مصرف خون کامل جايگزيني بيش از يک حجم خون يا بيش از 4 -5 ليتر در طي 24 ساعت در يک فرد بالغ.

*مدت نگهداری35روز(باماده ضدانعقادCPDA-1)و21روز(باضدانعقادCPD)میباشدودمای خون کامل وخون فشرده 1-6درجه سانتی گراد است.

اندیکاسیون های مصرف خون کامل

1-Massive Transfusion (جایگزینی بیش ازیک حجم خون یابیش از4-5لیتردرطی 24ساعت دریک فردبالغ)

2-Exchange Transfusion(تعویض خون)

3-درمواردی که کنسانتره قرمز در دسترس نباشد.

کنترا انديكاسيون هاي مصرف خون کامل

1-نارسايي احتقاني قلب

2  -آنمي مزمن

د-پلاكت متراكم (Platelet concentration)

تعریف:حجمي از سلولهاي پلاكتي كه ازخون كامل جداشده است.

* حجم70-50 ميلي ليتر

* دوز مناسب تزريق در بالغين به خوبي تعيين نشده است .ولي مي توان پاسخ درماني به تزريق را با محاسبه CCI  امكانپذير نمود. معمولا يك دوز درماني براي يك بيمار بالغ به 5 واحد يا بيشتر نياز دارد .

* تزريق هر واحد پلاكت رندوم 10000 – 5000 در ميكروليترو پلاكت آفرزيس 60000-30000 در ميكروليتر پلاكت را افزايش مي دهد .

* پلاكت در دماي 24-20 درجه سانتي گراد و به طور متوسط 22 درجه به مدت5-3 روزهمراه باتکانهای ملایم وآژیتاسیون  قابل نگهداري است.

* تزريق پلاكت همگروه و يا سازگار از نظر سيستم ABO با گلبول قرمز گيرنده توصيه مي گردد.

بيماران RH  منفي بايستي پلاكت  RH  منفي دريافت نمايند به خصوص در كودكان و يا زنان در سنين باروري در غير اين صورت بايد از ايمونوگلوبولين RH  استفاده شود .درموردسایربیماران تزریق پلاکت بدون درنظرگرفتن سازگاری ABOامکانپذیراست.

انديكاسيون هاي مهم تزريق پلاكت

* ترومبوسيتوپني به علت كاهش توليد پلاكت :

– پايدار سازي وضعيت بيمار   PIT<10,000

– در صورتي كه بيمار تب دارد  PIT<20,000

* در صورت خونريزي شبكيه يا CNS و خونريزي عروق كوچك به علت اختلال عملكرد پلاكت :
PIT<100,000

* درصورت خونریزی یاانجام اقدامات تهاجمی یاجراحی:    PlT<40,000-50,000

كنتر انديكاسيون های تزریق پلاکت

* تزريق پلاكت در ITP  انديكاسيون ندارد مگر در صورت خونريزي فعال .

* در(Heparin Induced Thrombocytopenia)HIT و TTPتزريق پلاكت مي تواند زيان بار باشد .
و) گلبول قرمز(RBC)(Packed cell)

تعریف: حجمي ازخون كه سرم آن جداشده باشد.

* حجم هر واحد تقريبا 250 ميلي ليتر است.

* فاصله زماني مناسب براي تزريق Packed cellاز زمان ارسال توسط بانك خون تا شروع تزريق بر بالين بيمار 30 دقيقه مي باشد .

* هماتوكريت گلبول قرمز متراكم  65 تا 80 درصد مي باشد .

*مدت نگهداري (با ضد انعقاد CPDA-1) 35 روز مي باشد دماي نگهداري خون كامل و خون فشرده 6-1 درجه سانتي گراد مي باشد .

* سرعت تزريق در بالغين 300-150 ميلي ليتر در ساعت و در كودكان 5-2 ميلي ليتر به ازاي هر كيلو گرم در ساعت است.

*تزريق RBC هم گروه و يا سازگار از نظر سيستم ABO با پلاسماي گيرنده الزاميست .

*در فرد بالغ مصرف يك واحد از آن هموگلوبين را g/Dl 1 و هماتوكريت را 4-3 در صد افزايش مي دهد. در اطفال تزريق به ميزانMl/kg 8-10 هموگلوبين را g/Dl2 هماتوكريت را 6 درصد افزايش مي دهد.

انديكاسيون هاي مهم تزريق گويچه هاي قرمز

* آنمي علامت دار در يك بيمار با حجم خون طبيعي (علائم مانند نارسايي احتقاني قلب ، آنژين و …)

* از دست دادن حاد خون بيشتر از 15 % حجم خون تخمين زده شده ACUTE BLOOD LOSS>15%

*HB<9  قبل از عمل جراحي و انتظار از دست دادن بيش از  500 ml خون در عمل جراحي

* HB<7 در يك بيمار بد حال و بحراني

* HB<8 در بيمار مبتلا به سندرم حاد عروق كرونر

* HB<10 همراه با خونريزي ناشي از اورمي يا ترومبوسيتوپني

*  در بيماري سلول داسي شكل (SCA)

تذكر :

جهت تزريق خون کامل و Packed cellسازگاری ABOوانجام کراس مچ الزامی است.

نکاتی مهم از سرطان پستان

سرطان پستان، شايع ترين سرطاني است كه خانم ها به آن مبتلا مي شوند. در كشور- هاي غربي اين بيماري بيشتر در سنين بالاي 50 سال ديده مي شود ولي در كشور ما بيماران جوان تر هستند و در بسياري از موارد به علت عدم آگاهي از علائم بيماري در مراحل پيشرفته تري مراجعه مي كنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  هر چقدر سرطان پستان زودتر تشخيص داده شود، درمان آن آسان تر و موفقيت آميز تر است. به همين دليل لازم است بانوان جهت حفظ سلامت خود، حقايقي را در مورد اين بيماري بدانند.

هنوز علت اصلي ايجاد كننده سرطان پستان شناخته نشده است و در واقع همه زنان در معرض خطر ابتلا به اين بيماري هستند، ولي مهمترين عواملي كه باعث افزايش خطر ابتلا به سرطان پستان مي شوند عبارتند از :

– سابقه فاميلي ابتلا به سرطان پستان، بخصوص در مادر، خواهر يا دختر

– سابقه سرطان پستان در خود فرد

– سن اولين زايمان بيشتر از 35 سال

– نازايي

– بلوغ زودرس

– يائسگي ديررس

– چاقي پس از يائسگي

– مصرف زياد چربي حيواني در رژيم غذايي

– سابقه تابش اشعه زياد به قفسه سينه

– برخي از بيماريهاي خوش خيم پستان

البته بايد تاكيد كرد كه وجود يك يا تمام اين شرايط در هر فرد به معناي ابتلاي قطعي وي به اين بيماري نيست و اين عوامل صرفا” احتمال ابتلا را افزايش مي دهند. به عبارت ديگر افرادي كه هر يك از اين شرايط را دارند بايد بيشتر از سايرين به سلامت پستان خود توجه كنند.

همچنين بسياري از بيماران سرطان پستان هيچ يك از عوامل فوق را ندارند لذا همه زنان در معرض خطر ابتلا هستند.

اين بيماري با علايم زير امكان بروز دارد:

1- توده يا تومور پستان :

شايعترين علامت سرطان پستان، وجود يك توده سفت، منفرد و بدون درد در پستان است.

2- ترشح از نوك پستان :

ترشحات نوك پستان بويژه اگر خوني، خونابه اي يا آبكي باشند و خروج آنها خودبخود و بدون فشار باشد، احتياج به بررسي از نظر وجود سرطان دارند.
3- تغييرات پوست پستان : هر گونه تغيير شامل فرورفتگي، برآمدگي، تغيير رنگ يا زخم بايد مورد توجه قرار گيرد.

4- تغييرات نوك پستان :

توجه به فرورفتگي، قرمزي، پوسته پوسته شدن همراه با خارش، انحراف يا هر تغييري در نوك پستان مهم است.

5- تغيير اندازه در پستان :

غير قرينه شدن اندازه پستان ها كه اخيراً ايجاد شده باشد، بايد بررسي شود.

6- بزرگي غدد لنفاوي زيربغل با وجود آنكه نمي توان از ايجاد سرطان پستان جلوگيري كرد ولي با تشخيص زودرس و به موقع آن، شانس بيشتري براي درمان موفقيت آميز اين بيماري وجود دارد.

سه روش شناخته شده براي تشخيص زودرس سرطان پستان وجود دارد كه عبارتند از:

– خودآزمايي پستان

– معاينه پستان توسط پزشك

– ماموگرافي

خودآزمايي پستان

بهترين زمان براي انجام معاينه ماهيانه، 2 الي 3 روز پس از قطع خونريزي ماهيانه است. در دوران يائسگي، حاملگي و شيردهي معاينه را در روز اول هر ماه يا هر روز دلخواه ديگر مي توانيد انجام دهيد.

خودآزمايي پستان شامل دو مرحله است:

نگاه كردن

نگاه كردن در مقابل آينه طي مراحل زير صورت مي گيرد:

الف- دستها را در دو طرف بدن به حالت آويزان قرار دهيد و پستان ها را از نظر تغييرات غير طبيعي بررسي كنيد.

