بسیاری از مبتلایان به آرتروز درد ندارند

بهمن ۱۱, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, سلامت سالمندان, مشروح اخبار

آرتروز یکی از بیماریهای مفصلی است که در میانسالی به آن دچار می‌شود. این بیماری بصورت کند و آهسته پیشرفت می‌کند و انسان را دچار دردهای متناوبی می‌کند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، بسیاری از مبتلایان به آرتروز درد ندارند ولی یک عکسبرداری تصادفی وجود آن را ثابت می‌کند اولین قسمتی که در آرتروز آسیب می‌بیند غضروف مفصل است که ناهموار و فرسوده می‌شود .

بعد از تخریب غضروف استخوانهای مجاور دچار ضایعه می‌گردند مثل سخت شدن استخوان بوجود آمدن حفره‌های خالی در استخوان تیزی نوک استخوان و در آخر سفت شدن مایع مفصلی و کپسول مفصل آرتروز در افراد بین ۲۰ تا ۳۰ ساله هم دیده می‌شود بیم آن می‌رود که نوزادان مبتلا نیز رو به افزایش برود.

آرتروز در همه کشورها و با هرگونه آب و هوائی وجود دارد فقط در نقاط آفتابی و غیرمرطوب شاید کمتر و در نواحی مرطوب و بدون آفتابی کمی بیشتر دیده می‌شود. بدون تردید کسانی که شبکه خون رسانی مفاصل آنها بد کار می‌کند در معرض ابتلا به آرتروز هستند متلا‌‌ً خانم‌هایی که مبتلا به واریس ساق پا هستند در معرض ابتلا به آرتروز زانوها قرار دارند به این جهت است که آرتروز زانو در خانمها بیشتر از مردها دیده می‌شود.

در مورد آفتاب باید گفت که اثر مهمی در پیدایش آرتروز دارد زیرا منع اصلی ویتامین D در چربیهای پوست بدن قرار دارد که با تابش آفتاب تغییر شکل یافته و تبدیل به ویتامین D می‌شود و همچنین ویتامین D است که موجب جذب کلسیم و تثبیت آن در استخوانها می‌شود.

برای اینکه چربیهای پوست به وسیله نور آفتاب تبدیل به ویتامین D بشوند باید نور آفتاب روی پوست بدن بتابد و برای اینکه ویتامین D ساخته شود باید روی پوست چربی وجود داشته باشد بهداشت مدرن که عمومیت یافته بچه‌ها را مجبور می‌سازد همه روزه با صابون شستشو کنند و این عادت پسندیده را سراسر عمر دنبال نمایند در صورتی که اگر این چربیهای گرانبها را از دست بدهیم مسلماً بدن خود را از منابع اصلی ویتامین D محروم ساخته و به بروز التهاب استخوان و غضروف و در نهایت به آرتروز کمک کرده‌ایم .

افرادی که با احتیاط رفتار می‌کنند کمی ‌پیاده راه می‌روند و کمتر عصبانی می‌شوند خیلی دیرتر مبتلا به آرتروز مفصل خواهند شد تا افرادی که فعالیت کمتری دارند و همیشه یک جا ایستاده‌اند.

از آغاز ۴۰ تا ۵۰ سالگی سرعت ترمیم مفاصل شروع به کم شدن می‌کند و اگر این آهستگی زیادتر شده و روز به روز سلولهای مفاصل با تحمل کار زیاد ناتوانتر می‌شوند و این آغاز بیماری آرتروز است.

پس ما باید با انجام – حرکت درمانی – ماساژ ، آب درمانی، حمام با آب دریا، درمان با آفتاب، مصرف نمکهای معدنی هدف از انجام حرکات درمانی ، حفظ و نگهداری، نرمش و سهولت حرکت مفاصل بطوریکه هر چه بیشتر آنها را وادار به حرکت طبیعی خود سازیم.

ـ حفظ و نگهداری حالت عادی

ـ عادی ساختن جریان عمومی خون که موجب تغذیه بهتر مفاصل خواهد شد می‌باشد این حرکات باید بدون فشار و در مواقعی انجام گیرد که درد وجود ندارد زیرا حرکات باید فشار و در مواقعی انجام گیرد که درد وجود ندارد زیرا حرکات ناشیانه و با فشار وضع مفصل را بدتر می‌کند.

ماساژ:

اگر ماساژ بدرستی انجام شود موجب رفع گرفتگی عضلات شده و با سرعت بخشیدن به جریان خون تغذیه مناطق آسیب دیده را آسان ساخته و بتدریج حرکات مفصلی را طبیعی می‌سازد این عمل باید توسط افراد مجرب و ماهر انجام گیرد زیرا ماساژ با فشار زیاد باعث خون مردگی آسیب دیدن بافتها وخیم‌تر کردن انقباضات و بالاخره التهاب بیشتر مریض را فراهم می‌سازد در آرتروز مفصل لگن و زانو ماساژ ضروری نیست ولی در تمام ستون فقرات، شانه، گردن و یا نقاطی که اختلال جریان خون سیاهرگی وجود دارد.

ماساژ نتایج مفیدی در بر دارد.

درمان فیزیوتراپی و پیش‌گیریهای روزانه در آرتروز مفصل ران :

۱ـ پیاده‌روی ـ سرپا ایستادن و ورزشهای سرخود زیان آور است.

۲ ـ پیاده‌روی تا هنگامی مجاز است که درد ظاهر نشده

۳ـ استفاده از عصا فشار بر روی مفاصل را کم می‌کند

۴ـ پیاده‌روی نباید سریع و با قدم‌های بلند انجام گیرد.

۵ـ خانمهای خانه ‌دار برای حمل اشیاء از زنبیل‌های چرخدار استفاده کنند.

۶ـ برای ظرفشویی ، سبزی پاک کردن، صبحانه حتی تلفن از چهار پایه استفاده نشود.

۷ـ حتی‌الامکان از توالت فرنگی یا صندلی‌های مخصوص استفاده شود.

سرطان پستان

سرطان پستان یکی از مهم ترین و شایع ترین بیماری ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسی در این زمینه برای هر زنی اگر چه دچار این بیماری نیز نباشد به دلیل شایع بودن و مهم بودن بیماری، لازم است.  قابل ذکر است که بیشتر توده های پستان سرطانی نیستند و درمان سرطان پستان همیشه به برداشتن پستان منتهی نمی شود و در مراحل اولیه بیماری با درمان های جدید شانس بهبودی واقعی وجود دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان پستان شایع ترین علت مرگ زنان در محدوده سنی ۳۵ تا  ۵۵سالگی را تشکیل میدهد. در هر سال، یک تا دو مورد سرطان پستان در هر  ۱۰۰۰زن به طور جدید تشخیص داده می شود.

نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد. شناخت سیستم لنفاوی پستان از لحاظ تشخیصی و درمانی حائز اهمیت می باشد. تومورهای پستان می توانند از طریق سیستم لنفاوی گسترش یافته و به تمام بدن راه یابند و در حقیقت سیستم لنفاوی راهی برای ارتباط لنف با عروق میباشد. خون رسانی به قسمت های داخلی و مرکزی پستان توسط شاخه های شریانی انجام می شود.پستان دارای سیستم عصب دهی نیز می باشد.

علائم بیماری های پستان

شایع ترین علامت و شکایت های بیماری پستان که یک زن را به مشاوره پزشکی ارجاع می دهد احساس توده در پستان ، ترشح یا خونریزی از نوک پستان و درد پستان می باشد و در صورت مشاهده این علائم و تغییرات باید به پزشک مراجعه نمود اگر چه خیلی از این موارد سرطانی نخواهد بود.

علائم سرطان پستان

علائمی که ممکن است در سرطان پستان ظاهر شوند:
• توده در پستان (شایع ترین علامت)
• تغییردر اندازه یا شکل پستان
• به داخل کشیده شدن یا برگشتن نوک پستان ها
• قرمزی و جوش در اطراف نوک پستان
• خونریزی یا ترشح از نوک پستان
• کشیده شدن پوست پستان
•  تورم و احساس توده در زیر بغل
• ورید های واضح روی پستان
• زخم پوست پستان
• علائم تومورهای ثانوی در جاهای دیگر
• تورم بازو
• درد

علت و عوامل ایجاد سرطان پستان

فاکتورهای خطر:

۱٫ سابقه سرطان پستان در سمت مقابل
۲٫ سابقه خانوادگی سرطان پستان( بستگان درجه یک)
۳٫ نولی پاریته ( نداشتن زایمان)
۴٫ یائسگی بعد از ۵۵ سالگی
۵٫ بالا بودن سن( سن بالاتر از ۳۵ سال)
۶٫ اختلاف جغرافیایی( جهان غرب)
۷٫ اثرات هورمونی
۸٫ سرطانهای دیگر
۹٫ رژیم غذایی ( چربی و گوشت)
۱۰٫ چاقی
۱۱٫ الکل
۱۲٫ بیماری های خوش خیم پستان
۱۳٫ ویروس ها
۱۴٫ تابش اشعه یونیزان
۱۵٫ نوع بافت پستانی
۱۶٫ شخصیت (مضطرب)
۱۷٫ مصرف استروژن (داروهای استروژنی)
۱۸٫ قاعدگی زودرس (شروع قاعدگی زودتر از موعد)
۱۹٫ اولین حاملگی بعد از ۲۵ سالگی

تحقیق در زمینه علل سرطان پستان مهم می باشد زیرا با یافتن آنها  هم درمان و هم پیشگیری ممکن می گردد که منجر به شناسایی زنان در معرض خطر و استراتژی های پیشگیری و غربال گری برای کشف زودرس بیماری می گردد و نتایج بدست آمده، قادر است تغییر در فاکتورهای محیطی که مسئول ایجاد بیماری شناخته شده اند بدهد و تحولی در نوع زندگی زنان ایجاد شود که کاهش خطر ابتلا به بیماری را در آنان باعث میشود.
پیشگیری

به استفاده از معیارهایی که بتوان  عوامل خطر شناخته شده در توسعه و پیشرفت یک بیماری را تغییر داد پیشگیری اولیه اطلاق می گردد. یک شیوه برتر, سعی در پیشگیری از ایجاد بیماری است که پیشگیری ثانویه نامیده می شود. پیشگیری ثانویه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربال گری پستان به منظور کشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بیماری و مرگ را کاهش دهد.

غربال گری (بیماریابی)

غربال گری به این معنی است که در جمعیت زنان سالم، حتی قبل از آن که هر نوع علائمی در پستان تظاهر کند بتوان با انجام آزمایشات و معاینه، تغییرات غیر طبیعی را کشف نمود و تصمیمات لازم را جهت درمان بکار گرفت. روش های غربال گری عبارتند از:

۱٫ مامو گرافی سالانه در زنان  ۴۰ساله و مسن تر
۲٫ معاینه پستان ها توسط زنان به صورت ماهیانه از سن ۲۰ سالگی( بهترین زمان معاینه پس از قاعدگی و پیش از تخمک گذاری است یعنی بین پاک شدن از خونریزی تا ۱۴ روز مانده به قاعدگی بعد)
۳٫ معاینه بالینی پستان توسط پزشک در زنان۲۰ تا۴۰ ساله، هر سه سال و در زنان مسن تر از۴۰ سال، هرسال

درمان – سرطان پستان

انواع روش های درمان:

درمان های متفاوتی برای سرطان پستان وجود دارد:

۱٫ جراحی
۲٫ پرتودرمانی
۳٫ درمان کمکی( هورمون درمانی- شیمی درمانی)
۴٫ تخریب تخمدان

۱- جراحی:

جراحی محافظتی پستان:

درمان قطعی پس از صحبت کردن بیمار با پزشک و در نظرگرفتن یک سری از عوامل مثل اندازه توده نسبت به اندازه پستان، محل تومور، مرحله ودرجه تومور و تمایل بیمار در پذیرفتن درمان های اضافی به همراه جراحی مشخص می گردد. اغلب تومورهای کوچک که طی برداشتن قسمتی از بافت پستان خارج می شوند اثر قابل توجهی روی ظاهر پستان نمی گذارند و جای برش پوستی بر پوست، جزئی خواهد بود اما در مورد تومورهای بزرگ بخصوص اگر یک قسمت کامل پستان برداشته شود ممکن است از دست دادن واضح بافت پستان، نمایان شود.

برداشتن پستان (ماستکتومی):

• ماستکتومی به خارج کردن کامل بافت پستان که در بر گیرنده پوست روی پستان همراه با نوک پستان و آرئول (هاله اطراف پستان) نیز می باشد، اطلاق می گردد.
• تنها در ماستکتومی زیر پوستی می با شد که پوست پستان بدون عیب و به صورت دست نخورده روی پستان در حالی که با فت پستان خارج می شود، می ماند.
• ماستکتومی ساده یا کامل: این عمل شامل بردا شتن تمام نسج پستان که به طرف زیر بازو کشیده می شود و نوک پستان و هاله و پوست اطرا ف آن می باشد.
• ماستکتومی نسبتاْ وسیع : علاوه بر بافت های پستان که در جریان ماستکتومی ساده برداشته می شوند یکی از عضلات جدار قفسه سینه و قسمت های کوچک و بزرگ عضلات، برداشته میشوند.
• ماستکتومی کاملاْ وسیع :علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع، غدد لنفاوی نیز برداشته می شود.

برداشتن غدد لنفاوی :

در حا ل حاضر عقیده بر این است که درگیری غدد لنفاوی ( یعنی در نمونه برداری از غده‌ ‌،سلول سرطانی مشاهده شود) علامتی برگسترش بیماری در بدن می باشد. برداشتن جراحی ممکن است که برای بهبود علائم و تسکین آن مفید باشد اما الزاما اثری درجهت افزایش بهبودی و درمان ندارد.

۲٫ اشعه درمانی(پرتودرمانی) :

پرتودرمانی یا درمان تشعشی اغلب پس ا زجراحی برای سرطا ن  پستا ن جهت از بین بردن موضعی سلول ها ی سرطانی بکا ر می رود که طی آن اشعه به ناحیه ای از پستان تابیده می شود و باعث کاهش خطر عود می شود.

۳- درمان کمکی :

هدف  از این درمان انهدا م سلول های سرطانی است  که از پستان خارج و در نقا ط دیگر بدن انتشار یافته اند و هدف از درمان کاهش خطر رشد ثانویه در سایر نقاط بدن می باشد که به دو روش صورت می گیرد:

• هورمون درمانی
• شیمی در ما نی

شیمی درمانی:  از داروهای ضد سرطان شیمیایی به منظور پیدا کردن و از بین بردن سلول های سرطانی در سرتاسر بدن استفاده می شود. این داروها اغلب پس از جراحی سرطان پستان در افراد پرخطر بکار می رود. قبل و بعد از تشخیص تومور، در این افراد احتمال انتشار سلول های سرطانی به  خارج از پستان موجود است. درمان بیشتر در زنان قبل از یائسگی به کار می رود بخصوص کسانی که تومور مهاجم و یا غدد گرفتار در زیر بغل دارند.

۴- تخریب تخمدا ن ها :

تخریب تخمدان ها باعث افزایش  بقای عمر در ۳۰%  موارد  و کاهش عود بیماری در ۳۵% موارد می شود.

