آشنایی با غده های درون ریز بدن

اردیبهشت ۱۴, ۱۳۹۲ بواسطة:   موضوع : اخبار فیزیوتراپی, فیزیولوژی, مشروح اخبار

غدد درون ریز بدن هورمون هایی ترشح می کنند که تقریباً بر همه سلول ها، اندام ها و عملکردهای بدن اثر می گذارد. سیستم درون ریز در تنظیم وضعیت روانی، رشد، عملکرد بافت ها، و متابولیسم و همچنین عملکردهای جنسی و فرایندهای تناسلی بدن، بسیار سودمند است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  به طور کلی، سیستم درون ریز مسئول فرایندهایی از بدن است که کد صورت می گیرد، مثل رشد سلولی. فرایندهای سریعتر مثل تنفس و حرکت بدن توسط سیستم عصبی کنترل می شوند. اما بااینکه سیستم عصبی و سیستم درون ریز، دستگاه هایی کاملاً جدا از هم هستند، معمولاً برای بهبود عملکردهای بدن، با هم عمل می کنند.

پایه و بنیاد سیستم درون ریز، هورمون ها و غدد هستند. هورمون ها بعنوان پیام رسان های شیمیایی بدن، اطلاعات و دستورات را از یک گروه سلولی به گروه دیگر منتقل می کند. گرچه انواع مختلفی از هورمون ها در جریان خون گردش دارند، اما هرکدام فقط روی سلولی تاثیر می گذارد که ژنتیکی برای دریافت و واکنش به پیام های آن برنامه ریزی شده است. سطح هورمون ها می تواند تحت تاثیر عواملی مثل استرس، عفونت ها و بیماری ها، و تغییرات در توازن مایعات و موادمعدنی خون قرار گیرد.

یک غده مجموعه ای از سلول هاست که موادشیمیایی تولید و ترشج کرده و بیرون می دهد. غده موادی را از خون انتخاب کرده و بیرون می کند، روی آنها فرایندهایی انجام می دهد و موادشیمیایی حال را برای استفاده در یک نقطه از بدن آزاد می کند. برخی از انواع غدد، ترشحات خود را در نواحی خاص آزاد می کنند. برای مثال، غدد برون ریز، مثل غدد عرق و براقی، ترشجات خود را در پوست یا داخل دهان آزاد میکنند.

از طرف دیگر غدد درون ریز، بیش از ۲۰ هورمون اصلی بدن را مستقیماً وارد جریان خون می کند تا در آنجا به سلول های دیگر در نواحی مختلف بدن منتقل شوند.

غدد اصلی که سیستم درون ریز بدن انسان را تشکیل می دهد، غده هیپوتالاموس، هیپوفیز، تیروئید، پاراتیروئید، آدرنال، جسم صنوبری و غدد تناسلی می باشد که شامل تخمدان ها و بیضه هاست. پانکراس نیز بااینکه به سیستم گوارش نیز مربوط است اما چون آنزیم های گوارشی را تولید و ترشح می کند، بخشی از این سیستم مترشحه هورمونی به حساب می آید.

بااینکه غدد درون ریز اصلی ترین تولیدکننده های هورمون های بدن هستند، برخی اندام های غیر درون ریز– مثل مغر، قلب، ریه ها، کلیه ها، غده تیموس، پوست و جفت—نیز هورمون تولید کرده و ترشح می کنند.

هیپوتالاموس، مجموعه ای از سلول های ویزه که در بخش پایینی مرکز مغز واقع شده است، اصلی ترین رابط بین سیستم درون ریز و سیستم عصبی به شمار می رود. سلول های عصبی موجود در هیپوتالاموس، با تولید مواد شیمیایی که تولید و ترشج هورمون ها را یا تشدید یا متوقف می کنند، غده هیپوفیز را کنترل می کند.

غده هیپوفیز بااینکه چندان بزرگتر از یک نخودفرنگی نیست، مهمترین بخش سیستم درون ریز به شمار می رود. این اندام گاهاً “غده اصلی” نامیده می شود، چون هورمون هایی را تولید می کند که غدد درون ریز دیگر را کنترل می کنند.

تولید و ترشح هورمون های هیپوفیز می تواند تحت تاثیر عوامل مختلفی مثل احساسات و تغییرات فصلی قرار گیرد. برای انجام اینکار، هیپوتالاموس، اطالاعاتی را که توسط مغز داده می شود (مثل دمای محیط، الگوهای قرارگیری در معرض نور، و احساسات) را به هیپوفیز می فرستد.

غده هیپوفیز به دو بخش تقسیم می شود:بخش پیشین و بخش پسین. بخش پیشین فعالیت غدد تیروئید، آدرنال، و تناسلی را تنظیم می کند. از میان هورمون هایی که این غده ترشح می کند، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

· هورمون رشد، که رشد استخوانها و سایر بافت های بدن را تحریک می کند و در استفاده بدن از موادمغذی و معدنی نقش دارد.

· هورمون پرولاکتین، که تولید شیر را در زنان شیرده فعال میکند.

· هورمون تیروتروپین، که غده تیروئید را برای تولید هورمون تیروئید تحریک میکند.

· کورتیکوتروپین، که غده آدرنال را برای تولید برخی هورمون های خاص تحریک میکند.

غده هیپوفیز همچنین اندورفین نیز ترشح می کند. اندورفین ها مواد شیمیایی هستند که برای کاهش حساسیت به درد، بر روی سیستم عصبی کار می کنند. علاوه بر این، غده هیپوفیز هورمون هایی نیز ترشح می کند که به تخمدان ها و بیضه ها برای تولید هورمون های جنسی پیام می فرستند. غده هیپوفیز همچنین تخمک گذاری و چرخه قاعدگی را نیز در زنان کنترل می کند.

بخش پسین غده هیپوفیز، هورمون های ضد ادرار ترشح می کند که با تاثیری که بر کلیه ها و دفع ادرار دارد، به حفظ توازن آب بدن کمک میکند. هورمون دیگری که این بخش ترشح می کند، اکسیتوسین است که انقباضات رحم را طی وضع حمل ایجاد می کند.

تیروئید که در بخش جلویی گردن قرار دارد، شبیه به یک پاپیون یا پروانه است که هورمون های تیروئید، یتروکسین و تیرودوتیرونین را تولید می کند. این هورمون ها سرعتی را که سلول ها سوخت های بدن را از موادغذایی برای تولید انرژی می سوزانند، کنترل میکنند. هرچه میزان هورمون های تیروئید در جریان خون بالا رود، سرعت ایجاد واکنشهای شیمیایی نیز در بدن بیشتر می شود.

هورون های تیروئید همچنین نقش مهمی در رشد استخوانها و رشد مغز و سیستم عصبی در کودکان دارند. تولید و ازادسازی هورمون های تیروئید توسط تیروتروپین کنترل می شود که آن نیز به نوبه خود توسط غده هیپوفیز ترشح می شود.

به غده تیروئید چهار غده کوچک متصل است که به همراه یکدیگر عمل می کنند و پاراتیروئید نامیده می شوند. این غدد هورمون پاراتیروئید ترشح می کنند که با کمک کالسیتونین که در تیروئید تولید می شود، سطح کلسیم را در خون تنظیم می کند.

بدن دو غده آدرنال مثلثی شکل دارد که هرکدام روی یکی از کلیه ها قرار گرفته است. غدد آدرنال دو قسمت دارند، که هرکدام یک سری هورمون تولید میکنند و عملکردی متفاوت دارند. بخش بیرونی، قشر آدرنال، هورمون هایی تولید می کند که کورتیکوستیروئید نامیده می شوند و توازن نمک و آب بدن، واکنش بدن به استرس، متابولیسم، سیستم ایمنی و رشد و عملکرد جنسی را تنظیم می کند.

بخش داخلی، کاته کولامین هایی مثل اپینفرین تولید می کند. اپینفرین که آدرنالین هم نامیده می شود، در مواجهه با استرس، فشارخون و ضربان قلب را بالا می برد.

جسم صنوبری که غده صنوبری نیز نامیده می شود، در وسط مغز قرار گرفته است. این غده ملاتونین ترشح می کند، هورمونی که چرخه خواب-بیداری را تنظیم می کند.

غدد جنسی مهمترین منبع هورمون های جنسی هستند. در مردها، این غدد در کیسه بیضه قرار گرفته اند. غدد مردانه، یا بیضه ها، هورمون هایی تولید می کند که آندروژن نامیده می شود، که مهمترین آنها تستوسترون است. این هورمون ها تغییرات بدن را که به خاطر رشد جنسی ایجاد می شود، مثل بزرگ شدن آلت تناسلی و بروز سایر ویژگی های مردانه مثل کلفت شدن صدا، رشد مو صورت و شرمگاه و افزایش رشد و قدرت عضلانی، تنظیم میکند. تستوسترون همچنین در تولید اسپرم توسط بیضه ها نیز دخالت دارد.

غدد زنانه، ینی تخمدان ها، در لگن خاصره قرار گرفته اند. این غدد تخمک تولید کرده و هورمون های زنانه مثل استروژن و پروژسترون را تولید میکنند. استروژن در رشد خصوصیات جنسی زنانه مثل رشد سینه ها و جمع شدن چربی بدن در ران ها و باسن، نقش دارد. هم استروژن و هم پروژسترون در حاملگی و تنظیم عادت ماهیانه نیز نقش دارند.

پانکراس یا همان لوزالمعده (علاوه بر سایرین) دو هورمون مهم، یعنی انسولین و گلوکاگن را تولید می کند. این هورمون ها برای حفظ توازن گلوکز یا قند خون و حفظ سوخت و ذخائر انرژی بدن، در کنار یکدیگر عمل می کنند.

● سیستم غدد درون ریز چه می کند

وقتی هورمون ترشح می شود، از غدد درون ریز به داخل جریان خون منتقل می شود تا به سمت سلولهایی که باید پیامرسانی کند، برود. در مسیر رفتن به سمت این سلولها، پروتئین های خاصی به برخی از این هورمون ها می چسبند. این پروتئین های خاص مثل حمل کننده هایی رفتار می کنند که مقدار هورمونی را که باید با سلول هدف رابطه برقرار کند و روی آن تاثیر بگذارد را کنترل می کنند.

همچنین، سلول های هدف گیرنده هایی دارند که فقط به برخی هورمون های خاص می چسبند، و هر هورمون گیرنده های خاص خود را دارد، درنتیجه هر هورمون فقط با سلولهای هدف خاص که گیرنده های آن هورمون را دارند، وارد رابطه می شود. وقتی هورمون به سلول هدف خود می رسد، به گیرنده های خاص آن سلول می چسبد و این ترکیب گیرنده-هورمون، دستورالعمل های شیمیایی را به کارگران داخل سلول منتقل می کند.