ب- دستها را در دوطرف سر بصورت صاف بالا ببريد و به پستان ها خصوصاً از نظر فرو رفتگي پوست و توكشيدگي نوك پستان ها و ساير علائم غيرطبيعي نگاه كنيد

ج- دستها را به روي كمر فشار داده و شانه ها را به عقب بكشيد و در اين حالت پستان هاي خود رامانند حالتهاي قبل بدقت بررسي كنيد.

د- خم شويد و دستها را به صورت آويزان در دو طرف تنه قرار دهيد و در آيينه ، بدقت به ظاهر پستان ها نگاه كنيد.

در هر يك از اين 5 حالت، پستان ها را هم از روبه رو و هم از كنار نگاه كنيد و آنها را از نظر علائم سرطان پستان كه قبلاً گفته شد، بررسي كنيد.

لمس

براي لمس پستان ابتدا به پشت دراز بكشيد.

براي معاينه پستان چپ، يك بالش كوچك در زير شانه چپ بگذاريد و دست چپ را نيز در زير سرتان قرار دهيد، بطوريكه پستان چپ كاملاً در وسط قفسه سينه قرار بگيرد. در مورد پستان راست، بر عكس عمل كنيد.

براي معاينه از نرمه انگشتان (بند آخر انگشت) استفاده كنيد. هيچگاه بافت پستان را بين انگشت شست و ساير انگشتان فشار ندهيد. زيرا ممكن است اشتباهاً احساس كنيد كه يك توده را لمس كرده ايد.

از انتهاي بالايي پستان (حدود استخوان ترقوه) تا پايين پستان (لبه پاييني دنده ها) و از جناغ سينه تا تمام زير بغل بايد معاينه شود. براي اين كار مي توانيد از اطراف پستان به طرف نوك پستان در دايره هاي فرضي هم جهت با عقربه هاي ساعت، لمس را انجام دهيد.

درصورت لمس توده در پستان و يا سفت شدن بافت قسمتي از پستان به پزشك مراجعه كنيد.

پس از لمس هر پستان، لمس زير بغل همان طرف را انجام دهيد. در انتهاي معاينه، پستان ها را در جهات مختلف مانند حالت دوشيدن فشار مختصري دهيد و به ترشحات نوك پستان توجه كنيد.

لمس پستان ها را مي‌توان در زير دوش هنگام حمام كردن انجام داد. در اين حالت كه پستان و انگشتان خيس و لغزنده هستند، ممكن است توده ها بهتر لمس شوند.

معاينه پستان توسط پزشك

معاينه پستان از سن 20 سالگي به بعد توصيه مي شود.

اين معاينه بايد در فواصل 12-6 ماه انجام شود. توجه داشته باشيد كه تنها پزشك است كه مي تواند ماهيت و نوع يك ضايعه را تشخيص دهد.

ماموگرافي

ماموگرافي، عكس‌برداري از پستان بوسيله اشعه ايكس است. در صورتي كه خانمي مشكلي در پستان نداشته باشد، جهت تشخيص زودرس اولين ماموگرافي در سنين 39-35 سالگي انجام مي شود.

هر چند در كشورهاي غربي با توجه به شيوع بيماري و امكانات موجود، در 49-40 سالگي هر 2-1 سال و پس از آن تا سن 65 سالگي و بسته به نظر پزشك بهتر است هر سال ماموگرافي انجام شود.

بسياری از مبتلايان به آرتروز درد ندارند

بهمن ۱۱, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, سلامت سالمندان, مشروح اخبار

آرتروز يكي از بيماريهاي مفصلي است كه در ميانسالي به آن دچار مي‌شود. اين بيماري بصورت كند و آهسته پيشرفت مي‌كند و انسان را دچار دردهاي متناوبي مي‌كند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بسياري از مبتلايان به آرتروز درد ندارند ولي يك عكسبرداري تصادفي وجود آن را ثابت مي‌كند اولين قسمتي كه در آرتروز آسيب مي‌بيند غضروف مفصل است كه ناهموار و فرسوده مي‌شود .

بعد از تخريب غضروف استخوانهاي مجاور دچار ضايعه مي‌گردند مثل سخت شدن استخوان بوجود آمدن حفره‌هاي خالي در استخوان تيزي نوك استخوان و در آخر سفت شدن مايع مفصلي و كپسول مفصل آرتروز در افراد بين 20 تا 30 ساله هم ديده مي‌شود بيم آن مي‌رود كه نوزادان مبتلا نيز رو به افزايش برود.

آرتروز در همه كشورها و با هرگونه آب و هوائي وجود دارد فقط در نقاط آفتابي و غيرمرطوب شايد كمتر و در نواحي مرطوب و بدون آفتابي كمي بيشتر ديده مي‌شود. بدون ترديد كساني كه شبكه خون رساني مفاصل آنها بد كار مي‌كند در معرض ابتلا به آرتروز هستند متلا‌‌ً خانم‌هايي كه مبتلا به واريس ساق پا هستند در معرض ابتلا به آرتروز زانوها قرار دارند به اين جهت است كه آرتروز زانو در خانمها بيشتر از مردها ديده مي‌شود.

در مورد آفتاب بايد گفت كه اثر مهمي در پيدايش آرتروز دارد زيرا منع اصلي ويتامين D در چربيهاي پوست بدن قرار دارد كه با تابش آفتاب تغيير شكل يافته و تبديل به ويتامين D مي‌شود و همچنين ويتامين D است كه موجب جذب كلسيم و تثبيت آن در استخوانها مي‌شود.

براي اينكه چربيهاي پوست به وسيله نور آفتاب تبديل به ويتامين D بشوند بايد نور آفتاب روي پوست بدن بتابد و براي اينكه ويتامين D ساخته شود بايد روي پوست چربي وجود داشته باشد بهداشت مدرن كه عموميت يافته بچه‌ها را مجبور مي‌سازد همه روزه با صابون شستشو كنند و اين عادت پسنديده را سراسر عمر دنبال نمايند در صورتي كه اگر اين چربيهاي گرانبها را از دست بدهيم مسلماً بدن خود را از منابع اصلي ويتامين D محروم ساخته و به بروز التهاب استخوان و غضروف و در نهايت به آرتروز كمك كرده‌ايم .

افرادي كه با احتياط رفتار مي‌كنند كمي ‌پياده راه مي‌روند و كمتر عصباني مي‌شوند خيلي ديرتر مبتلا به آرتروز مفصل خواهند شد تا افرادي كه فعاليت كمتري دارند و هميشه يك جا ايستاده‌اند.

از آغاز 40 تا 50 سالگي سرعت ترميم مفاصل شروع به كم شدن مي‌كند و اگر اين آهستگي زيادتر شده و روز به روز سلولهاي مفاصل با تحمل كار زياد ناتوانتر مي‌شوند و اين آغاز بيماري آرتروز است.

پس ما بايد با انجام – حركت درماني – ماساژ ، آب درماني، حمام با آب دريا، درمان با آفتاب، مصرف نمكهاي معدني هدف از انجام حركات درماني ، حفظ و نگهداري، نرمش و سهولت حركت مفاصل بطوريكه هر چه بيشتر آنها را وادار به حركت طبيعي خود سازيم.

ـ حفظ و نگهداري حالت عادي

ـ عادي ساختن جريان عمومي خون كه موجب تغذيه بهتر مفاصل خواهد شد مي‌باشد اين حركات بايد بدون فشار و در مواقعي انجام گيرد كه درد وجود ندارد زيرا حركات بايد فشار و در مواقعي انجام گيرد كه درد وجود ندارد زيرا حركات ناشيانه و با فشار وضع مفصل را بدتر مي‌كند.

ماساژ:

اگر ماساژ بدرستي انجام شود موجب رفع گرفتگي عضلات شده و با سرعت بخشيدن به جريان خون تغذيه مناطق آسيب ديده را آسان ساخته و بتدريج حركات مفصلي را طبيعي مي‌سازد اين عمل بايد توسط افراد مجرب و ماهر انجام گيرد زيرا ماساژ با فشار زياد باعث خون مردگي آسيب ديدن بافتها وخيم‌تر كردن انقباضات و بالاخره التهاب بيشتر مريض را فراهم مي‌سازد در آرتروز مفصل لگن و زانو ماساژ ضروري نيست ولي در تمام ستون فقرات، شانه، گردن و يا نقاطي كه اختلال جريان خون سياهرگي وجود دارد.

ماساژ نتايج مفيدي در بر دارد.

درمان فيزيوتراپي و پيش‌گيريهاي روزانه در آرتروز مفصل ران :

1ـ پياده‌روي ـ سرپا ايستادن و ورزشهاي سرخود زيان آور است.

2 ـ پياده‌روي تا هنگامي مجاز است كه درد ظاهر نشده

3ـ استفاده از عصا فشار بر روي مفاصل را كم مي‌كند

4ـ پياده‌روي نبايد سريع و با قدم‌هاي بلند انجام گيرد.

5ـ خانمهاي خانه ‌دار براي حمل اشياء از زنبيل‌هاي چرخدار استفاده كنند.

6ـ براي ظرفشويي ، سبزي پاك كردن، صبحانه حتي تلفن از چهار پايه استفاده نشود.

7ـ حتي‌الامكان از توالت فرنگي يا صندلي‌هاي مخصوص استفاده شود.