روش های درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتیک)

مواردی که هورمون درمانی به کارمی رود :

۱٫ بیماری های همراه با گیرنده مثبت استروژن
۲٫ متاستاز به غده لنفاوی ، پوست ، استخوان
۳٫ بیش از ۲ سال از پایان درمان کمکی گذشته باشد

مواردی که شیمی درمانی به کار می رود:

۱٫ بیماری همراه باگیرنده استروژن منفی
۲٫ گرفتاری های ریه و کبد
۳٫ کمتر از ۲سال از پایان درمان کمکی گذشته باشد
۴٫ پیشرفت بیماری بعد از مصرف داروهای رده اول و دوم شیمی درمانی

انهدام تخمدان در زنان قبل از یائسگی با تاموکسیفن و با داروهای دیگر شیمی درمانی انجام می شود.

عوارض جانبی روش های درمان

عوارض جانبی جراحی ها ی سرطان پستان :

معمولا” متعاقب جراح‍ی مشکلات و عوارضی در اطراف نا حیه برش جراحی شا مل کوفتگی، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سریع محل عمل مشاهده می شود. اگر بیمار حوالی زمان جراحی تحت  شیمی درمانی قرار بگیرد معمولا عفونت زخم تا چندین هفته به طول می کشد .

در تمام اشکال ماستکتومی، درجاتی از ضعف حرکات شانه وجود دارد که پس از عمل جرا حی با ورزش بهبود می یابد.

تورم بازو در اثر تجمع مایع لنف، بدنبال برداشتن یا ضایعه غدد و عروق لنفاوی باعث درد زیادی می شود که نیاز به درمان دارد (این موارد کمتر شا یع هستند). گاهی اوقات اختلالاتی در اعصاب عضله زیر بازو در جریان جراحی وسیع ایجاد می شود که منجر به عدم تعادل و پرش شانه می شود. ( این موارد نادر است) .

عوارض جانبی پرتودرمانی:

۱٫ نیاز به مراجعا ت منظم و مکرر به بیمارستان خسارتی برا ی بیمار محسوب می شود و ناراحتی که متعاقب این روند حاصل می شود، منجر به خستگی مفرط بیمار می گردد.
۲٫ احساس بیماری و حالت  تهوع
۳٫ حساسیت پوستی
۴٫ تیرگی پوست و خارش و سوزش
۵٫ سرفه ها ی خشک و تنگی نفس

پیشگیری از این عارضه: اغلب ایده خوبیست که برای این  بیماران پس از برگشت از بیمارستان استراحتی ترتیب داده شود تا حتی الامکان از حالت دستپاچگی و خستگی آنها مما نعت به عمل آید .

اثرات جانبی شیمی درمانی :

ممکن است بعضی از داروها به سلول های سالم بدن نیز صدمه بزنند. پس باید، پس از هر دوره درمان فرصتی جهت بازگشت به حالت طبیعی به شخص داده شود که معمولا این زمان در نظر گرفته می شود. یک آزمایش خون قبل از هر دوره درمان جهت کنترل سطوح سلول های سفید خون انجام می شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعیین شود و تحت تاثیر آن قرار نگرفته باشد.
عوارض جانبی دیگر:

خستگی، تهوع، ریزش موی سر، زخم های دهانی، بی اشتهایی، اسهال و یا ترکیبی از این ها، توقف قاعدگی، نازایی

پیشگیری از این عوارض : شستشوی دهان ،مصرف ضد استفراغ ،مصرف کلاه گیس .درمان شیمی درمانی باعث  ۲۸% کاهش عود  و ۱۶% کاهش  میزان مرگ سالیانه می شود.

تهیه وتنظیم: مهری گلچین

سوپروایزر آموزشی

مرکز تحقیقات هماتولو‍ژی انکولوژی دانشگاه علوم پزشکی تبریز

منبع :

http.//crc.tums.ac.ir/fa/pamphlet.

رابطه سیگار و بیماریها

طبق تحقیقات سازمان جهانی بهداشت در هر ‌٨ ثانیه یک نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات جان خود را از دست می‌دهد.  نتایج تحقیقات حاکی از آن است چنانچه افراد در سنین نوجوانی شروع به کشیدن سیگار کنند (بیش از ‌٧٠ درصد موارد سیگاری شدن در این مرحله اتفاق می‌افتد) و مدت ‌٢٠ سال یا بیشتر به این عمل ادامه بدهند بین ‌٢٠ تا ‌٢۵ سال زودتر از افرادی که به هیچ‌وجه در زندگی سیگار نکشیده‌اند، خواهند مرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تنها سرطان ریه یا بیماریهای قلبی پیامدهای استعمال دخانیات نیست بلکه مجموعه‌ای از مسایل و مشکلات بهداشتی در ارتباط با مصرف مواد دخانی وجود دارد که می‌تواند به لحاظ شرایط جسمانی و مقاومت ایمنی در افراد سیگاری بروز می‌کند، که برخی از آنها عبارتند از:

‌١- از دست دادن موها

با تضعیف سیستم ایمنی افراد سیگاری در اثر مصرف مواد دخانی، بدن این افراد مستعد ابتلا به انواع بیماریها از جمله «لوپوس اریتماتوز» می‌شود که این بیماری می‌تواند عامل از دست دادن موها، ایجاد زخم‌ در دهان، جوش‌های پوست روی صورت، سر و دست‌ها شود.

‌٢ – آب مروارید (کاتاراکت(

افراد سیگاری ‌۴٠ درصد بیش از افراد دیگر در معرض ابتلا به آب مروارید، کدر شدن عدسی چشم و ممانعت از عبور نور و در نهایت نابینایی هستند.

‌٣ – چین و چروک

استعمال دخانیات باعث از بین بردن پروتئین‌های انعطاف دهنده پوست می‌شود؛ همچنین باعث تحلیل بردن ویتامین A و محدود کردن جریان خون در عروق پوست می‌گردد.
پوست افراد سیگاری خشک و دارای خطوط و چین خوردگی‌های ریزی در اطراف لبها و چشمهاست.

‌۴ – ضایعات شنوایی

افراد سیگاری ‌٣ برابر بیش از افراد غیر سیگاری به عفونت گوش میانی دچار می‌شوند.

‌۵ – سرطان پوست

افراد سیگاری ‌٢ برابر بیشتر از افراد غیر سیگاری در معرض خطر ابتلا به نوعی سرطان پوست (پوسته پوسته شدن، برجستگی روی پوست) قرار دارند

‌۶ – فساد دندانها

افراد سیگاری ‌۵/١ مرتبه بیشتر از افراد غیر سیگاری در معرض خطر از دست دادن زودرس دندانها هستند.

‌٧ – پوکی استخوان

منواکسید کربن یکی از اصلی‌ترین گازهای سمی در خروجی اگزوز اتومبیل و دود سیگار است، میل ترکیبی این گاز با خون بسیار بالاتر از اکسیژن است. این گاز باعث کاهش قدرت عمل اکسیژن در خون افراد سیگاری حرفه‌ای تا ‌١۵ درصد می‌شود.

استخوان‌های افراد سیگاری تراکم خود را از دست داده و به راحتی شکسته می‌شود همینطور زمان التیام یافتن و جوش خوردن آنها پس از شکستگی تا ‌٨٠ درصد افزایش پیدا می‌کند.

٨ – بیماریهای قلبی

بیماریهای قلبی ـ عروقی ناشی از استعمال دخانیات بیش از ‌۶٠٠ هزار نفر را در سال در کشورهای توسعه یافته از بین می‌رود استعمال دخانیات باعث افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، افزایش خطر ابتلا به فشار خون بالا و گرفتگی عروق و نهایتا ایجاد حمله قلبی و سکته می‌شود.

‌٩ – زخم معده

استعمال دخانیات مقاومت معده را در برابر باکتریها پایین می‌آورد؛ همچنین باعث تضعیف معده در خنثی سازی اسید معده و مقاومت در برابر آن بعد از غذا خوردن و بر جای ماندن باقیمانده اسید در معده و در نتیجه تخریب دیواره آن می‌شود.
زخم معده افراد سیگاری به سختی درمان می‌شود و احتمالی بهبودی آن تا زمانی که فرد سیگاری است اکثرا اندک می باشد.

‌١٠- تغییر رنگ انگشتان

قطران موجود در دود سیگار در اثر استعمال مستمر دخانیات روی انگشتان و ناخنها جمع شده و باعث تغییر رنگ آنها به قهوه‌ای مایل به زرد می‌شود.

‌١١ – سرطان رحم و سقط جنین

استعمال دخانیات در دوران بارداری می‌تواند باعث افزایش خطر زایمان نوزاد با وزن کم و بروز مسایل بهداشتی در آینده شود. سقط جنین در مادران سیگاری ‌٢ تا ‌٣ برابر بیشتر است

‌١٢ – تغییر شکل دادن سلولهای جنسی در مردان

استعمال دخانیات باعث کاهش تعداد اسپرم و کاهش جریان خون در آلت تناسلی مردان و ناتوانی جنسی در این افراد می‌شود. ناباروری جنسی در مردان سیگاری نیز متداول‌تر از افراد غیر سیگاری است.

‌١٣ – سرطان

بیش از ‌۴٠ عنصر سرطانزا در دود سیگار وجود دارد احتمال سرطان ریه ‌٢٢ مرتبه بیشتر از افراد غیر سیگاری است.

طبق تحقیقات بی شماری که انجام شده است در صورت ادامه استعمال دخانیات توسط افراد سیگاری، احتمال مبتلا شدن آنها به انواع سرطان‌های دیگر از قبیل زبان، دهان، غدد، بزاق و حلق (‌۶ تا ‌٢٧ برابر)، سرطان بینی (‌٢ مرتبه بیشتر)، گلو (‌١٢ مرتبه)، مری (‌٨ تا ‌١٠ برابر)، حنجره (‌١٠ تا ‌١٨ برابر)، معده ٢ تا ‌٣ برابر)، کلیه (‌۵ برابر)، آلت تناسلی مرد (‌٢ تا ‌٣ برابر)، لوزالمعده٢ تا ‌۵ برابر) مقعد (‌۵ تا ‌۶ برابر) وجود دارد

سیگار و مضرات آن و روش های ترک آن

شما را به جان مادرتان، به این ۲۲ دلیل سیگار نکشید!

افراد سیگاری نه تنها سـلامـتـی خـود را در مـعـرض انــواع بیماری های خطرناک قرار می‌ دهـنـد، بـلـکه بـاعث رنجش و آزرده خاطر شدن اطرافیانشان می گردند. متأسفانه امـروزه برخی افراد سیـگار کـشـیـدن را نشانـه بلـوغ و یـا حتی «کلاس» خود محسوب می کنند و با پـک زدن هـای آنچنانی سعی در خودنمایی و فخرفروشی دارند.

عوارض و صدمات ناشی از استعمال سیگار تقریـبـاً بـرای همگی ما آشکار و معلوم است امـا در ایـن بـخـش بـه ۲۲ دلیل مهم برای ترک سیگار اشاره می کنیم:

۱- ظاهر آراسته تر با حذف لکه های روی انگشتان و دندانهایتان.

۲- حذف بوی بد دهان ناشی از کشیدن سیگار و تنفس راحت تر.

۳-حذف بوی سیگار از لباس، مو، و بـدنـتـان و تـمـام وسـایـلـی که با آنها سروکار دارید.
۴- پیشگیری از پیدایش چین و چروک زودرس در پوست صورتتان.

۵- حذف مشکلات تنفسی از قبیل: خس خس حین تنفس، سرفه ، برونشیت مزمن، و از همه مهمتر سرطان ریه.

۶- بازیافت دوباره حس بویایی و چـشایی کـه بـر اثر استعمال سیگار از حساسیتشان کاسته شده است. دوباره طعم واقعی غذایتان را احساس خواهید کرد.

۷- احساس سرزندگی و شادابی دوباره در زندگی، افزایش قوای جسمانی.

۸- خواب بهتر و راحت تر.

۹- کاهش خطرات بیماری های قلبی ، نـفـخ، فـشـارخـون بـال ا، تـپـش قـلـب، زخـم مـعده ، برگشت اسید معده، سرطان دهان و تعداد بیشماری از سرطان های گوناگون .

۱۰-  کاهش بیش از ۵۰ بیماری و عارضه های گوناگون.

۱۱-  دوباره کنترل رفتار خود را به دست خواهید آورید و با رهایی از زنـدان اعـتـیـاد بـار دیگر حس آزادی را باز پس خواهید گرفت.

۱۲- کاهش خطر آسیب رسیدن به نوزاد در زنان باردار.

۱۳- افزایش طول عمر (افرادی که به طور مستمر سیگار می کشند به طور متوسط ۱۶ سال از عمر خود را از دست می دهند)

۱۴- فراهم آوردن یک محیط سالم و سلامت برای کودکان وتمام افرادی که با آنان زندگی می کنید.

۱۵- الگوی مناسبی برای فرزندانتان خواهید بود .

۱۶- حذف هـزیـنـه هـای خرید سیگار که قابل توجه بوده و می توان آن را صرف امور بهتری کرد.

۱۷- رهایی از صدها ماده سمی و سرطان زای موجود در سیگار.

۱۸- تردد و مسافرت به وسیله قطار، هواپیما و اتوبـوس بـرای شـما و دیـگر افراد سهل تر و دلپذیرتر خواهد شد.

۱۹-  دیگر در محل کارتان مجبور نیستید برای سیگار کشیدن از اتاق خارج شوید!

۲۰-  بـا تـرک ایـن عـادت نـادرسـت اعـتـمـاد بـه نـفس خود را افزایش دهید و به اراده خودتان ببالید.

۲۱- از دنبال جا سیگاری گشتن خلاصی می یابید.

۲۲-  از آن مهمتر دیگر نیازی به مطالعه دوباره این مقاله نخواهید داشت!

لذت ترک سیگار

فواید زود هنگام و تدریجى ترک سیگار

۲۰ دقیقه بعد از استعمال آخرین سیگار، فشارخون شما پایین مى آید و به سطح معمولى مى رسد. درجه حرارت دست ها و پاهاى شما افزایش می یابد و به حد طبیعى مى رسد.

۸ ساعت بعد از ترک:   منواکسید کربن در خون شما پایین آمده و به حد مطلوب مى رسد.

۲۴ ساعت بعد از ترک: احتمال حمله قلبى در بدن شما کاهش مى یابد.

دو هفته تا سه ماه بعد از ترک: گردش خون شما پیشرفت مى کند و عملکرد ریه نیز تا ۳۰ درصد افزایش مى یابد.

یک تا ۹ ماه بعد از ترک: سرفه ، ترشحات و گرفتگى سینوس ، خستگى و کوفتگى و میزان کم آوردن نفس کاهش مى یابد. موهاى ریزى که با حرکت دودى شکل خود خلط را به بیرون از ریه مى رانند، دوباره وظیفه طبیعى خود را در ریه شروع مى کنند و توانایى جابه جایى خلط را به دست مى آورند، ریه را تمیز مى کنند و به این ترتیب عفونت کاهش مى یابد.

۱۰ سال بعد از ترک: نرخ مرگ ناشى از سرطان ریه نسبت به کسانى که به سیگار کشیدن خود ادامه مى دهند، نصف مى شود. احتمال ابتلا به سرطان دهان، گلو، مرى، مثانه، کلیه و لوزالمعده نیز کاهش مى یابد.

۱۵سال بعد از ترک: احتمال بیمارى هاى کرونرى قلب به اندازه یک غیرسیگارى کاهش می یابد.