وقتی سطح هورمون ها به مقدار نرمال یا لازم خود برسد، ترشح بیشتر آن هورمون با مکانیسم های مهم بدن کنترل می شود تا همان میزان هورمون در خون حفظ شود. این تنظیم تولید و ترشح هورمون ها می تواند خود هورمون یا ماده دیگری در خون که مربوط به این هورمون است را درگیر کند.

برای مثال، اگر غده تیروئید مقدار کافی از هورمون های تیروئید در خون ترشح کرده باشد، غده هیپوفیز متوجه این مقدار نرمال از آن هورمون در جریان خون شده و آزادسازی تیروتروپین را تنظیم می کند. تیروتروپین هورمونی است که ده تیروئید را برای ساخت و ترشح هورمون های تیروئید تحریک می کند.

مثال دیگر هورمون پاراتیروئید است که یزان کلسیم خون را بالا می برد. وقتی میزان کلسیم خون بالا رود، غدد پاراتیروئید این تغییر را حس کرده و ترشح و تولید این هورمون را کاهش می دهند.

● مشکلات سیستم غدد درون ریز

مقدار خیلی زیاد یا خیلی کم از هر هورمون می تواند برای بدن مضر باشد. برای مثال، اگر غده هیپوفیز هورمون رشد زیاد تولید کند، بچه می تواند رشد بسیار زیادی پیدا کندو به طور غیرطبیعی بلند قد شود. اگر این مقدار کم باشد، بچه به طور غیرطبیعی کوتاه قد و ریز خواهد شد.

کنترل تولید یا جایگزینی برخی هورمون های خاص می تواند بسیاری از اختلالات درون ریز را در کودکان و نوجوانان برطرف کند. برخی از این اختلالات عبارتند از:

● ناتوانی آدرنال:

در این وضعیت عملکرد قشر غده آدرنال یا فوق کلیوی پایین آمده و درنتیجه تولید هورمون های کورتیکوستیروئید آدرنال نیز بسیار کم می شود. علائم ناتوانی آدرنال می تواند شامل ضعف، خستگی، درد شکم، حالت تهوع، کم آب شدن بدن، و تغییرات پوستی باشد. پزشکان ناتوانی ادرنال را با تجویز جایگزین هایی برای هورمون هایکورتیکوستیروئید مداوا می کنند.

● سندرم کوشینگ:

مقدار بسیار زیاد از هورمون های گلوکوکورتیکوئید در بدن می تواند منجر به بروی سندرم کوشینگ شود. در کودکان، معمولاً زمانی این اتفاق می افتد که کودک برای درمان بیماری های خود ایمنی مثل سل جلدی (lupus) مقدار بالایی داروهای ترکیبی کورتیکوستیروئید مصرف می کند (مثل پردنیسون).

اگر این وضعیت به خاطر وجود تومر در غده هیپوفیز باشد که مقدار زیادی کورتیکوتروپین تولید می کند و غدد فوق کلیوی (آدرنال) را تحریک به تولید بیش از حد کورتیکوستیروئیدها می کند، به آن بیماری کوشینگ اطلاق می شود. بروز علائم آن ممکن است سالها طول بکشد و این علائم عبارتند از، چاق شدن بیش از حد، ناتوانی رشد، ضعف عضلانی، کبود شدن سریع پوست، آکنه، بالا رفتن فشار خون، و تغییرات فیزیولوژیکی. بنابراین علت خاص بیماری، پزشکان با روش های مختلفی مثل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا داروهایی که تولید این هورمون ها را متوقف می کنند، این بیماری را مداوا می کنند.

● دیابت نوع ۱:

وقتی لوزالمعده یا پانکراس نتواند به میزان کافی انسولینتولید کند، دیابت نوع ۱ ایجاد می شود. علائم این بیماری عبارتند از: تشنگی زیاد، گرسنگی، ادرار و کاهش وزن.

در کودکان و نوجوانان، این بیماری معمولاً یک اختلال خودایمن است که در آن برخی سلول های خاص سیستم ایمنی و پادتن هایی که توسط دستگاه ایمنی بدن ساخته می شوند، سلول های لوزالمعده را که انسولین تولید می کنند، تخریب می کند. این بیماری می تواند مشکلات دیگری در دراز مدت به وجود آورد مثل مشکلات کلیوی، آسیب های عصبی، کوری، و بیماری های قلبی کرونری زودرس و سکته. به کودکانی که دچار این مشکل هستند، برای کنترل سطح قند خون و کاهش خطر ایجاد مشکلات دیابتی مداوماً انسولین تزریق می شود.

● دیابت نوع ۲:

برخلاف دیابت نوع ۱، که در آن بدن قادر به تولید انسولین کافی نیست، در دیابت نوع ۲ بدن قادر به واکنش نرمال به انسولین نمی باشد. کودکان و نوجوانان مبتلا به این بیماری معمولاً اضافه وزن زیادی دارند و باور بر این است که چربی اضافه بدن نقش مهمی در مقاومت انسولین دارد که از مشخصه های این بیماری است.

درواقع، در سالهای اخیر، شیوع این بیماری در کودکان تقریباً برابر با میزان بالای چاقی مفرط در آنها است. علائم و مشکلات احتمالی دیابت نوع ۲ تقریباً مشابه با دیابت نوع ۱ می باشد. برخی کودکان ونوجوانان می توانند با تغییرات رژیم غذایی، ورزش، و دارو قند خون خود را کنترل کنند اما خیلی از آنها مجبورند مثل بیماران دیابت نوع ۱، تزریق انسولین انجام دهند.

● مشکلات هورمون رشد:

بالا بودن میزان هورمون رشد در کودکان در ال رشد باعث رشد بی اندازه استخوان ها و سایر قسمت های بدنشان می شود که منجر به غول پیکر شدن آنها می شود. این وضعیت نادر، معمولاً به خاطر وجود یک تومر در غده هیپوفیز ایجاد می شود که می توان آنرا با برداشتن تومر مداوا کرد. درمقابل، وقتی غده هیپوفیز نتواند به میزان کافی هورمون رشد تولید کند، رشد کودک از قد، معیوب می شود. پایین بودن قند خون نیز ممکن است در کودکان مبتلا به کمبود هورمون رشد اتفاق بیفتد.

● پرکاری تیروئید:

پرکاری تیروئید وضعیتی است که در آن سطح هورمون های تیروئید در خون بیش از اندازه بالا می رود. علائم آن شامل کاهش وزن، عصبی شدن، رعشه، تعرق زیاد، بالا رفتن ضربان قلب و فشارخون، برآمدگی چشم ها، و تورم گردن به خاطر بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر) می شود. این وضعیت در کودکان معمولاً به خاطر بیماری گریوز ایجاد می شود که یک اختلال خودایمن است که در آن برخی پادتن ها که توسط سیستم ایمنی تولید می شود، غده تیروئید را برای فعالیت بیش از حد تحریک میکنند. این بیماری را میتوان با دارو یا برداشتن یا از بین بردن غده تیروئید با جراحی یا پرتودرمانی مداوا کرد.

● کم کاری تیروئید:

کم کاری تیروئید وضعیتی است که در آن سطح هورمون های تیروئید در خون به طور غیرعادی پایین می آید. کمبود هورمون تیروئید، فرایندهای بدن را کند کرده و می تواند منجر به خستگی، پایین آمدن ضربان قلب، خشک شدن پوست، اضافه وزن، یبوست، و در کودکان، کاهش رشد و بلوغ دیررس گردد.

مهمترین عامل ایجاد کم کاری تیروئید در کودکان تیروئیدیت هاشیموتو است که درنتیجه یک فرایند خودایمن ایجاد می شود که تیروئید را تخریب کرده و تولید هورمون تیروئید را متوقف می سازد. نوزادان ممکن است فاید غده تیروئید متولد شوند یا غده تیروئید آنها رشد کافی نداشته باشد که این هم منجر به کم کالری تیروئید خواهد شد. این وضعیت را می توان با جایگزین های غذایی هورمون تیروئید مداوا کرد.

● بلوغ زودرس:

تغییرات بدن که حین بلوغ ایجاد می شوند، اگر میزان هورمون های هیپوفیز که غدد جنسی را برای تولید هورمون هایجنسی تحریک می کنند، پیش از موقع بالا رود، ممکن است در برخی کودکان در سنین خیلی پایین اتفاق بیفتد. داروی تزریقی برای متوقف کردن ترشح این هورمون های هیپوفیز وجود دارد که جلوی رشد جنسی زودرس را در این کودکان میگیرد.

هورمون رشد چیست ؟

هورمون رشد (growth hormone) ، یک پلی‌پپتید متشکل از ۱۹۲ اسید آمینه است که در ساختمان آن دو پیوند دی‌سولفور وجود دارد. هورمون رشد در گونه‌های مختلف متفاوت است. هورمون رشد از قسمت قدامی غده هیپوفیز ترشح می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  قسمت پیشین هیپوفیز ، مهمترین و بزرگترین قسمت هیپوفیز است. این بخش قدامی در انسان ۷۰ درصد وزن غده را تشکیل می‌دهد و محل سنتز و ترشح چندین هورمون است که بیشتر عمل تحریک و تنظیم ترشحات سایر غدد درون ریز را به عهده دارند و به همین جهت آنها هورمونهای محرک (Stimulating hormone) می‌نامند.

هورمون پرولاکتین یا لاکتوژن و هورمون رشد یا سوماتوتروپین هورمون ، از مهمترین هورمونهای بخش قدامی هیپوفیز هستند.

تمامی هورمونهای قدامی هیپوفیز از یک پیش ساز گلیکوپروتئینی حاصل می‌شوند. این ترکیب پیش ساز از ۲۶۴ اسیدآمینه ساخته شده است که پرواوپیوملانوکورتین گویند. این ترکیب هیدرولیزهای آنزیمی مختلفی را تحمل کرده و در نتیجه به پپتیدهایی با اندازه‌های مختلف تبدیل می‌شود که هر کدام از پپتیدهای حاصل ، عمل هورمونی خاصی را انجام می‌دهند.

ترکیب پرواپیوملانوکورتین بوسیله سلولهای حلقه قوسی غده هیپوتالاموس و سلولهای قدامی هیپوفیز ، سنتز می‌گردد.