سرطان پستان

سرطان پستان يكي از مهم ترين و شايع ترين بيماري ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسي در اين زمينه براي هر زني اگر چه دچار اين بيماري نيز نباشد به دليل شايع بودن و مهم بودن بيماري، لازم است.  قابل ذكر است كه بيشتر توده هاي پستان سرطاني نيستند و درمان سرطان پستان هميشه به برداشتن پستان منتهي نمي شود و در مراحل اوليه بيماري با درمان هاي جديد شانس بهبودي واقعي وجود دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان پستان شايع ترين علت مرگ زنان در محدوده سني 35 تا  55سالگي را تشكيل ميدهد. در هر سال، يك تا دو مورد سرطان پستان در هر  1000زن به طور جديد تشخيص داده مي شود.

نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد. شناخت سيستم لنفاوي پستان از لحاظ تشخيصي و درماني حائز اهميت مي باشد. تومورهاي پستان مي توانند از طريق سيستم لنفاوي گسترش يافته و به تمام بدن راه يابند و در حقيقت سيستم لنفاوي راهي براي ارتباط لنف با عروق ميباشد. خون رساني به قسمت هاي داخلي و مركزي پستان توسط شاخه هاي شرياني انجام مي شود.پستان داراي سيستم عصب دهي نيز مي باشد.

علائم بيماري هاي پستان

شايع ترين علامت و شكايت هاي بيماري پستان كه يك زن را به مشاوره پزشكي ارجاع مي دهد احساس توده در پستان ، ترشح يا خونريزي از نوك پستان و درد پستان مي باشد و در صورت مشاهده اين علائم و تغييرات بايد به پزشك مراجعه نمود اگر چه خيلي از اين موارد سرطاني نخواهد بود.

علائم سرطان پستان

علائمي كه ممكن است در سرطان پستان ظاهر شوند:
• توده در پستان (شايع ترين علامت)
• تغييردر اندازه يا شكل پستان
• به داخل كشيده شدن يا برگشتن نوك پستان ها
• قرمزي و جوش در اطراف نوك پستان
• خونريزي يا ترشح از نوك پستان
• كشيده شدن پوست پستان
•  تورم و احساس توده در زير بغل
• وريد هاي واضح روي پستان
• زخم پوست پستان
• علائم تومورهاي ثانوي در جاهاي ديگر
• تورم بازو
• درد

علت و عوامل ايجاد سرطان پستان

فاكتورهاي خطر:

1. سابقه سرطان پستان در سمت مقابل
2. سابقه خانوادگي سرطان پستان( بستگان درجه يك)
3. نولي پاريته ( نداشتن زایمان)
4. يائسگي بعد از 55 سالگي
5. بالا بودن سن( سن بالاتر از 35 سال)
6. اختلاف جغرافيايي( جهان غرب)
7. اثرات هورموني
8. سرطانهاي ديگر
9. رژيم غذايي ( چربي و گوشت)
10. چاقي
11. الكل
12. بيماري هاي خوش خيم پستان
13. ويروس ها
14. تابش اشعه يونيزان
15. نوع بافت پستاني
16. شخصيت (مضطرب)
17. مصرف استروژن (داروهای استروژنی)
18. قاعدگی زودرس (شروع قاعدگی زودتر از موعد)
19. اولين حاملگي بعد از 25 سالگي

تحقيق در زمينه علل سرطان پستان مهم مي باشد زيرا با يافتن آنها  هم درمان و هم پيشگيري ممكن مي گردد كه منجر به شناسايي زنان در معرض خطر و استراتژي هاي پيشگيري و غربال گري براي كشف زودرس بيماري مي گردد و نتايج بدست آمده، قادر است تغيير در فاكتورهاي محيطي كه مسئول ايجاد بيماري شناخته شده اند بدهد و تحولي در نوع زندگي زنان ايجاد شود كه كاهش خطر ابتلا به بيماري را در آنان باعث ميشود.
پیشگیری

به استفاده از معيارهايي كه بتوان  عوامل خطر شناخته شده در توسعه و پيشرفت يك بيماري را تغيير داد پيشگيري اوليه اطلاق مي گردد. يك شيوه برتر, سعي در پيشگيري از ایجاد بيماري است كه پيشگيري ثانويه ناميده مي شود. پيشگيري ثانويه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربال گري پستان به منظور كشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بيماري و مرگ را كاهش دهد.

غربال گری (بیماریابی)

غربال گری به این معنی است که در جمعيت زنان سالم، حتي قبل از آن كه هر نوع علائمي در پستان تظاهر كند بتوان با انجام آزمايشات و معاينه، تغييرات غير طبيعي را كشف نمود و تصميمات لازم را جهت درمان بكار گرفت. روش های غربال گری عبارتند از:

1. مامو گرافي سالانه در زنان  40ساله و مسن تر
2. معاينه پستان ها توسط زنان به صورت ماهيانه از سن 20 سالگي( بهترين زمان معاينه پس از قاعدگي و پيش از تخمك گذاري است يعني بين پاك شدن از خونريزي تا 14 روز مانده به قاعدگي بعد)
3. معاينه باليني پستان توسط پزشك در زنان20 تا40 ساله، هر سه سال و در زنان مسن تر از40 سال، هرسال

درمان – سرطان پستان

انواع روش هاي درمان:

درمان هاي متفاوتي براي سرطان پستان وجود دارد:

1. جراحي
2. پرتودرماني
3. درمان كمكي( هورمون درماني- شيمي درماني)
4. تخريب تخمدان

1- جراحي:

جراحي محافظتي پستان:

درمان قطعي پس از صحبت كردن بيمار با پزشك و در نظرگرفتن يك سري از عوامل مثل اندازه توده نسبت به اندازه پستان، محل تومور، مرحله ودرجه تومور و تمايل بيمار در پذيرفتن درمان هاي اضافي به همراه جراحي مشخص مي گردد. اغلب تومورهاي كوچك كه طي برداشتن قسمتي از بافت پستان خارج مي شوند اثر قابل توجهي روي ظاهر پستان نمي گذارند و جاي برش پوستي بر پوست، جزئي خواهد بود اما در مورد تومورهاي بزرگ بخصوص اگر يك قسمت كامل پستان برداشته شود ممكن است از دست دادن واضح بافت پستان، نمايان شود.

برداشتن پستان (ماستكتومي):

• ماستكتومي به خارج كردن كامل بافت پستان كه در بر گيرنده پوست روي پستان همراه با نوك پستان و آرئول (هاله اطراف پستان) نيز مي باشد، اطلاق مي گردد.
• تنها در ماستكتومي زير پوستي مي با شد كه پوست پستان بدون عيب و به صورت دست نخورده روي پستان در حالي كه با فت پستان خارج مي شود، مي ماند.
• ماستكتومي ساده يا كامل: اين عمل شامل بردا شتن تمام نسج پستان كه به طرف زير بازو كشيده مي شود و نوك پستان و هاله و پوست اطرا ف آن مي باشد.
• ماستكتومي نسبتاْ وسيع : علاوه بر بافت هاي پستان كه در جريان ماستكتومي ساده برداشته مي شوند يكي از عضلات جدار قفسه سينه و قسمت هاي كوچك و بزرگ عضلات، برداشته ميشوند.
• ماستكتومي كاملاْ وسيع :علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع، غدد لنفاوی نیز برداشته می شود.

برداشتن غدد لنفاوي :

در حا ل حاضر عقيده بر اين است كه درگیري غدد لنفاوي ( يعني در نمونه برداري از غده‌ ‌،سلول سرطاني مشاهده شود) علامتي برگسترش بيماري در بدن مي باشد. برداشتن جراحي ممكن است كه براي بهبود علائم و تسكين آن مفيد باشد اما الزاما اثري درجهت افزايش بهبودي و درمان ندارد.

2. اشعه درمانی(پرتودرماني) :

پرتودرماني يا درمان تشعشي اغلب پس ا زجراحي براي سرطا ن  پستا ن جهت از بين بردن موضعي سلول ها ي سرطاني بكا ر مي رود كه طي آن اشعه به ناحيه اي از پستان تابيده مي شود و باعث كاهش خطر عود مي شود.

3- درمان كمكي :

هدف  از اين درمان انهدا م سلول هاي سرطاني است  كه از پستان خارج و در نقا ط ديگر بدن انتشار يافته اند و هدف از درمان كاهش خطر رشد ثانويه در ساير نقاط بدن مي باشد كه به دو روش صورت مي گيرد:

• هورمون درماني
• شيمي در ما ني

شيمي درماني:  از داروهاي ضد سرطان شیمیایی به منظور پيدا كردن و از بين بردن سلول هاي سرطاني در سرتاسر بدن استفاده مي شود. اين داروها اغلب پس از جراحي سرطان پستان در افراد پرخطر بکار می رود. قبل و بعد از تشخيص تومور، در این افراد احتمال انتشار سلول هاي سرطاني به  خارج از پستان موجود است. درمان بيشتر در زنان قبل از يائسگي به كار مي رود بخصوص كساني كه تومور مهاجم و يا غدد گرفتار در زير بغل دارند.

4- تخريب تخمدا ن ها :

تخريب تخمدان ها باعث افزايش  بقاي عمر در 30%  موارد  و كاهش عود بيماري در 35% موارد مي شود.