نتایج آنى و ظاهرى ترک سیگار

ترک سیگار به شما کمک مى کند تا عوامل زیان آور تنباکو را در ظاهر خود از بین ببرید:
چین و چروک زودرس در پوست، بوى بد دهان ، زردى دندان ها، بیمارى هاى لثه، بوى بد لباس ها، زردى دست ها. پشت پا زدن به عادت استعمال تنباکو مزایاى دیگرى نیز به ارمغان مى آورد که شما خیلى زود متوجه آن خواهید شد.تعدادى از این مزایا در هفته هاى اول به تدریج پدیدار می شود و زندگى شما را روز به روز لذت بخش تر مى کند:

– غذا طعم بهترى پیدا مى کند.

-حس بویایى به حالت طبیعى خود برمى گردد.

-براى فعالیت هاى روزانه مانند بالا رفتن از پله، کارهاى سبک خانه و غیره، نفس کم    نمى آورید.

امید دستیابى به سلامت بیشتر یک دلیل خوب براى ترک سیگار است، اما دلایل مهم دیگرى نیز وجود دارد. استعمال سیگار هزینه زیادى دارد. خسارت اقتصادى استعمال سیگار حدود ۳۹۱/۳ هزار دلار در سال براى هر سیگارى تخمین زده شده است. آیا واقعاً بدون در نظر گرفتن مشکلات بهداشتى مى خواهید به آتش زدن پول هایتان ادامه دهید؟!
هزینه
سیگاری بودن گران است. به دست آوردن مبلغى که روزانه صرف خرید سیگارتان مى شود، چندان سخت نیست. رقم به دست آمده را ضرب در ۳۶۵ کنید!! این رقم برایتان تعجب آور است. حال این عدد را ضرب در سال هایى که سیگار مى کشید!!! نتیجه به دست آمده شما را مبهوت مى کند. فکر کنید که با این مبلغ چه چیز هایى مى توانستید بخرید!! این بدون در نظر گرفتن خسارت هاى وارد شده بر سلامت و ایمنى زندگى و هزینه اى است که صرف به دست آوردن سلامت از دست رفته شما مى شود.

پذیرش اجتماعى
امروزه سیگار کشیدن از نظر اجتماعى کمتر مورد پذیرش قرار مى گیرد. در عین این که امکان اجراى تصمیمات مبنى بر عدم استعمال دخانیات در همه جاى کشور وجود ندارد در بسیارى از اماکن عمومى استعمال دخانیات ممنوع است و بسیاری از کارفرمایان نیز ترجیح مى دهند افراد غیرسیگارى را استخدام کنند.
مطالعات نشان مى دهد که کارکنان سیگارى هزینه بیشترى به کارفرمایان تحمیل مى کنند. زیرا بیشتر اوقات با حالت بیمار سرکار حاضر مى شوند و کارکنانى که نسبت به غیر سیگارى ها بیشتر بیمار مى شوند خرج کارفرما را براى جایگزینى فرد بالا مى برند.

سلامت دیگران
سیگارى ها نه تنها به سلامت خودشان صدمه مى زنند بلکه بهداشت و سلامت اطرافیان را نیز به مخاطره مى اندازند. وجود «دود دست دوم» (دود باقى مانده از سیگار کشیدن فرد سیگارى در محیط به همان مقدار خطرناک است که کشیدن خود سیگار. مطالعات نشان داده است که دود دست دوم سالانه موجب مرگ هزاران نفر مبتلا به سرطان ریه و بیماران قلبى در میان افراد غیر سیگارى که فقط در معرض این دود قرار گرفته اند، شده است.

بچه هاى مادران سیگارى خصوصاً اگر مادران در دوران باردارى هم سیگار مصرف کنند، در خطر ابتلا به آسم هستند و یا خطر بروز مرگ ناشى از نوعى سندرم؛ سیگاری بودن مادر باردار احتمال تولد نوزاد کم وزن را افزایش مى دهد. نوزادان و کودکانى که در معرض دود سیگار هستند بیشتر دچار عفونت هاى گوش، سرماخوردگى ، برونشیت و دیگر مشکلات تنفسى مى شوند. همچنین دود سیگار مى تواند موجب سوزش چشم، سردرد، تهوع و سرگیجه شود.

الگوى تربیتى مناسب
تقریباً همه سیگارى ها مى گویند که نمى خواهند بچه هایشان سیگارى شوند در حالى که بچه ها از رفتار والدین خود الگو بردارى مى کنند و بچه هایى که پدر و مادرشان سیگارى هستند بیشتر تمایل به شروع استعمال دخانیات از خود نشان مى دهند. شما مى توانید یک الگوى خوب براى فرزندانتان باشید، به شرط این که همین حالا اقدام به ترک سیگار کنید.

سیگار نکشید!
استعمال دخانیات مهمترین عامل مرگ های قابل پیشگیری است.

– دود تنباکو و سیگار حاوی بیش از ۴۰۰۰ ماده شیمیایی است که شمار زیادی از آنها مواد محرک یا سمی و سرطان زا هستند.

– دود سیگار بیش از ۴۰ نوع ترکیب سرطان زا دارد.

– جزء اعتیاد آور سیگار، نیکوتین است که با اثر بر دستگاه اعصاب مرکزی موجب اعتیاد می شود. نیکوتین سیگارو تنباکو به سرعت جذب جریان خون می شود و ظرف ۳۰ ثانیه به مغز می رسد و روی سلولهای عصبی آن اثر می گذارد.

– برخی گازهای سمی موجود در دود سیگار عبارتند از : مونوکسید کربن ، آمونیاک ،   دی متیل نیتروزامین ، فرمالدیید ، سیانید هید روژن و آکرولئین .

-دود تنباکو و سیگار مانند آزیت ( پنبه نسوز) ، آرسنیک ، بنزن و گاز رادون جزء مواد سرطان زا ی درجه یک طبقه بندی می شود.

– نیتروزامین ها فعال ترین مواد سرطان زای موجود در دود سیگار و تنباکوهستند.

–  خطر پیدایش سرطان در سیگاری ها بیشتر از دیگران است و این افراد حداقل ۱۵ سال زودتر از غیر سیگاری ها به سنین در معرض خطر سرطان می رسند.

– ذرات زیان آور موجود در دود سیگار شامل موادی مانند قطران ، نیکوتین ، بنزن و    بنزو پیرن است.

– دود سیگار برای اطرافیان نیز زیان آور است . ۸۵% دود سیگاری که دریک اتاق جمع   می شود، ناشی از سوختن نوک سیگار است و نه دودی که فرد سیگاری از راههای     هوایی اش خارج می کند.

– بیش از ۳۰ درصد مرگهای ناشی از سرطان مربوط به استعمال دخانیات است .

– علت بیش از ۸۰% مرگهای ناشی از سرطان ریه، استعمال دخانیات است .

– خطر مرگ ناشی از سرطان ریه با افزایش تعداد سیگارهایی که فرد در روز می کشد، زیاد می شود.

– خطر بیماری قلبی و سرطان ریه در افراد غیر سیگاری که در خانه در معرض دود سیگار اطرافیانشان هستند، ۲۵% بیشتراز دیگران است.

– در افرادی که سالهای زیاد حتی تا زمان میانسالی سیگار کشیده اند، قطع کامل استعمال دخانیات خطر پیدایش سرطان ریه را به میزان زیادی کاهش می دهد.

–  استعمال دخانیات ( به هر شکل ) یک عامل خطر برای سرطانهای حنجره ، حفره دهان و مری به شمار می رود.

– بیش از ۹۰% مبتلایان به سرطان حفره دهان از تنباکو به صورت کشیدن ( تدخینی ) یا جویدنی استفاده کرده اند. سرطان های حفره دهان شامل سرطان های لب، زبان ، دهان وگلو است.

– خطر پیدایش سرطان سینه درزنان سیگاری و حتی در زنانی که درمعرض دود سیگاراطرافیان هستند ( درمکانهای سربسته )، بیش از زنانی است که با دود سیگار تماس ندارند.

– استعمال دخانیات خطر سرطان لوزالمعده را افزایش می دهد و با ترک دخانیات، درصد این خطر پس از چند سال مشابه افراد غیر سیگاری خواهد شد.

– خطرسرطان خون ( لوسمی ) در سیگاری ها بیشتر از سایر افراد جامعه است .

۵۰درصد سرطان های مثانه در مردان و بیش از ۳۰% سرطان های مثانه درزنان با استعمال دخانیات ارتباط دارد و سرطان کلیه نیزدر افراد سیگاری شایع تر است .

– سیگار عامل مهم ایجاد سرطان های ریه ، حفره دهان ، گلو ، حنجره ، مثانه و… است و مبارزه با سیگار مهمترین راهکار پیشگیری از سرطان است.

اگر سیگار می کشید ، هر چه زودتر آن را ترک کنید و اگر سیگاری نیستید، هرگز طرف آن نروید زیرا نیکوتین موجود در تنباکو اعتیاد آور است .

–  با خوردن سبزیها و میوه جات تازه و مواد غذایی پر فیبر، خطر بروز سرطان های دستگاه گوارش را کاهش دهید.

–  مصرف زیاد نوشابه های الکلی همراه با سیگار موجب پیدایش سرطان می شود .

–  اشکال در بلع به ویژه مواد جامد غذا باید به طور جدی پیگیری شود.

– در صورت پیدایش برجستگی یا لکه یا خونریزی درحفره دهان یا وجود زخم طول کشیده ، سریعاً به پزشک مراجعه کنید .

– در صورت همراهی سرفه های مزمن با خلط خونی یا گرفتگی صدا سریعاً به پزشک مراجعه نمایید.

– اگر سیگاری هستید ، در صورت افزایش دفعات سرفه یا پیدایش تغییر صدا سریعاً به پزشک مراجعه کنید. این تغییرات ممکن است ناشی از سرطان ریه باشد.

–  کاهش وزن زیاد ، بی اشتهایی و تب ها ی مزمن می توانند نشانه بدخیمی باشند . در صورت وجود این علائم به پزشک مراجعه نمایید.

–  پیدایش توده های بزرگ شونده در هر جای بدن ممکن است نشانه ای از یک سرطان باشد.

-پیشگیری بسیار بهتر از درمان است.

مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی: مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی روز ‘دخانیات ممنوع’ خود را با این هشدار برگزار کرده است که صنعت دخانیات با توجه به مقررات سختی که در کشورهای مختلف در مورد کشیدن سیگار و تبلیغ در این باره اجرا شده، تولید محصولات دیگری مانند تنباکوی جویدنی، انفیه (گرد توتون) و قلیان را افزایش داده است.
این سازمان از کشورهای جهان خواسته است تا تدابیر فوری برای کنترل بازاریابی این دست از محصولات تنباکو – که به ویژه جوانان و زنان را هدف قرار داده – و همچنین مصرف آنها اتخاذ کنند.

سازمان بهداشت جهانی در گزارش خود به مناسبت “روز دخانیات ممنوع” می گوید بر خلاف آنچه تبلیغ شده است این محصولات سالم تر از سیگار نیستند.

به مناسبت روز جهانی “دخانیات ممنوع” برنامه های متعددی در کشورهای مختلف برپاست تا در مورد خطرات انواع دخانیات آگاهی بیشتری به مردم به ویژه نوجوانان داده شود. موضوع
ا ا مسال روز جهانی دخانیات ممنوع “مرگ آور در هر شکل و پوشش” است.

نظر سنجی سازمان بهداشت جهانی از هفتصد و پنجاه هزار نوجوان ۱۳ تا ۱۵ سال در کشورهای مختلف همچنین نشان داده که در استعمال انواع دخانیات در میان این گروه سنی نگران کننده است.

این گزارش می گوید که یازده درصد از نوجوانان محصولات تنباکو به غیر از سیگار را مصرف می کنند در حالی که ۹ درصد سیگار می کشند.

سازمان بهداشت جهانی تبلیغات نادرست بازار را که می گوید استعمال شکل های دیگر تنباکو بی خطر است دلیل گسترش مصرف این گونه محصولات می داند.

این سازمان خواستار مقررات شدیدتری در مورد محصولات تنباکو شده است و می گوید که دخانیات در هر شکل آن مرگ آور است.

روزانه حدود ۱۳ هزار و پانصد نفر در دنیا بر اثر بیماریهای مرتبط با مصرف دخانیات جان می بازند.

کنوانسیون دخانیات

کنوانسیون کنترل دخانیات سازمان بهداشت جهانی فوریه سال گذشته ضمانت اجرایی یافت. سازمان بهداشت جهانی این کنوانسیون را که مدت ده سال در دست بررسی بود به امید پیشگیری از پنج میلیون مرگ سالیانه ناشی از مصرف دخانیات به اجرا درآورده است.

این سند اولین معاهده جهانی درباره بهداشت عمومی است و کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی ملزم به اعمال مفاد آن هستند.

کشورهایی که این کنوانسیون را تصویب کرده اند، اکنون سه سال وقت دارند تا روی بسته های سیگار هشدارهای جدی بهداشتی بچسبانند و پنج سال فرصت دارند تا تبلیغات دخانیات را ممنوع کنند. آنها باید پیروی خود از این معاهده را بصورت منظم به سازمان بهداشت جهانی گزارش کنند.

این کشورها می توانند علیه کشورهایی که این کنوانسیون را تصویب نکرده اند و کشورهای تولید کننده دخانیات که مبارزه شان را تضعیف می کنند، به سازمان بهداشت جهانی شکایت کنند.

سازمان بهداشت جهانی امیدوار است که این معاهده به ویژه در کشورهای در حال توسعه مفید باشد، زیرا این جوانان کشورها هدف تبلیغات صنعت دخانیات قرار می گیرند.

آمار نشان می دهد که ۸۴ درصد از ۸/۱ میلیارد مصرف کننده دخانیات جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند که نقش بسزایی در اجرایی کردن این کنوانسیون داشتند. دوسوم تصویب کنندگان، از کشورهای در حال توسعه هستند.

عبارات ایمنی و عبارات خطر در برچسب‌ گذاری

در روش بر چسب‌گذاری (Labeling) به کدهای S و R اشاره می‌شود. مفاهیم این کدها به قرار ذیل می‌باشند:

الف : عبارت ایمنی (Safety Phrase)

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این عبارت معمولا با کد S بر روی برچسب دیده می‌شود. به عنوان مثال کد اسید سولفوریک S: 2-26-36 می‌باشد. یعنی این ماده باید دور از دسترس اطفال نگهداری شود – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را با آب شستشو داده و به پزشک مراجعه نمایید – در طول کار از لباس محافظ مناسب استفاده شود.

ب: عبارت خطر (Risk Phrase)

این عبارت معمولا با کد R برروی برچسب دیده می‌شود. به عنوان مثال کد اسید سولفوریک R-35 می‌باشد. یعنی این ماده سوختگی‌های خورنده شدید ایجاد می‌نماید.