نحوه عملکرد هیپوتالاموس و هیپوفیز قدامی

هیپوتالاموس مغز ، مرکز هماهنگ کننده سیستم آندوکرین می‌باشد که پیامها را از سیستم اعصاب مرکزی دریافت و هماهنگ می‌کند. در پاسخ به پیامها ، هیپوتالاموس تعدادی از هورمونهای تنظیمی (عوامل آزاد کننده) را تولید می‌نماید که مستقیما از طریق عروق خونی اختصاصی و نورونهایی که دو غده را به‌ یکدیگر متصل می‌کنند به غده هیپوفیز مجاور ، منتقل می گردد.

غده هیپوفیز از دو قسمت با عملکرد متفاوت تشکیل شده است. به هیپوفیز خلفی انتهای آکسونی نرونهای متعددی می‌رسد که از هیپوتالاموس منشا می گیرند.

هیپوفیز قدامی با تولید هورمونهای محرک به هورمونهای هیپوتالاموسی موجود در گردش خون ، پاسخ می‌دهند. این پلی‌پپتیدها رده بعدی غدد آندوکرین شامل قسمت قشری غدد فوق کلیوی ، غده تیروئید ، تخمدان و بیضه‌ را فعال می‌نمایند. به دنبال تحریک این غدد ، هورمونهای اختصاصی آنها وارد گردش خون شده و به گیرنده‌های هورمونی موجود در روی یا داخل سلولهای هدف ، متصل می‌گردند. هورمون رشد مترشحه از هیپوفیز قدامی بر روی کبد و استخوان ، تاثیر می‌گذارد.

نحوه تنظیم سنتز و ترشح هورمون رشد

غلظت هورمون رشد در بافت هیپوفیزی ۱۵ – ۵ میلیگرم بر گرم یعنی بیشتر از غلظت سایر هورمونهای هیپوفیزی است. وزن مولکولی این هورمون ۲۲ هزار دالتون است. همانند بیشتر هورمونهای هیپوفیزی ترشح هورمون رشد ، حالت یک جریان دائمی و یکنواخت را ندارد، بلکه به صورت جریانات ضربانی (Pulsatile) انجام می‌پذیرد.

میزان ترشح این هورمون تحت تاثیر تحریکات عصبی و خواب و بیداری می‌باشد. بطوریکه غلظت پلاسمایی این هورمون ، ممکن است در ظرف چند دقیقه ۱۰ برابر شود.

بیشترین افزایش هورمون در پلاسما مدت کوتاهی پس از به خواب رفتن رخ می‌دهد. عوامل موثر در ترشح هورمون رشد عباتند از: شوک وتنشهای عصبی ، درد ، سرما ، عمل جراحی ، گرسنگی ، هیپوگلسیمی ، ورزش ، خوردن غذاهای پروتئینی و بالاخره اسید آمینه آرژینین . شوکهای عصبی از طریق تاثیر کوتاکولامینها بر روی هیپوتالاموس موجب زیاد شدن ترشح هورمون می‌گردند.

اثرات کلیه عوامل نامبرده شده با توجه به خاصیت فیزیولوژیک بسیار مهم هورمون رشد که همواره از مصرف گلوکز در بدن جلوگیری می‌کند، توجیه پذیر است. زیرا به هنگام وقوع شوک عصبی، هیپوگلیسمی ، گرسنگی و خواب، هورمون رشد از یک سو با بکار انداختن واکنشهای لیپولیز مقدار بیشتری اسیدهای چرب آزاد را به سلول می‌رساند و از سوی دیگر ورود اسیدهای آمینه به داخل سلول را زیاد می‌کند (واکنشهای نوسازی گلوکز) ، تا به این ترتیب از مصرف گلوکز جلوگیری نموده و آن را برای نیازهای سلولهای مغزی حفظ کند.

اثر غلظت گلوکز در ترشح هورمون رشد

غلظت گلوکز در سلولهای ترشح کننده هورمون آزاد کننده هورمون رشد در هسته هیپوتالاموس ، عامل اصلی در تنظیم هورمون رشد می‌باشد. تجربه نشان می‌دهد که ترکیبات مشابه گلوکز (۲- دزاکسی گلوکز) که از عوامل مهارکننده واکنشهای گلیکولیز بوده و باعث افزایش غلظت گلوکز در خون می‌شوند، ترشح هورمون رشد را نیز زیاد می‌کنند. در صورتی که قرار بود افزایش گلوکز در پلاسما موجب قطع ترشح هورمون رشد شود.

می‌توان نتیجه گرفت که عامل اصلی تنظیم ترشح هورمون ، سرعت و میزان متابولیسم گلوکز در داخل سلولهای ترشح کننده هورمون آزاد کننده رشد است و نه غلظت گلوکز در پلاسمای خون.

اثر آرژینین در ترشح هورمون رشد

اثر محرک آرژینین و یا غذاهای غنی از پروتئین در ترشح هورمون رشد نیز خود مکانیسم تنظیم کننده‌ای است تا به این ترتیب ، اسیدهای آمینه در پلاسما به داخل سلولها انتقال یافته و در ساختمان پروتئینها شرکت جویند و یا به اشکال دیگر ذخیره انرژی تبدیل شود. یکی از کارهای هورمون رشد ، شرکت در پروتئین سازی است.

اثر سایر مواد و هورمونها بر ترشح هورمون رشد

تعداد زیادی از هورمونها یا ترکیبات مشابه آنها مانند استروژن، دوپامین ، ترکیبات آلفا- آدرنرژیک ، سروتونین ، پلی‌پپتیدهای هم اثر تریاک (Opiate) ، هورمونهای روده‌ای و گلوکاگن بر روی سلولهای هسته هیپوتالاموس تاثیر گذاشته و در تنظیم هورمون رشد دخالت می‌نمایند.

مهمترین عامل تنظیم ، هورمونی است به نام فاکتور رشد شبه انسولین (IGF-1) و یا سوماتومدین C که توسط کبد ساخته می‌شود و به نظر می‌آید که مهمترین اثر فیزیولوژیک هورمون رشد یعنی اثر آن در رشد استخوانها با دخالت این هورمون (IGF-1) انجام می‌پذیرد.

خواص فیزیولوژیک و بیوشیمیایی

رشد بدن

اثرات این هورمون در رشد بدن با دخالت پروتئین واسطی به نام فاکتور رشد شبه انسولین (IGF-1) و یا سوماتومدین C ، انجام می‌پذیرد. این پروتئین واسط از خانواده ژن فاکتورهای شبه انسولین و از نظر ساختمانی شبیه پروانسولین است. پپتید مشابه دیگری نیز به نام (IGF-2) در پلاسمای خون انسان وجود دارد که یک عامل محرک تکثیر سلولی است.

(IGF-1) دارای ۷۰ اسید آمینه و (IGF-2) دارای ۶۷ اسید آمینه است. غلظت پلاسمایی (IGF-2) ، دو برابر (IGF-1) است. با وجود این به نظر می‌رسد که واسط اصلی در انجام اثرات هورمون رشد همان (IGF-1) می‌‌باشد، زیرا افرادی که دارای مقدار کافی فاکتور (IGF-2) بوده ولی دچار نقصان (IGF-1) می‌باشند، کوتاهی قد مانده و بدن آنها رشد طبیعی ندارد.

متابولیسم پروتئینها

هورمون رشد سرعت انتقال اسیدهای آمینه به داخل سلولهای عضلانی را زیاد می‌کند و مستقیما نیز دارای اثر فعال کننده سنتز پروتئینهاست. اینگونه اثرات هورمون رشد با انسولین مشابهت دارد.

متابولیسم کربوهیدراتها

در متابولیسم کربوهیدراتها ، هورمون رشد اثری مخالف انسولین دارد. افزایش گلوکز خون پس از تزریق هورمون رشد ، نتیجه دو نوع اثر است. یکی صرفه جویی در مصرف آن در بافتهای محیطی و دیگری افزایش فعالیت واکنشهای نوسازی گلوکز در کبد . هورمون رشد در کبد با فعال کردن واکنشهای نوسازی گلوکز از منشا اسیدهای آمینه ، ذخیره گلیکوژن را نیز افزایش می‌دهد.

در دوره واکنشهای گلیکولیز اثر مهار کنندگی هورمون رشد در چندین مکان بروز می‌کند و به نظر می‌آید که این هورمون از ورود گلوکز به داخل سلول نیز جلوگیری می‌نماید. هورمون رشد در عضله با آزاد نمودن اسیدهای چرب از منشا ذخیره تری‌گلیسریدها نیز از انجام واکنشهای گلیکولیز جلوگیری می‌کند.

تجویز هورمون رشد به مدت طولانی ممکن است به بروز بیماری دیابت منجر شود.

متابولیسم چربیها

تجویز هورمون رشد در ظرف مدت ۶۰ – ۳۰ دقیقه باعث افزایش اسیدهای چرب آزاد در خون (از منشا بافت چربی) و افزایش اکسیداسیون اسیدهای چرب در کبد می‌گردد. اثر هورمون رشد در متابولیسم کربوهیدراتها و چربیها بدون دخالت (IGF-1) انجام می‌گیرد.

متابولیزم مواد معدنی

هورمون رشد و فاکتور (IGF-1) باعث افزایش جذب و نگهداری یونهای کلسیم ، منزیم و فسفاتها در بدن می‌گردند و این عمل آنها احتمالا در ارتباط با اثری است که در رشد استخوانهای طویل دارا هستند.

آیا هورمون رشد می‌تواند مستقیما موجب رشد اسکلت و غضروف شود؟

در جواب باید بگوییم خیر. دانشمندان در سال ۱۹۵۷ آزمایشی انجام دادند. در کشت سلولهای غضروفی در خارج بدن ، پس از تزریق هورمون رشد ، سلولهای غضروفی در پاسخ به هورمون رشد ، رشد نکردند. پس چرا این هورمون در داخل بدن باعث رشد می‌شود و در خارج بدن اثر ندارد؟

اینطور فرض کردند که هورمون رشد باعث تولید ماده دیگری می‌شود و آن ماده است که باعث رشد استخوانها و غضروف می‌شود. تحت تاثیر هورمون رشد یک فاکتور شبه انسولین به نام سوماتومدین C در سلولهای کبدی ساخته می‌شود که نقش اصلی را در رشد اسکلت بدن بازی می‌کند.

بیماریهای ناشی از اختلال در ترشح هورمون رشد

کمبود ترشح هورمون رشد بویژه در دوران کودکی ، حائز اهمیت زیادی است زیرا سبب متوقف شدن رشد طبیعی کودک و کوتاه قدی (Dwarfism) می‌گردد.