روش هاي درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتيك)

مواردي كه هورمون درماني به كارمي رود :

1. بيماري های همراه با گيرنده مثبت استروژن
2. متاستاز به غده لنفاوي ، پوست ، استخوان
3. بيش از 2 سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد

مواردي كه شيمي درماني به كار مي رود:

1. بيماري همراه باگيرنده استروژن منفی
2. گرفتاري هاي ريه و كبد
3. كمتر از 2سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد
4. پيشرفت بيماري بعد از مصرف داروهاي رده اول و دوم شيمي درماني

انهدام تخمدان در زنان قبل از يائسگي با تاموكسيفن و با داروهاي ديگر شيمي درماني انجام مي شود.

عوارض جانبي روش هاي درمان

عوارض جانبي جراحي ها ي سرطان پستان :

معمولا” متعاقب جراح‍ي مشكلات و عوارضي در اطراف نا حيه برش جراحي شا مل كوفتگي، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سريع محل عمل مشاهده مي شود. اگر بيمار حوالي زمان جراحي تحت  شيمي درماني قرار بگيرد معمولا عفونت زخم تا چندين هفته به طول مي كشد .

در تمام اشكال ماستكتومي، درجاتي از ضعف حركات شانه وجود دارد كه پس از عمل جرا حي با ورزش بهبود مي يابد.

تورم بازو در اثر تجمع مايع لنف، بدنبال برداشتن یا ضایعه غدد و عروق لنفاوی باعث درد زیادی می شود که نياز به درمان دارد (این موارد كمتر شا يع هستند). گاهي اوقات اختلالاتي در اعصاب عضله زير بازو در جريان جراحي وسيع ايجاد مي شود كه منجر به عدم تعادل و پرش شانه مي شود. ( این موارد نادر است) .

عوارض جانبي پرتودرماني:

1. نياز به مراجعا ت منظم و مكرر به بيمارستان خسارتي برا ي بيمار محسوب مي شود و ناراحتي كه متعاقب اين روند حاصل مي شود، منجر به خستگي مفرط بيمار مي گردد.
2. احساس بيماري و حالت  تهوع
3. حساسيت پوستي
4. تيرگي پوست و خارش و سوزش
5. سرفه ها ي خشك و تنگي نفس

پيشگيري از اين عارضه: اغلب ايده خوبيست كه براي اين  بيماران پس از برگشت از بيمارستان استراحتي ترتيب داده شود تا حتي الامكان از حالت دستپاچگي و خستگي آنها مما نعت به عمل آيد .

اثرات جانبي شيمي درماني :

ممكن است بعضي از داروها به سلول هاي سالم بدن نيز صدمه بزنند. پس بايد، پس از هر دوره درمان فرصتي جهت بازگشت به حالت طبيعي به شخص داده شود كه معمولا اين زمان در نظر گرفته مي شود. يك آزمايش خون قبل از هر دوره درمان جهت كنترل سطوح سلول هاي سفيد خون انجام مي شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعيين شود و تحت تاثير آن قرار نگرفته باشد.
عوارض جانبي ديگر:

خستگي، تهوع، ريزش موي سر، زخم هاي دهاني، بي اشتهايي، اسهال و يا تركيبي از اين ها، توقف قاعدگي، نازايي

پيشگيري از این عوارض : شستشوي دهان ،مصرف ضد استفراغ ،مصرف كلاه گيس .درمان شيمي درماني باعث  28% كاهش عود  و 16% كاهش  ميزان مرگ ساليانه مي شود.

تهيه وتنظيم: مهري گلچين

سوپروايزر آموزشي

مركز تحقيقات هماتولو‍ژي انكولوژي دانشگاه علوم پزشكي تبريز

منبع :

http.//crc.tums.ac.ir/fa/pamphlet.

رابطه سیگار و بیماریها

طبق تحقيقات سازمان جهاني بهداشت در هر ‌٨ ثانيه يك نفر در دنيا به علت استعمال دخانيات جان خود را از دست مي‌دهد.  نتايج تحقيقات حاكي از آن است چنانچه افراد در سنين نوجواني شروع به كشيدن سيگار كنند (بيش از ‌٧٠ درصد موارد سيگاري شدن در اين مرحله اتفاق مي‌افتد) و مدت ‌٢٠ سال يا بيشتر به اين عمل ادامه بدهند بين ‌٢٠ تا ‌٢٥ سال زودتر از افرادي كه به هيچ‌وجه در زندگي سيگار نكشيده‌اند، خواهند مرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تنها سرطان ريه يا بيماريهاي قلبي پيامدهاي استعمال دخانيات نيست بلكه مجموعه‌اي از مسايل و مشكلات بهداشتي در ارتباط با مصرف مواد دخاني وجود دارد كه مي‌تواند به لحاظ شرايط جسماني و مقاومت ايمني در افراد سيگاري بروز مي‌كند، كه برخي از آنها عبارتند از:

‌١- از دست دادن موها

با تضعيف سيستم ايمني افراد سيگاري در اثر مصرف مواد دخاني، بدن اين افراد مستعد ابتلا به انواع بيماريها از جمله «لوپوس اريتماتوز» مي‌شود كه اين بيماري مي‌تواند عامل از دست دادن موها، ايجاد زخم‌ در دهان، جوش‌هاي پوست روي صورت، سر و دست‌ها شود.

‌٢ – آب مرواريد (كاتاراكت(

افراد سيگاري ‌٤٠ درصد بيش از افراد ديگر در معرض ابتلا به آب مرواريد، كدر شدن عدسي چشم و ممانعت از عبور نور و در نهايت نابينايي هستند.

‌٣ – چين و چروك

استعمال دخانيات باعث از بين بردن پروتئين‌هاي انعطاف دهنده پوست مي‌شود؛ همچنين باعث تحليل بردن ويتامين A و محدود كردن جريان خون در عروق پوست مي‌گردد.
پوست افراد سيگاري خشك و داراي خطوط و چين خوردگي‌هاي ريزي در اطراف لبها و چشمهاست.

‌٤ – ضايعات شنوايي

افراد سيگاري ‌٣ برابر بيش از افراد غير سيگاري به عفونت گوش مياني دچار مي‌شوند.

‌٥ – سرطان پوست

افراد سيگاري ‌٢ برابر بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر ابتلا به نوعي سرطان پوست (پوسته پوسته شدن، برجستگي روي پوست) قرار دارند

‌٦ – فساد دندانها

افراد سيگاري ‌٥/١ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر از دست دادن زودرس دندانها هستند.

‌٧ – پوكي استخوان

منواكسيد كربن يكي از اصلي‌ترين گازهاي سمي در خروجي اگزوز اتومبيل و دود سيگار است، ميل تركيبي اين گاز با خون بسيار بالاتر از اكسيژن است. اين گاز باعث كاهش قدرت عمل اكسيژن در خون افراد سيگاري حرفه‌اي تا ‌١٥ درصد مي‌شود.

استخوان‌هاي افراد سيگاري تراكم خود را از دست داده و به راحتي شكسته مي‌شود همينطور زمان التيام يافتن و جوش خوردن آنها پس از شكستگي تا ‌٨٠ درصد افزايش پيدا مي‌كند.

٨ – بيماريهاي قلبي

بيماريهاي قلبي ـ عروقي ناشي از استعمال دخانيات بيش از ‌٦٠٠ هزار نفر را در سال در كشورهاي توسعه يافته از بين مي‌رود استعمال دخانيات باعث افزايش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، افزايش خطر ابتلا به فشار خون بالا و گرفتگي عروق و نهايتا ايجاد حمله قلبي و سكته مي‌شود.

‌٩ – زخم معده

استعمال دخانيات مقاومت معده را در برابر باكتريها پايين مي‌آورد؛ همچنين باعث تضعيف معده در خنثي سازي اسيد معده و مقاومت در برابر آن بعد از غذا خوردن و بر جاي ماندن باقيمانده اسيد در معده و در نتيجه تخريب ديواره آن مي‌شود.
زخم معده افراد سيگاري به سختي درمان مي‌شود و احتمالي بهبودي آن تا زماني كه فرد سيگاري است اكثرا اندك می باشد.

‌١٠- تغيير رنگ انگشتان

قطران موجود در دود سيگار در اثر استعمال مستمر دخانيات روي انگشتان و ناخنها جمع شده و باعث تغيير رنگ آنها به قهوه‌اي مايل به زرد مي‌شود.

‌١١ – سرطان رحم و سقط جنين

استعمال دخانيات در دوران بارداري مي‌تواند باعث افزايش خطر زايمان نوزاد با وزن كم و بروز مسايل بهداشتي در آينده شود. سقط جنين در مادران سيگاري ‌٢ تا ‌٣ برابر بيشتر است

‌١٢ – تغيير شكل دادن سلولهاي جنسي در مردان

استعمال دخانيات باعث كاهش تعداد اسپرم و كاهش جريان خون در آلت تناسلي مردان و ناتواني جنسي در اين افراد مي‌شود. ناباروري جنسي در مردان سيگاري نيز متداول‌تر از افراد غير سيگاري است.

‌١٣ – سرطان

بيش از ‌٤٠ عنصر سرطانزا در دود سيگار وجود دارد احتمال سرطان ريه ‌٢٢ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري است.