در رابطه با عبارات ایمنی کدهای S1 الی S62 به صورت ذیل تعریف می‌شوند:

S1 – در محل امن نگهداری شود.
S2 – دور ازدسترس اطفال نگهداری شود.
S3 – در جای خنک نگهداری شود.
S4 – دور از محل زندگی نگهداری شود.
S5 – در مایعی که توسط کارخانه سازنده توصیه شده نگهداری شود.
S5.1 – آب
S5.2 – نفت
S6 – در گاز بی‌اثر که توسط کارخانه سازنده توصیه شده نگهداری شود.
S6.1 – نیتروژن
S6.2 – آرگون
S6.3 – دی اکسید کربن
S7 – در ظرف کاملا در بسته نگهداری شود.
S8 – در ظرف کاملا خشک نگهداری شود.
S9 – در محلی با تهویه خوب نگهداری شود.
S10 – ندارد.
S11 – از نفوذ هوا جلوگیری شود.
S12 – در ظرف مهر و موم شده نگهداری شود.
S13 – به دور از مواد غذایی، نوشیدنی و خوراک دام نگهداری شود.
S14 – به دور از مواد ناسازگار که توسط کارخانه سازنده اعلام شده نگهداری شود.
۱۴٫۱ – فلزات سنگین، اسیدها، بازها.
۱۴٫۲ – اکسیدکننده‌ها و اسیدها و فلزات سنگین
۱۴٫۳ – آهن
۱۴٫۴ – آب و بازها
۱۴٫۵ – اسیدها
۱۴٫۶ – بازها
۱۴٫۷ – فلزات
۱۴٫۸ – اکسیدکننده‌ها و اسیدها
۱۴٫۹ – مواد آلی قابل اشتعال
۱۴٫۱۰ – مواد قابل اشتعال، اسیدها
۱۴٫۱۱ – مواد قابل اشتعال
S15 – دور از گرما نگهداری شود.
S16 – به دور از منابع جرقه و احتراق نگهداری شود.
S17 – به دور مواد قابل احتراق نگهداری شود.
S18 – درب ظرف با احتیاط باز شود.
S19 – ندارد.
S20 – در هنگام استفاده از خوردن و آشامیدن خودداری شود.
S21 – در هنگام استفاده سیگار نکشید.
S22 – گرد و غبار آن را تنفس نکنید.
S23 – بخارات آن را تنفس نکنید.
۲۳٫۱ – گازهای آن را تنفس نکنید.
۲۳٫۲ – بخارات آن را تنفس نکنید.
۲۳٫۳ – اسپری آن را تنفس نکنید.
۲۳٫۴ – فیوم‌های آن را تنفس نکنید.
۲۳٫۵ – بخارات و اسپری آن را تنفس نکنید.
S24 – از تماس با پوست اجتناب شود.
S25 – از تماس با چشم‌ها اجتناب شود.
S26 – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را سریعا با آب جاری شسته و به پزشک مراجعه کنید.
S27 – سریعا همه لباس‌ها را عوض کنید.
S28 – بعد از تماس با پوست محل را سریعا با کف صابون فراوان بشویید.
۲۸٫۱ – با آب
۲۸٫۲ – آب و صابون
۲۸٫۳ – آب و صابون، در صورت امکان پلی‌اتیلن گلیکول ۴۰۰
۲۸٫۴ – پلی‌اتیلن گلیکول ۳۰۰ و اتانول (۲ به ۱) و مقداری آب و صابون.
۲۸٫۵ – پلی‌اتیلن گلیکول ۴۰۰
۲۸٫۶ – پلی‌اتیلن گلیکول ۴۰۰ با آب فراوان
۲۸٫۷ – آب و صابون اسیدی
S29 – در فاضلاب تخلیه نکنید.
S30 – هرگز به این محصول آب اضافه نکنید.
S31 – دور از موارد قابل انفجار نگهداری شود.
S32 – ندارد.
S33 – نکات ایمنی در مورد مواد  و اجسام الکتریسیته‌دار را رعایت نمایید.
S34 – از ایجاد اصطکاک و وارد آمدن ضربه خودداری کنید.
S35 – مواد زاید و ظروف باید به روش ایمنی دفع شود.
S36 – از لباس محافظ مناسب استفاده کنید.
S37 – از دستکش مناسب استفاده کنید.
S38 – اگر تهویه کافی نبود از ماسک تنفس مناسب استفاده کنید.
S39 – از عینک مناسب استفاده کنید.
S40 – کف محل کار و اشیای آلوده را با ماده‌ای که توسط کارخانه سازنده توصیه کرده تمیز نمایید.
S41 – در صورت آتش‌سوزی یا انفجار از استنشاق فیوم‌ها خودداری شود.
S42 – به هنگام انتشار دود یا اسپری کردن، از تجهیزات تنفسی مناسب استفاده کنید.
S43 – در صورت بروز حریق از خاموش کننده‌ای که توسط کارخانه سازنده توصیه شده استفاده کنید.
۴۳٫۱ – آب
۴۳٫۲ – خاموش کننده آب یا پودر
۴۳٫۳ – خاموش کننده پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
۴۳٫۴ – دی‌اکسید کربن، هرگز از آب استفاده نشود.
۴۳٫۵ – هالون‌ها، هرگز از آب استفاده نشود.
۴۳٫۶ – ماسه، هرگز از آب استفاده نشود.
۴۳٫۷ – پودر فلزات، هرگز از آب استفاده نشود.
۴۳٫۸ – ماسه، دی‌اکسیدکربن یا پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
S44 – در صورت احساس ناراحتی به پزشک مراجعه کنید (در صورت امکان برچسب را نشان دهید)
S45 – به هنگام بروز حادثه یا احساس ناراحتی سریعا به پزشک مراجعه کنید (در صورت امکان برچسب را به پزشک نشان دهید).
S46 – در صورت خوردن آن سریعا به پزشک مراجعه کنید – ظرف یا برچسب را به پزشک نشان دهید.
S47 – در دمای پایین نگهداری شود.
S48 – با توجه به نوع ماده در آب نگهداری شود.
S49 – فقط در ظرف اصلی نگهداری شود.
S50 – اجازه ندهید با مواد زیر مخلوط شود:
۵۰٫۱ – اسیدها
۵۰٫۲ – قلیاها
۵۰٫۳ – اسیدهای قوی، بازهای قوی، فلزات غیر آهنی
S51 – فقط در محلی با تهویه خوب استفاده شود.
S52 – توصیه نمی‌شود به مقدار زیاد در داخل محیط استفاده شود.
S53 – از تماس با آن اجتناب شود (قبل از استفاده دستورالعمل آن را بگیرید) .
S54 – ندارد.
S55 – ندارد.
S56 – مواد زاید و ظروف خطرناک و ضایعات ویژه آن را در نقطه‌ای جمع کنید.
S57 – از ظرف مخصوص استفاده کرده و از آلوده کردن محیط اجتناب کنید.
S58 – ندارد.
S59 – با مراجعه به کارخانه سازنده و تهیه کننده اطلاعات بازیافت را بدست آورید.
S60 – این ماده و ظروف آن باید به عنوان ضایعات خطرناک دفع شوند.
S61 – از رها کردن آن در محیط اجتناب شود (مراجعه به دستورالعمل مخصوص MSDS).
S62 – در صورت خوردن، از استفراغ جلوگیری شود. سریعا به پزشک مراجعه کرده و ظرف یا برچسب را به پزشک نشان دهید.
کدهای ترکیبیS
S1/2 = در محل امن (قفل دار) و دور از دسترس اطفال نگهداری می‌شود.
S3/7/9 = در ظرفی کاملا در بسته در محل خنک و با تهویه خوب نگهداری شود.
S3/9 = در ظرفی کاملا در بسته در محلی با تهویه خوب نگهداری شود.
S3/9/14 = در محل خنک با تهویه خوب بدور از مواد زیر نگهداری شود:
۳/۹/۱۴٫۱ = فلزات سنگین، اسیدها و قلیاها
۳/۹/۱۴٫۲ = اکسید کننده، اسیدی، ترکیبات فلزی سنگین
۳/۹/۱۴٫۳ = آهن
۳/۹/۱۴٫۴ = آب و قلیاها
۳/۹/۱۴٫۵ = اسیدها
۳/۹/۱۴٫۶ = قلیاها
۳/۹/۱۴٫۷ = فلزات
۳/۹/۱۴٫۸ = اکسیدکننده و مواد اسیدی
۳/۹/۱۴٫۴۹ = فقط در ظرف اصلی در محل خنک با تهویه خوب بدور از مواد ذیل نگهداری شود:
۳/۹/۱۴٫۱/۴۹ = ترکیبات فلزی سنگین اسیدها و قلیاها
۳/۹/۱۴٫۲/۴۹ = اکسید کننده، اسیدها ترکیبات فلزی سنگین
۳/۹/۱۴٫۳/۴۹ =  آهن
۳/۹/۱۴٫۴/۴۹ = آب و قلیاها
۳/۹/۱۴٫۵/۴۹ = اسیدها
۳/۹/۱۴٫۶/۴۹ = قلیاها
۳/۹/۱۴٫۷/۴۹ = فلزات
۳/۹/۱۴٫۸/۴۹ = اکسید کننده و اسید
۳/۹/۴۹ =در ظرف اصلی در جای خنک در محلی با تهویه خوب
۳/۱۴ = در جای خنک بدور از مواد ذیل نگهداری شود:
۳/۱۴٫۱ = مواد کاهنده ترکیبات فلزی سنگین، اسیدها و قلیاها
۳/۱۴٫۲ = اکسیدکننده ، مواد اسیدی ترکیبات فلزی سنگین
۳/۱۴٫۳ = آهن
۳/۱۴٫۴ = آب و قلیاها
۳/۱۴٫۵ = اسیدها
۳/۱۴٫۶ = قلیاها
۳/۱۴٫۷ = فلزات
۳/۱۴٫۸ = اکسیدکننده و مواد اسیدی
S7/8 = در ظرف کاملا در بسته و خنک نگهداری شود.
S7/9 = در ظرف کاملا در بسته در محلی با تهویه خوب نگهداری شود.
S20/21 = در موقع کار و استفاده، از خوردن آشامیدن و سیگار کشیدن خودداری کنید.
S24/25 =  از تماس با پوست و چشم‌ها اجتناب شود.
S36/37 = از دستکش و عینک مناسب استفاده کنید.
S36/37/39 = از لباس، دستکش و عینک مناسب استفاده کنید.
S36/39 = از لباس و عینک مناسب استفاده کنید.
S37/39 = از دستکش و عینک مناسب استفاده کنید.
S47/49 = فقط در ظرف اصلی و در دمایی که توسط کارخانه سازنده توصیه شده نگهداری ‌شود.

در رابطه با عبارات خطر کدهای R1 الی R68 به صورت ذیل تعریف می‌شوند:
R1 – در حالت خشک قابل انفجار است.
R2 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و یا دیگر منابع جرقه، خطر انفجار وجود دارد.
R3 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و یا دیگر منابع جرقه، خطر انفجار زیاد است.
R4 – شکل ترکیبات فلزی بسیار حساس و قابل انفجار است.
R5 – گرما ممکن است باعث انفجار شود.
R6 – در صورت وجود یا عدم وجود هوا، قابل انفجار است.
R7 –  ممکن است آتش بگیرد.
R8 – در صورت تماس با مواد قابل احتراق ممکن است آتش بگیرد.
R9 – در صورت ترکیب با مواد قابل احتراق خطر انفجار وجود دارد.
R10 – قابل اشتعال است.
R11 – قابلیت اشتعال بالا دارد.
R12 – به شدت مشتعل می‌شود.
R13 – گاز مایع با اشتعال بالا
R14 – با آب واکنش شدید می‌دهد.
R15 – در صورت تماس با آب، گازهای قابل اشتعال زیادی تولید می‌کند.
R16 – در صورت تماس و اختلاط با مواد اکسید کننده، خطر انفجار وجود دارد.
R17 – در هوا خود بخود مشتعل می‌شود.
R18 – در هنگام استفاده و مخلوط هوا و بخار ممکن است مشتعل یا منفجر شود.
R19 – ممکن است پروکسیدهای قابل انفجار تشکیل دهند.
R20 – برای تنفس مضر است.
R21 – در تماس با پوست، مضر است.
R22 – اگر خورده شود، مضر است.
R23 – برای تنفس سمی است.
R24 – در تماس با پوست، سمی است.
R25 – اگر خورده شود، سمی است.
R26 – برای تنفس، خیلی سمی است.
R27 – در تماس با پوست خیلی سمی است.
R28 – اگر خورده شود خیلی سمی است.
R29 – در تماس با آب گاز سمی تولید می‌کند (آزاد می‌کند).
R30 – هنگام استفاده ممکن است شدیدا مشتعل شود.
R31 – در تماس با اسیدها گاز سمی تولید می‌کند (آزاد می‌کند).
R32 – در تماس با اسیدها گاز خیلی سمی آزاد می‌کند.
R33 – خطر اثرات تجمعی وجود دارد.
R34 – باعث سوختگی می‌شود.
R35 – باعث سوختگی‌های شدید می‌شود.
R36 – باعث تحریک چشم‌ها می‌شود.
R37 – باعث تحریک سیستم تنفس می‌شود.
R38 – باعث تحریک پوست می‌شود.
R39 – خطر خیلی جدی و اثرات غیر قابل برگشت وجود دارد.
R40 – اثر سرطان‌زای محدودی مشاهده شده است.
R41 – خطر آسیب جدی به چشم‌ها وجود دارد.
R42 – در صورت تنفس ممکن است باعث حساسیت شود.
R43 – در صورت تماس با پوست ممکن است باعث حساسیت شود.
R44 – در صورت محبوس شدن گرما خطر انفجار وجود دارد.
R45 – ممکن است باعث سرطان شود.
R46 – ممکن است باعث آسیب توارث ژنتیکی شود.
R47 – ممکن است باعث تولد ناقص شود.
R48 – در تماس طولانی، خطر جدی داشته و باعث آسیب به سلامتی فرد می‌شود.
R49 – در صورت تنفس ممکن است باعث سرطان شود.
R50 – برای موجودات آبی خیلی سمی است.
R51 – برای موجودات آبی سمی است.
R52 – برای موجودات آبی ضرر دارد.
R53 – در طولانی مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محیط آبی شود.
R54 – برای کلیه گیاهان سمی است.
R55 – برای کلیه جانوران سمی است.
R56 – برای موجودات خاکی سمی است.
R57 – برای زنبور عسل سمی است.
R58 – در تماس طولانی مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محیط شود.
R59 – برای لایه ازون خطرناک است.
R60 – ممکن است به حاصلخیزی خاک آسیب برساند.
R61 – ممکن است باعث آسیب به جنین شود.
R62 – خطر صدمه به حاصلخیزی خاک وجود دارد.
R63 – امکان وارد شدن صدمه به جنین وجود دارد.
R64 – ممکن است باعث صدمه به بچه‌هایی که با شیر مادر تغذیه می‌شوند، گردد.
R65 – اگر خورده شود مضر است؛ ممکن است باعث آسیب دیدگی شود.
R66 – در صورت تکرار تماس ممکن است باعث خشکی و ترک پوست شود.
R67 – بخارات آن ممکن است باعث گیجی و خواب آلودگی شود.
R68 – خطر اثرات غیر قابل برگشت ممکن است وجود داشته باشد.