اختلال در رشد بدن ممکن است به علت کمبود ترشح هورمون رشد باشد که در این صورت تجویز هورمون رشد باعث برطرف شدن کمبود و ادامه رشد می‌گردد.

عدم رشد طبیعی ممکن است به علت اختلالاتی در بافتهای هدف و یا فقدان فاکتورهای IGF2 و IGF1 رخ دهد، در این نوع کوتاه قدی تجویز هورمون رشد موثر نخواهد بود.

افزایش ترشح هورمون رشد اگر در سنین کودکی رخ دهد یعنی در زمانی که هنوز انتهای اپی‌فیزی استخوانهای طویل بسته نشده‌اند. در این صورت استخوانهای طویل ، رشدی بیشتر از حالت طبیعی داشته و بیماری بلند قدی و یا غول پیکری یا (Gigantism) بروز می‌کند.

اگر افزایش ترشح هورمون رشد پس از دوران بلوغ رخ دهد موجب رشد غیر طبیعی قطری استخوانهای جمجمه ، صورت ، پیشانی ، فکها و دست و پا و درشت پیکری (Acromegaly) می‌گردد که ممکن است با برخی عوارض متابولیسمی و حتی دیابت قندی همراه باشد.

آزمایش تستوسترون

تستوسترون ( Testosterone )، هورمون استروئیدی (آندروژن) تولید شده توسط بافت های اندوکرینی خاص (Leydig Cells) در بیضه مردان است. تولید آن توسط هورمون LH تحریک می شود. تستوسترون در طی یک مکانیسم بازخورد منفی کار می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تستسترون از هورمون‌های مهم موجود در بدن زن و مرد می‌باشد که اثرات آندروژنیک (جنسیتی) و آنابولیک (سازنده، رشد دهنده) دارد.

تولید تستوسترون پیش از دو ماهگی جنین در رحم مادر آغاز گشته و در تعیین نرینگی یا مادینگی آن نقش دارد.

تولید این هورمون در دوره بلوغ جنسی افزایش یافته و عامل اصلی تغییرات فیزیکی این دوران به‌شمار می‌آید.

به طور متوسط بدن هر مرد ۲۰ برابر بیشتر از بدن هر زن تستوسترون تولید می‌کند هرچند به دلیل متابولیسم بیشتر سطح پلاسمایی این هورمون در مردان فقط هفت برابر زنان است..

تستوسترون از هورمون ‌های استروئیدی بدن است که ساختمان اصلی سازنده آن را کلسترول تشکیل می ‌دهد.

با افزایش تستوسترون، LH کاهش می یابد، در حالی که افزایش LH باعث کاهش تستوسترون می شود. سطوح تستوسترون روزانه است، اوج آن در ساعات اولیه صبح (حدود ۴:۰۰ تا ۸:۰۰)، و پایین ترین سطح آن در غروب (حدود ۴:۰۰ تا ۸:۰۰ بعد از ظهر) است.

تستوسترون همچنین توسط غدد آدرنال در هر دو جنس مرد و زن، و در مقادیر کم توسط تخمدان ها در زنان، تولید می شود. در زنان، تستوسترون به استرادیول (هورمون جنسی اصلی در زن) تبدیل می شود.

آزمایش تستوسترون ( Testosterone ) با نام های متعارف Total testosterone  نیز خوانده می شود

علت درخواست تست

این تست برای تشخیص بیماری های مختلف در مردان، زنان و پسران، شامل بلوغ تأخیری یا زودرس در پسران؛ کاهش میل جنسی در مردان و زنان؛ اختلال نعوظ در مردان؛ ناباروری در زنان و مردان؛ تومور بیضه در مردان؛ اختلالات هیپوتالاموس و یا هیپوفیز، و پرمویی و بروز صفات مردانه در دختران و زنان؛ برای تعیین سطح غیرطبیعی تستوسترون در مردان و زنان درخواست می شود.

سطح غیرطبیعی در مردان، ممکن است به توضیح مشکل نعوظ (اختلال نعوظ) ، ناتوانی در باردار کردن شریک زندگی (ناباروری)، بلوغ زودرس یا تأخیری؛ و در زنان، ظهور ویژگی های فیزیکی مردانه (بروز صفات مردانه)، ناتوانی در باردار شدن و به عنوان شاخصی برای سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) کمک کند.

اگر بیمار مرد است و پزشک فکر می کند که بیمار ممکن است نابارور باشد، یا اگر بیمار قادر به رسیدن به، یا حفظ نعوظ نمی باشد؛ اگر بیمار پسری با بلوغ زودرس یا تأخیری است؛ اگر بیمار مؤنث است، اما دارای صفات مردانه، مانند صدای بم یا موی زیاد بدن (پرمویی) می باشد، یا آمنوره دارد، یا نابارور است، این تست درخواست می شود.

در چه شرایطی تست افزایش می یابد

تستوسترون بعد از ورزش افزایش می یابد. در مردان با تومور بیضه؛
تومورهای آدرنال که تستوسترون تولید می کنند؛ استفاده از آندروژن ها (که استروئیدهای آنابولیک نیز نامیده می شوند)؛ بلوغ زودرس با علت ناشناخته در پسران؛ پرکاری تیروئید؛ هیپرپلازی مادرزادی آدرنال و در زنان، با سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)؛ تخمدان یا تومور غده آدرنال؛ هیپرپلازی مادرزادی آدرنوکورتیکال افزایش می یابد.
در چه شرایطی تست کاهش می یابد

تستوسترون با افزایش سن در مردان؛ بیماری های هیپوتالاموس و یا هیپوفیز؛
بیماری های ژنتیکی که می توانند باعث کاهش تولید تستوسترون در مردان جوان شوند (سندروم های کلاین فلتر، Kallman، و Prader-Willi)، یا ناتوانی بیضه و ناباروری (در دیستروفی میوتونیک، شکلی از دیستروفی عضلانی)؛ تولید ناقص تستوسترون به دلیل آسیب رساندن به بیضه ها، مانند اعتیاد به الکل، صدمه فیزیکی و یا بیماری های ویروسی مثل اوریون و بیماری کبدی کاهش می یابد.

تست های تکمیلی

FSH, LH, SHBG, DHEAS, Free and bioavailable testosterone (see FAQ section), Estradiol (see Estrogen), DHT, Gonadotropin-releasing hormone

طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید
تشخیص های افتراقی

آمادگی بیمار

آمادگی خاصی لازم نیست؛ عدم انجام ورزش سنگین

زمان نمونه گیری

محدوده مرجع (نرمال رنج) وابسته به جنس زن/مرد

نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

بهترین زمان نمونه گیری

تداخلات دارویی

داروهایی شامل آندروژن ها و استروئیدها، می توانند سطح تستوسترون را کاهش دهند.
داروهایی مانند داروهای ضد تشنج، باربیتورات ها و کلومیفن می توانند سطح تستوسترون را افزایش دهند.

زنانی که تحت درمان با استروژن هستند، ممکن است میزان تستوسترون افزایش یافته داشته باشند.

حاملین خارج سلولی در مقیاس نانو برای درمان سرطان مغز به کار گرفته شد

پژوهشگران علوم پزشکی در دانشگاه کالیفرنیا و بیمارستان عمومی ماساچوست می گویند طی یک تحقیق مشترک دریافتند: حاملین نانومقیاس حاوی برخی پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک می توانند برای تشخیص، رصد و درمان سرطان مغز مورد استفاده قرار گیرند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  گزارش کنندگان این تحقیق از واژه حاملین خارج سلولی استفاده کردند که این عبارت به اجزای سلولی کپسوله شده در میان یک غشاء گفته می شود.

حاملین خارج سلولی را می توان از تمام سیال های موجود در بدن نظیر خون و مایع نخاعی بیماران دارای تومور مغزی استخراج کرد.

حاملین خارج سلولی شبیه حباب های نانومقیاس هستند که توسط سلول های بدن ارسال می شوند؛ این حاملین حاوی پروتئین و دیگر مواد سلولی نظیر اسیدهای نوکلئیک هستند.

محققان به ارائه فرصت های موجود در استفاده از حاملین نانومقیاس برای رهاسازی دارو پرداخته اند.

تا کنون سه کاربرد مختلف حاملین خارج سلولی مشخص شده است: تغییر و زدایش قطعات سلولی، حذف متابولیت های سمی و اجزای غشائی بی مصرف از سلول و همچنین ارتباط بین سلولی. در ارتباط بین سلولی این ساختارها می توانند سازوکاری را فراهم کنند که پروتئین و اطلاعات ژنتیکی از سلولی به سلول دیگر انتقال یابد.

در بیمارانی که سرطان مغز دارند، حاملین خارج سلولی می توانند مسیری برای تغییر محیط تومور باشند، به نحوی که مانع از رشد سلول های سرطانی شوند.

انواع مختلفی از حاملین خارج سلولی نیز وجود دارند که قادرند موجب رشد و گسترش سلول سرطانی شوند؛ آنها مانع حمله سیستم ایمنی بدن به این تومورها می شوند.

پژوهشگران تلاش دارند تا عملکرد این حاملین را هم در بدن افراد سالم و هم بیماران به خوبی بشناسند. آنها درصدد تولید مواد زیستی هستند که بتواند به تومورها بچسبد و موجب شناسایی تومور شود. همچنین می توان از این مسیر برای درمان سرطان استفاده کرد.

در واقع محققان باید به دنبال پروتئین ها و مواد ژنتیکی ویژه ای باشند تا در صورت قرار گرفتن در حاملین بتواند تومور و سلول های سرطانی را شناسایی کند. برای مثال حاملین می توانند حامل موادی باشند که بتواند جهشی را در ژن IDH۱ تشخیص دهد؛ این جهش مسئول بروز سرطان مغز است.

نتایج این تحقیق در نشریه «Neurosurgery» به چاپ رسیده است.

پژوهشگران به درمان قطعی هپاتیت C نزدیک شدند

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند توانسته اند با یک برنامه درمانی جدید که با استفاده از ترکیب ۵ داروی خوراکی انجام شده ، بدون اینکه عواقب جدی و مهمی برای بیمار داشته باشد موفق به مهار ویروس هپاتیت سی ( Hepatitis C ) شده اند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در حال حاضر تنها روش اثبات شده برای درمان هپاتیت c داروی نوعی ضد ویروس است که در ۵۰ درصد موارد موفق عمل می‌کند.