طبق تحقيقات بي شماري كه انجام شده است در صورت ادامه استعمال دخانيات توسط افراد سيگاري، احتمال مبتلا شدن آنها به انواع سرطان‌هاي ديگر از قبيل زبان، دهان، غدد، بزاق و حلق (‌٦ تا ‌٢٧ برابر)، سرطان بيني (‌٢ مرتبه بيشتر)، گلو (‌١٢ مرتبه)، مري (‌٨ تا ‌١٠ برابر)، حنجره (‌١٠ تا ‌١٨ برابر)، معده ٢ تا ‌٣ برابر)، كليه (‌٥ برابر)، آلت تناسلي مرد (‌٢ تا ‌٣ برابر)، لوزالمعده٢ تا ‌٥ برابر) مقعد (‌٥ تا ‌٦ برابر) وجود دارد

سیگار و مضرات آن و روش های ترك آن

شما را به جان مادرتان، به اين 22 دليل سيگار نکشيد!

افراد سيگاري نه تنها سـلامـتـي خـود را در مـعـرض انــواع بيماري هاي خطرناك قرار مي‌ دهـنـد، بـلـكه بـاعث رنجش و آزرده خاطر شدن اطرافيانشان مي گردند. متأسفانه امـروزه برخي افراد سيـگار كـشـيـدن را نشانـه بلـوغ و يـا حتي «كلاس» خود محسوب مي كنند و با پـك زدن هـاي آنچناني سعي در خودنمايي و فخرفروشي دارند.

عوارض و صدمات ناشي از استعمال سيگار تقريـبـاً بـراي همگي ما آشكار و معلوم است امـا در ايـن بـخـش بـه 22 دليل مهم براي ترك سيگار اشاره مي كنيم:

1- ظاهر آراسته تر با حذف لكه هاي روي انگشتان و دندانهايتان.

2- حذف بوي بد دهان ناشي از كشيدن سيگار و تنفس راحت تر.

3-حذف بوي سيگار از لباس، مو، و بـدنـتـان و تـمـام وسـايـلـي كه با آنها سروكار داريد.
4- پيشگيري از پيدايش چين و چروك زودرس در پوست صورتتان.

5- حذف مشكلات تنفسي از قبيل: خس خس حين تنفس، سرفه ، برونشيت مزمن، و از همه مهمتر سرطان ريه.

6- بازيافت دوباره حس بويايي و چـشايي كـه بـر اثر استعمال سيگار از حساسيتشان كاسته شده است. دوباره طعم واقعي غذايتان را احساس خواهيد كرد.

7- احساس سرزندگي و شادابي دوباره در زندگي، افزايش قواي جسماني.

8- خواب بهتر و راحت تر.

9- كاهش خطرات بيماري هاي قلبي ، نـفـخ، فـشـارخـون بـال ا، تـپـش قـلـب، زخـم مـعده ، برگشت اسيد معده، سرطان دهان و تعداد بيشماري از سرطان هاي گوناگون .

10-  كاهش بيش از 50 بيماري و عارضه هاي گوناگون.

11-  دوباره كنترل رفتار خود را به دست خواهيد آوريد و با رهايي از زنـدان اعـتـيـاد بـار ديگر حس آزادي را باز پس خواهيد گرفت.

12- كاهش خطر آسيب رسيدن به نوزاد در زنان باردار.

13- افزايش طول عمر (افرادي كه به طور مستمر سيگار مي كشند به طور متوسط 16 سال از عمر خود را از دست مي دهند)

14- فراهم آوردن يك محيط سالم و سلامت براي كودكان وتمام افرادي كه با آنان زندگي مي كنيد.

15- الگوي مناسبي براي فرزندانتان خواهيد بود .

16- حذف هـزيـنـه هـاي خريد سيگار كه قابل توجه بوده و مي توان آن را صرف امور بهتري كرد.

17- رهايي از صدها ماده سمي و سرطان زاي موجود در سيگار.

18- تردد و مسافرت به وسيله قطار، هواپيما و اتوبـوس بـراي شـما و ديـگر افراد سهل تر و دلپذيرتر خواهد شد.

19-  ديگر در محل كارتان مجبور نيستيد براي سيگار كشيدن از اتاق خارج شويد!

20-  بـا تـرك ايـن عـادت نـادرسـت اعـتـمـاد بـه نـفس خود را افزايش دهيد و به اراده خودتان بباليد.

21- از دنبال جا سيگاري گشتن خلاصي مي يابيد.

22-  از آن مهمتر ديگر نيازي به مطالعه دوباره اين مقاله نخواهيد داشت!

لذت ترك سیگار

فوايد زود هنگام و تدريجى ترك سيگار

20 دقيقه بعد از استعمال آخرين سيگار، فشارخون شما پايين مى آيد و به سطح معمولى مى رسد. درجه حرارت دست ها و پاهاى شما افزايش مي يابد و به حد طبيعى مى رسد.

8 ساعت بعد از ترک:   منواكسيد كربن در خون شما پايين آمده و به حد مطلوب مى رسد.

24 ساعت بعد از ترك: احتمال حمله قلبى در بدن شما كاهش مى يابد.

دو هفته تا سه ماه بعد از ترك: گردش خون شما پيشرفت مى كند و عملكرد ريه نيز تا 30 درصد افزايش مى يابد.

يك تا 9 ماه بعد از ترك: سرفه ، ترشحات و گرفتگى سينوس ، خستگى و كوفتگى و ميزان كم آوردن نفس كاهش مى يابد. موهاى ريزى كه با حركت دودى شكل خود خلط را به بيرون از ريه مى رانند، دوباره وظيفه طبيعى خود را در ريه شروع مى كنند و توانايى جابه جايى خلط را به دست مى آورند، ريه را تميز مى كنند و به اين ترتيب عفونت كاهش مى يابد.

10 سال بعد از ترك: نرخ مرگ ناشى از سرطان ريه نسبت به كسانى كه به سيگار كشيدن خود ادامه مى دهند، نصف مى شود. احتمال ابتلا به سرطان دهان، گلو، مرى، مثانه، كليه و لوزالمعده نيز كاهش مى يابد.

15سال بعد از ترك: احتمال بيمارى هاى كرونرى قلب به اندازه يك غيرسيگارى کاهش مي يابد.

نتايج آنى و ظاهرى ترك سيگار

ترك سيگار به شما كمك مى كند تا عوامل زيان آور تنباكو را در ظاهر خود از بين ببريد:
چين و چروك زودرس در پوست، بوى بد دهان ، زردى دندان ها، بيمارى هاى لثه، بوى بد لباس ها، زردى دست ها. پشت پا زدن به عادت استعمال تنباكو مزاياى ديگرى نيز به ارمغان مى آورد كه شما خيلى زود متوجه آن خواهيد شد.تعدادى از اين مزايا در هفته هاى اول به تدريج پديدار مي شود و زندگى شما را روز به روز لذت بخش تر مى كند:

– غذا طعم بهترى پيدا مى كند.

-حس بويايى به حالت طبيعى خود برمى گردد.

-براى فعاليت هاى روزانه مانند بالا رفتن از پله، كارهاى سبك خانه و غيره، نفس كم    نمى آوريد.

اميد دستيابى به سلامت بيشتر يك دليل خوب براى ترك سيگار است، اما دلايل مهم ديگرى نيز وجود دارد. استعمال سيگار هزينه زيادى دارد. خسارت اقتصادى استعمال سيگار حدود 391/3 هزار دلار در سال براى هر سيگارى تخمين زده شده است. آيا واقعاً بدون در نظر گرفتن مشكلات بهداشتى مى خواهيد به آتش زدن پول هايتان ادامه دهيد؟!
هزينه
سيگاري بودن گران است. به دست آوردن مبلغى كه روزانه صرف خريد سيگارتان مى شود، چندان سخت نيست. رقم به دست آمده را ضرب در 365 كنيد!! اين رقم برايتان تعجب آور است. حال اين عدد را ضرب در سال هايى كه سيگار مى كشيد!!! نتيجه به دست آمده شما را مبهوت مى كند. فكر كنيد كه با اين مبلغ چه چيز هايى مى توانستيد بخريد!! اين بدون در نظر گرفتن خسارت هاى وارد شده بر سلامت و ايمنى زندگى و هزينه اى است كه صرف به دست آوردن سلامت از دست رفته شما مى شود.

پذيرش اجتماعى
امروزه سيگار كشيدن از نظر اجتماعى كمتر مورد پذيرش قرار مى گيرد. در عين اين كه امكان اجراى تصميمات مبنى بر عدم استعمال دخانيات در همه جاى كشور وجود ندارد در بسيارى از اماکن عمومى استعمال دخانيات ممنوع است و بسياري از كارفرمايان نيز ترجيح مى دهند افراد غيرسيگارى را استخدام کنند.
مطالعات نشان مى دهد كه كاركنان سيگارى هزينه بيشترى به كارفرمايان تحميل مى كنند. زيرا بيشتر اوقات با حالت بيمار سركار حاضر مى شوند و كاركنانى كه نسبت به غير سيگارى ها بيشتر بيمار مى شوند خرج كارفرما را براى جايگزينى فرد بالا مى برند.