کدهای ترکیبی R
R14/15 – به شدت با آب واکنش داده و گازهای قابل اشتعال آزاد می‌کند.
R45/29 – با آب واکنش داده و گازهای سمی و قابل اشتعال آزاد می‌کند.
R20/21 – در صورت تماس با پوست و استنشاق مضر است.
R20/22 – در صورت خوردن و استنشاق مضر است.
R20/21/22 – در صورت خوردن، استنشاق و تماس با پوست مضر است.
R21/22 – در صورت خوردن و تماس با پوست مضر است.
R23/24 – در تماس با پوست و استنشاق، مسمومیت ایجاد می‌کند.
R23/25 – در صورت خوردن و استنشاق مسمومیت ایجاد می‌کند.
R23/24/25 – در صورت استنشاق، خوردن و تماس با پوست مسمومیت ایجاد می‌کند.
R24/25 – در صورت تماس با پوست یا خوردن مسمومیت ایجاد می‌کند.
R26/27 – در صورت استنشاق و تماس با پوست مسمومیت شدید ایجاد می‌کند.
R26/28 – در صورت استنشاق و خوردن مسمومیت شدید ایجاد می‌کند.
R26/27/28 – در صورت استنشاق، تماس با پوست و خوردن، مسمومیت شدید ایجاد می‌کند.
R27-28 – در تماس با پوست و خوردن مسمومیت شدید ایجاد می‌کند.
R36/37 – چشم ها و دستگاه تنفسی را تحریک می‌کند.
R36/38 – باعث تحریک چشم‌ها، و پوست می‌شود.
R36/37/38 – باعث تحریک چشم‌ها دستگاه تنفسی و پوست می‌شود.
R37/38 – باعث تحریک دستگاه تنفسی و پوست می‌شود.
R42/43 – در صورت استنشاق و تماس با پوست ممکن است باعث حساسیت شود.

روح‌الله قاسم زاده، کارشناس بهداشت حرفه‌ای

روش های انجماد سبزیجات

منجمد کردن سبزی ها درست شبیه میوه ها می باشد، با این تفاوت که به آن شکر اضافه نمی کنیم. در عوض سبزی ها را قبل از اینکه داخل فریزر قرار گیرند در آب جوش قرار می دهیم. سبزی را باید برای مدت زمان خیلی کوتاه در آب جوش غوطه ور کنیم.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  این عمل باعث می شود آنزیم هایی که سبب تخریب محصول می شوند، غیرفعال شوند، از سویی (سبزی ها) با غوطه ور شدن در آب جوش، به صورت تازه حفظ می شوند. در ضمن برای جلوگیری از پخت سبزی در حین غوطه ور شدن در آب جوش، باید بعد از مدت زمان مشخصی سبزی را از آب جوش خارج نموده و به درون آب سرد فرو ببریم.

همچنین هنگام بسته بندی سبزی ها باید فضای خالی (در ظرف) برای انجماد در نظر گرفت. حالا سبزی ها برای قرار گرفتن در فریزر آماده هستند.

• انجماد مارچوبه

مارچوبه ها را شسته و قسمت های سفت آن را جدا کنید. ساقه های کوچک آن را به مدت دو دقیقه در آب جوش قرار دهید. برای قسمت های بزرگ تر این عمل چهار دقیقه طول می کشد. سپس آن را با آب سرد خنک کرده و آبکش نمایید. هنگام بسته بندی مارچوبه ها، آن ها را به صورت یکی در میان (ابتدا و انتهای ساقه) قرار دهید. در ضمن بسته نیازی به فضای خالی ندارد و می توانید آن را در فریزر قرار دهید.

• انجماد لوبیا سبز

لوبیاهای جوان و ترد را انتخاب کنید. لوبیاهای نخ دار سفت بوده و مزه خوبی ندارند. برای منجمد کردن بعد از انتخاب لوبیا، ساقه آن ها را گرفته و به اندازه ۴-۲ سانتی متر خرد کنید، سپس شستشو نمایید و به مدت سه دقیقه داخل آب جوش قرار دهید. آن گاه لوبیاهای بریده شده گرم را در آب سرد غوطه ور کنید تا خنک شوند و سپس آبکشی، بسته بندی و منجمد کنید (به یاد داشته باشید؛ باید ۴-۲ سانتی متر فضای خالی در بسته وجود داشته باشد).

• انجماد چغندر

وقتی چغندر را تمیز می کنید به یاد داشته باشید؛ یک اینچ (حدود ۲٫۵ سانتی متر) از بالای آن را باقی بگذارید. این عمل باعث می شود مایع قرمز رنگ چغندر حفظ شود. اگر این کار را انجام ندهید مایع قرمز رنگ چغندر خارج شده و هنگام پخت، سفید می شود. چغندرها را بعد از تمیز کردن و شستن به مدت ۲۵ دقیقه بپزید، سپس در آب سرد خنک کنید و پوست آن ها را جدا نمایید (در این پوست به راحتی جدا می شود). آن ها را به صورت دلخواه برش داده، بسته بندی و در فریزر قرار دهید. ۴-۲ سانت فضای اضافی را در بسته بندی مورد توجه قرار دهید.

• انجماد کلم بروکلی

ابتدا کلم بروکلی را شسته و سپس پوست ساقه های آن را بگیرید. برای جدا کردن حشرات ریز احتمالی موجود در این نوع کلم، باید آن را به مدت نیم ساعت در محلول حاوی ۵-۴ قاشق چای خوری نمک در یک لیتر آب، قرار داده، سپس آن را شسته و به مدت سه دقیقه در آب جوش غوطه ور کنید. آنگاه با آب سرد خنک نموده، آبکشی کرده، در ظرف قرار داده و برای انجماد در فریزر قرار دهید (نیاز به وجود فضای خالی در ظرف نمی باشد).

• انجماد کلم پیچ

برگ های بیرونی را جدا کرده و به صورت دلخواه برش دهید. آن ها را شسته و به مدت ۲ دقیقه در آب جوش حرارت دهید، آن گاه در آب سرد غوطه ور نمایید و آبکشی کنید با در نظر گرفتن ۴-۲ سانت فضای اضافی در بسته، آن ها را بسته بندی کنید کلم پیچ منجمد فقط برای استفاده در غذا مناسب است، نه برای سالاد.

• انجماد هویج

قسمت بالای هویج را ببرید، آن ها را شسته، بتراشید یا پوست بکنید. اگر هویج بزرگ است آن را به تکه های کوچک تر برش دهید. سپس هویجهای کوچک را به مدت پنج دقیقه و هویج های برش خوردن را به مدت ۲ دقیقه در آب جوش، غوطه ور نمایید. آن گاه با آب سرد خنک کنید، آبکشی، بسته بندی نموده و در فریزر قرار دهید (در هنگام بسته بندی به ۴-۲ سانت فضای خای توجه داشته باشید).

• انجماد گل کلم

گل کلم را در اندازه های ۱ اینچ (حدود ۲٫۵ سانتی متر) برش دهید و سپس شستشو نمایید. برای جدا کردن حشرات احتمالی موجود در گل کلم باید تکه های آن را به مدت نیم ساعت در محلولی حاوی ۵-۴ قاشق چای خوری نمک در یک لیتر آب قرار دهید. سپس تکه های آن را در آب شسته و آبکشی نمایید. سپس به مدت سه دقیقه در آب جوش غوطه ور نموده و بلافاصله با آب سرد خنک کنید و در ظرف بسته بندی نموده و در فریزر قرار دهید (نیاز به فضای خالی نمی باشد).

• انجماد ذرت

ابتدا پوست و کاکل های ذرت را جدا نمایید. آن گاه ذرت را شسته و به مدت ۵ دقیقه در آب جوش غوطه ور کنید. بلافاصله با آب سرد خنک نموده و آب کش نمایید. دانه های ذرت را از ساقه جدا کنید (آن را دانه دانه کنید) و با آب بپوشانید، ۲ سانت فضای خالی در بسته در نظر بگیرید و آن را فریز کنید.

• انجماد درست درسته

ذرت ها را پوست کنده و کاکل های آن را جدا نمایید. به روش بالا بجوشانید و آن ها را با یک پوشش پلاستیکی پوشانده و در ظرف بسته بندی قرار داده و فریز نمایید.

• انجماد قارچ

ابتدا قارچ ها را با آب سرد شستشو نمایید. در صورت لزوم آن ها را برای چند ساعت (یا یک شب) در محلول آب نمک بخیسانید تا حشرات آن جدا شوند. سپس قارچ ها را دوباره شستشو نمایید. اگر قارچ ها بزرگ تر از دو سانتی متر هستند می توانید آن ها را برش داده و یا به چهار قسمت تقسیم نمایید. سپس قارچ ها را به مدت ۵ دقیقه در آب لیمو غوطه ور و آبکش نمایید. همچنین به مدت ۵ دقیقه آن ها را بخار دهید. آن گاه بلافاصله در آب سرد، خنک کنید. در ظرف بسته بندی نموده و سپس داخل فریزر قرار دهید. میزان ۴-۲ سانت فضای خالی در ظرف بسته بندی باید مدنظرتان باشد.

• انجماد بامیه

برای انجماد بامیه، از بامیه های ریز و کوچک که تر و تازه هستند، استفاده نمایید. انتهای ساقه را جدا نموده به گونه ای که سلول های دانه ای باز نشوند، به خوبی شستشو نمایید و به مدت ۴ دقیقه در آب جوش غوطه ور کنید و فورا با آب سرد خنک نمایید. در صورتی که بامیه درشت باشد آن را برش دهید. سپس بامیه های درسته یا برش داده شده را داخل ظروف مناسب بسته بندی کنید. ۴-۲ سانت فضای خالی در نظر گرفته و سپس آن ها را فریز کنید.

• انجماد پیاز

پیازها را پوست کنده، شسته و ریز خرد کنید. داخل ظرف هایی مناسب قرار داده و فریزر کنید. (نیازی به فضای خالی نیست).

• انجماد نخودفرنگی

ابتدا نخودها را از پوست جدا کرده و به مدت ۲ دقیقه در آب جوش، حرارت دهید. بلافاصله با آب سرد خنک کنید و آب کش نمایید. نخودها را در ظرف قرار دهید ۴-۲ سانت فضای خالی را حفظ کرده و سپس آن ها را در فریزر قرار دهید.

• انجماد نخود به همراه غلاف

نخودها را شسته و غلاف های ترد و جوان را به مدت ۲ دقیقه در آب جوش غوطه ور نمایید. سپس بلافاصله با آب سرد، خنک کرده و در داخل ظرف بسته بندی قرار دهید و منجمد کنید.

• انجماد فلفل

ابتدا فلفل ها را شسته، برش داده، دانه ها را خارج نموده و سپس خرد کنید. آنگاه در ظرف مناسب بسته بندی نمایید (نیازی به فضای خالی نمی باشد.)

• انجماد کدو تنبل

ابتدا کدو را شسته و به چهار قسمت تقسیم کنید. سپس آن ها را بپزید یا بخارپز کنید تا نرم شوند. سپس آبکش کرده و خنک نمایید. آن گاه در داخل ظرفی که ۴-۲ سانت فضای خالی دارد، بسته بندی کرده و فریز نمایید.

• انجماد گوجه فرنگی

گوجه ها را شسته و انتهای ساقه را جدا نمایید. سپس به مدت ۴-۳ دقیقه در آب جوش، بجوشانید. بلافاصله با آب سرد خنک کرده و پوست آن ها را بگیرید.

با توجه به اندازه گوجه فرنگی ها می توانید آن ها را به صورت نصف یا یک چهارم شده و یا به شکل کامل در ظرفی مناسب بسته بندی کنید. ۴-۲ سانتی متر فضای خالی را نیز مورد توجه قرار دهید، سپس بسته را در فریزر بگذارید.

• انجماد گوجه فرنگی پخته شده

ابتدا گوجه فرنگی ها را شستشو نمایید و دم آن ها را بگیرید. سپس به مدت ۴-۳ دقیقه در آب جوش غوطه ور نمایید. بلافاصله با آب سرد، خنک کرده و پوست آن ها را جدا نمایید. آن ها را به چهار قسمت تقسیم کرده و به مدت ۲۰ دقیقه بپزید تا نرم شوند. قابلمه حاوی گوجه فرنگی پخته شده را در ظرف سرد قرار دهید، تا خنک شود. آن گاه آن را در ظرف مخصوصی بسته بندی کرده و ۴-۲ سانت فضای خالی در نظر داشته باشید و سپس فریز کنید.

• انجماد ریواس

بعد از تهیه ریواس ابتدا آن ها را شسته و به ابعاد ۲-۱ اینچ (۵-۲٫۵ سانتی متر) تقسیم کنید. آن گاه آن ها را به مدت ۱ دقیقه در آب جوش قرار دهید و بلافاصله با آب سرد خنک کنید. ریواس را داخل ظروف بسته بندی قرار داده و منجمد نمایید.

مهندس مسیح انصاری دزفولی

دستورالعمل ملی مراقبت آغوشی

اداره سلامت نوزادان
معاونت سلامت

DHS :   بررسی سلامت و دموگرافیک
EBM : شیر دوشیده شده پستان
IMR : میزان مرگ ومیر نوزاد
MOH : وزارت سلامت
PHC : مراقبت بهداشت اولیه
RH : سلامت تولید مثل
SCUS : نجات کودکان
SNL : حفظ زندگی نوزادان
UNICEF : صندوق حمایت از کودکان
WHO : سازمان سلامت جهان

مقدمه : ۱)

توانایی نوزاد برای بقاء و رشد در دوره نوزادی و در دوره شیر خوارگی به طور چشمگیری با وزن زمان تولد بستگی دارد. نوزادان با وزن تولد پایین مهمترین فاکتور دخالت دهنده در مورتالیتی و موربیدیتی نوزادان می باشند.

بین ۸۰ -۴۰ درصد مرگ های نوزادی در کودکان با وزن تولد پایین اتفاق می افتد. در مقایسه ، بچه هایی با وزن تولد پایین ، نسبت به بچه هایی با وزن تولد طبیعی خطر مرگ ومیر بیشتری دارند.

در ایران ۵۰% از کل مرگ شیرخواران کمتر از یک سال در دوره نوزادی اتفاق می افتد. .

تقریبا ۱۰ % از بجه های متولد شده کم وزن    هستند که آسیب پذیری بیشتری دارند و به طور چشمگیری مرگ و میر بالایی دارند.  IMR)  ۸/۱۲ به ازای ۱۰۰۰ تولد زنده بر اساس زیج سال ۱۳۸۶) مراقبت از نوزادان کم وزن نیاز به توجه ویژه ، به خصوص توجه به تنظیم دما، تغذیه ، اقدامات بهداشتی ، تشخیص سریع و درمان عفونت دارد.

مراقبت آغوشی  یک روش مراقبتی برای تثبیت نوزادان کم وزن می باشد. به منظور ایجاد  تسهیلاتی برای استقرار و گسترش KMC  به عنوان یک روش مراقبتی برای نوزادان با وزن تولد پایین و پایدار مورد توجه قرار گرفته و دستورالعمل های KMC   برای کارکنان سلامت در ایران تدوین شده است.  آموزش در KMC   توسط مربیان واجداشرایط که دوره آموزشی مناسب را گذرانده اند ، هدایت می گردد.

۲) هدف اصلی
به منظور آسانی به کارگیری KMC  ، برای نوزادان کم وزن تثبیت شده می باشد .
۳) هدف
به منظور تهیه راهنمایی که به افراد برا ی استقرار مراقبت آغوشی مادرانه به عنوان یک روش موثر و ایمن برای نوزادان با وزن تولد پایین در همه سطوح مراقبتی کمک می نماید.
۴) KMC
مراقبت مادرانه ،  یک روش موثر برای پاسخ به نیاز های گرما ، تغذیه با شیر مادر ،  محافظت از عفونت نوزاد ، تحریک ، امنیت و عشق می باشد.  در این روش نوزادان کم وزن از طریق ارتباط پوست با پوست  با  مادر / جانشین  ، مراقبت می شوند. یک روش قوی و آسان برای ارتقاء  سلامت و بهبود نوزادان نارس به خوبی نوزادان رسیده ،  می باشد.