محققین عنوان کرده اند که روش درمانی آنها بدون اینکه عواقب جدی و مهمی را در بر داشته باشد پس از ۸ هفته به عقب زدن ویروس منجر شده است.

این تحقیقات همچنین نشان داد که در ۹۶ درصد موارد پس از ۱۲ هفته ویروس در مصرف کنندگان این داروها از بین رفته است و ۲۴ هفته پس از پایان مصرف دارو نیز آزمایش خون همچنان از سلامت بیماران سابق نشان داشته است.

نتایج تحقیقات قبلی نشان داده بود که درمان بیماری هپاتیت c در مراحل اولیه، کلید اصلی مبارزه با ویروس این بیماری است.

از نظر پزشکی اگر ویروس هپاتیت C موسوم به SVR ۲۴ پس از ۲۴ هفته در خون شناسایی نشود فرد درمان شده محسوب می شود.

یافته های جدید تفاوت زیادی را با ۹۹ درصد کشف شده در تحقیق ماه اکتبر پس از ۱۲ هفته طول درمان ندارند.

دکتر کریس کاودلی که این هفته نتایج این تحقیق را در کنفرانس انجمن اروپایی تحقیقات کبد در آمستردام ارائه خواهد داد گفت: ما خوشحالیم که روند پیشرفت همچنان پایدار و قدرتمند بوده است.

وی افزود: داده ها ۱۲ هفته طول درمان را مناسب نشان می دهند اما حتی پس از ۸ هفته نیز نتایج چشمگیر بوده است.

هپاتیت C نزدیک به ۱۷۰ میلیون نفر را در جهان آلوده کرده است که اگر درمان نشود به سیروس کبدی سرطان کبد و نیاز به پیوند کبد منجر می شود. داروهای کنونی برای درمان این بیماری نیاز به دوره ای ۲۴ تا ۴۸ هفته ای دارند.

هپاتیت C یک بیماری عفونی ویروسی است که توسط ویروس هپاتیت سی موسوم به HCV ایجاد می‌شود و یک ویروس دارای پوشش با RNA مثبت است و جزو فلاوی ویروس طبقه بندی می شود.

آلودگی به این ویروس باعث التهاب در پارانشیم کبد می‌گردد. در بیشتر موارد٬ آغاز این بیماری بدون نشانه(سمپتوم) است اما در مراحل پیشرفته‌ به‌گونه‌ سیروز کبدی و در موارد کمتر سرطان کبد بروز می‌کند.

واگیری بیماری از راه خون آلوده انجام می‌گیرد، و در بیمارانی که پیشینه بکارگیری مواد مخدر تزریقی، انتقال خون آلوده، یا خالکوبی با سوزن آلوده را دارند بیشتر دیده می‌شود. از دیگر راه‌های انتقال ارتباط جنسی است که درصد کمتری را به خود اختصاص می‌دهد.

اغلب کارسینوم در یاخته‌های کبدی پی‌آمد این هپاتیت است. درمان اصلی آن با کمک انواع اینترفرون بویژه آلفا و نیز داروی ریباویرین است. دچارشدن به این بیماری از بیشترین زمینه‌سازهای پیوند کبد در جهان به شمار می‌رود.

این تحقیق توسط موسسه تحقیقات  AbbVie  انجام شده و نتایج آن در کنفرانس انجمن اروپایی تحقیقات کبد در آمستردام ارائه شده است .

آزمایش پرولاکتین

پرولاکتین ( Prolactin ) که از بخشی از مغز (هیپوفیز) ترشح می شود، هورمونی است که در طی دوران حاملگی و شیردهی افزایش می یابد.انجام این آزمایش در اختلالات هورمونی از جمله به هم خوردن نظم عادت ماهیانه در خانم ها و نیز بیماران مشکوک به تومور هیپوفیز کمک کننده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تست پرولاکتین یا PRL  برای تعیین اینکه آیا سطح پرولاکتین فرد بالاتر (یا بعضی اوقات، پایین تر) از حد طبیعی است؛ هنگامی که فرد علائم پرولاکتین بالا، مانند گالاکتوره و یا اختلالات بینایی و سردرد دارد؛ تشخیص ناباروری و ناتوانی جنسی در مردان؛ تشخیص ناباروری در زنان؛ تشخیص تومور تولید کننده پرولاکتین (پرولاکتینوما) و پایش عود آن؛ برای پیگیری کاهش تستوسترون در مردان؛ برای پایش عود پرولاکتینوما؛ ارزیابی عملکرد هیپوفیز قدامی (همراه با سایر هورمون ها) درخواست می شود.

هنگامی که فرد به یک بیماری مبتلا است یا داروهایی مصرف می کند که ممکن است بر تولید دوپامین اثر بگذارند، گاهی اوقات ممکن است غلظت پرولاکتین پایش شود.
توضیح راجع به تست

پرولاکتین، هورمون تولید شده توسط بخش قدامی غده هیپوفیز است. ترشح پرولاکتین توسط دوپامین شیمیایی مغز تنظیم و مهار می شود. به طور طبیعی در مقادیر کم در مردان و در زنان غیر باردار وجود دارد. نقش اصلی پرولاکتین، پیش بردن شیردهی (تولید شیر پستان) است.

میزان پرولاکتین معمولا در طول بارداری و درست پس از زایمان بالا است. در طی حاملگی، هورمونهای پرولاکتین، استروژن و پروژسترون، توسعه شیر پستان را تحریک می کنند. پس از زایمان، پرولاکتین به شروع و حفظ شیر پستان کمک می کند.

● در چه شرایطی تست افزایش می یابد

سطوح بالای پرولاکتین در دوران بارداری و پس از زایمان، پرولاکتینوما، بیماری های هیپوتالاموسی، کم کاری تیروئید، بیماری کلیوی، سایر تومورها و بیماری های هیپوفیز و سندرم تخمدان پلی کیستیک دیده می شود. استرس بیماری، تروما و حتی ترس از آزمایش خون و تحریک نوک پستان باعث افزایش خفیف پرولاکتین می شوند.

● تست های تکمیلی

FSH, LH, Testosterone, DHEAS, Estrogen, Progesterone

● طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

● آمادگی خاصی لازم نیست

● زمان نمونه گیری

نمونه باید ۳ تا ۴ ساعت پس از بیدار شدن جمع آوری شود.

● نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

● بهترین زمان نمونه گیری

در حالت ایده آل، نمونه خون معمولا باید در مدت کوتاهی پس از بیدار شدن، ترجیحا بعد از این که فرد برای ۳۰ دقیقه آرام و بیحرکت بود، گرفته شود.

● دستورالعمل و شرایط قبل از آزمایش پرولاکتین

۱)زمان مناسب جهت نمونه گیری برای آزمایش , صبح هنگام و حداقل ۲ ساعت بعد از بیدار شدن میباشد.

۲)توصیه می شود قبل از نمونه گیری از پیاده روی , ورزش  و هر نوع فعالیت بدنی اجتناب شود.

۳)حداقل طی ۱۲ ساعت اخیر تماس جنسی یا نزدیکی و تحریک سینه انجام نشده باشد.

۴)در هنگام پذیرش , توضیحات فوق به بیمار داده میشود. چنانچه شرایط لازم رعایت نشده باشد, لطفا آزمایش را در زمان مناسب دیگری تکرار نمایید.

● تداخلات دارویی

داروهایی مانند استروژن، داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای، خواب آورها، آمفتامین ها، داروهای فشار خون بالا (رزرپین، وراپامیل، متیل دوپا) و برخی از داروهایی که برای درمان ریفلاکس معده (سایمتیدین) استفاده می شوند، باعث افزایش و داروهایی مانند دوپامین، لوودوپا و مشتقات آلکالوئیدهای ارگو باعث کاهش پرولاکتین می شوند.

آزمایش LH

آزمایش LH با نام کامل Luteinizing hormone, serum که با نامهای Luteinizing hormone; Interstitial Cell Stimulating Hormone; ICSH  نیز خوانده می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، تست LH، توسط غده هیپوفیز در مغز تولید می شود. کنترل تولید LH، سیستم پیچیده ای است که هورمونهای تولید شده توسط غدد تناسلی (تخمدان ها یا بیضه)، هیپوفیز و هیپوتالاموس را درگیر می کند.

سطح بالای LH (و FSH) در اواسط سیکل قاعدگی باعث تخمک گذاری می شود. LH همچنین تخمدان ها را برای تولید استروئیدها و اصولا استرادیول تحریک می کند. استرادیول و سایر استروئیدها برای تنظیم تولید LH، به هیپوفیز کمک می کنند.

LH در مردان، نوع خاصی از سلول (Leydig cells) را در بیضه ها برای تولید تستوسترون تحریک می کند. سطح LH در مردان پس از بلوغ نسبتا ثابت است. افزایش سطح تستوسترون به غده هیپوفیز و هیپوتالاموس بازخورد منفی می دهد و در نتیجه میزان ترشح LH را کاهش می دهد.

در نوزادان و کودکان، سطح LH در مدت کوتاهی پس از تولد افزایش می یابد، سپس تا سطوح بسیار پایین افت می کند (تا ۶ ماه در پسران و ۱-۲ سال در دختران). در حدود ۶-۸ سال، سطوح LH دوباره قبل از شروع بلوغ و توسعه ویژگی های ثانویه جنسی افزایش می یابد.

● اعمال LH (هورمون لوتئینی کننده):

در مرد: اثر بر سلولهای بینابینی بیضه و تحریک ترشح تستوسترون از این سلولها

در زن : اثر بر فولیکول و تحریک ترشح استروژن از آن (همراه با FSH )

کامل شدن اولین تقسیم میوزی گامت ماده

پاره شدن فولیکول و تخمدان و آزاد شدن گامت ماده (تخمک گذاری)

تبدیل باقیمانده فولیکول به جسم زرد

اثر بر جسم زرد و تحریک ترشح استروژن و پروژسترون از آن

به این ترتیب، بافت هدف هورمون FSH در مردان، لوله اسپرم ساز و در زنان، فولیکول است. بافت هدف LH در مردان، سلولهای بینابینی بیضه و در زنان، هم فولیکول و هم جسم زرد است.