سلامت ديگران
سيگارى ها نه تنها به سلامت خودشان صدمه مى زنند بلكه بهداشت و سلامت اطرافيان را نيز به مخاطره مى اندازند. وجود «دود دست دوم» (دود باقى مانده از سيگار كشيدن فرد سيگارى در محيط به همان مقدار خطرناك است كه کشيدن خود سيگار. مطالعات نشان داده است كه دود دست دوم سالانه موجب مرگ هزاران نفر مبتلا به سرطان ريه و بيماران قلبى در ميان افراد غير سيگارى كه فقط در معرض اين دود قرار گرفته اند، شده است.

بچه هاى مادران سيگارى خصوصاً اگر مادران در دوران باردارى هم سيگار مصرف كنند، در خطر ابتلا به آسم هستند و يا خطر بروز مرگ ناشى از نوعى سندرم؛ سيگاري بودن مادر باردار احتمال تولد نوزاد كم وزن را افزايش مى دهد. نوزادان و كودكانى كه در معرض دود سيگار هستند بيشتر دچار عفونت هاى گوش، سرماخوردگى ، برونشيت و ديگر مشكلات تنفسى مى شوند. همچنين دود سيگار مى تواند موجب سوزش چشم، سردرد، تهوع و سرگيجه شود.

الگوى تربيتى مناسب
تقريباً همه سيگارى ها مى گويند كه نمى خواهند بچه هايشان سيگارى شوند در حالى كه بچه ها از رفتار والدين خود الگو بردارى مى كنند و بچه هايى كه پدر و مادرشان سيگارى هستند بيشتر تمايل به شروع استعمال دخانيات از خود نشان مى دهند. شما مى توانيد يك الگوى خوب براى فرزندانتان باشيد، به شرط اين که همين حالا اقدام به ترك سيگار كنيد.

سيگار نكشيد!
استعمال دخانيات مهمترين عامل مرگ هاي قابل پيشگيري است.

– دود تنباكو و سيگار حاوي بيش از 4000 ماده شيميايي است كه شمار زيادي از آنها مواد محرك يا سمي و سرطان زا هستند.

– دود سيگار بيش از 40 نوع تركيب سرطان زا دارد.

– جزء اعتياد آور سيگار، نيكوتين است كه با اثر بر دستگاه اعصاب مركزي موجب اعتياد مي شود. نيكوتين سيگارو تنباكو به سرعت جذب جريان خون مي شود و ظرف 30 ثانيه به مغز مي رسد و روي سلولهاي عصبي آن اثر مي گذارد.

– برخي گازهاي سمي موجود در دود سيگار عبارتند از : مونوكسيد كربن ، آمونياك ،   دي متيل نيتروزامين ، فرمالدييد ، سيانيد هيد روژن و آكرولئين .

-دود تنباكو و سيگار مانند آزيت ( پنبه نسوز) ، آرسنيك ، بنزن و گاز رادون جزء مواد سرطان زا ي درجه يك طبقه بندي مي شود.

– نيتروزامين ها فعال ترين مواد سرطان زاي موجود در دود سيگار و تنباكوهستند.

–  خطر پيدايش سرطان در سيگاري ها بيشتر از ديگران است و اين افراد حداقل 15 سال زودتر از غير سيگاري ها به سنين در معرض خطر سرطان مي رسند.

– ذرات زيان آور موجود در دود سيگار شامل موادي مانند قطران ، نيكوتين ، بنزن و    بنزو پيرن است.

– دود سيگار براي اطرافيان نيز زيان آور است . 85% دود سيگاري كه دريك اتاق جمع   مي شود، ناشي از سوختن نوك سيگار است و نه دودي كه فرد سيگاري از راههاي     هوايي اش خارج مي كند.

– بيش از 30 درصد مرگهاي ناشي از سرطان مربوط به استعمال دخانيات است .

– علت بيش از 80% مرگهاي ناشي از سرطان ريه، استعمال دخانيات است .

– خطر مرگ ناشي از سرطان ريه با افزايش تعداد سيگارهايي كه فرد در روز مي كشد، زياد مي شود.

– خطر بيماري قلبي و سرطان ريه در افراد غير سيگاري كه در خانه در معرض دود سيگار اطرافيانشان هستند، 25% بيشتراز ديگران است.

– در افرادي كه سالهاي زياد حتي تا زمان ميانسالي سيگار كشيده اند، قطع كامل استعمال دخانيات خطر پيدايش سرطان ريه را به ميزان زيادي كاهش مي دهد.

–  استعمال دخانيات ( به هر شكل ) يك عامل خطر براي سرطانهاي حنجره ، حفره دهان و مري به شمار مي رود.

– بيش از 90% مبتلايان به سرطان حفره دهان از تنباكو به صورت كشيدن ( تدخيني ) يا جويدني استفاده كرده اند. سرطان هاي حفره دهان شامل سرطان هاي لب، زبان ، دهان وگلو است.

– خطر پيدايش سرطان سينه درزنان سيگاري و حتي در زناني كه درمعرض دود سيگاراطرافيان هستند ( درمكانهاي سربسته )، بيش از زناني است كه با دود سيگار تماس ندارند.

– استعمال دخانيات خطر سرطان لوزالمعده را افزايش مي دهد و با ترك دخانيات، درصد اين خطر پس از چند سال مشابه افراد غير سيگاري خواهد شد.

– خطرسرطان خون ( لوسمي ) در سيگاري ها بيشتر از ساير افراد جامعه است .

50درصد سرطان هاي مثانه در مردان و بيش از 30% سرطان هاي مثانه درزنان با استعمال دخانيات ارتباط دارد و سرطان كليه نيزدر افراد سيگاري شايع تر است .

– سيگار عامل مهم ايجاد سرطان هاي ريه ، حفره دهان ، گلو ، حنجره ، مثانه و… است و مبارزه با سيگار مهمترين راهكار پيشگيري از سرطان است.

اگر سيگار مي كشيد ، هر چه زودتر آن را ترك كنيد و اگر سيگاري نيستيد، هرگز طرف آن نرويد زيرا نيكوتين موجود در تنباكو اعتياد آور است .

–  با خوردن سبزيها و ميوه جات تازه و مواد غذايي پر فيبر، خطر بروز سرطان هاي دستگاه گوارش را كاهش دهيد.

–  مصرف زياد نوشابه هاي الكلي همراه با سیگار موجب پيدايش سرطان مي شود .

–  اشكال در بلع به ويژه مواد جامد غذا بايد به طور جدي پيگيري شود.

– در صورت پيدايش برجستگي يا لكه يا خونريزي درحفره دهان يا وجود زخم طول كشيده ، سريعاً به پزشك مراجعه كنيد .

– در صورت همراهي سرفه هاي مزمن با خلط خوني يا گرفتگي صدا سريعاً به پزشك مراجعه نماييد.

– اگر سيگاري هستيد ، در صورت افزايش دفعات سرفه يا پيدايش تغيير صدا سريعاً به پزشك مراجعه كنيد. اين تغييرات ممكن است ناشي از سرطان ريه باشد.

–  كاهش وزن زياد ، بي اشتهايي و تب ها ي مزمن مي توانند نشانه بدخيمي باشند . در صورت وجود اين علائم به پزشك مراجعه نماييد.

–  پيدايش توده هاي بزرگ شونده در هر جاي بدن ممكن است نشانه اي از يك سرطان باشد.

-پيشگيري بسيار بهتر از درمان است.

مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی: مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی روز ‘دخانيات ممنوع’ خود را با اين هشدار برگزار کرده است که صنعت دخانيات با توجه به مقررات سختی که در کشورهای مختلف در مورد کشيدن سيگار و تبليغ در اين باره اجرا شده، توليد محصولات ديگری مانند تنباکوی جويدنی، انفيه (گرد توتون) و قليان را افزايش داده است.
اين سازمان از کشورهای جهان خواسته است تا تدابير فوری برای کنترل بازاريابی اين دست از محصولات تنباکو – که به ويژه جوانان و زنان را هدف قرار داده – و همچنين مصرف آنها اتخاذ کنند.

سازمان بهداشت جهانی در گزارش خود به مناسبت “روز دخانيات ممنوع” می گويد بر خلاف آنچه تبليغ شده است اين محصولات سالم تر از سيگار نيستند.

به مناسبت روز جهانی “دخانيات ممنوع” برنامه های متعددی در کشورهای مختلف برپاست تا در مورد خطرات انواع دخانيات آگاهی بيشتری به مردم به ويژه نوجوانان داده شود. موضوع
ا ا مسال روز جهانی دخانيات ممنوع “مرگ آور در هر شکل و پوشش” است.

نظر سنجی سازمان بهداشت جهانی از هفتصد و پنجاه هزار نوجوان 13 تا 15 سال در کشورهای مختلف همچنين نشان داده که در استعمال انواع دخانيات در ميان اين گروه سنی نگران کننده است.

اين گزارش می گويد که يازده درصد از نوجوانان محصولات تنباکو به غير از سيگار را مصرف می کنند در حالی که 9 درصد سيگار می کشند.

سازمان بهداشت جهانی تبليغات نادرست بازار را که می گويد استعمال شکل های ديگر تنباکو بی خطر است دليل گسترش مصرف اين گونه محصولات می داند.

اين سازمان خواستار مقررات شديدتری در مورد محصولات تنباکو شده است و می گويد که دخانيات در هر شکل آن مرگ آور است.

روزانه حدود 13 هزار و پانصد نفر در دنيا بر اثر بيماريهای مرتبط با مصرف دخانيات جان می بازند.