ابعاد کلیدی آن عبارتند از :

• ارتباط زودهنگام ، مداوم و طولانی مدت پوست با پوست بین مادر و نوزاد
• تغذیه انحصاری شیر مادر
• در بیمارستان شروع میشود و می تواند در منزل ادامه پیدا کند
• روشی ملایم و  موثراست که از بیقراری نوزاد که به طور روتین در بخش های شلوغ در مورد نوزادان کم وزن تجربه می شود جلوگیری میکند

۵) فواید KMC

• به باقیماندن دما در درجه حرارت مناسب در نوزاد کمک میکند.
• شیر دهی از پستان را بهبود می بخشد و شیر دهی با مقدار بیشتر و مدت طولانی تری صورت می گیرد .
•  به خاطر بهبود وضعیت تغذیه  و کاهش نیاز برای اتلاف هزینه برای درجه حرارت بدن ، وزن گیری و رشد  نوزاد  سریع تر می شود.
• کاهش استفراغ نوزاد به دلیل ریفلاکس گاسترو_ازو فاگال به وجود می آید.
• به دلیل کاهش تکرار حملات آپنه ای ، تنفس نامنظم و هیپو ترمی ، مرگ ومیر نوزادان کم وزن کاهش پیدا می کند.
• عفونت کمتر و یا در صورت عفونت ، شدت آن کمتر می شود .
• اعتماد به نفس مادر در مراقبت از نوزادش و بهبود ارتباط عاطفی افزایش پیدا می کند .
• مدت بستری در بیمارستان برای مادر و نوزاد کمتر می شود . ( ترخیص زودتر )
• کاهش هزینه برای مراکزسلامت و مادر  به دلیل اینکه تجهیزات کمی لازم است و ارزانتر از مراقبت انکوباتوری می باشد.
• با پرسنل پرستاری کمتر ، مراقبت تعداد بیشتری از نوزادان کم وزن امکان پذیر است.
۶) چگونگی انجام  KMC

۶٫۱ زمان شروع KMC

توصیه می شود که همه نوزادان کمتر از ۲۵۰۰ گرم می توانند KMC را شروع کنند .
• به محض اینکه نوزاد تثبیت شد.
• توجه ویزه ای به وضعیت  هر مادر شود.

توجه : حداقل همه نوزادان زیر ۲۰۰۰ گرم باید KMC شوند.

۶٫۲ معیار های ورود به KMC

• تمایل مادر برای انجام KMC
• نوزاد باید وضعیت تثبیت شدهای داشته باشد
o بیماری اصلی وجود نداشته باشد مانند : سپتی سمی ، پنومونی ، مننزیت ، دیسترس تنفسی و تشنج
o نوزادانی که برای آنها  آنتی بیوتیک به خاطر شک به عفونت شروع شده است می توانند به محض تثبیت وضعیت نوزاد  KMC را شروع نمایند.

o KMC منقطع تا هنگام تثبیت کامل

• نوزادان زیر فتوتراپی ممکن است جهت دریافت KMC منقطع ،  ارزیابی شوند.
همه نوزادان نارس با وزن کمتر از ۲۰۰۰ گرم ، به نزدیک ترین مرکز با خدمات  KMC یا سطوح بالاتر مراقبتی اعزام شود
• ۶٫۳ قرار گیریKMC
• مراحل قرار گیری KMC

مرحله ۱ – جوراب ، پوشک و یک کلاه به نوزاد بپوشاند  .
مرحله ۲- نوزاد را بین پستان ها قرار دهد .
مرحله ۳- نوزاد با پارچه نخی به قفسه سینه مادر حفظ شود.
مرحله ۴- یک پتو یا شال اضافی برای گرمای بیشتر انداخته شود.
مرحله ۵- آموزش مادر برای پوشیدن یک تاپ جلو باز
مرحله ۶- آموزش مادر به نگه داشتن عمودی نوزاد در حین نشستن و راه رفتن
مرحله ۷- پیشنهاد به مادر برای نگه داشتن نوزاد در تماس پوست به پوست مداوم و ۲۴ ساعته ( یا کمتر اگر KMC منقطع انجام میشود ) در روز .
مرحله ۸ _ پیشنهاد به مادر برای خواب در وضعیت نیمه نشسته به منظور باقی ماندن نوزاد در وضعیت عمودی .

۶٫۴ تغذیه در KMC

تغذیه با شیر مادر

• شیر پستان مادر تنها غذای انتخابی برای همه نوزادان است.
• همه نوزادان KMC هر چه سریع تر و به طور انحصاری بر اساس تقاضا از سینه مادر تغذیه شوند.
• تغذیه نوزادانی که قادر به مکیدن نیستند به طور مکرر با شیر دوشیده شده ، در ابتدا با فنجان یا در وضعیت قطعی با لوله بینی/معدی صورت می گیرد.
• هنگامیکه رفلکس مکیدن به وجود آمد ، این روش ها با قرار دادن نوزاد بر روی سینه مادر برای مدت کوتاه تکمیل میشود.
• هر زمان مکیدن نوزاد خوب شد نوزاد باید انحصارأ پستان مادرش را مک بزند .

راه چاره های تغذیه ای:

• برای مادرانی که اچ آی وی( HIV    (  مثبت هستند ، بر اساس سیاست و دستورالعمل تغذیه کودکان و نوزادان روشهای تغذیه ای مختلف با آنها مشاوره شود .
۶٫۵ مراقبت از نوزاد در طی  KMC

پیشگیری از عفونت :

• شستن دستها

 قبل و بعد تغذیه نوزاد
 قبل و بعد تعویض پوشک
 بعد از دستشویی

• تمیز و پاک کردن روزانه نوزاد ( سر تا پا )
• اطمینان از اینکه پوشک نوزاد تمیز است .
• اطمینان از اینکه همه فنجان ها و وسایل تغذیه ای قبل و بعد از تغذیه تمیز هستند .
• اقدامات پیشگیری از عفونت استاندارد را به کار بگیرند.

کنترل :

• کنترل علایم حیاتی دو بار در روز ، و تکرار آن هر زمان که لازم باشد.
• ثبت تغذیه های داده شده در یک جدول زمان بندی شده
• کنترل رشد به وسیله گرفتن روزانه وزن _ حداقل ۱۰ گرم /روز باید وزن گیری نمایند . اگر وزن گیری ضعیف است علل احتمالی مانند مقدار ناکافی شیر و تکرار تغذیه و همچنین عفونت ، می تواند از علل احتمالی باشد.

ایمن سازی :

• ایمن سازی نوزاد بر اساس جدول زمان بندی شده ملی انجام شود

۷) حمایت عاطفی و فیزیکی

برای اینکه KMC موفقیت آمیز باشد ، مادران ، اعضا فامیل و کارکنان باید در مورد استفاده از این روش متقاعد شوند . مادر /جانشیین کهKMC   انجام می دهند نیاز به حمایت های زیر دارند .

۷٫۱ حمایت از پرسنل سلامت

• توضیح مفهوم KMC  به مادر و نشان دادن عملی به مادر
• توضیح فواید KMC
• یک پارچگی اعضای فامیل مانند پدر ، پدربزرگ ، عمه ها ، خاله ها و دیگر اعضای فامیل ، بسته به وضعیت فرهنگی .
• کمک به مادران در مورد هر مشکل  ، تغذیه و مراقبت از نوزاد
• صحبت و ارتباط روزانه با مادران در مورد هر مشکلی که آنها ممکن است داشته باشند و تشویق مداوم آنهابه ادامه  KMC
• تشویق مادران و اعضای خانواده برای بیان نگرانی ها و پرسیدن سوالات
• تهیه پیام های بهداشتی آموزشی و بالا بردن آگاهی برای حساس کردن خانواده ها و جامعه  در مورد KMC ، ارتقاء تغییرات رفتاری ، و ایجاد تقاضا برای مراقبت مادرانه به صورت یک روتین برای نوزادان با وزن تولد پایین .
• تسهیلاتی برای شناسایی مدل های  نقش پذیری مراقبت مادرانه در جامعه ( مدلینگ ) برای کاهش

خجالت و احساس مسخرگی

• فراهم کردن حمایت فیزیکی و روحی دائم

۷٫۲ حمایت از اعضای فامیل

تشویق اعضای خانواده به موارد زیر :

• حمایت هم در خانه ، هم در بخش KMC
• گاهی نوزاد را برای اینکه مادرش استراحت نماید KMC دهد.
• حمایت مادر به ادامه مراقبت آغوشی در منزل

۸- معیار های ترخیص از بخش KMC

ترخیص از تسهیلات اگر :

• وزن گیری مداومی ایجاد شود : ۱۰ گرم/روز در ۳ روز متوالی
• نوزاد حداقل به وزن تولد دوباره برسد و حداقل،  وزن ۱۵۰۰ گرم داشته باشد .
• هم مادر و هم نوزاد با KMC  مدارا کرده باشند
• وضعیت نوزاد تثبیت باشد.
• درجه حرارت بدن نوزاد تثبیت باشد
• نوزاد بیماری دیگری نداشته باشد.

• ماادر توانایی تغذیه با شیر پستان  و دوشیدن شیر از پستان را داشته باشد  .

•  مادر این روش را قبول کند و خواهان ادامه مراقبت آغوشی در منزل باشد و از طرف خانواده اش حمایت شود.

۹ – دستورالعمل هایی برای پی گیری بعد از ترخیص از واحد KMC
پی گیری طبق برنامه زمان بندی شده

• یک نوزاد که وزنش کمتر از ۱۸۰۰ گرم است در نزدیک ترین مرکز بهداشتی /  بخش   KMC  ، هر هفته تا زمانی که وزنش به ۱۸۰۰ گرم برسد دیده شود .
• هر وقت وزن نوزاد به ۱۸۰۰ گرم رسید ، پی گیری متوالی در نزدیک ترین مرکز بهداشتی / بخش KMC هر ۲ هفته یک بار انجام شود تا وزن نوزاد به ۲۵۰۰ گرم برسد .

مراقبت در طی ویزیت پی گیری

• وزن کردن نوزاد
• گرفتن تاریخچه  از مادر برای ویزیت

 اگر او مراقبت آغوشی را در منزل ادامه می دهد
 مدت ارتباط پوست با پوست
 چگونه او به نوزاد وضعیت مراقبت آغوشی می دهد
 اگر تب یا پایین بودن درجه حرارت و جود داشته باشد چگونه برخورد می کند
 چگونه نوزاد تغذیه می شود.
 آیا نوزاد علایمی از عدم تحمل KMC را نشان می دهد؟  ( نوزاد خیلی فعالیت دارد و احساس ناراحتی میکند )

 آیا علائم خطر در نوزاد وجود دارد؟

• ارزیابی فیزیکی از نوزاد صورت گیرد .
• آموزش به مادر در مورد علائم خطر نوزاد.
• در مورد تجربیات و مشکلاتی که مادر را برای ادامه مراقبت آغوشی نگران کرده بحث شود و مادر حمایت شود
• تا آنجاییکه امکان دارد مادر و خانواده برای ادامه مراقبت آغوشی حمایت شود
• تاریخ ویزیت بعدی مشخص شود
• تشکر از مادر برای آمدن

۱۰-معیارهایی برای پذیرش مجدد:

پذیرش مجدد نوزاددر بیمارستان اگر :

• وزن گیری کمتر از ۱۰ گرم  / روز در دو ویزیت متوالی
• کاهش وزن
• علایم خطر _  بیماری داشته باشد
• مادر به دلیلی که لازم بوده KMC را ادامه نداده و نوزاد کمتر از ۱۸۰۰ گرم وزن دارد

معیار هایی برای قطع KMC
قطع KMC  نوزاد وقتی :

• وزن نوزاد به ۲۵۰۰ گرم میرسد
• مادر تمایلی برای ادامه KMC   ندارد
• مادر بیمار است یا توانایی انجام KMC را ندارد.
• نوزاد بیمار است
• نوزاد KMC   را تحمل نمی کند ( خیلی حرکت میکند و ناراحت است )

 

جدول ۱: مقدار ی از شیر (یا مایع ) مورد نیاز به ازای کیلو گرم

وزن تولد

هر تغذیه

روز اول

روز دوم

روز سوم

روز چهارم

روز پنجم

روزهای ۱۳-۶

روز  جهاردهم

۱۴۹۹-۱۰۰۰

ml/kg

هر ۲ ساعت ml/kg

۶۰  ml/kg

۸۰ ml/kg

۸۰ ml/kg

۱۰۰ ml/kg

۱۱۰

ml/kg

۱۸۰-۱۲۰ ml/kg

۲۰۰-۱۸۰

Ml/kg/

مساوی یا بزرگتر از ۱۵۰۰ گرم

هر ۳ ساعت

 

 

 

 

 

جدول ۲: مقدار تقریبی شیر پستان مورد نیلز هر وتغذیه بر اساس وزن و سن

روز چهاردهم

روزهای۱۳-۶

روز پنجم

روز چهارم

روز سوم

روز دوم

روز اول

تعداد تغذیه ها

وزن تولد

۱۷ml

۱۱-۱۶ml

۱۰ml

۹ml

۸ml

۷ml

۵ml

۱۲

۱۰۰۰ g

۲۱ml

۱۴-۱۹ml

۱۲ml

۱۱ml

۹ml

۸ml

۶ml

۱۲

۱۲۵۰ g

۳۵ml

۲۳-۳۳ml

۲۱ml

۱۹ml

۱۷ml

۱۵ml

۱۲ml

۸

۱۵۰۰ g

۴۵ml

۲۶-۴۲ml

۲۴ml

۲۲ml

۲۰ml

۱۸ml

۱۴ml

۸

۱۷۵۰ g

۵۰ml

۳۰-۴۵ml

۲۸ml

۲۵ ml

۲۳ml

۲۰ ml

۱۵ml

۸

۲۰۰۰ g

 

پیشگیری از زخم بستر

bedsore  که به آن زخم بستر یا زخم فشاری هم گفته می شود نواحی از پوست و یا بافت هستند که وقتی فشاری روی آنها زیاد شود ( معمولاً به علت استراحت در تخت یا صندلی چرخدار ) بعلت قطع جریان خون در قسمتهای آسیب پذیر بدن بویژه پوست ناحیه باسن ، رانها و پاشنه ها ایجاد می شوند . بدون جریان خون کافی بافت مورد تأثیر می میرد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  اگر چه افراد فلج بیشتر در معرض خطر هستند اما هر فرد بستری و کسی که روی صندلی چرخدار نشسته و یا فردی که قادر به تغییر وضعیت خود ( بدون کمک دیگران ) نیست نیز می تواند مستعد ابتلا به bedsore باشد .

اغلب زخم های فشاری خیلی سریع توسعه و پیشرفت پیدا می کنند و بهبودی آنها مشکل است . اقدامات پیشگیرانه می تواند به یکپارچگی پوست کمک کرده و بهبودی را سرعت بخشد .

پیشگیری :

پیشگیری از bedsore آسانتر از درمان آن است . ولی این بدین معنا نیست که پروسه پیشگیری راحت و بدون پیچیدگی است . اما اگر چه علیرغم درمانهای دقیق هنوز هم زخم ها پیشرفت و توسعه پیدا می کنند باز هم در خیلی از موارد می توان از آنها پیشگیری کرد .

اولین قدم در پیشگیری آن است که پزشک یا پرستار برنامه ای را برای شما طرح ریزی کند که شما با مراقب بتوانید آن را اجرا و دنبال کنید .