نکته بسیار مهم این است که این هورمونها، هورمون جنسی نیستند و ساختمان استروئیدی ندارند؛ بلکه پلی پپتیدی هستند و در نتیجه گیرنده آنها در غشاء سلولهای هدف قرار دارد، نه درون سلول,

● علت درخواست تست

این تست برای ارزیابی عملکرد هیپوفیز بیمار، شامل مسائل باروری، نارسایی غدد جنسی، مسائل دوران بلوغ یا تومورهای هیپوفیز؛ هنگامی که فرد دچار مشکل حامله شدن یا دوره قاعدگی نامنظم یا سنگین است؛ وقتی که پزشک فکر می کند که بیمار دارای علائم اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس است یا علائم بیماری تخمدان یا بیضه دارد؛ یا هنگامی که پزشک مشکوک شود که کودک بلوغ جنسی تأخیری یا زودهنگام دارد؛ در مردان و زنان، به عنوان بخشی از اقدامات لازم برای ناباروری و اختلالات هیپوفیز یا غدد جنسی، درخواست می شود.

● در چه شرایطی تست افزایش می یابد

در زمان یائسگی، عملکرد تخمدانها متوقف می شود و سطح LH افزایش می یابد. افزایش سطح LH و FSH در نارسایی اولیه تخمدان دیده می شود.

در مردان، سطح بالای LH ممکن است نشان دهنده نارسایی اولیه بیضه باشد که می تواند به علت نقص در رشد بیضه یا آسیب بیضه باشد. بلوغ زودرس در نوجوانان سطح LH و FSH را افزایش می دهد.

● در چه شرایطی تست کاهش می یابد

سطوح پایین LH و FSH در نارسایی ثانویه تخمدان دیده می شود. بلوغ دیررس در نوجوانان سطح LH و FSH را کاهش می دهد.

● تست های تکمیلی

FSH; Testosterone; Progesterone; Estradiol; Total estrogens

● طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید، یا از نمونه ادرار تصادفی استفاده می شود.

ادرار۲۴ ساعته ممکن است درخواست شود اگر پزشک بخواهد سطح LH تولید شده در طی یک دوره ۲۴ ساعته را اندازه گیری نماید.

LH به طور متناوب در طول روز آزاد می شود، بنابراین نمونه تصادفی ممکن است مقدار واقعی را نشان ندهد. ادرار ۲۴ ساعته می تواند این تغییرات را رفع کند.

● تداخلات دارویی

بعضی از داروها می توانند باعث افزایش LH شوند، مانند داروهای ضد تشنج، کلومیفن و نالوکسان؛ در حالی که برخی دیگر باعثکاهش LH می شوند، مانند دیگوکسین،قرص های جلوگیری از بارداری و درمان های هورمونی.

● اطلاعات تکمیلی

LH اغلب همراه با آزمایش های دیگر (FSH، تستوسترون، استرادیول و پروژسترون) در اقدامات لازم برای ناباروری در مرد و زن، هر دو مورد استفاده قرار می گیرد. سطوح LH همچنین در بررسی بی نظمی های قاعدگی و برای کمک به تشخیص اختلالات هیپوفیز یا بیماری های مربوط به تخمدان ها یا بیضه مفید هستند.

در کودکان، FSH و LH برای تشخیص بلوغ تأخیری و زودرس استفاده می شود.

در زنان، سطوح LH و FSH می تواند به افتراق بین نارسایی اولیه تخمدان (نارسایی خود تخمدان ها یا عدم توسعه تخمدانها) و نارسایی ثانویه تخمدان (نارسایی تخمدان ها به علت اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس) کمک کند.

آزمایش هورمون محرک فولیکول (FSH)

آزمایش هورمون محرک فولیکول (FSH) که با نام های Follicle-stimulating Hormone, serum و Follicle-stimulating Hormone خوانده می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، هورمون محرک فولیکول (FSH)، توسط غده هیپوفیز در مغز ساخته می شود. کنترل تولید FSH، سیستم پیچیده ای است که هورمونهای تولید شده توسط غدد تناسلی (تخمدان ها یا بیضه)، هیپوفیز و هیپوتالاموس را درگیر می کند.

● اعمال FSH (هورمون محرک فولیکولی):

در مرد : اثر بر لوله های اسپرم ساز و تحریک ساخته شدن اسپرم

در زن : اثر بر فولیکول و تحریک ترشح استروژن از آن

FSH در زنان رشد و بلوغ تخمک ها در تخمدان در فاز فولیکولی سیکل قاعدگی را تحریک می کند. FSH در مردان بیضه ها را برای تولید اسپرم بالغ تحریک می کند و همچنین تولید پروتئین های متصل به آندروژن را پیش می برد. سطوح FSH در مردان پس از بلوغ نسبتا ثابت است.

در نوزادان و کودکان، سطح FSH در مدت کوتاهی پس از تولد افزایش می یابد، سپس تا سطوح بسیار پایین افت می کند (تا ۶ ماه در پسران و ۱-۲ سال در دختران). در حدود ۶-۸ سال، سطوح FSH دوباره قبل از شروع بلوغ و توسعه ویژگی های ثانویه جنسی افزایش می یابد.

● علت درخواست تست

این تست برای ارزیابی عملکرد هیپوفیز بیمار، شامل مسائل باروری، نارسایی غدد جنسی، مسائل دوران بلوغ یا تومورهای هیپوفیز؛ هنگامی که فرد دچار مشکل حامله شدن یا دوره قاعدگی نامنظم است؛ وقتی که پزشک فکر می کند که بیمار دارای علائم اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس است یا علائم بیماری تخمدان یا بیضه دارد؛ یا هنگامی که پزشک مشکوک شود که کودک بلوغ جنسی تأخیری یا زودهنگام دارد؛ در مردان و زنان، به عنوان بخشی از اقدامات لازم برای ناباروری و اختلالات هیپوفیز یا غدد جنسی؛ هنگامی که سیکل قاعدگی زن متوقف یا نامنظم شده، برای تعیین این که آیا زن وارد دوره یائسگی شده یا نه، درخواست می شود.

● در چه شرایطی تست افزایش می یابد

در زمان یائسگی، عملکرد تخمدانها متوقف می شود و سطح FSH افزایش می یابد. افزایش سطح LH و FSH در نارسایی اولیه تخمدان دیده می شود.

در مردان، سطح بالای FSH ممکن است نشان دهنده نارسایی اولیه بیضه باشد که می تواند به علت نقص در رشد بیضه یا آسیب بیضه باشد. بلوغ زودرس در نوجوانان سطح LH و FSH را افزایش می دهد. FSH با بالا رفتن سن و در افراد سیگاری افزایش می یابد.

● در چه شرایطی تست کاهش می یابد

سطوح پایین LH و FSH در نارسایی ثانویه تخمدان دیده می شود. بلوغ دیررس در نوجوانان سطح LH و FSH را کاهش می دهد.

● تست های تکمیلی

Total estrogens, Estradiol, LH, Testosterone, Progesterone

● طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید. گاهی اوقات نمونه ادرار تصادفی جمع آوری می شود، اما به دلیل ترشح چرخه ای FSH، ممکن است جمع آوری ادرار۲۴ ساعته درخواست شود. با اندازه گیری سطوح FSH تولید شده در طی یک دوره ۲۴ ساعته، تغییرات سطح FSH که در طول روز دیده می شود، می تواند به حداقل برسد.

● تداخلات دارویی

نتایج FSH می تواند با استفاده از سایمتیدین، کلومیفن، دیژیتالیس و لوودوپا افزایش یابد. نتایج FSH می تواند با قرص های جلوگیری از بارداری، فنوتیازین ها و درمان های هورمونی کاهش یابد.

● اطلاعات تکمیلی

FSH اغلب همراه با آزمایش های دیگر (LH، تستوسترون، استرادیول و پروژسترون) در اقدامات لازم برای ناباروری در مرد و زن، هر دو مورد استفاده قرار می گیرد. سطوح FSH همچنین در بررسی بی نظمی های قاعدگی و برای کمک به تشخیص اختلالات هیپوفیز یا بیماری های مربوط به تخمدان ها یا بیضه مفید هستند. سطح FSH برای کمک به تعیین علت تعداد کم اسپرم در مردان استفاده می شود.

در کودکان، FSH و LH برای تشخیص بلوغ تأخیری و زودرس استفاده می شود.

در زنان، سطوح LH و FSH می تواند به افتراق بین نارسایی اولیه تخمدان (نارسایی خود تخمدان ها یا عدم توسعه تخمدانها) و نارسایی ثانویه تخمدان (نارسایی تخمدان ها به علت اختلالات هیپوفیز یا هیپوتالاموس) کمک کند.

● آمادگی بیمار

آمادگی خاصی لازم نیست

● زمان نمونه گیری

نمونه خانم باید در زمان های خاصی از سیکل قاعدگی جمع آوری شود.

● نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو؛ گاهی نمونه ادرار تصادفی، یا ادرار ۲۴ ساعته

● تغییرات FSH در سیکل قاعدگی و اختلالات آن در ناباروری

در ابتدای سیکل قاعدگی (که با خونریزی همراه است) غده آدنوهیپوفیز، هورمون‌هایLH [1] و FSH[2] را ترشح می‌کند. FSH با تأثیر بر سلول‌های گرانولوزای فولیکول‌ها، گامتوژنزیس را برای تکامل فولیکول‌ها و تولید اووسیت تحریک می‌کند.

ترشح FSH تحت کنترل دو کمپلکس پروتئینی به نام اکتیوین[۳] وInhibin است. اکتیوین باعث تحریک و Inhibin سبب مهار ترشح FSH می‌شود. در زنان این دو ترکیب از تخمدان، غده هیپوفیز و جفت ترشح می‌شوند.

در ابتدای فاز فولیکولار با تأثیر FSH روی سلول‌های گرانولوزای فولیکول‌ها، تولید Inhibin B افزایش می‌یابد. همزمان با افزایش Inhibin B، FSH در انتهای فاز فولیکولار کاهش می‌یابد و زمانى که تخمک آزاد مى‌شود میزان هورمون FSH کاهش بیشتری پیدا می‌کند (در این مرحله به احتمال زیاد Inhibin A مترشحه از جسم زرد نیز نقش دارد)، اما اگر تخمکى آزاد نشود، میزان این هورمون همچنان بالا ‌مانده، احتمالاً هیپوفیز تلاش مى‌کند تا تخمدان را به این آزادسازى تخمک تحریک کند.

در انتهای فاز لوتئال، جسم زرد تحلیل رفته، تولید استروژن و پروژسترون کاهش و در نتیجه FSH افزایش مختصری می‌یابد (که به نظر می‌رسد نقش مهمی در آغاز سیکل بعدی داشته باشد). کاهش استروژن و پروژسترون (به ویژه استرادیول) در ابتدای سیکل قاعدگی سبب می‌شود اثر مهارکننده ترشح FSH حذف و یک پیک افزایش FSH در روز سوم قاعدگی ایجاد شود.

وقتی قطر فولیکول‌ها به حدود ۱۰-۸ میلی‌متر می‌رسد (روز ۷- ۵ سیکل) تولید استروژن‌ها به ویژه استرادیول به میزان قابل توجهی افزایش می‌یابد که به نوبه خود باعث رشد بیشتر فولیکول شده و از طرف دیگر موجب رشد و نمو لایه اندومتر رحم نیز می‌گردد. در ابتدا افزایش اندک در مقدار استروژن، مانع از ترشح بیشتر LH و FSH می‌شود، اما هرچه فولیکول به بلوغ نزدیک‌تر می‌شود، مقدار ترشح استروژن نیز بیشتر می‌شود.

پاسخ آدنوهیپوفیز به میزان بالای استروژن (در فاصله روزهای ۱۲ تا ۱۳ سیکل قاعدگی) افزایش ترشح LH است که این کار را از طریق فیدبک مثبت بر هیپوتالاموس و افزایش ترشح GnRH[4] انجام می‌دهد. مکانیسم این تغییر فیدبک از منفی به مثبت تحت تأثیر استرادیول ناشناخته است.

همزمان با نزدیک شدن به حوالی دوره یائسگی،‌ تخمدان‌ها شروع به مقاومت در برابر هورمون FSH کرده و در نتیجه غده هیپوفیز، FSH بیشتری تولید می‌کند تا سطح استروژن را بالا نگه دارد؛ این حالت سبب بی‌نظمی سیکل قاعدگی شده و خونریزی‌های شدید و غیر قابل پیش‌بینی در طول پریودها رخ خواهد داد.

عدم وجود پریود در یک سال و سطح FSH بالای ۳۰ تا ۴۰ mIU/mL نمایانگر آغاز دوران یائسگی است.

با توجه به اینکه میزان FSH در حوالی دوره یائسگی پر افت و خیز است، تنها یک نتیجه آزمایش FSHبرای تشخیص یائسگی کافی نیست. هورمون FSH در زنانى که ذخیره تخمک در تخمدان آنها کم است نیز افزایش می یابد.

افزایش پایدار FSH نشانه آن است که فیدبک منفی نرمالی که از تخمدان صادر می‌شود وجود ندارد و در نتیجه LH و FSH افزایش می‌یابند. این یافته در یائسگی طبیعی است اما در سنین باروری غیر طبیعی بوده و نشانه موارد زیر است:

۱- یائسگی زودرس که به آن نارسایی زودهنگام تخمدان نیز گفته می‌شود

۲- اختلال مادرزادی در تشکیل گونادها مثل سندرم ترنر

۳- برداشت تخمدان‌ها[۵] به روش جراحی یا اشعه

۴- سندرم سویر: زنانی با کاریوتایپ مردانه (XY) که مبتلا به نارسایی تخمدان هستند.

۵- سندرم شیهان (که نام دیگر آن سندرم سیموندزاست) و در آن به دلیل تشکیل لخته خون در عروق خونرسان به هیپوفیز، غده مذکور نکروزه شده و از بین می‌رود و در نتیجه فرد به کم‌کاری ثانویه گونادی مبتلا می‌شود. این اختلال یکی از عوارض بارداری است که در اثر خونریزی زیاد در هنگام زایمان و یا DIC[10] ایجاد می‌شود.

۶- بعضی از انواع هایپرپلازی مادرزادی غده آدرنال.

کاهش FSH نشانه‌ای از نقص در عملکرد تخمدان‌ها است که به آن هیپوگونادیسم می‌گویند. علامت اصلی کاهش FSH توقف خونریزی قاعدگی یا آمنوره است. وضعیت‌هایی که سبب کاهش ترشح LH می‌شوند عبارتند از:

۱- سندرم کالمن : یک اختلال ژنتیکی که با اختلال بویایی و هیپوگونادیسم همراه است

۲- مهار هیپوتالاموس

۳- کم‌کاری هیپوفیز

۴- اختلالات غذا خوردن : این اختلالات با عادات غیرطبیعی در غذا خوردن مشخص و در بزرگسالان به دو صورت مشاهده می‌شود: اختلال بی‌اشتهایی عصبی و اختلال پرخوری عصبی

۵- Female athlete triad : این اختلال ترکیبی از سه وضعیت اختلال در غذا خوردن، آمنوره و پوکی استخوان است که در بعضی زنان ورزشکار دیده می‌شود

۶- افزایش پرولاکتین خون

۷- فقدان ترشح گونادوتروپین‌ها

۸- سندرم تخمدان پلی‌کیستیک

۹- مصرف ماری جوآنا که باعث مهار ترشح GnRH می‌شود.

۱۰- Gonadal suppression therapy: شامل دو دسته ترکیبات دارویی است که عبارتند از:

الف) GnRH antagonist: ترکیبات مشابه GnRH هستند که در اتصال به گیرنده‌های GnRH با هورمون فوق رقابت کرده و در نتیجه جلو فعالیت آن را می‌گیرند، مثل: ترکیبات تزریقی داخل عضلانی (Abarelix) و یا ترکیبات تزریقی داخل جلدی (Cetrorelix and Ganirelix)

ب) GnRH agonist (downregulation): این ترکیبات مشابه GnRH هستند و در ابتدا باعث افزایش گونادوتروپین‌ها می‌شوند ولی از آنجا که اتصال آنها به گیرنده‌های GnRH به سرعت از بین نمی‌رود تقریباً بعد از ۱۰ روز سبب کاهش گونادوتروپین‌ها می‌شوند (مثل: لوپرولید، بوزرلین، نفارلین، هیسترلین، وانتاس، گوزرلین و دزولورلین.

آزمایش آنتی بادی تیروگلوبولین

آزمایش آنتی بادی تیروگلوبولین ( Anti Tyroglobolin ) که با نامهای Thyroid peroxidase antibody (TPOAb); Thyroglobulin antibody (TgAb); Thyroid stimulating hormone receptor antibody (TRAb) نیز خوانده می شد. و در برگه درخواست آزمایش به شکل تست TgAb; TPOAb; TRAb نیز نوشته شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، این آزمایش ها، حضور اتوآنتی بادی های ویژه تیروئید را تشخیص می دهند و مقدار آنها را اندازه گیری می کنند. اتوآنتی بادیها زمانی گسترش می یابند که سیستم ایمنی فرد، به اشتباه اجزای تیروئید را به عنوان خارجی (غیرخودی) شناسایی می کند و می تواند منجر به التهاب مزمن تیروئید (تیروئیدیت)، آسیب بافتی و اختلال عملکرد تیروئید شود.
در چه شرایطی تست افزایش می یابد

افزایش خفیف تا متوسط آنتی بادی های تیروئید، ممکن است در انواع اختلالات اتوایمیون تیروئید مانند سرطان تیروئید، دیابت نوع ۱، آرتریت روماتوئید، کم خونی مهلک و بیماری های عروقی کلاژن اتوایمیون یافت شود.افزایش قابل ملاحظه در غلظت، اغلب در بیماری های اتوایمیون تیروئید مانند تیروئیدیت هاشیموتو و بیماری گریوز دیده می شود.
در چه شرایطی تست کاهش می یابد

البته این آزمایش به نام های متعارف Thyroid autoantibodies; Antithyroid antibodies; Antimicrosomal antibody; Thyroid microsomal antibody; Thyroperoxidase antibody; TPOAb; Anti-TPO; TBII; Antithyroglobulin antibody; TgAb; TSH receptor antibody; TRAb; Thyroid stimulating immunoglobulin; TSI نیز خوانده می شود.

● علت درخواست تست

این تست برای کمک به تشخیص و پایش بیماری های اتوایمیون تیروئید و برای تشخیص آنها از اشکال های دیگر تیروئیدیت؛ برای کمک به راهنما در تصمیمات درمانی؛ هنگامی که فرد گواتر دارد و/ یا هنگامی که دیگر آزمایش های تیروئید، مانند T3 ،T4 و TSH اختلال عملکرد تیروئید را نشان می دهد؛ همراه آزمایش تیروگلوبولین زمانی که پزشک از آن به عنوان ابزار پایش استفاده می کند؛ در فواصل زمانی توصیه شده توسط پزشک، وقتی بیمار اختلال اتوایمیون تیروئید شناخته شده دارد، درخواست می شود.

اگر فرد با بیماری های اتوایمیون غیرمرتبط با تیروئید شناخته شده، نظیر لوپوس اریتماتوی سیستمیک، آرتریت روماتوئید یا کم خونی مهلک علائمی نشان می دهد که درگیری تیروئید را تداعی می کند، یک یا چند آزمایش آنتی بادی تیروئید نیز ممکن است درخواست شود .

● روش : الایزا

● اقدامات وابسته :

تنظیم دمای محیط ۲۰°c-25°c

بررسی انکوباتور و اندازه گیری دمای آن با دماسنج دستورالعمل کاربری انکوباتور

دستورالعمل کاربری دستگاه ELISA Reader

● هدف:

برسی و شناسایی بیماران با تیتر بیشتر از ۱:۱۰۰

بررسی سرطان تیروئیدو تشخیص بیماریهای تیروئیدی اتو ایمیون

موارد کاربرد:تیروگلوبولین ذخیره کننده ید است وبه سنتز هورمونهای تیروئیدی کمک می کند و درازمایشهای ایمنولوژی استفاده می گردد.

● موارد کاربرد:

این تست اساسا برای افتراق دادن بیماری های تیروئیدی نظیر تیروئیدیت هاشیماتو ،تیروئیدیت لمفوسیتیک مزمن در کودکان بکار می رود .چندین آنتی بادی علیه اجزای مختلف غده تیروئید وجود دارد .

آنتی تایروگلوبولین زمانی بروز می کند که تیروگلوبولین که خود بطور طبیعی در خون وجود دارد (همانند یک حامل هرمون تیروئید)ولی به عنوان یک آنتی ژن محرک سیستم ایمنی در غده تیروئید عمل نماید.بنابراین اتوآنتی بادی ها به وجود آمده و علیه تایروگلوبولین حاضر در سلول های تیروئید عمل می کند ،لذا التهاب و بنابر این تخریب تیروئید روی می دهد

اگر چه اکثر بیماری های تیروئید با افزایش سطوح آنتی تایروگلوبولین همراهند ولی تیروئیدیت مزمن (تیروئیدیت هاشیماتوز در بالغین،تیروئیدیت لمفوسیتیک در کودکان و بالغین جوان )شایعترین آنها اسی بمنظور اثبات تشخیص تیروئیدیت هاشیماتوز مقادیر آن باید بسیار بالا باشد .

این آنتی بادی فقط در قریب ۵۰% تیروئیدیت هاشیماتو مثبت می شود .هم هاشیماتو و هم تیروئیدیت لمفوسیتیک هر دو با سایر بیماری های اتوایمیون (کلاژن واسکولار)همراهند.

معمولا تیت آنتی تایروگلوبولین همراه با تست آنتی بادی آنتی تیروئید پراکسیداز انجام می شود .اگر هر دو انجام شود اختصاصیت و حساسیت نتایج افزایش می یابد

در صد ناچیزی از افراد دارای آنتی بادی های ضد تیروئیدی اند و بطور طبیعی سطوح آن در زنان از مردان بیشتر است

● اصول آزمایش:

نکات ایمنی:

استفاده از دستکش در حین انجام کار

ریختن سرسمپلرهای مورد استفاده در محلول حاوی دترجنت

دستورالعمل نگهداری نمونه­ و بایگانی آنها

پوشش مناسب

دستورالعمل کلی ایمنی و بهداشت کاری

صلاحیت و شایستگی کاربر:

کارشناس علوم ازمایشگاهی

دارای ۸ ماه سابقه­ی کار در بخش الایزا

دارای مهارت در کار با سمپلر، تفسیرنتایج مثبت و منفی، رقیق سازی

آموزش در موارد ایمنی، مستند سازی، SOP دستگاه الایزا ، SOP انکوباتور

● نقش تشخیصی :

در بررسی سرطان تیروئید و حالات هیپرتیروئیدی مشکوک به اختلال تیروکسین خارج از موضع (ectopic )

بیماری های اتوماسیون تیروئید مثل هاشیمیتو و گریور نقطه مشترک این دو وجود اتوآنتی بادی علیه آنتی ژن تیروگلوبولین است .

بیماری های خود ایمنی در زنان بیشتر است و شیوع آنتی بادی ها با افزایش سن افزایش می یابد . مقادیر بالای این انتی بادی می تواند باعث تیروئیدیت مزمن و در نهایت هیپوتیروئیدی گردد . در ضمن افرادی که بیماری گواتر دارند غالباً آنتی بادی تیروگلوبولین در  آنها بالا است . در بیماران جوان وجود گواتر به همراه مقادیر بالای آنتی تیروگلوبولین غالباً علامت بیماری هاشیمیتوز است که متعاقب آن کاهش فعالیت تیروئید و هیپوتیروئید ی وجود دارد . همچنینن در افراد مشکوک به سرطان تیروئید و افراد مشکوک به هیپر تیروئیدیسم مربوط به مصرف زیاد تیروکسین و تائید وجود تیروئیدیت مزمن که در بالا بیان شد به کار می رود .

● عوامل مداخله کننده:

فرهیحته آزمایشگاهی عزیز

شما در حال مشاهده نسخه نمایشی DEMO نرم افزار و مستندات می باشید

و به همین دلیل فقط قسمتی از مستندات برای شما قابل مشاهده می باشد

نتایج آزمایش و اهمیت بالینی:

افزایش سطح:

تیروئیدیت هاشیماتوز

آرتریت روماتوئید

بیماری روماتیسمی کلاژنی

آنمی پرنیسیوز

تیروتوکسیکوز

هیپوتیروئیدی

کارسینوم تیروئید

میکسودم

مستندات ( سوابق مورد نیاز جهت ردیابی، نگهداری و شناسایی عملکرد):

فرم Log Book

فرم درخواست کالا

دفتر کار

فرم کنترل دمای انکوباتور

فرم کنترل دمای محیط

فرم کالیبراسیون سمپلرها

پرینت دستگاه الایزا (نتیجه­ی آزمایشات)

کنترل کیفی قبل از انجام کار و حین کار:

کنترل کیفی آب مقطر مورد استفاده (آب دیونیزه)

قرار دادن یک سرم مثبت در ران کاری و برخورد با آن همانند سایر نمونه­ها

کنترل کالیبراسیون سمپلرهای مورد استفاده

● نمونه لازم:

۱ml از سرم بیمار که در کنار کیسه یخ ارسال می شود

سرم به حجم ۱۰λ

ظرف نمونه باید دارای نام کامل بیمار و شماره­ی پذیرش آن باشد

● محدوده رفرانس :

الایزا
lu/ml

۱۰۰>     Neg
۱۲۰-۱۰۰  Bor

۱۲۰ <    pos

تفسیر ( علل تکرار، چگونگی و نحوه گزارش آن):

عدم قاطعیت در گزارش QC در حین کار (صحیح نبودن نتایج کنترل منفی و مثبت و استانداردها)

عدم انطباق نتیجه­ی آزمایش با سابقه­ی بیمار

در صورت بروز هرگونه نیاز به تفسیر در نتیجه­ی کنترل کیفی با مسئول کنترل کیفی و یا مسئول فنی مشورت شود.

● زمان انالیز :

هفته ای یکبار

● آمادگی بیمار

آمادگی خاصی لازم نیست

● نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

● تست های تکمیلی

T3; T4; TSH; Thyroglobulin

● طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

● اطلاعات تکمیلی

اگر یک زن باردار بیماری اتوایمیون تیروئید شناخته شده (مانند تیروئیدیت هاشیموتو و یا بیماری گریوز) و یا یکی دیگر از اختلالات خود ایمنی را دارد و مشکوک به درگیری تیروئید است، یک یا چند آنتی بادی تیروئید ممکن است در اوایل حاملگی و سپس دوباره در نزدیکی پایان آن درخواست شود.

این تست ها برای کمک به پزشک در تعیین این که آیا نوزاد ممکن است در خطر ابتلا به اختلال عملکرد تیروئید باشد به کار می رود، چون آنتی بادی های تیروئید می توانند از جفت عبور کنند و باعث کم کاری یا پرکاری تیروئید در جنین یا نوزاد شوند.

اگر از آنتی بادی های تیروگلوبولین به عنوان ابزار پایش استفاده می شود و بالا مانده اند یا در ابتدا کاهش یافته اند، اما در طول زمان در حال افزایش هستند، پس این احتمال وجود دارد که درمان مؤثر نبوده و بیماری در حال ادامه است یا عود کرده است.

اگر میزان در حال کاهش است و یا به سطوح پایین یا غیرقابل شناسایی افت کرده، پس به احتمال زیاد درمان موثر بوده است.

درصدی از بیماران سالم، ممکن است برای یک یا چند آنتی بادی تیروئید مثبت شوند. رواج این آنتی بادی ها در زنان بالاتر است و با افزایش سن، افزایش می یابد.

آزمایش تیروگلوبولین (Thyroglobulin)

تیروگلوبولین (Tg) پروتئین پیشساز هورمونهای تیروئیدست ومقدارش به سه عامل بستگی دارد: توده بافت تیروئید- آسیب به تیروئید- میزان تحریک گیرنده TSH توسط TSH  یا bHCG  ویا آنتی بادی ضد تیروئید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، افزایش تیروگلوبولین سرم بمعنی اختلال درعملکرد تیروئیدست. سنجش تیروگلوبولین بیشتر بعنوان تومورمارکرست وبرای پیگیری درمان سرطان متمایز تیروئید بسیار مفید میباشد.

● علت درخواست تست

آزمایش تیروگلوبولین (Thyroglobulin) که نام کامل آن Thyroglobulin, Serum or Plasma  می باشد برای پایش درمان سرطان تیروئید و تشخیص عود آن؛ گاهی برای کمک به تعیین علت پرکاری و کم کاری تیروئید؛ قبل و بعد از اتمام درمان سرطان تیروئید، قبل و بعد از درمان با ید رادیواکتیو و در فواصل منظم برای پایش عود بیماری درخواست می شود.

این تست گاهی برای پایش اثربخشی درمان بیماری گریوز و به ندرت ممکن است برای کمک به تعیین علت کم کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان درخواست شود.

این تست ممکن است قبل از عمل جراحی برای برداشتن غده تیروئید سرطانی؛ پس از اتمام دوره درمان برای کمک به تعیین جا ماندن هر بافت تیروئید نرمال و یا سرطانی؛ به طور منظم بعد از جراحی برای اطمینان از عدم بازگشت تومور درخواست می شود.

●  توضیح راجع به تست

این تست مقدار تیروگلوبولین در خون را اندازه گیری می کند. تیروگلوبولین، پروتئین تولید شده توسط غده تیروئید است. غده تیروئید به تنظیم سرعتی که بدن از انرژی استفاده می کند، کمک می نماید.

مقادیر کم تیروگلوبولین در افراد با عملکرد طبیعی تیروئید، نرمال است. اگر غلظت تیروگلوبولین، در ابتدا در فرد مبتلا به سرطان تیروئید افزایش یافته است، پس احتمالا تیروگلوبولین می تواند به عنوان تومور مارکر استفاده شود.

سطح تیروگلوبولین باید بعد از عمل جراحی برای برداشتن تیروئید (تیروئیدکتومی) و/ یا پس از درمان با ید رادیواکتیو غیرقابل تشخیص یا بسیار پایین باشد. اگر سطح آن هنوز هم قابل تشخیص است، ممکن است بافت تیروئید عادی یا سرطانی در بدن فرد جا مانده باشد، که نشان دهنده نیاز به درمان اضافی است.

●  در چه شرایطی تست افزایش می یابد

سرطان تیروئید پاپیلاری و فولیکولار، اغلب سبب افزایش سطح تیروگلوبولین در خون می شوند
در چه شرایطی تست کاهش می یابد

●  تست های تکمیلی

Thyroglobulin antibody, Tumor markers, TSH, Thyroxine (T4)

●  طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

●  آمادگی بیمار

آمادگی خاصی لازم نیست

●  نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

●  اطلاعات تکمیلی

آنتی بادی تیروگلوبولین (TgAb) به طور شاخص همراه با تست تیروگلوبولین درخواست می شود.

آنتی بادی های تیروگلوبولین، پروتئین های تولید شده توسط سیستم ایمنی بدن، برای حمله به تیروگلوبولین هستند. این آنتی بادی ها می توانند در هر زمان توسعه یابند.

هنگامی که آنها وجود دارند، به هر تیروگلوبولینی که ممکن است در خون موجود باشد، متصل می شوند و با تفسیر آزمایش تیروگلوبولین تداخل می کنند.

« Previous PageNext Page »