کنوانسيون دخانيات

کنوانسيون کنترل دخانيات سازمان بهداشت جهانی فوريه سال گذشته ضمانت اجرايی يافت. سازمان بهداشت جهانی اين کنوانسيون را که مدت ده سال در دست بررسی بود به اميد پيشگيری از پنج ميليون مرگ ساليانه ناشی از مصرف دخانيات به اجرا درآورده است.

اين سند اولين معاهده جهانی درباره بهداشت عمومی است و کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی ملزم به اعمال مفاد آن هستند.

کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب کرده اند، اکنون سه سال وقت دارند تا روی بسته های سيگار هشدارهای جدی بهداشتی بچسبانند و پنج سال فرصت دارند تا تبليغات دخانيات را ممنوع کنند. آنها بايد پيروی خود از اين معاهده را بصورت منظم به سازمان بهداشت جهانی گزارش کنند.

اين کشورها می توانند عليه کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب نکرده اند و کشورهای توليد کننده دخانيات که مبارزه شان را تضعيف می کنند، به سازمان بهداشت جهانی شکايت کنند.

سازمان بهداشت جهانی اميدوار است که اين معاهده به ويژه در کشورهای در حال توسعه مفيد باشد، زيرا اين جوانان کشورها هدف تبليغات صنعت دخانيات قرار می گيرند.

آمار نشان می دهد که ۸۴ درصد از ۸/۱ ميليارد مصرف کننده دخانيات جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند که نقش بسزايی در اجرايی کردن اين کنوانسيون داشتند. دوسوم تصويب کنندگان، از کشورهای در حال توسعه هستند.

عبارات ايمنی و عبارات خطر در برچسب‌ گذاری

در روش بر چسب‌گذاري (Labeling) به كدهاي S و R اشاره مي‌شود. مفاهيم اين كدها به قرار ذيل مي‌باشند:

الف : عبارت ايمني (Safety Phrase)

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اين عبارت معمولا با كد S بر روي برچسب ديده مي‌شود. به عنوان مثال كد اسيد سولفوريک S: 2-26-36 مي‌باشد. يعني اين ماده بايد دور از دسترس اطفال نگهداري شود – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را با آب شستشو داده و به پزشک مراجعه نماييد – در طول کار از لباس محافظ مناسب استفاده شود.

ب: عبارت خطر (Risk Phrase)

اين عبارت معمولا با كد R برروي برچسب ديده مي‌شود. به عنوان مثال كد اسيد سولفوريک R-35 مي‌باشد. يعني اين ماده سوختگي‌هاي خورنده شديد ايجاد مي‌نمايد.

در رابطه با عبارات ايمني كدهاي S1 الي S62 به صورت ذيل تعريف مي‌شوند:

S1 – در محل امن نگهداري شود.
S2 – دور ازدسترس اطفال نگهداري شود.
S3 – در جاي خنک نگهداري شود.
S4 – دور از محل زندگي نگهداري شود.
S5 – در مايعي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري شود.
S5.1 – آب
S5.2 – نفت
S6 – در گاز بي‌اثر که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري شود.
S6.1 – نيتروژن
S6.2 – آرگون
S6.3 – دي اکسيد کربن
S7 – در ظرف کاملا در بسته نگهداري شود.
S8 – در ظرف کاملا خشک نگهداري شود.
S9 – در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S10 – ندارد.
S11 – از نفوذ هوا جلوگيري شود.
S12 – در ظرف مهر و موم شده نگهداري شود.
S13 – به دور از مواد غذايي، نوشيدني و خوراک دام نگهداري شود.
S14 – به دور از مواد ناسازگار که توسط کارخانه سازنده اعلام شده نگهداري شود.
14.1 – فلزات سنگين، اسيدها، بازها.
14.2 – اکسيدکننده‌ها و اسيدها و فلزات سنگين
14.3 – آهن
14.4 – آب و بازها
14.5 – اسيدها
14.6 – بازها
14.7 – فلزات
14.8 – اکسيدکننده‌ها و اسيدها
14.9 – مواد آلي قابل اشتعال
14.10 – مواد قابل اشتعال، اسيدها
14.11 – مواد قابل اشتعال
S15 – دور از گرما نگهداري شود.
S16 – به دور از منابع جرقه و احتراق نگهداري شود.
S17 – به دور مواد قابل احتراق نگهداري شود.
S18 – درب ظرف با احتياط باز شود.
S19 – ندارد.
S20 – در هنگام استفاده از خوردن و آشاميدن خودداري شود.
S21 – در هنگام استفاده سيگار نکشيد.
S22 – گرد و غبار آن را تنفس نکنيد.
S23 – بخارات آن را تنفس نکنيد.
23.1 – گازهاي آن را تنفس نکنيد.
23.2 – بخارات آن را تنفس نکنيد.
23.3 – اسپري آن را تنفس نکنيد.
23.4 – فيوم‌هاي آن را تنفس نکنيد.
23.5 – بخارات و اسپري آن را تنفس نکنيد.
S24 – از تماس با پوست اجتناب شود.
S25 – از تماس با چشم‌ها اجتناب شود.
S26 – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را سريعا با آب جاري شسته و به پزشک مراجعه کنيد.
S27 – سريعا همه لباس‌ها را عوض کنيد.
S28 – بعد از تماس با پوست محل را سريعا با کف صابون فراوان بشوييد.
28.1 – با آب
28.2 – آب و صابون
28.3 – آب و صابون، در صورت امکان پلي‌اتيلن گليکول 400
28.4 – پلي‌اتيلن گليکول 300 و اتانول (2 به 1) و مقداري آب و صابون.
28.5 – پلي‌اتيلن گليکول 400
28.6 – پلي‌اتيلن گليکول 400 با آب فراوان
28.7 – آب و صابون اسيدي
S29 – در فاضلاب تخليه نکنيد.
S30 – هرگز به اين محصول آب اضافه نکنيد.
S31 – دور از موارد قابل انفجار نگهداري شود.
S32 – ندارد.
S33 – نکات ايمني در مورد مواد  و اجسام الکتريسيته‌دار را رعايت نماييد.
S34 – از ايجاد اصطکاک و وارد آمدن ضربه خودداري کنيد.
S35 – مواد زايد و ظروف بايد به روش ايمني دفع شود.
S36 – از لباس محافظ مناسب استفاده کنيد.
S37 – از دستکش مناسب استفاده کنيد.
S38 – اگر تهويه کافي نبود از ماسک تنفس مناسب استفاده کنيد.
S39 – از عينک مناسب استفاده کنيد.
S40 – کف محل کار و اشياي آلوده را با ماده‌اي که توسط کارخانه سازنده توصيه کرده تميز نماييد.
S41 – در صورت آتش‌سوزي يا انفجار از استنشاق فيوم‌ها خودداري شود.
S42 – به هنگام انتشار دود يا اسپري کردن، از تجهيزات تنفسي مناسب استفاده کنيد.
S43 – در صورت بروز حريق از خاموش کننده‌اي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده استفاده کنيد.
43.1 – آب
43.2 – خاموش کننده آب يا پودر
43.3 – خاموش کننده پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
43.4 – دي‌اکسيد کربن، هرگز از آب استفاده نشود.
43.5 – هالون‌ها، هرگز از آب استفاده نشود.
43.6 – ماسه، هرگز از آب استفاده نشود.
43.7 – پودر فلزات، هرگز از آب استفاده نشود.
43.8 – ماسه، دي‌اکسيدکربن يا پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
S44 – در صورت احساس ناراحتي به پزشک مراجعه کنيد (در صورت امکان برچسب را نشان دهيد)
S45 – به هنگام بروز حادثه يا احساس ناراحتي سريعا به پزشک مراجعه کنيد (در صورت امکان برچسب را به پزشک نشان دهيد).
S46 – در صورت خوردن آن سريعا به پزشک مراجعه کنيد – ظرف يا برچسب را به پزشک نشان دهيد.
S47 – در دماي پايين نگهداري شود.
S48 – با توجه به نوع ماده در آب نگهداري شود.
S49 – فقط در ظرف اصلي نگهداري شود.
S50 – اجازه ندهيد با مواد زير مخلوط شود:
50.1 – اسيدها
50.2 – قلياها
50.3 – اسيدهاي قوي، بازهاي قوي، فلزات غير آهني
S51 – فقط در محلي با تهويه خوب استفاده شود.
S52 – توصيه نمي‌شود به مقدار زياد در داخل محيط استفاده شود.
S53 – از تماس با آن اجتناب شود (قبل از استفاده دستورالعمل آن را بگيريد) .
S54 – ندارد.
S55 – ندارد.
S56 – مواد زايد و ظروف خطرناک و ضايعات ويژه آن را در نقطه‌اي جمع کنيد.
S57 – از ظرف مخصوص استفاده کرده و از آلوده کردن محيط اجتناب کنيد.
S58 – ندارد.
S59 – با مراجعه به کارخانه سازنده و تهيه کننده اطلاعات بازيافت را بدست آوريد.
S60 – اين ماده و ظروف آن بايد به عنوان ضايعات خطرناک دفع شوند.
S61 – از رها کردن آن در محيط اجتناب شود (مراجعه به دستورالعمل مخصوص MSDS).
S62 – در صورت خوردن، از استفراغ جلوگيري شود. سريعا به پزشک مراجعه کرده و ظرف يا برچسب را به پزشک نشان دهيد.
كدهاي ترکيبيS
S1/2 = در محل امن (قفل دار) و دور از دسترس اطفال نگهداري مي‌شود.
S3/7/9 = در ظرفي کاملا در بسته در محل خنک و با تهويه خوب نگهداري شود.
S3/9 = در ظرفي کاملا در بسته در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S3/9/14 = در محل خنک با تهويه خوب بدور از مواد زير نگهداري شود:
3/9/14.1 = فلزات سنگين، اسيدها و قلياها
3/9/14.2 = اکسيد کننده، اسيدي، ترکيبات فلزي سنگين
3/9/14.3 = آهن
3/9/14.4 = آب و قلياها
3/9/14.5 = اسيدها
3/9/14.6 = قلياها
3/9/14.7 = فلزات
3/9/14.8 = اکسيدکننده و مواد اسيدي
3/9/14.49 = فقط در ظرف اصلي در محل خنک با تهويه خوب بدور از مواد ذيل نگهداري شود:
3/9/14.1/49 = ترکيبات فلزي سنگين اسيدها و قلياها
3/9/14.2/49 = اکسيد کننده، اسيدها ترکيبات فلزي سنگين
3/9/14.3/49 =  آهن
3/9/14.4/49 = آب و قلياها
3/9/14.5/49 = اسيدها
3/9/14.6/49 = قلياها
3/9/14.7/49 = فلزات
3/9/14.8/49 = اکسيد کننده و اسيد
3/9/49 =در ظرف اصلي در جاي خنک در محلي با تهويه خوب
3/14 = در جاي خنک بدور از مواد ذيل نگهداري شود:
3/14.1 = مواد کاهنده ترکيبات فلزي سنگين، اسيدها و قلياها
3/14.2 = اکسيدکننده ، مواد اسيدي ترکيبات فلزي سنگين
3/14.3 = آهن
3/14.4 = آب و قلياها
3/14.5 = اسيدها
3/14.6 = قلياها
3/14.7 = فلزات
3/14.8 = اکسيدکننده و مواد اسيدي
S7/8 = در ظرف کاملا در بسته و خنک نگهداري شود.
S7/9 = در ظرف کاملا در بسته در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S20/21 = در موقع کار و استفاده، از خوردن آشاميدن و سيگار کشيدن خودداري کنيد.
S24/25 =  از تماس با پوست و چشم‌ها اجتناب شود.
S36/37 = از دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S36/37/39 = از لباس، دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S36/39 = از لباس و عينک مناسب استفاده کنيد.
S37/39 = از دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S47/49 = فقط در ظرف اصلي و در دمايي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري ‌شود.