اساسی ترین چیزها در این برنامه شامل تغییر وضعیت بهمراه وسایل حمایتی ، بازبینی روزانه پوست و یک رژیم مغذی و غنی هستند .

* تغییر وضعیت :

تغییر وضعیت مرتب و دائمی یکی از قطعی ترین راههای پیشگیری از bedsore است . فقط زمان کوتاهی بیحرکت بودن در صندلی چرخدار یا تخت کافی است تا یک زخم فشاری شکل بگیرد . بهمین خاطر متخصصان پیشنهاد می کنند که هر ۱۵ تا ۳۰ دقیقه وضعیت خود را تغییر دهید و یا حداقل هر ۲ ساعت یکبار ( اگر روی صندلی چرخدار ) اینکار را انجام دهید .

اگر شما بیشتر وقت خود را در تخت سپری می کنید حتی در طول شب نیز باید جابجایی داشته باشید و اگر خودتان به تنهایی قادر به حرکت نیستید از اعضای خانواده کمک بگیرید .

یک متخصص طب فیزیکی می تواند بهترین وضعیت شما در تخت را تعیین کند .

در این قسمت به چند توصیه عمومی توجه کنید :

از دراز کشیدن و فشار آوردن مستقیم روی استخوانهای روان خودداری کنید .

موقع دارز کشیدن به پشت یک بالش را زیر قسمت نرم ساق پا قرار دهید .

هیچ گاه بطور مستقیم زیر زانو چیزی قرار ندهید که منجر به اختلال در گردش خون آن ناحیه می شود .

از وارد شدن ضربه به زانوها و پاشنه ها جلوگیری کنید .

سرتخت را بیش از ۳۰ درجه بالا نیاورید چرا که احتمال افتادگی و سرخوردن زیاد می شود .

از تخت یا تشکهایی استفاده کنید که فشار را کاهش می دهند .

البته شما می توانید از فوم ، هوا ،‌ژل و یا کیسه ها ( تشکهای ) آبی استفاده کنید .

در مورد استفاده از هریک از این وسایل حتماً با پزشک مشورت نمایید . هر یک از این وسایل از نظر قیمت و اثرات با هم متفاوتند . در بعضی ها ممکن است که استفاده از تشکهای هوای معمولی حمایت کننده و کافی باشد ، اما بعضی دیگر نیاز به تختهای پیچیده تر و مخصوص تر که گرانتر نیز هستند دارند مثل افرادیکه زخمهای فشاری عودکننده دارند .

صندلی هایی وجود دارد که فشار را منتشر می کنند و نشستن برای مدت طولانی را آسان و راحت می سازند . اگر که این نوع صندلی را در اختیار ندارید شما یا مراقبتان باید هر ۳۰-۱۵ دقیقه وضعیتتان را تغییر دهد .

اگر می توانید قسمت بالای بدنتان را حرکت دهید باید به صندلی فشار آورده و خودتان را بالا بکشید .

همه صندلی ها باید بالشهایی داشته باشند تا فشار را کم کنند و راحت باشند . بالشهای متفاوتی در دسترس هستند شامل فوم ، ژل ، آبی یا بالشهای پر شده از هوا .

اگر چه همه این وسایل به کاهش فشار کمک می کنند اما هیچکدام به اندازه تغییر وضعیت و جابجایی مداوم در پیشگیری از ایجاد زخم بستر مؤثر نیستند .

* بررسی پوست

بررسی روزانه پوست یکی از صحیح ترین کارها در پیشگیری از زخم های فشاری است .

حداقل یکبار در روز سرتاسر پوست را بررسی کنید و اگر نیاز باشد برای اینکار از آینه استفاده کنید .

اگر خودتان هم نمی توانید اینکار را انجام دهید از مراقبتان کمک بخواهید .

اگر شما مجبور به بودن در تخت هستید توجه ویژه ای روی نواحی رانها ، ستون فقرات ، شانه ، پشت ، آرنج و پاشنه داشته باشید .

اگر روی صندلی چرخدار هستید و به زخم های نواحی باسن ، ساق پا ، پاشنه و نواحی پایین کمر توجه کنید .

با مشاهده هر گونه آسیب پوستی و یا هر علامتی از عفونت نظیر ترشح از زخم ، بوی بد ، افزایش حساسیت ،‌قرمزی و گرما در اطراف پوست فوراً به پزشک اطلاع دهید .

* تغذیه

تغذیه سالم و مناسب ، نقش مهمی در پیشگیری از پیری پوست و نیز در بهبود زخم های پوستی دارد . متأسفانه افرادیکه بیشتر در معرض زخم بستر هستند اغلب تغذیه نامناسبتری دارند .

اگر شما بیمارید ، در دوران نقاهت بعد از عمل بسر می برید و یا دچار فلج اندام هستید احتمالاً اشتهای کمی دارید و حتی ممکن است خوردن برایتان مشکل باشد . بهر حال رسیدن کافی انرژی ، پروتئین ها ، ویتامین ها و مواد معدنی به بدنتان امری واجب و ضروری است .

کمک گرفتن از یک متخصص تغذیه می تواند مفید باشد .

به این موارد توجه کنید .

حجم غذای مصرفی را کاهش دهید .

سعی کنید در هر وعده مقدار غذای کمی را مصرف کنید و وقتی به سراغ غذا بروید که کاملاً گرسنه باشید طبق برنامه مشخص غذا بخورید نه طبق اشتهایتان .

در هر زمان که احساس خوبی داشتید غذا بخورید .

در حین غذا زیاد آب و مایعات مصرف نکنید . ( البته فقط در حین غذاخوردن ،  مصرف آب کافی باعث حفظ شادابی و نرمی پوست می شود )

مصرف پوره ها و سوپهای مقوی را در نظر داشته باشید .

با جایگزین های گوشت ( حبوبات و لبنیات و … ) توجه داشته باشید .

در موقع غذا خوردن وضعیت مناسب و راحتی داشته باشید .

هرگز با عجله غذا نخورید و برای غذا خوردن وقت کافی در نظر بگیرید .

شیوه زندگی خود را اصلاح کنید .

اگر چه که شما ممکن است برای انجام خیلی از کارها به کمک دیگران احتیاج داشته باشید ولی خودتان می توانید روی زندگیتان کنترل داشته و خیلی چیزها را تغییر دهید .

* ترک سیگار

از پزشک خود راجع به راههای ترک سیگار سئوال کنید . سیگار اکسیژن رسانی به پوست را کم کرده و باعث دفع ویتامین ث می شود  و روند بهبود زخم را کند می سازد .

* ورزش

ورزش روزانه گردش خون را تسریع کرده ، باعث ساخت بافت ماهیچه ای می شود . اشتها را زیاد می کند و باعث تقویت بدن می شود . یک کارشناس ورزشی می تواند ورزش مناسبی را که مورد نیاز شماست برایتان توصیه کند .

آمار وحشتناک تجاوز جنسی به زنان در کنگو

بهمن ۸, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : اخبار پزشكان بدون مرز, مشروح اخبار

بدترین کشور برای زنان ” جمهوری دموکراتیک کنگو ” است.

بیشترین آمار های تجاوز در کشور کنگو اتفاق می افتد. کنگو کشوری است در مرکز آفریقا، پایتخت آن کینشازا است، جمهوری دموکراتیک کنگو دوّمین کشور بزرگ در آفریقا و یازدهمین کشور بزرگ جهان به‌شمار می‌آید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  کنگو کشوری ۷۰ میلیون نفری است که دهه هاست در گرداب جنگ فرورفته است. جنگل‌های گسترده این کشور در اختیار گروه‌های نظامی است که تجاوز یکی از مهمترین سلاح‌های آنها برای نابودی جوامع دیگر است.

جنگ دوم کنگو که از سال ۱۹۹۸ شروع شد تقریبا این کشور را ویران کرد که در پی این جنگ ها نا امنی نیز در این کشور پهناور گسترش یافت.

در شرق کنگو شیوع تجاوز به عنف و دیگر خشونت‌های جنسی از همه جهان وخیم‌تر است. فقط در یک دوره ۱۲ ماهه در سال های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ در این کشور به ۴۰۰ هزار زن که بین ۱۵ تا ۴۹ سال سن داشتند، تجاوز شده است.

طبق یک گزارش در سال ۲۰۰۹ بیش از ۸۰۰۰ زن در این کشور مورد تجاوز قرار گرفتند، در پی تحقیقات اعلام شد که زنان این کشور با بیماری های روانی ناشی از استرس زیاد دست و پنجه نرم می کنند.

به طور میانگین از هر یک هزار زن کنگویی ۲۹ زن مورد تجاوز قرار گرفته اند به این معنی که در بخشهایی از کنگو که تحت تأثیر جنگ نیستند یک زن کنگویی ۵۸ برابر بیشتر از یک زن آمریکایی در خطر قربانی تجاوز شدن قرار دارد.

علاوه بر این به زنان در این کشور اجازه ی ورود به مسایل سیاسی را نمی دهند و آنها را در دوران نوجوانی به زور به ازدواج در می آورند. در این کشور آفریقایی برای زنان احترامی قایل نیستند و همین دلایل این کشور را به بدترین محل زندگی برای زنان تبدیل کرده است.

کارشناسان حقوق بشر معتقدند تجاوز به عنون یک تراژدی تلخ برای زنان در جمهوری دموکراتیک کنگو درآمده است.

مارگوت والستورم، نماینده ویژه سازمان ملل در امور خشونت‌های جنسی در جنگ، چندی پیش جمهوری دموکراتیک کنگو را «پایتخت تجاوز دنیا»‌ نامید. گروهک های مسلح در قسمت شرقی کنگو جولان می‌دهند و همگی به خشونت‌های شدید جنسی علیه زنان متهم‌ هستند.

این بخشی از آسیبی ا‌ست که توسط افرادی نظیر امانوئل که زمانی کودک سرباز بوده و اکنون ۲۲ سال دارد، به وجود آمده است. او یکی از جنگجویان گروه شورشی «حزب ناسیونال دموکراتیک کنگو» بوده است. امانوئل می‌گوید (به زنان) تعرض می‌کردند تا خشم خود را از نادیده گرفته شدن‌ به مقامات نشان دهند.

او می‌گوید: «سربازان و شورشیان اغلب به دلیل انزوا، مرتکب تجاوز می‌شوند. ما حقوق‌مان را دریافت نمی‌کنیم، اگر هم چیزی دریافت کنیم، سر وقت نیست.» در کنگو از خشونت جنسی همراه با سبعیت غیرعادی به عنوان یک سلاح جنگی استفاده می‌شود. تجاوز گروهی رواج دارد.
در شهر گوما در شرق کنگو، مرکزی برای مراقبت های پزشکی و مداوای قربانیان تجاوز وجود دارد که همواره زنان زیادی از دهکده های همجوار در آن اقامت دارند.

این زن های زجرکشیده برای درمان درد روحی شان که حتی از آسیب های جسمی هم مهلک تراست، به نواختن طبل روی آورده اند. یک زن ۱۵ ساله با تمام قدرت طبل می‌نوازد. تجربه او نمونه آشکار بلایی ا‌ست که این جنگ خانمان‌سوز بر سر زنان آورده است.

او توسط ۱۰ شورشی گروه «پیکارجویان هوتو» که به نسل کشی در رواندا متهم هستند، ربوده و به مدت یک سال از او به عنوان برده‌ سوءاستفاده شده است. آنها هر وقت که مایل بودند چیزی برای خوردن به او می‌دادند و گاهی مجبورش می‌کردند که از چکمه‌های لاستیکی‌شان آب بنوشد.

دکتر لوسی کاسرکا از بیمارستان «هیل» آفریقا می‌گوید:«عدالت به ندرت اجرا می‌شود. حتی وقتی که افراد مظنون دستگیر می‌شوند، زندان مناسب یا حتی گاهی نماینده دستگاه قضایی وجود ندارد.»

هر چند فرانسوا روکوگوزا، وزیر ایالتی دادگستری و حقوق بشر کنگو عقیده دارد اگر کشورش بتواند از شر گروه‌های مسلح خلاص شود، تجاوز امری مربوط به گذشته خواهد بود، اما زنانی نظیر ایوون ۳۷ ساله هرگز از گذشته خود رهایی نخواهند یافت. همسرش را مجبور کرده بودند که تماشاگر صحنه تعرض های مکرر به او باشد. اکنون همسرش به طور کامل نسبت به او بی اعتنا شده و تنها از سر ترحم و دلسوزی از وی نگهداری می‌کند. گویا تنها زن‌هایی چون خودش، او را درک می‌کنند.

ایوون از جانب همه‌ آنها می‌گوید: «من نمی‌توانم متجاوزان را ببخشم، آنها زندگی مرا نابود کردند. گاهی حس می‌کنم دیگر شوقی به زندگی روی این کره خاکی ندارم.» گزارشات نمایندگان حقوق بشر نشان می‌دهد زنان درکنگو حتی در منازل خود هم امنیت ندارند و هر لحظه باید منتظر هجوم متجاوزان باشند.

یکی از پیامدهای جنگ‌های داخلی کشورکنگو، همسایه آن روآندا است که در اواسط دهه ‌١٩٩٠ سبب بروز مناقشات وحشیانه در کنگو شد.

پس از جنگ جهانی دوم این مناقشات مرگ‌آورترین جنگ در دنیا نامیده می‌شود. بر اساس آمارها حدود ‌۵ / ‌۴ میلیون نفر در این درگیری‌ها جان خود را از دست دادند.

سازمان ملل تخمین می‌زند از آغاز شروع مناقشات از ‌١٩٩۶ هر ساله تعداد زیادی از زنان  به نوعی مورد آزار و اذیت‌های جنسی قرار گرفته‌اند .

گرچه برخی از این قربانیان مردان و کودکان هستند اما اغلب این جمعیت را زنان کنگو تشکیل می‌دهند.

مجله آمریکایی «سلامت عمومی» سال گذشته در یک مقاله آورده بود که شمار قربانیان تجاوز در کنگو حتی از آن‌چه که سازمان ملل تخمین می‌زند هم بالاتر است.

در این گزارش آمده است: از تجاوز به عنوان یک اسلحه جنگی استفاده می‌شود و این تجربه‌ی تلخ نه تنها خود قربانیان بلکه خانواده‌های آنها و در برخی موارد قبایل را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

بسیاری از زنان و دختران قربانی پس از نجات یافتن از این فاجعه، از سوی خانواده‌های خود پذیرفته نمی‌شوند.

در این گزارش آمده است که تجاوز سال به سال افزایش می‌یابد و بسیاری از متجاوزان سربازانی هستند که پس از بازگشت از جنگ، اکنون در روستاها و شهرهای خود دست به این کار غیرانسانی می‌زنند. این در حالی است که تعداد اندکی از قربانیان شاهد مجازات متجاوزان هستند و این متجاوزان با رویکردی توجیه‌پذیر و موجه به کار خود می‌نگرند.

کنگو به عنوان پایتخت تجاوز در دنیا شناخته می‌شود.

یکی از مشکلات سر راه درمان و رسیدگی مادی و معنوی به این قربانیان موقعیت جغرافیایی این کشور است. کنگو یکی از بزرگ‌ترین کشورهای صحرایی آفریقاست. از این رو زنان باید مسافت‌هایی بسیار طولانی را طی کنند تا به یک کلینیک رسیدگی به قربانیان تجاوز دست پیدا کنند.

به گفته‌ی این زنان کنگویی، آنها در هیچ جایی از این کشور در امنیت نیستند. هرگاه که آنها پای خود را به منظور تهیه مایحتاج زندگی بیرون از خانه می‌گذارند، از سوی یک جانی مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند.

ماه گذشته یک سخنگوی سازمان ملل متحد اعلام کرده است که در پی عقب‌نشینی نیروهای دولتی جمهوری دموکراتیک کنگو از مناطق درگیری، ادعاها درباره تجاوز و دیگر آزارهای جنسی توسط آنان را بررسی می‌کند.

این تحقیقات در حالی مطرح شده است که ده‌ها زن در شهر مینوا در شرق جمهوری دموکراتیک کنگو و در نزدیکی مرز این کشور با رواندا ادعا کرده‌اند نیروهای دولتی ماه گذشته میلادی در این شهر به آنان تجاوز کرده‌اند.

جمهوری دموکراتیک کنگو که به کنگو کینشاسا نیز شناخته می‌شود و پیشتر زئیر نام داشت، در مرکز آفریقا واقع است. این کشور دومین کشور بزرگ در آفریقا و یازدهمین کشور بزرگ جهان به‌شمار می‌آید. با بیش از ۷۰ میلیون نفر جمعیت، نوزدهمین کشور پرجمعیت جهان و چهارمین کشور پرجمعیت در آفریقا است.

این کشور همسایه جمهوری کنگو است که به عنوان کنگو برازاویل نیز شناخته می‌شود.

مارتین نسیرکی، سخنگوی سازمان ملل، درباره تحقیقات جدید گفته است که قرار است « گزارش‌هایی را بررسی کند که در آنها ادعا شده است نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو در جریان عملیات علیه گروه شورشی ام۲۳، قوانین بشردوستانه و حقوق بشری بین‌المللی را زیر پا گذاشته‌اند و نگرانی‌ها را درباره رهبری ارشد این نیروها برانگیخته‌اند».

نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو پیش از این با انتقادهایی درباره نحوه برخوردشان با شورشیان گروه ام۲۳ روبه‌رو شده‌اند و به تجاوزهای گسترده متهم شده‌اند.

سخنگوی سازمان ملل گفته است: «اگر این اتهام‌ها ثابت شوند، به اطلاع دولت جمهوری دموکراتیک کنگو می‌رسند و از این دولت خواسته می‌شود برای پیش‌گیری از تکرار چنین خشونت‌هایی، اقدامات اصلاحی ترتیب دهد و مقصران را محاکمه کند».

او همچنین اضافه کرده است: «اگر چنین اقداماتی در زمان مقتضی انجام نشود، سازمان ملل حمایتش را از این کشور تعلیق می‌کند یا آن را قطع می‌کند».

سازمان ملل روز چهارشنبه ۱۵ آذر اعلام کرد که بازرسان سازمان ملل ۷۰ مورد تجاوز را در منطقه مینوا گزارش کرده‌اند ولی اعلام نکرد که چه کسی مرتکب این رفتار شده است.

گروه‌های حقوق‌بشری و دیگر منابع گزارش داده‌اند در سه روزی که در اواخر ماه نوامبر (ماه میلادی گذشته) نیروهای مسلح دولتی، شهر مینوا را اشغال کرده بودند، غارت و حمله گسترده به شهروندان رخ داده است. نیروهای مسلح جمهوری دموکراتیک کنگو پس از آن که استان گوما را به شورشیان گروه ام ۲۳ واگذار کردند، به مینوا عقب‌نشینی کردند.

گروه ام۲۳ که گفته می‌شود از رواندا کمک می‌گیرد، در ماه آوریل سال جاری میلادی اعتراض‌هایی را آغاز کرد. ماه گذشته این شورشیان استان گوما را گرفتند.

تنش‌ها در این منطقه جنگ‌زده همچنان بالاست و هم سربازان دولتی و هم شورشیان به کشتار شهروندان غیرنظامی، تجاوز، و غارت در جریان این ناآرامی‌ها متهم شده‌اند.

طبق گزارش‌ها، در جمهوری دموکراتیک کنگو از خشونت جنسی و تجاوز به عنوان یک سلاح جنگی استفاده می‌شود.

تجاوز و دیگر خشونت‌های جنسی در این کشور از وخیم‌ترین موارد در جهان شمرده شده است. از جمله بر اساس گزارش‌ها در یک دوره ۱۲ماهه در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ در جمهوری دموکراتیک کنگو به ۴۰۰ هزار زن تجاوز شده است.

درگیری‌های نظامی که در این کشور جریان دارد، از جمله مرگبارترین درگیری‌های جهان بعد از جنگ جهانی دوم بوده است. بر اساس گزارش‌ها از سال ۱۹۹۸، ۵٫۴ میلیون نفر در این کشور کشته شده‌اند.

تعرض و تجاوز به زنان، یکی از ابزارهای جنگی محسوب می شود، حربه ای جنگی که زنان منطقه “کی وو” در جمهوری دموکراتیک کنگو، به خوبی با آن آشنایند.

ماسیکا یکی از زنانی که در سال ‌١٩٩۸ مورد تجاوز قرار گرفته بود، با تاسیس انجمنی در “می وا” د رجنوب کی وو از زنان قربانی تجاوز حمایت می کند.

کابوس داستان تلخ تجاوز را، او به زبان خودش این گونه نقل می کند:” نظامیان شوهرم را جلو چشمانم کشتند و به دخترهایم تجاوز کردند. سپس مرا کاملاً عریان کرده و دو اسلحه روی شقیقه هایم گذاشتند. وقتی فریاد زدم، صورت و بدنم را با چاقو زخمی کردند. آنگاه یکی از آنها از من پرسید که آیا تا به حال یک بازوکا را جویده ام یا نه؟  فکر کردم منظورش آدامس بازوکا است. گفتم آری. سپس او سر آلت شوهرم را ریز ریز کرد. و مجبور م کرد آن را بجوم و در آخر هم روی جسد شوهرم به من تجاوز کردند.”

زنانی که به انجمن او می آیند، همگی قربانی شنیع ترین تجاوزها بوده اند و به همین دلیل از همه جا رانده شده اند. برخی از این زنان شدیدا بیمار هستند و امیدی به بهبود آنها نیست.

ماسیکا  ۳۴ تن از کودکان حاصل از این تجاوزها و بازماندگان جنگ را در انجمن خود به فرزند خواندگی پذیرفته است. او به عنوان رییس انجمن تلاش می کند تا بارقه ای از امید در آینده این کودکان و زنان رنج دیده بدرخشد.

دو برنامه اصلی این انجمن عبارتند از حمایت معنوی و مادی از زنان و تحریک حساسیت جامعه نسبت به رنجها و دردهای آنها. ماسیکا برای التیام رنجهایش بسیار تلاش کرده است.

انجمن او هم اکنون با وجود مشکلات مالی، از حدود ۲۰۰ زن مراقبت می کند. عدم توجه و بی تفاوتی مسئولان و مقامات کنگو، کار این زن قوی و مبارز را سخت تر کرده است.

او می گوید:“دولت این جنایتکاران و تجاوزگران را مجازات نمی‌کند. ما که فعالان حقوق بشر هستیم تمام تلاشمان را می‌کنیم تا آنها را به پای میز محاکمه بکشانیم. اما بعد حکم ها را که می بینیم تعجب می کنیم . آنها معمولا به  ۱۵ الی ۲۵ سال زندان محکوم می‌شوند. بعد از دو سال آزاد می‌شوند و آزادانه برای خودشان قدم می‌زنند و ما را که فعال حقوق بشر هستیم تهدید می‌کنند.”

ماسیکا هر روز جانش را به خطر می اندازد. نیروهای شبه نظامی به دنبالش هستند. آنها او را نمی شناسند اما گفته اند که او را می کشند چرا که او اعمال آنها را در ملا عام محکوم می کند.

ماسیکا، این زن قوی، از هیچ چیز نمی ترسد. می گوید چیزی برای از دست دادن ندارد و به مبارزه ادامه می دهد.

روزانه به ۱۱۵۲ زن در کنگو تجاوز می‌شود

بر اساس یک تحقیق روزانه ۱۱۵۲ زن در کنگو مورد تجاوز قرار می‌گیرند که برابر ۴۸ زن در ساعت است.

این میزان ۲۶ برابر بیشتر از تخمین‌های قبلی از ۱۶ هزار مورد تجاوز گزارش شده در یک سال توسط سازمان ملل متحد است.

میشل هیندین از دانشگاه جان هاپکینز و متخصص خشونتهای جنسیتی می گوید که این آمار می تواند بیشتر هم باشد.

به گفته وی منبع این اطلاعات گفتگوهای رو در رو با مردم بوده ضمن اینکه بسیاری از مردم به غریبه ها در مورد خشونت‌هایی که متحمل شده‌اند چیزی نمی‌گویند.

کارشناسان هشدار می دهند که آمار سازمان ملل بسیار محافظه کارانه بوده و تنها شامل موارد رخ داده توسط نیروهای نظامی است و آمار واقعی بسیار بیشتر از این است.

مفهوم تداخل دارو و غذا

در بعضی از داروها همراه بودن یا نبودن غذا تأثیری در بروز اثرات درمانی ندارد، اما در مورد برخی دیگر از داروها تغییراتی دیده می شود که در موقعیت درمان اهمیت دارد. به این دلیل دستوراتی مثل «بعد از غذا»، «قبل از غذا» «با معده خالی»، «با معده پر» در مورد این داروها دیده می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، غذا ممکن است باعث تغییراتی در جذب دارو از دستگاه گوارش شود. بعضی مواد غذایی با بعضی از داروها ترکیب می شوند و تبدیل به ترکیباتی می شوند که از دستگاه گوارش قابل جذب نیست بنابراین در صورتی که آن دارو با غذاهای خاص مصرف شود اثر درمانی بروز نخواهد کرد.

مثال بارز این مورد نوعی آنتی بیوتیک هاست که اگر با شیر میل شود جذب نمی شود، زیرا کلسیم موجود در شیر با آن ترکیب و مانع جذب می گردد.

بنابراین ملاحظه می کنید که عدم رعایت چنین دستوری مساوی با عدم جذب دارو و در نتیجه عدم بروز اثرهای درمانی خواهد شد.

در مورد برخی دیگر از داروها، غذا باعث کندی جذب دارو می‌شود. در این مورد در نهایت بعد از مدتی دارو جذب می‌شود ولی بدلیل اینکه دیر جذب شده است آثار درمانی آن دیر بروز می‌کند.

بعضی از مواد غذایی بر جذب داروها اثر نمی‌گذارند بلکه بر روی فرآیندهای دیگری اثر می‌گذارند که در بروز آثار درمانی مهم هستند.

جذب تعدادی از داروها هم با برخی مواد غذایی زیاد می‌شود. همچنین در مورد داروهایی که ممکن است باعث تحریک و ناراحتی دستگاه گوارش بشوند توصیه می‌شود که همراه غذا مصرف شوند تا عوارض کمتری پیش آید.

بنابراین به طور کلی باید تأثیر غذا بر دارو همواره مورد نظر باشد و مطابق دستور پزشک عمل شود. در مواردی که همراه دارو برنامه غذایی خاصی توصیه شده است رعایت آن الزامی می‌باشد و در این جا به تعدادی از مهمترین تداخلات غذا و دارو اشاره می‌کنیم. در موارد دیگر می‌توانید با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۱٫ مصرف همزمان استامینوفن با غذاهای غنی از کربوهیدرات‌ها مثل بیسکویت، خرما، مربا و غیره باعث ایجاد ترکیب و در نتیجه کندی جذب دارو می‌شود.

۲٫ مصرف همزمان قرص‌های پوشش دار بیزاکودیل همراه شیر یا غذاهای دیگری که خاصیت بازی دارند باعث از بین رفتن پوشش قرص در معده و خراب شدن دارو می‌شود و در نتیجه اثر درمانی دیده نمی‌شود.

۳٫ مصرف داروهای آهن دار مثل سولفات آهن (فروس سولفات) با چای باعث ایجاد ترکیب نامحلول و عدم جذب آهن می‌شود. افرادی که فقر آهن دارند نباید بلافاصله بعد از غذا چای مصرف کنند، زیرا چای مانع جذب آهن موجود در مواد غذایی می‌شود.

تداخل داروها:

بعضی از داروها ممکن است بر روی آثار دارویی داروی دیگر اثر بگذارند. این تأثیر گذاری‌ها به شیوه‌های مختلفی انجام می‌شود.

داروها ممکن است بر جذب یکدیگر در دستگاه گوارش اثر بگذارند و در نتیجه مانع بروز اثرهای درمانی یا تأخیر در بروز این آثار شوند.

بعضی از داروها با اثر گذاشتن بر سرعت تخریب و دفع داروهای دیگر باعث می‌شوند که دارو اثر درمانی خود را نتواند بروز دهد و یا دیر جذب شود و به میزانی برسد که باعث بروز مسمومیت و عوارض دیگر شود.

البته از برخی تداخلات دارویی می‌توان در جهت درمان استفاده کرد و با تنظیم دقیق مصرف دو دارو، استفاده از هر کدام از آنها را به حداقل رساند و در نتیجه از بروز عوارض جانبی، مسمومیت و یا حتی مقاومت نسبت به دارو جلوگیری کرد.

در صورتی‌ که داروهای تداخل دار باید با هم مصرف شوند بیمار باید به توصیه پزشک در خصوص فاصله گذاری میان آنها توجه کند. چون در غیر این صورت دارو درمانی فایده ‌ای نخواهد داشت.

بحث تداخلات دارویی بسیار گسترده و پیچیده‌تر از آن است که در اینجا بتوانیم به آنها بپردازیم. تنها توصیه می‌کنیم که به توصیه‌های پزشک و داروساز توجه نمائید.

مفهوم دستور مصرف دارو قبل از غذا و بعد از غذا چیست ؟

قبل از غذا ؟ بعد از غذا ؟  با معده خالی ؟ با معده پر ؟

مفهوم دستور قبل از غذا این نیست که شما دارو را مصرف کنید و بعد بلافاصله غذا بخورید. این دستور یعنی اینکه حداقل یک ساعت قبل از آنکه بخواهید غذا بخورید داروی خود را میل نمایید چون دارو بلافاصله بعد از مصرف وارد روده نمی‌شود بلکه مدتی در معده می‌ماند و بعد به روده می‌رود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  نتیجه اینکه باید فاصله بعد از مصرف دارو و غذا وجود داشته باشد تا دارو قبل از ورود غذا به معده بتواند از آن خارج و وارد روده شود. در غیراین صورت غذا و دارو با هم مخلوط می‌شود و تداخلاتی که به تعدادی از آنها اشاره کردیم بروز خواهد کرد.

مفهوم دستور با معده خالی مصرف شود نیز همین است. ضمن اینکه می‌توان داروی مورد نظر را از یک تا دو ساعت بعد از صرف غذا که معده خالی از غذاست مصرف نمود.

داروهایی که توصیه شده بعد از غذا یا با معده پر یا همراه غذا مصرف شوند، باید بلافاصله بعد از غذا یا در میان وعده غذایی مصرف شوند.

این داروها بیشترداروهایی هستند که ممکن است ناراحتی‌های گوارشی ایجاد نمایند یا جذبشان با غذا بهتر صورت می‌گیرد. در هرحال در مورد داروهای مصرفی باید با پزشک یا داروساز مشورت شود.

« Previous PageNext Page »