در رابطه با عبارات خطر كدهاي R1 الي R68 به صورت ذيل تعريف مي‌شوند:
R1 – در حالت خشک قابل انفجار است.
R2 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و يا ديگر منابع جرقه، خطر انفجار وجود دارد.
R3 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و يا ديگر منابع جرقه، خطر انفجار زياد است.
R4 – شکل ترکيبات فلزي بسيار حساس و قابل انفجار است.
R5 – گرما ممکن است باعث انفجار شود.
R6 – در صورت وجود يا عدم وجود هوا، قابل انفجار است.
R7 –  ممکن است آتش بگيرد.
R8 – در صورت تماس با مواد قابل احتراق ممکن است آتش بگيرد.
R9 – در صورت ترکيب با مواد قابل احتراق خطر انفجار وجود دارد.
R10 – قابل اشتعال است.
R11 – قابليت اشتعال بالا دارد.
R12 – به شدت مشتعل مي‌شود.
R13 – گاز مايع با اشتعال بالا
R14 – با آب واکنش شديد مي‌دهد.
R15 – در صورت تماس با آب، گازهاي قابل اشتعال زيادي توليد مي‌کند.
R16 – در صورت تماس و اختلاط با مواد اکسيد کننده، خطر انفجار وجود دارد.
R17 – در هوا خود بخود مشتعل مي‌شود.
R18 – در هنگام استفاده و مخلوط هوا و بخار ممکن است مشتعل يا منفجر شود.
R19 – ممکن است پروکسيدهاي قابل انفجار تشکيل دهند.
R20 – براي تنفس مضر است.
R21 – در تماس با پوست، مضر است.
R22 – اگر خورده شود، مضر است.
R23 – براي تنفس سمي است.
R24 – در تماس با پوست، سمي است.
R25 – اگر خورده شود، سمي است.
R26 – براي تنفس، خيلي سمي است.
R27 – در تماس با پوست خيلي سمي است.
R28 – اگر خورده شود خيلي سمي است.
R29 – در تماس با آب گاز سمي توليد مي‌کند (آزاد مي‌کند).
R30 – هنگام استفاده ممکن است شديدا مشتعل شود.
R31 – در تماس با اسيدها گاز سمي توليد مي‌کند (آزاد مي‌کند).
R32 – در تماس با اسيدها گاز خيلي سمي آزاد مي‌کند.
R33 – خطر اثرات تجمعي وجود دارد.
R34 – باعث سوختگي مي‌شود.
R35 – باعث سوختگي‌هاي شديد مي‌شود.
R36 – باعث تحريک چشم‌ها مي‌شود.
R37 – باعث تحريک سيستم تنفس مي‌شود.
R38 – باعث تحريک پوست مي‌شود.
R39 – خطر خيلي جدي و اثرات غير قابل برگشت وجود دارد.
R40 – اثر سرطان‌زاي محدودي مشاهده شده است.
R41 – خطر آسيب جدي به چشم‌ها وجود دارد.
R42 – در صورت تنفس ممکن است باعث حساسيت شود.
R43 – در صورت تماس با پوست ممکن است باعث حساسيت شود.
R44 – در صورت محبوس شدن گرما خطر انفجار وجود دارد.
R45 – ممکن است باعث سرطان شود.
R46 – ممکن است باعث آسيب توارث ژنتيکي شود.
R47 – ممکن است باعث تولد ناقص شود.
R48 – در تماس طولاني، خطر جدي داشته و باعث آسيب به سلامتي فرد مي‌شود.
R49 – در صورت تنفس ممکن است باعث سرطان شود.
R50 – براي موجودات آبي خيلي سمي است.
R51 – براي موجودات آبي سمي است.
R52 – براي موجودات آبي ضرر دارد.
R53 – در طولاني مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محيط آبي شود.
R54 – براي کليه گياهان سمي است.
R55 – براي کليه جانوران سمي است.
R56 – براي موجودات خاکي سمي است.
R57 – براي زنبور عسل سمي است.
R58 – در تماس طولاني مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محيط شود.
R59 – براي لايه ازون خطرناک است.
R60 – ممکن است به حاصلخيزي خاک آسيب برساند.
R61 – ممکن است باعث آسيب به جنين شود.
R62 – خطر صدمه به حاصلخيزي خاک وجود دارد.
R63 – امکان وارد شدن صدمه به جنين وجود دارد.
R64 – ممکن است باعث صدمه به بچه‌هايي که با شير مادر تغذيه مي‌شوند، گردد.
R65 – اگر خورده شود مضر است؛ ممکن است باعث آسيب ديدگي شود.
R66 – در صورت تکرار تماس ممکن است باعث خشکي و ترک پوست شود.
R67 – بخارات آن ممکن است باعث گيجي و خواب آلودگي شود.
R68 – خطر اثرات غير قابل برگشت ممکن است وجود داشته باشد.

كدهاي ترکيبي R
R14/15 – به شدت با آب واکنش داده و گازهاي قابل اشتعال آزاد مي‌کند.
R45/29 – با آب واکنش داده و گازهاي سمي و قابل اشتعال آزاد مي‌کند.
R20/21 – در صورت تماس با پوست و استنشاق مضر است.
R20/22 – در صورت خوردن و استنشاق مضر است.
R20/21/22 – در صورت خوردن، استنشاق و تماس با پوست مضر است.
R21/22 – در صورت خوردن و تماس با پوست مضر است.
R23/24 – در تماس با پوست و استنشاق، مسموميت ايجاد مي‌کند.
R23/25 – در صورت خوردن و استنشاق مسموميت ايجاد مي‌کند.
R23/24/25 – در صورت استنشاق، خوردن و تماس با پوست مسموميت ايجاد مي‌کند.
R24/25 – در صورت تماس با پوست يا خوردن مسموميت ايجاد مي‌کند.
R26/27 – در صورت استنشاق و تماس با پوست مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R26/28 – در صورت استنشاق و خوردن مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R26/27/28 – در صورت استنشاق، تماس با پوست و خوردن، مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R27-28 – در تماس با پوست و خوردن مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R36/37 – چشم ها و دستگاه تنفسي را تحريک مي‌کند.
R36/38 – باعث تحريک چشم‌ها، و پوست مي‌شود.
R36/37/38 – باعث تحريک چشم‌ها دستگاه تنفسي و پوست مي‌شود.
R37/38 – باعث تحريک دستگاه تنفسي و پوست مي‌شود.
R42/43 – در صورت استنشاق و تماس با پوست ممکن است باعث حساسيت شود.

روح‌الله قاسم زاده، كارشناس بهداشت حرفه‌اي

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »