فشار خون بالا در زمان بارداری ، موجب افزایش خطر بیماریهای قلبی در آینده می گردد

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج یک تحقیق جدید نشان داده است که زنانی که در دوران بارداری فشار خون بالا دارند در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماریهای قلبی، بیماریهای کلیوی و دیابت در مراحل بعدی زندگی خود قرار خواهند گرفت.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  خانم هايـي كه بـعد از طـي نيمه اول بـارداري دچار افزايـش فشار خون مي شوند و در ادرار پروتئين دارند دچار اختلال پيچيده اي هستند كه پره كلاپسي ناميده مي شود.

كسانيكه قبل از بارداري دچار فشار خون هستند و يا قبل از هفته بيستم بارداري به آن مبتلا مي شوند دچار اختلالي هستند كه فشار خون مزمن ناميده مي شود.

محققان عنوان کردند که افزایش خطر این نوع بیماریها حتی برای زنانی که یک یا ۲ بار در دوران بارداری دچار افزایش فشارخون بالا شده اند، نیز صدق می کند.

تویجا مانیستو، فوق دکترا از موسسه ملی بهداشت کودکان و توسعه انسانی در آمریکا گفت: بر اساس تحقیقات انجام شده افرادی که جوان و دارای وزن طبیعی، غیر سیگاری و بدون دیابت در دوران بارداری بودند، همگی در آینده در زندگی خود با خطرات کمتری از بیماریهای مذکور رو به رو بودند.

مانیستو افزود: بر اساس این یافته ها زنان مبتلا به فشار خون در دوران بارداری یا افرادی که به فشار خون بالا برای اولین بار در دوران بارداری تشخیص داده می شوند ممکن است از عوامل خطرات بیماریهای جامع قلبی که به وسیله پزشکان در جهت کاهش بیماریهای قلبی دراز مدت کنترل می شود، بهره مند شوند.

فشار خون زنان باردار بايد كمتر از ١٣ بر روي ٥/٨ باشد كه اگر اين رقم به ١٤ بر روي ٩ يا بيشتر افزايش يابد، فشارخون بالا محسوب مي شود.

هر چند اين مشكل بعد از زايمان برطرف مي شود، اما ممكن است خطر فشارخون بالاي مزمن را در آينده افزايش دهد، به همين دليل كنترل بيماري در دوران بارداري توسط پزشك ضروري است.

در دوران حاملگي به طور طبيعي تغييراتي در سيستم قلبي عروقي رخ مي دهد كه در بسياري از موارد مشابه بيماري هاي قلبي است و می تواند تشخیص بیماری قلبی را دشوارتر کند.

سكته مغزی

سکته مغزی یعنی بسته شدن یا پاره شدن یک شریان مغزی که به‌ دنبال آن اختلال در گردش خون آن ناحیه از مغز ایجاد شده و موجب تظاهرات عصبی زیاد مثل فلج نیمه بدن، اختلال تکلم و اختلال در راه رفتن می‌شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سلول هاي مغز بايد بطور مداوم و وسيع يك ذخيره خون غني از اكسيژن داشته باشند.اگر سلول هاي مغز اين ماده حياتي را از خون در يافت نكنند،از بين مي روندو حمله مغزي يا سكته مغزي رخ مي دهد.

علت بروز سكته مغزي

سكته مغزي به دوعلت مختلف ايجاد مي گردد:

1-انسداد مغزي:

بندرت دريك شريان سالم لخته هاي خون تشكيل مي شوند.با اين حال زماني كه ديواره داخلي شريان ها با پلاك چربي پر مي شوند،شريان ها باريك شده و جريان خون آهسته ودر نتيجه احتمال ايجاد لخته بيشتر مي گردد.

يكي از مهمترين دلايل شايع سكته مغزي ،ايجاد لخته خون در شريان مغز و مسدود شدن آن است. بعضي اوقات وقتي يك لخته خون يا ساير انواع ذرات در خون در يكي از رگ هاي بدن دور از مغز( معمولا” درعروق قلب )تشكيل مي شود،توسط جريان خون سرگردان مي شود و درعروق حركت مي كند تا اينكه بالاخره در يك شريان جا بگيرد.اگر اين لخته خون در شريان مغزجا بگيرد ،جريان خون را مسدودمي كنداين وضعيت به سكته مغزي منجر مي شود.

2-خونريزي مغزي :

زماني كه يك شريان بيمار(آسيب ديده)در مغزپاره مي شود و خون به داخل بافت اطراف منتشر مي شود، نيز سكته مغزي رخ مي دهدو به آن خونريزي مغزي مي گويند.

وقتي يك شريان پاره مي شود،سلول هايي كه توسط اين شريان تغذيه مي شوندازخون محروم شده و به علت فشاري كه در اثر تجمع خون درفضاي بين مغز وجمجمه ايجاد مي شود، تحت فشار قرار مي گيرند .

به علت نرسيدن خون به بافت مغز،سلول هاي آن قسمت از مغز از بين مي روند و در عملكرد مغز يعني در همان قسمتي كه بافت آن  آسيب ديده است، تداخل ايجاد   مي شود.اين تداخل سبب ناتواني جسمي در فرد ميشود.

خونريزي هاي مغزي به دلايل گوناگوني ايجاد ميشوند.معهذا اگرهم تصلب شرائين و هم فشار خون بالا وجود داشته باشد، احتمال بروز آن بيشتر است.ضربات مغزي نيز مي توانند سبب خونريزي از شريان مغز شوند.

سلول هاي مغزي آسيب ديده نمي توانند بهبود يابند يا اينكه سلول هاي جديد ايجاد كنند،بنابر اين پيشگيري از سكته مغزي با اصلاح عوامل خطرآفرين، بسيار مهم است.

 توجه : در اين برنامه فقط سكته هاي مغزي ناشي از مشكلات عروقي مد نظر مي باشدو ضربات و خونريزي مغزي ناشي از آن را شامل نمي گردد.

علائم بروزسكته مغزي

احساس ضعف يا بي حسي و كرخي ناگهاني درصورت ،بازو و يا پا در يك طرف بدن (فلج اندام ها بصورت يك طرفه) از علائم بروز سكته مغزي هستند.

ساير نشانه ها شامل اختلال بينايي (دوبيني،تاري ديدشديديا كاهش بينائي بخصوص در يك چشم،بينايي نصفه ،ديدن لكه هاي سياه در جلوي چشم)،اختلال تكلم(ا زدست دادن توانائي صحبت كردن،لكنت زبان ،سنگين شدن زبان ،پاسخ هاي بي مورد و بي جا)،سردرد ناگهاني شديد وبدون علت، گيجي ناگهاني وبدون علت،اختلال درتعادل بدن(تلو تلو خوردن يا افتادن ناگهاني) و سرگيجه بسيار شديدهستند. اين نشانه هاخصوصا” همراه با هريك از نشانه هائي كه قبلا” گفته شد ،رخ مي دهند.

بسياري از سكته هاي مغزي با تشخيص و كنترل سكته قلبي قابل پيشگيري است،چون سكته قلبي يك عامل هدايت كننده سكته مغزي است.بعضي وقت ها حمله هاي مغزي گذرا رخ مي دهد كه قبل از سكته هاي مغزي بروز مي كنند.

اين سكته هاي مغزي كوچك  و خفيف ،نشانه هائي مثل سكته مغزي بزرگ و شديدايجاد مي كنندولي براي مدت كوتاهي رخ مي دهند و عوارضي هم بجا نمي گذارند.حمله هاي مغزي گذرا مي توانندچند روز، چندهفته يا چند ماه قبل از يك سكته مغزي شديد رخ دهند،در نتيجه بايد بعنوان علائم هشدار دهنده مورد توجه قرار گيرند.توجه پزشكي يا جراحي سريع در مورد اين نشانه ها از بروز سكته مغزي بزرگ جلوگيري مي كند.

در هنگام بروزاين نشانه ها همانند سكته قلبي بايد فورا” به پزشك مراجعه كرد يا با فوريت ها تماس گرفت.در اين شرايط بيمار نبايد حركت كند و فعاليتي داشته باشد.

لازم است تا رسيدن كمك پزشكي بي حركت بماند يا با برانكارديا صندلي چرخداربه مركز درماني منتقل شود.

وقتي يك سكته مغزي رخ مي دهد،سلول هاي عصبي در قسمت بافت آسيب ديده مغز به علت نرسيدن خون كافي نمي توانند عمل كنند.اين بدين معني است كه قسمتي از بدن هم كه تحت كنترل اين سلول هاي عصبي هستند و از آن ها فرمان مي گيرند نيز نمي توانند كار كنند.

نتيجه معمولي يك سكته مغزي فلج يك طرف ازبدن، كاهش توانائي درصحبت كردن يادرك صحبت ديگران وازدست دادن حافظه است .زماني كه يك سكته مغزي به مغز آسيب مي رساند،اثرات آن ممكن است جزئي يا شديد ونيز موقتي يا دائمي باشد.

اين وضعيت بستگي به وسعت آسيب مغز و نوع سلول هاي مغزي داردكه آسيب ديده اندو اين كه چگونه بدن مجددا”جريان خون قسمت آسيب ديده مغز را برقرارمي كند،بستگي دارد.

تشخيص و پاسخ درست و فوري به نشانه هاي سكته مغزي مي تواند  زندگي فرد را نجات دهد.

بازتواني بعد از حمله مغزي

بعداز بهبودي از سكته مغزي، بازتواني در كمك به فرد و برگشت به زندگي مستقل بسيار مهم و حياتي است.اثراتي كه سكته مغزي بجا مي گذارد ممكن است سبب شود در فعاليت هاي زندگي روزانه تغييراتي داده شود، لذا بيمار نياز به آموزش براي زندگي با شرايط جديد دارد.

برنامه بازتواني لزوما” آسيب ايجاد شده بوسيله حمله مغزي رابر نمي گرداند.بازتواني براي بازسازي قدرت ،ظرفيت واعتماد به نفس بيمارانجام مي شود،لذا عليرغم تاثيرات و عوارض بجا مانده ازسكته مغزي ،فعاليت هاي روزانه مي تواندادامه يابد.

برنامه بازتواني معمولا” در جهت سوق دادن بيمار به سمت استقلال طراحي مي شود و بستگي به نيازهاي بيمار دارد.بازتواني بعداز تثبيت و پايدار شدن وضعيت بيماربعد از حمله مغزي و آمادگي و توانايي او براي انجام بازتواني ، شروع مي شود.

بررسی مقوله ی مسافرت افراد دارای معلولیت

بهمن ۲۸, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : مشروح اخبار, مقالات علمي

جدا از مشکلاتی که افراد دارای معلولیت در محل زندگی خود با آن روبرو هستند ؛ اعم از جابجایی در منزل و میهمانی رفتن و …. ، مسافرت رفتن نیز خود مقوله ای است مشکل ساز و گاها بدلیل وجود همین مشکلات فرد دارای معلولیت و خانواده ی او از خیرش می گذرند و حقی طبیعی و امری به ظاهر ساده با بررسی موانع و مشکلاتش غیر ممکن یا حداقل بسیار مشکل جلوه می کند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، کانون معلولان محله در مقاله ای به قلم رضاطاهرنژاد جوزم عنوان می کند که مسافرت دو نوع می باشد:

1- مسافرتهای ضروری و لازم

2- مسافرتهای زیارتی و سیاحتی

هر دونوع مسافرت یاد شده خود به دو دسته تقسیم میشوند:

1- مسافرتهای داخل شهری

2 – مسافرتهای خارج از شهر

قبل از هر چیز شاید باید افراد داری معلولیت را بر حسب استفاده از وسایل کمک حرکتی که مسافرت را با مشکل روبرو می سازد دسته بندی کنیم:

1- فردی که با بریس کوتاه حرکت میکنند
2- فردی که با بریس بلند حرکت میکنند
3- فردی که با عصا یا واکر حرکت میکنند
4- فردی که با ویلچر عادی یا برقی حرکت میکنند

و افراد نابینا یا ناشنوا هم که نیازهای خاص خود را دارند که متاسفانه در هیچ جا دیده نشده است.  زن یا مرد بودن، جوان یا پیر بودن فرد هم در مسافرت مهم است . مسافرتهای داخل شهری برای هر معلولی مشکلات خاص خود را دارد ، مثلا ؛ پیاده روها یا پله های کوچک کنار خیابان در تهران برای گذر معلولین مناسب سازی نشده. معلولینی که با عصا حرکت میکنند به سختی از اتوبوس ویا مترو استفاده میکنند. رانندگان تاکسی و مسافرکش اگر فرد دارای معلولیتی را با ویلچیر ببینند از سوار کردن او خودداری میکنند…

ویلچر

با در نظر گرفتن مشکلات بالا و انبوه مشکلاتی که بیان نشد افراد دارای معلولیت ناچار باید از تاکسی سرویس استفاده کنند که آنهم هزینه بر است و با درآمد یک فرد دارای معلولیت معمولا سازگاری ندارد. با این توضیحات مشخص است که در مسافرت های خارج از شهر نیز با چه مشکلاتی مسافرین دارای معلولیت باید روبرو باشند. زمان لازم برای رفت و برگشت به شهرهای بزرگ  خارج از تهران معمولا از دو تا بیش از پنج ساعت است که در بیشتر اوقات دسترسی داشتن به سرویس بهداشتی بین راهی امری ضروری خواهد بود.

سفر کردن خارج از شهر به چهار صورت امکان پذیر است

1.هواپیما 2. قطار 3. اتوبوس 4. ماشین شخصی

مورد 4. (مسافرت با ماشین شخصی) اولا مشکلاتی دارد ولی بخاطر اینکه همه معلولین از ماشین شخصی ندارند این مورد را کنار می گذاریم

هواپیما :

بهترین وسیله برای مسافرت یافراد دارای معلولیت هواپیماست ، امّا استفاده از این وسیله نیز مشکلاتی به همراه دارد. یکی از آنها هزینه بلیط است که فقط  برای استفاده از خدمات شرکت (ایران ایر) بلیط نیم بهاء برای معلولان منظور می گردد و برای همراهان ایشان تمام بهاء محاسبه می شود. با توجه به اینکه در بیشتر مواقع فرد دارای معلولیت باید با همراه، مسافرت کنند هزینه مسافرت بسیار بالا میرود. به نظر می آید هیچ سازمانی مسافرت را برای معلولان ضروری نمی پندارد که خوب این هم راه کاری است ( معلولان را چه به مسافرت)

قطار :

مسافرت با قطار نیز مشکلات خاص خود را دارد ؛ اولین مشکل سوار و یا پیاده شدن از قطار می باشد که کارکنان راه آهن در اکثر ایستگاه ها با کمک کردن به فرد دارای معلولیت آن را تا حدودی رفع نموده اند،

دومین مشکل سرویس های بهداشتی قطارها است که برای استفاده افراد داری معلولیت و سالمندان بهینه سازی نشده است متاسفانه…

سومین مشکل ، که یک مشکل اساسی و مهم برای افراد دارای معلولیت است پیاده شدن از قطار، استفاده از سرویس بهداشتی، وضو گرفتن و نماز خواندن در ایستگاه های بین راه می باشد. زمانی که در این ایستگاه ها برای خواندن نماز به مسافرین داده میشود معمولا بیست دقیقه است ،که هر نفر بعد از طی کردن مسیری که معمولا از کمی طولانی است باید سریغا به قطار بازگردد.

این کار شاید برای یک فرد سالم ساده باشد ولی برای یک فرد دارای محدودیت جسمی حرکتی  جانکاه و بسیار مشکل است . شاید به نظر خیلی ها خنده دار باشد ولی دستشویی رفتن برای یک فرد دارای معلولیت (به خاطر سختی اش) یک مسئله اساسی در سفر است . مسئولین راه آهن باید فکری برای این مشکل بکنند ، مخصوصا در مسیر شهرهای زیارتی سیاحتی…

مسئله دیگر: شماره تخت افراد دارای معلولیت مخصوصا معلولان جسمی حرکتی اگر در طبقه بالا باشد مثل این می ماند که به او بگوئید تمام شب را نشسته استراحت کن و مطمئن باش وقتی به مقصد برسی هیچ مشکلی نخواهی داشت و کاملا سرحال خواهی بود بدون داشتن کوچکترین درد جسمی!!!

اتوبوس :

بدترین وسیله مسافرت برای یک معلول جسمی حرکتی ( اتوبوس های بین شهری هستند).

مهمترین مسئله مکافات سوار شدن، پیاده شدن با صندلی چرخ دار و عدم امکان جابجایی در اتوبوس آنهم در هنگام حرکت است. مسئله دیگر باز مسئله مهم سرویس های بهداشتی است. زمانی که اتوبوس برای استفاده از سرویس بهداشتی، وضو گرفتن، نماز خواندن و صرف نهار یا شام متوقف می شود، معمولا توقف کوتاهی است که افراد دارای معلولیت را به استرس و صرف نظر کردن از پیاده شدن وادار می نماید. تازه این زمانی است که فرض بگیریم دستشویی های بین راهی کاملا مناسب سازی شده باشد.

سخن آخر اینکه در هر حال افراد دارای معلولیت هم مثل بقیه انسانها به مسافرت نیازمندند، بگذریم که بعضی سفرها لازم و ضروریست، نباید این قشر را بدلیل داشتن محدودیت های جسمی و نیاز به امکانات ویژه نادیده انگاشت.

رضاطاهرنژاد جوزم

چگونه سفر بی خطری داشته باشیم ؟

بهترین فصل برای مسافرت و طبیعت گردی فصل بهار است . اینک کم کم به فصل بهار نزدیک می شویم و در ایام تعطیل سال نو تعداد زیادی از شما عزیزان به فکر مسافرت می افتید .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از behdasht.gov.ir ، مسافرت هميشه يكي از جالب‌ترين و پرخاطره‌ترين برنامه‌هاي زندگي ما است كه در آن حالت طبيعي زندگي ما مانند زمان غذا خوردن، خوابيدن و مسايل بهداشت فردي ما دچار تغییرات  مي‌شود. برای مثال : تغذيه و بهداشت دو مورد اساسي هستند كه اگر به آنها توجه نكنيم ممکن است  خود و خانواده بيماري و كسل  شويم که در این صورت از سفر خاطرة خوشي نخواهيم داشت.

برای اینکه سفر خوبی داشته باشیم به نکات زیر توجه کنید:

-قبل از سفر در مورد مکان و آب و هوای محلی که قصد رفتن به آنجا را دارید تحقیق کنید تا لباس مناسب با خود ببرید.
-فهرستی از جاذبه‌های دیدنی محل مورد نظر و اموری را که باید انجام دهید تهیه کنید  تا در مدت زمان سفر بیشتر لذت ببرید و کمتر احساس خستگی کنید.
-حتي‌الامكان در فصول گرما به مناطق گرم سفر نكنيد.
-در مورد مکان اقامت خود ( هتل ، منزل اقوام ، چادر مسافرتی یا …) تصمیم بگیرید .
-به تغذیه و مواد غذایی که استفاده می کنید توجه کنید .خوردن غذاهای سالم و متنوع، از مواردی است كه لذت سفر را چند برابر می ‌كند .افزایش اشتها در طول سفر سبب می ‌شود تا اشتیاق مسافران برای خوردن مواد غذایی بیشتر شود.برای دوری از مشكلات احتمالی ناشی از خوردن غذاهای گوناگون بهتر است :
– در مورد غذا و تغذیه در سفر برنامه ریزی کنید .
–  با برنامه اي شما مي توانيد بعضي از غذاهاي كم انرژی و سبك را بين وعده هايي كه غذا مفصل تر و پر انرژی تر است قرار دهيد.
– همچنين اگر فرصت تهيه غذاي شما محدود است مي توانيد غذاهايي را در فهرست برنامه غذايي قرار دهيد كه سريع آماده مي شوند.
– براي حمل لوازم كمتر مي توانيد غذاهايي كه وسایل و مواد  كمتري براي تهيه نياز دارندانتخاب و در فهرست خود قرار دهيد.
– از  دیگر فوائد  برنامه ريزي اين است كه امكان تهيه مواد اوليه از شهر خودتان با قيمت مناسبتر و اطمينان بيشتر از سلامت آن وجود دارد.
– قبل از سفر از خوردن غذاهاي پرچرب و سنگين بايد پرهيز نمود چرا كه سبب دل‌پيچه و حالت تهوع در مسير سفر مي‌شود.
– هنگام سفر، از قبول هر نوع مادة غذايي از افراد ناشناس خودداري كرد.
– از خریداری مواد غذایی در كنار جاده پرهیز كنید، چرا كه این مواد غذایی معمولا مدت زمان زیادی را در خارج از یخچال مانده‌اند، اغلب فله‌ای بوده و از كیفیت آنها اطلاع كافی ندارید.
– در سفر به مناطق محلی و روستاها، از خوردن شیر تازه دوشیده شده از دام، یا بستنی و پنیر محلی و كلا محصولات لبنی تازه خودداری كنید و فکر نکنید که چون غذاهای روستایی، طبیعی اند، پس سالم هم هستند، زیرا ممكن است شما را در معرض خطر ابتلا به بیماری‌هایی نظیر تب مالت قرار دهد
– حتماً هنگام خريد هر نوع مادة غذايي بسته‌بندي‌شده بين راهي به تاريخ مصرف آن توجه و از خريد يا مصرف مواد غذايي تاريخ‌گذشته خودداري شود.
– مواد حاوی پروتئین، فساد پذیری بالایی دارند، بنابراین گوشت، مرغ، ماهی و تخم‌‏مرغ را فقط از مراكز مجاز كه زیر نظر سازمان دامپزشكی كشور هستند تهیه كنید
– خوردن سوسيس، كالباس و كنسروهاي مواد غذايي آماده را بايد به حداقل رساند.
– اگر از غذاهاي كنسرو شده استفاده مي‌كنيد حتما 20 دقيقه قبل از مصرف آن‌ها را بجوشانيد.
– در مورد غذاهای کنسرو شده مراقب باشید که قوطی‌ها برآمده یا فرورفته نباشند و نشتی یا شکستگی نداشته باشند.
– غذاهاي سفر را تا حدامكان، خودتان تهيه كنيد.
-از مصرف سالاد و سبزي‌جات در رستوران‌ها پرهيز كنيد
– ظروف و وسايل پخت و پز را درون نايلون‌هاي تميز و دربسته نگه‌داري كنيد تا در طول سفر آلوده نشوند.
-ظرف‌هاي غذا را در آب رودخانه نشوييد چراكه آلودگي را بيشتر مي‌كند
-.در هنگام توقف براي صرف غذا، غذا را به طور كامل حرارت دهيد، زيرا در زمان نگه‌داري غذا در سفر( فاصله بين خوردن و صرف غذا) ميكروب‌ها در مواد غذايي رشد مي‌كنند. پس غذا را در حد داغ شدن حرارت دهيد تا كاملا ميكروب‌هاي آن از بين بروند .
– غذاهاي داغ را بيش از يك ساعت نمي‌توان نگه داشت بنابراين سعي كنيم آنها را زود مصرف كنيم. اگر هم مي‌دانيم كه مدت طولاني را بايد از غذاي گرم محافظت كنيم، مي‌توانيم ظرف آن را درون پتو يا روزنامه بپيچانيم تا دماي آن زود از بين نرود.
– خوردن ليموي تازه همراه غذا فراموش نشود. زيرا ليموي تازه مي‌تواند ميكروب‌هاي مواد غذايي را از بين ببرد.
– نوع غذا در طول سفر مهم است. چون رطوبت زياد محل مناسبي براي تكثير ميكروب است پس بهتر است غذاهاي نيمه مرطوب مانند عدس پلو، لوبيا پلو و ماكاروني را انتخاب كنيد.
-در فصول گرم مواد غذايي بيشتر در معرض فساد قرار مي‌گيرند.
– اگر از مواد غذايي گوشتي و يا موادي كه احتياج به سرماي زياد دارند استفاده مي‌کنيد حتماً از يخدان استفاده شود.
– يخدان بايد از يخ پُر شود. گوشت و ساير مواد گوشتي محل مناسبي براي رشد باكتري‌ها و ميكروارگانيسم‌هاي بيماري‌زا به حساب مي‌آيند بنابراين قبل از اينكه يخ آنها به كلي آب شود بايد مصرف شوند.
– پس از رسيدن به مقصد اگر فريزر و يخچال در دسترس است مواد لبني و گوشتي بايد سريعاً به آن منتقل شود.

-از خوردن گوشت و ماهي نيمه‌پخته پرهيزکنيد، زيرا غذاهايي كه كامل پخته شده‌اند از غذاهاي نيمه‌پخته بهتر و سالم‌تر هستند.
– با توجه به‌ مدت تعطیلات و احتمالاً تعجیل در ساعت حركت، ممكن است در تهیه غذا كوتاهی شود، اما هر چقدر هم عجله داشتید، سعی كنید غذا را به شكل كامل بپزید،
– هرگز غذاهای پخته شده را بیش از دو ساعت در دمای محیط رها نكنید و اگر هوای اتاق گرم است، بیش از یك ساعت نگه ندارید.
– مهم ترین نکته برای پیشگیری از مسمومیت غذایی، پختن غذا و خوردن آن در همان روز است.
– همچنین غذاهایی را كه بیش از سه روز، حتی در یخچال، باقی‌ مانده‌اند را مصرف نكنید
– خشكبار حاوي مقدار زيادي كالري و پروتئين و خوردن آنها در سفر مجاز است. البته در خوردن آنها به مقدار زياد خودداري شود .
– در سفر باید از غذاهای آب‌پز با حجم کم استفاده شود.
– از خوردن چيپس، پفك و مواد حاوي تركيبات شيميايي رنگي تا حد امكان خودداري شود.
– از خوردن میان وعده‌های بین راهی مثل لواشك‌های محلی، فلافل، سمبوسه و پیراشكی به ‌دلیل عدم‌ نظارت بهداشتی خودداری كنید.
– از خوردن تخم مرغ نیم پز (عسلی) نیز به ‌طور جدی بپرهیزید.
– در مورد كباب‌ها هم این تفكر عامه اشتباه است كه می گویند چون گوشت روی شعله مستقیم قرار گرفته، بنابراین قسمت درونی آن پخته است، چرا كه بارها دیده شده كه قسمت رویی (سطح) كباب به حالت سوخته درآمده، اما درون آن همچنان نپخته مانده است.
– زمانی كه در بیرون از منزل كباب می ‌پزید، از ظروف تمیز برای كباب‌های پخته استفاده كنید و هیچ وقت از ظروفی كه در آنها گوشت خام قرار داشته و هنوز شسته نشده است، برای قرار دادن كباب‌های پخته استفاده نكنید.
– هنگام استفاده از غذاهای محلی یا برای یافتن رستوران‌های معتبر در شهرستان‌ها، ازافراد بومی راهنمایی بخواهید، زیرا استفاده ازغذاهای محلی، نیاز به شناخت كیفیت آن دارد. به ‌عنوان مثال، اگر به استان‌های شمالی كشور سفر می ‌كنید، هنگام خوردن ماهی و… از افراد بومی راهنمایی بخواهید.
– برای ارزیابی سطح بهداشت دررستورانها  باید به وضعیت دستشویی‌ها، لباس كارگران ،نظافت میزها، حضور مگس و سایر حشرات، وسایل صرف غذا مانند چنگال، قاشق، لیوان، پارچ آب و غیره توجه كنید.
– همچنین در رستورانه وغذا خوری های بین راهی  برای تشخیص سالم بودن غذا، باید از حواس خود استفاده كنید، مانند استفاده از حس بینایی برای تشخیص رنگ و كیفیت غذا، حس بویایی برای بوی غذا و حس چشایی برای طعم غذا!
– تا حد امكان از خوردن انواع خورش‌، كباب كوبیده، سالاد الویه و همبرگر خودداری كنید، زیرا خورش‌ از جمله غذاهایی هستند كه می ‌توان آن را چندین بار گرم كرد و ماندگی آن به سختی قابل تشخیص است. از مصرف كباب كوبیده و همبرگر به‌ دلیل عدم ‌اطلاع از كیفیت گوشت و ماندگی چند روزه گوشت چرخ شده و به كار بردن موادی مانند خرده نان، ادویه جات و … در تهیه آنها، باید خودداری کنید.
– اگر در رستوران ها بین راهی لیوان یا ظروف یک‌بار مصرف دیگر در اختیارتان قرار گرفت پس از مصرف آنها را با فشار دست بشکنید تا امکان استفاده مجددش برای سودجویان وجود نداشته باشد.
– چنانچه به مناطق كوهستانی مسافرت می‌ كنید، از خوردن قارچ به ‌طور جدی خودداری كنید.
– اگر نیاز به اجاق و آتش دارید، حتما تمام نکات ایمنی را رعایت کنید و هرگز وسایل آتش زا مثل اجاق، و یا حتی شمع ها را بدون مراقبت رها نکنید.

– شما همیشه نمی‌توانید غذاهای مسموم را از طریق بو و مزه ناخوشایندشان تشخیص دهید و در برخی موارد این غذاها بو یا مزه بدی ندارند اما ممکن است باعث 24 ساعت مسمومیت و در مواردی حتی مرگ مصرف‌کننده شوند.
– به همین دلیل، غذاهایی که بیش از 3 روز در یخچال باقی مانده‌اند و غذاهای پخته شده‌ای که بیش از 2 ساعت در هوای معتدل یا بیش از یک ساعت در هوای گرم باقی مانده‌اند را مصرف نکنید.
– آشاميدن آب فراموش نشود چرا كه شوق سفر گاهي ممكن است شما را از خوردن آب غافل كند. بهتر است بدانيم كه خوردن آب در سفر، حتي اگر تشنه نباشيم از بروز يبوست جلوگيري مي‌كند. بي‌تحركي و نشستن به مدت طولاني در ماشين باعث بروز اين عارضه مي‌شود.
-اگر در كنار جوی آبی توقف كرده‌اید تا غذا را در آن جا میل كنید، به هیچ وجه به فكر استفاده از آب جوی نیفتید.
مصرف آب‌‏ رودخانه ها، چشمه‌ها و دریاچه‌ها به هیچ وجه توصیه نمی ‌شود.
– در مواردی هم كه به سلامت آب مشكوك هستید یا می خواهید برای كودكان غذا تهیه كنید، جوشاندن آب به ‌مدت 5 دقیقه یا استفاده از قرص‌‏های هالوژن(ماده ی ضد عفونی کننده آب) طبق دستورالعمل آن، به سالم سازی آب كمك می‌ كند.
–  مصرف آب آلوده نه تنها ممکن است باعث مسمومیت شود، بلکه امراض دیگری را مانند تب تیفوئید، اسهال، بیماری‌های ویروسی مثل هپاتیت A و B، فلج‌اطفال و حتی وبا موجب می‌شود.
– یخ را از مراكز مطمئن تهیه كرده و از مصرف یخ‌‏هایی كه در شرایط غیر بهداشتی و روی زمین نگهداری یا خرد می‌‏ شوند، خودداری كنید.
–  خوردن چاي و قند مي‌تواند آرام‌بخش و در حفظ روحيه و انرژي مؤثر باشد. البته فراموش نشود كه در خوردن آنها نبايد زياده‌روي كرد.
– اگر با اتوبوس سفر می‌کنید و تشنه شده‌اید راننده وظیفه دارد لیوان یک‌بار مصرف در اختیار شما قرار دهد، در غیر این صورت باید از لیوان شخصی‌تان استفاده کنید اما به هیچ وجه از لیوان‌های معمولی پلاستیکی یا شیشه‌ای در اتوبوس استفاده نکنید.

– هنگام خوردن ميوه‌ها پوست آنها را بگيريم زيرا ممكن است پوست آنها آلوده به ميكروب شده باشد و امكان شستن آنها برايمان مقدور نباشد.
– بهترین میوه‌هایی كه برای مسافرت می ‌‏توان همراه داشت، میوه‌هایی مانند موز، سیب و پرتقال هستند كه برای مصرف باید پوست آنها كنده شود.
– در سفر ممكن است برای بازدید چرخ‌های ماشین به آنها دست بزنید یا اگر از وسایل نقلیه عمومی مانند اتوبوس یا قطار استفاده می‌ كنید به صندلی‌ها، پنجره و… دست بزنید، اما فراموش نكنید كه قبل از خوردن غذا، دست‌های خود را بشویید.
– به ‌طور كلی پس از استفاده از سرویس‌های بهداشتی، برداشتن گوشت‌خام، سیگار كشیدن، دست زدن به حیوانات و دست زدن به زباله یا چمن حتما دست‌های خود را بشویید.
– بین راه در دستشویی‌ها از صابون جامد استفاده نکنید و به جای آن از صابون مایع برای شستن دست‌ها استفاده کنید.

توصیه‌هایی به مسافران تابستانی
-شنا در محل ‌هایی با سرعت زیاد آب حتی در حد زانو، خطر غرق شدگی و مرگ را به همراه دارد.
-فقط در مکانهای مشخص شده و محافظت شده شنا کنید .
-جلیقه‌های غریق نجات را برای كودكان ناآشنا به شنا و در مناطق آرام ساحلی ضروری است .
-میزان ایمنی استاندارد و حفاظت شخصی این جلیقه‌ ها نامشخص است ،حتی با جلیقه ‌های غریق نجات هم نباید وارد مناطقی با عمق زیاد شد.
-استفاده از تیوپ لاستیك اتومبیل در حین شنا خطرناك است.
-از ورود به مناطقی با درجه شیب نامشخص و یا سواحل سنگی باید خودداری شود
-حتی شناگران ماهردر مناطق سنگی ممکن است به علت عدم حفظ تعادل و حتی خطر ریزش سنگ بر اثر سُرخوردگی، به ضربه  سر دچار شوند..
-شنا در استخر متفاوت ‌تر از شنا در آب دریا و رودخانه است.
-وحشت زدگی، حركات دست و پا، گوش ها و لب‌ های سیانوتیك و خاكستری رنگ، پوست بدن سرد و بی ‌رنگ را از علایم غرق شدگی عنوان كرد و یادآور شد،
-برای خروج آب از داخل معده ی فرد غرق شده، وی را به پهلو خوابانده و دهان بیمار را پاك می‌ كنند.
-نخستین اقدام برای كودكان غرق شده را خارج كردن لباس ‌های خیس و پوشانیدن آن ها با پتو و ملحفه دانست و افزود: پس از انجام اقدامات اولیه، تماس با اورژانس 115 الزامی است.
در مورد ٱمادگی‌های بهداشتی در سفر توجه داشته باشید.
-یک جعبه دارویی ( جعبه کمک های اولیه مسافرتی ) همراه خود ببرید.
-در این جعبه دارویی یک داروی تب‌بُر، یک داروی آنتی‌هیستامین، باند و یک پُماد آنتی‌بیوتیک موضعی ، بتادین  ، چسپ زخم  هم قرار دهید.
-داروی ضد اسهال برای موارد اسهال مسافرتی توصیه نمی‌شود. در این مورد بهتر است با پزشک خود در مورد آنتی‌بیوتیک‌هایی که عفونت‌های باکتریایی عامل اسهال مسافرتی را درمان می‌کنند، مشورت کنید.
-اگر به نقاط آفتابی سفر می‌کنید، کرم ضد آفتاب با خود ببرید، یا برای تسکین درد ناشی از آفتاب ‌سوختگی، ژل ٱلوئه ورا(Aloe Vera) همراه داشته باشید.
-اگر در حین سفر، مدت درازی را در محیط‌های سرباز و طبیعی می‌گذرانید، پشه‌بند و کرم‌های دافع حشرات و داروهای تسکین‌دهنده آسیب ناشی از گزنه به همراه داشته باشید.
-بدن خود را با پوشیدن لباس مناسب خشک و گرم نگه دارید.
-هرگز الکل مصرف نکنید و یا مراقب باشید که راننده شما از الکل استفاده نکرده باشد.
-سیگار نکشید و حتی المقدور با کسانی که سیگار می کشند ارتباط نداشته باشید تا از دود سیگار آنها در امان بمانید.

-حتما واکسیناسیون لازم را انجام دهید تا شما را در برابر بیماری ها مصون نگه داشته و جانتان را نجات دهد.
-مراقب کودکان خود باشید و از آنها غافل نشوید. اسباب بازی ها، غذاها، نوشابه ها و سایر اشیاء خطرناک را از دسترس آنها دور نگه دارید.
-ویژگی های وسیله ی سفر خود را در نظر بگیرید.
-درباره موارد بهداشتی وسیله سفر خود هم فکر کنید، مثلا اگر با هواپیما سفر می‌کنید، ممکن است به علت تغییر فشار هوا دچار درد گوش شوید.
-شیردادن به یک کودک کم سن در حین بلند شدن و فرود آمدن هواپیما، با ایجاد حالت مکیدن و فرو دادن در او می‌تواند به تسکین درد گوش کمک کند و در کودکان بزرگ تر جویدن آدامس یا باد کردن آدامس بادکنکی می‌تواند این درد را رفع کند.
-اگر کودک شما به “بیماری حرکت” (motion sickness) حساس است، او را در وسط هواپیما روی بال‌ها ننشانید.
-بیماری حرکت باعث ایجاد حالت تهوع در کودک داخل وسایل نقلیه متحرک می شود.
-اگر با ماشین سفر می‌کنید، برای جلوگیری از بیماری حرکت نگذارید کودک در ماشین مطالعه کند یا به پایین نگاه کند. اگر کودک احساس ناراحتی و تهوع کرد، باید به نقطه‌ای در جلوی‌ خود خیره شود.
-هنگامی که جایی را برای اقامت در محل سفرتان رزرو می‌کنید، بهتر است محلی را انتخاب کنید که نزدیک‌ترین فاصله را با یک درمانگاه اورژانس داشته باشد.
-شماره تلفن پزشک خود را همراه داشته باشید تا در صورتی که سئوال پزشکی داشته باشید، بتوانید با او تماس بگیرید.
-در مسافرت آرام و صبور باشید.
-بالاخره اینکه توجه داشته باشید که مسافرت روال عادی زندگی‌تان را به هم می‌ریزد و در نتیجه ممکن است کودکان بدخلق و بهانه‌گیر شوند. بنابراین آرامش خود را حفظ کنید .

=  برای سفر همیشه هزینه زیاد لازم نیست اما برنامه ریزی و مدیریت سفر مهم است .
-شما می توانید در سفر از چادرهای مسافرتی، کیسه‌ی خواب استفاده کنید و به‌طور کلی، همه‌ی بار و بنه‌ی سفر در یک کوله‌پشتی یا در صندوق عقب یک ماشین شخصی قرار دهید.
-سفر ارزان راه حلی است که این روزها در میان قشر جوان و کم‌درآمد دنیا رایج شده است.
-اما پیش از آن‌که سفر با کوله‌پشتی و خوابیدن در کیسه‌خواب و چادر را تجربه کنید، به نکات زیر توجه کنید .

-برای انتخاب یک کوله‌پشتی مناسب،‌ جنسیت فرد( مرد یا زن ) استفاده‌کننده، نوع فعالیت، حجم و وزن بار کوله بسیار اهمیت دارد.
-معمولا کوله‌پشتی زنان به‌خاطر تفاوت‌های فیزیکی، با کوله‌ی مردان تفاوت دارد. کوله‌ی زنان کشیده‌تر، دارای بندهای کوله‌ی نزدیک به‌هم و کمربندی باریک‌تر و با شکلی قوس‌دار است، مردانی هم که استخوان‌بندی ریزتری دارند می‌توانند این کوله‌ها را انتخاب کنند.
-حجم کوله عامل دیگری برای انتخاب آن است. حجم مناسب به عواملی مانند مدت زمان برنامه، فصل اجرای برنامه و حجم وسایل بستگی دارد. معمولا حجم یک کوله را با اینچ مکعب بیان می‌کنند؛ اما برای فهم این واحد، آن را به لیتر معرفی کرده‌اند.
-علاوه بر این باید به وزن باری که قرار است کوله آن را تحمل کند نیز توجه کرد، برای همین ذکر این نکته قابل اهمیت است، اگر دو کوله با مارک‌های متفاوت و وزن‌های مختلف و حجم‌های یکسان دیدید، دلیل بر این نمی‌شود که کوله‌ی سبک‌تر از تکنولوژی برتر بهره‌مند شده، بلکه به احتمال زیاد کوله‌ی سبک‌تر برای وزن کمتر طراحی شده است، پس باید اطلاعات کوله‌ها را دقیق‌تر مطالعه کرد.
-برای انتخاب کوله‌پشتی مناسب حتما باید به برنامه‌ای که اجرا می‌شود، توجه کرد، چراکه شرکت‌های سازنده‌ی کوله‌پشتی برای فعالیت‌های مختلف، کوله‌پشتی‌های متفاوتی را طراحی و تولید می‌کنند مانند کوهنوردی، کوهنوردی فنی یا آلپی، طبیعت‌گردی و کمپینگ و کوله‌های یک‌روزه.
-اما نحوه‌ی چیدن وسایل داخل کوله؛ سنگین‌ترین قسمت باید نزدیک‌ترین محل کوله به کمر باشد و بهتر است وسایل سبک در پایین و وسایل نیمه‌سنگین هم در بالای کوله قرار گیرد تا حمل و راه رفتن با آن آسان‌تر باشد. ضمن آن‌که باید توجه کرد وسایلی مانند عینک آفتابی، نقشه، بادگیر، تنقلات انرژی‌زا، کمک‌های اولیه، قطب‌نما، چراغ قوه، روکش کوله و ظرف آب دم دست قرار گیرند تا هنگام نیاز به آن‌ها، چیدمان دیگر وسایل به‌هم نخورد.

-چادر مسافرتی معمولا در فضاهای شهری وسیله‌ی چندان ضروری نیست؛ اما در سفر به طبیعت و کوه، یکی از ابزارهای لازم به‌شمار می‌آید که برای تهیه‌ی آن باید به نکاتی توجه کرد:
-پیش از خریدن چادر مسافرتی باید مقصد و جمعیت همراه در سفر را در نظر گرفت.
-برای سفرهای یک یا دو نفره بهتر است چادر سبک و کوچک انتخاب شود که حداکثر 400 گرم وزن داشته باشد و در داخل کوله‌پشتی جا شود.
-اما اگر قرار است سفر خانوادگی و به نقاط شهری انجام شود، بهتر است چادرهای بزرگ 8 تا 10 نفره را انتخاب کرد. البته باید توجه داشت که چادرهای هشت نفره گنجایش خوابیدن چهار نفر را دارند.
-جنس چادرهای مسافرتی معمولا از پارچه‌های پلاستیکی است که نمی‌توان داخل آن‌ها پخت و پز انجام داد یا حتا شمع روشن کرد. ( مواظب باشید )
-جمع کردن چادر نیز از موضوعاتی است که هنگام خرید باید به آن توجه کرد.
-برخی چادرها فنری هستند و باز و بسته کردن آن‌ها آسان‌تر است. برخی دیگر میله‌یی هستند که جمع کردن آن‌ها کمی وقت می‌گیرد.
-برخی چادرها هم دولایه هستند، یعنی لایه‌ی دیگری از بالا روی آن کشیده می‌شود، این نوع چادرها برای مناطقی با آب‌وهوای بد طراحی شده‌اند.
-هنگام خواب حتما یکی از پنجره‌های چادر باید باز بماند و اگر هوا خنک است و احساس سردی می‌کنید دست کم زیپ رویی پنجره‌ها را بکشید تا هوا وارد چادر شود.

-برای انتخاب یک کیسه‌خواب مناسب توجه به دما اهمیت زیادی دارد که معمولا در بازار این دماها روی کیسه‌خواب‌ها ثبت می‌شود.
-در صورت ثبت کلمه comform یعنی دما مناسب برای یک آدم معمولی است که به‌راحتی در آن می‌تواند بخوابد.
-extreme کم‌ترین دمایی که کیسه خواب می‌تواند در مقابل از دست دادن دمای عمومی بدن محافظت کند. این حالت اجازه‌ی شش ساعت خواب غیرراحت را بدون این‌که دمای داخلی بدن تا مرحله‌ی خطرناک پایین بیاید به فرد می‌دهد.
-وزن، عامل دیگری در انتخاب کیسه‌خواب است. بیشتر کیسه‌خواب‌ها بین 800 گرم تا 2 کیلوگرم وزن دارند.
-جنس کیسه‌خواب‌ها معمولا از پر و الیاف است و کیسه‌های تهیه‌شده از پر، سبک‌تر و گرم‌تر هستند؛ اما باید مراقب بود که خیس نشوند، چون دیرتر از جنس الیافی خشک می‌شوند.
– اگر با وسیله شخصی خود سفر می کنید به نکات مهم زیر توجه کنید .
-در رانندگی احتیاط همیشه شرط عقل است .
–  هیچگاه کسی که از شما سبقت می گیرد را به دید دشمن نگاه نکنید
– در رانندگی هیچگاه عجول نباشید .
– هيچ وقت موقع نزديک شدن به مقصد از دقت خود کم نکنيد.
-هيچ ‌وقت هنگامي که به‌شدت عصباني هستيد (مثلا با كسي حضوري يا تلفني دعواتون شده يا هر چيز ديگه) بلافاصله پشت فرمون نشينيد.
– وقتي با سرعت بالا رانندگي مي کنيد هرچقدر هم که حرفه اي هستيد فرمون رو دو دستي بگيريد
– کمربند ایمنی رو قبل از حرکت ببندید نه در هنگام حرکت
-استفاده از کمربند ایمنی باعث کاهش معلولیتها و خسارات ناشی از رانندگی است در استفاده از آن از همدیگر سبقت بگیریم.
– با سرعت مناسب و اعصاب آرام رانندگی کنید.
– یک لحظه غفلت برابر است با یک عمر پشیمانی.
– جاده همیشه تسلیم راننده خوب و با احتیاط است.
-راه باز و وسوسه انگیز است، تند نرانید.
– هنگام سفر کنار جاده توقف نکنید با کمی حوصله به نزدیکترین پارکینگ می رسید.
– حمل مسافر با وسیله نقلیه غیر مجاز حادثه آفرین است؛ با این کار زندگی خود و دیگران را به خطر نیندازند.
– از پاک نمودن شیشه های اتومبیل خود غفلت ننمایید.
– وسایل نقلیه نامطمئن عامل تصادف در جاده هاست از مسافرت با آنها خودداری کنید.
– موتور سواری بدون کلاه ایمنی یعنی استقبال از مرگ؛ چرا به استقبال مرگ برویم.
– در مسافرتهای طولانی خود را خسته نکنید.
-هرگز از خط ممتد وسط جاده عبور نکنید.
– با سلامتی کامل پشت فرمان اتومبیل بنشینید.
-علائم ایمنی در جاده ها به خاطر سلامتی شما و دیگران می باشد.
– به علائم و توصیه ها دقیقاً توجه کنید و با مأمورین جاده ها صمیمانه همکاری نمایید.
– امنیت عبور و مرور در جاده ها حاصل تلاش و کوشش شبانه روزی راهداران است.
–  مهمترین عامل ایمنی در جاده ها شما راننده عزیز هستید.
–  شخصیت واقعی یک انسان هنگام رانندگی او آشکار می شود.
– در جاده ها بهترین نوع همکاری با دیگران رعایت مقررات رانندگی است.
– همکاری انسانها در جاده ها مرگ را مغلوب می کند.
– هنگام رانندگی در جاده ها هیچ چیز نمی تواند به اندازه احتیاط ضامن سلامت شما باشد.

– 74% از کل تصادفات مربوط به عامل انسانی است.( تقریبا دو سوم تصادفات )
–  57% کل تصادفات تا شعاع 30 کیلومتری شهرها رخ می دهد.( بیشتر از نصف تصادفات )
– بیشترین تصادفات در روزهای پنجشنبه و شنبه رخ می دهد.
– کمترین تصافات در روز دوشنبه اتفاق می افتد.
– حدود 67% از تصادفات در جاده های دو طرفه رخ می دهد.( بیشتر از نصف تصادفات )
– حدود 70% از تصادفات در هوای آفتابی صورت می گیرد. (تقریبا دو سوم تصادفات )
– حدود 16% از تصادفات در هوای ابری صورت می گیرد.
–  حدود 2% از تصادفات در هوای مه آلود صورت می گیرد.
– حدود 12% از تصادفات در بارندگی صورت می گیرد.
– حدود 13% از تصادفات در تقاطع های اصلی اتفاق می افتد.
– یک سوم تصادفات درشب و دو سوم آن در روز اتفاق می افتد.
– تعدا خودروها در سطح کشور حدود 5 میلیون دستگاه می باشد. که پیش بینی می شود در سال آینده به حدود 11 میلیون دستگاه برسد که مسلم است چنین رشدی در راهسازی عملی نخواهد بود لذا اهمیت رعایت مقررات ایمنی اجتناب ناپذیر است.
-مواردی که باید قبل ازحرکت رعایت کنید.
– چک لیست تهیه کنید:
مدتی قبل از سفر چک لیستی از تمامیکارهایی که باید قبل از سفر به انجام برسانید و تمامی وسایل و تجهیزاتی که می بایست به همراه ببرید تهیه کنید. تاریخی برای انجام هریک ذکر کنید تا در ساعات پایانی دچار مشکل نگردید.
– بی گدار به آب نزنید:
در مورد مسیری که انتخاب کرده اید شرایط فصلی و امکانپذیر بودن سفر، باراهنمای خبره مشورت کنید و به توصیه های او عمل کنید.
– تجهیزات سنگین را فیکس کنید:
تجهیزات سنگین مثل جعبه آچار، جک و دیگر وسایل را در صورتی که درون خودرو ویا روی باربند قرار دارند، محکم کنید. برای چنین کاری می توانید از جعبه های فلزی ومستعمل مهمات استفاده کنید. کافیست در فضای زیر صندلی و یا محل قرار دادن بار، جعبههای مهمات را توسط پیچ و مهره به بدنه فیکس کنید.
– در صورت استفاده از باربند، سعی کنید تجهیزات را کاملا توسط طناب و یا کشهایی که برای بستن بار بر روی موتور سیکلت استفاده می شود فیکس کنید. به این ترتیب از میزان صدمه دیدن سرنشینان و تجهیزات در تکانهای شدید کاسته می شود.
–  سلامت خودرو را کنترل کنید: با وجودی که کنترل کامل خودرو غیر عملی است ولی هرگز بدون اطمینان از سلامت بخشهای زیر وارد  ترک نکنید.
1- موتور
2- سیستم فرمان
3 –  سیستم ترمز و کلاچ
4 –  شاسی
5 – فنرها، کمک فنرها و نقاط اتصال به شاسی و محورها
6 – دسته موتورها
7 –  گاردان جلو و عقب
8 –  دیفرانسیلها، کمک و گیربکس
9 –  تسمه های پروانه،هیدرولیک و کولر
10 –  دینام و استارتر و سیستم جرقه زنی
11 – چراغها، باتری
12 –  بخاری
13 –  بوق(سالم و با صدایی رسا)
14 –  تایرسالم و مناسب با مسیر
– تجهیزات لازم  برای سفرهای خارج از جاده به همراه ببرید:
هنگامی که فرسنگها از راههای اصلی، پمپ بنزین و مکانیک دور هستید و از زمینهایی دشوار عبور می کنید، می بایست تنها روی خودو امکانات خود حساب کنید. در چنین شرایطی ضرب المثل “هر چه خوار آید، روزی به کارآید” صادق است.
-شاید سفرهای زیادی را بدون نیاز به تجهیزات زیر پشت سرگذاشته باشید، ولی حادثه رخ می دهد.
رینگهای آلومینیومی برای سفرهای خارج از جاده، مناسب نیستند و احتمال شکستن آنهاوجود دارد، رینگهای فابریک خودرو در چنین سفرهایی بهترین انتخاب است. همچنین لاستیکهایی که دارای گلهای جهت دار هستند و برای سرعت های بالا طراحی شده اند، برای خارج از جاده مناسب نبوده و علاوه بر اینکه به سرعت صدمه می بینند .
-مواردی که باید به هنگام رانندگی رعایت کنید
– همواره به قابلیتهای خود و خودرو خود آگاه باشید واز ماجراجویی و ریسک محاسبه نشده، بپرهیزید.
– گروهی سفر کنید .وسوسه سفربا یک خودرو را از سر بیرون کنید. اگر موفق نشدید، بیش از همیشه احتیاط کنید. همواره کارهای تیمی موفقیت بیشتری در بردارد.درصورتی که گروهی سفر می کنید، تمامی افراد گروه بخصوص رانندگان باید از روحیه
-همراهی و همکاری تیمی برخوردار باشند. تکروی و سرکشی همواره حادثه ساز است.
–  در صورت مسافرت گروهی ،خودروهای دیگر به دنبال خودرو اول و حتی المکان دقیقا از روی مسیر خودرو جلویی ، به حرکت ادامه می دهند. حرکت خودروها در کنار یکدیگر می تواند حادثه ساز باشد.
–  امن ترین و آسان ترین مسیر راانتخاب کنید
با انتخاب مسیر های امن و آسان خود را با کم ترین هزینه به مقصدبرسانید. چه بسا مسیرهای مشکل شما را از رسیدن به هدف بازداشته و یا با مشکلات جدید مواجه کنند.
– در صورتی که ناچار به خروج از راه هستید، نسبت به کیفیت زمین از نظر رطوبت، سنگلاخ یا ماسه ای یودن و شیب و عوارض آن تحقیق کنید. گاه لایه ای نازک و خشک بر روی خاک تشکیل می گردد که برای پیاده کاملا استوار و قابل اعتمادبنظر می رسد، ولی هنگام عبور خودرو لایه خشک شکسته و خودرو در گل و یا ماسه گرفتارمی شود.
– در کشور ما بسیاری مسیرهای خارج از جاده پوشیده از گدازه هاآتشفشانی است. در این نواحی سنگهایی تیره رنگ با لبه های تیز مشاهده می گردد. عبوراز چنین مسیر هایی احتمال پنچری را افزایش می دهد.
– رعایت فاصله با خودر
همواره فاصله خود باخودرو جلویی را کنترل کنید.
– عبور آرام از برآمدگی ها و چاله ها با عبور آرام از چاله ها و برآمدگیهای زمین می توانید از فشار غیر متعارفی که به سیستم تعلیق و جلوبندی و شاسی واردمی شود بکاهید.
– از چاله های آبگرفته عبور نکنید و برای عبور از نهرها نیز، محلهایی که بستر سنگی است، انتخاب کنبد. در نواحی مرطوب از خط القعر دوری کنید.
–  مراقب بوته ها و درختان باشید: به اتوموبیل خود بیاموزید که برای زندگی احترام قائل باشد و به هیچ وجه از روی بوته ها عبور نکند،
– چیزی به جای نگذارید : به هیج عنوان زباله های خود را در صحرا رها و یا دفن نکنید. از ریختن روغن موتور بر روی زمین جدا خودداری کنید. هرچه باخود برده اید بازگردانید. گویی آنجا نبوده اید.

تحقیقات جدید فرضیه باستانی ارتباط بین خلاقیت و بیماری روانی را تأیید می کند

پژوهشگران علوم پزشکی در موسسه‌ی کارولینسکا که گسترده ترین تحقیق در این زمینه را انجام داده اند، می‌گویند مردم شاغل در حرفه‌های خلاق معمولاً بیش از سایرین تحت درمان بیماری‌های روانی هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، درباره خلاقیت تعاریف و نظریه های متفاوتی ذکر شده است. خلاقیت گاهی به عنوان هدیه خدایان و گاهی نابهنجاری تلقی شده است. رابطه نبوغ با بیماریهای روانی حداقل از دوهزار سال پیش مورد بحث بوده است.

در سال گذشته تیم تحقیقاتی موسسه‌ی کارولینسکا نشان داد که هنرمندان و دانشمندان معمولاً از خانواده ­هایی هستند که در آن­ها بیماری دوقطبی و اسکیزوفرنی (روان­گسیختگی) رواج بیشتری دارد.

آن­ها سپس با در نظر گرفتن سایر بیماری­ها نظیر افسردگی، بی­اشتهایی عصبی، سندروم اضطراب، اوتیسم، بیش­فعالی-کم­توجهی، سوء استعمال مشروبات الکلی، و خودکشی و نیز با درنظرگرفتن بیمارانی که خارج از بیمارستان هستند، دامنه تحقیق خود را بزرگ­تر کردند.

این تحقیق به بررسی 1.2 میلیون بیمار و به همان تعداد گروه کنترل شامل افراد سالم پرداخته است.

نتایج این تحقیق که در تأیید بررسی‌های گذشته بود، نشان داد بیماری دوقطبی در بین افراد هنرمند، متخصصان علمی، رقصنده­ها، محققان، عکاسان و نویسندگان رواج بیش­تری دارد.

نویسندگان به خصوص از بین تمام گروه­های بیماری در بین گروه­های اسکیزوفرنی، افسردگی، سندروم اضطراب و سوءمصرف مواد بیش­تر مشاهده شدند و 50% بیش­تر از جمعیت عموم تمایل به خودکشی دارند.

به علاوه، محققان مشاهده کردند که حرفه­های خلاق در بین وابستگان بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی، اختلال دوقطبی، بی­اشتهایی عصبی، و تا حدودی اوتیسم بیش­تر متداول است.

سیمون کیاگا مشاور روانپزشک و دانشجوی دکترا در دانشکده­ی همه­گیرشناسی و آمار زیستی، می‌گوید نتایج این تحقیق منجر به در نظر گرفتن روش­های جدیدی برای بررسی بیماری­های ذهنی می­شود.

او می­گوید: “اگر ما این‌طور در نظر بگیریم که یک سری پدیده­های همراه با بیماری مفید هستند، این راه جدید برای درمان بیماری را نشان می‌دهد.

در این صورت پزشکان و بیماران به این فکر خواهند افتاد که چه بخشی را معالجه کنند و به چه قیمتی، بر خلاف گذشته که تلاش برای از بین بردن تمام بیماری صورت می­گرفت.”

ارسطو خلاقیت را با صرع،  مالیخولیا، و افسردگی مرتبط می سازد. او نوشته است که در زمینه فلسفه، سیاست، شعر و هنر افرادی که برجسته شمرده شده اند همگی تمایل به افسردگی داشته اند. یکی از نظریه های باستانی خلاقیت، آنرا به عنوان دیوانگی درنظر می گیرد.

این دیدگاه، خودجوشی و غیرعقلانی بودن خلاقیت را نتیجه جنون می داند. موضوع نبوغ و دیوانگی قرنها ادامه یافت. بحث مالیخولیا در قرن 16 و 17 میلادی میان هنرمندان رواج شدیدی یافت.

لمبروزو در کتاب معروف خود ( بشر نابغه ) تاکید می کند که انسان به مقتضای ساختمان زودشکن اعصاب خود، خواه ناخواه به سوی جنون سوق داده می شود و نبوغ را یک نوع جنون انسانهای خوشبخت می داند که آنان را به جای سوق دادن به بیمارستانهای روانی، به اوج شهرت و افتخار می رساند.

از بررسی های رنک که دانشمندان و هنرمندان را به وسیله آزمونهای فرافکن مورد بررسی قرار داده  و همچنین مطالعه زندگی هنرمندان نامی و مشهور این نتیجه حاصل می شود که احتمالاً بین خلاقیت هنری و اختلالات روانی رابطه ای وجود دارد. برای مثال در تحقیق رنک، ارنست همینگوی، ویرجینیا ولف، هارت کرین، چاترتن، شلی و ساموئل واتسون جزء آن دسته از دانشمندان و هنرمندانی بودند که بیش از دیگران با مشکلات روانی دست و پنجه نرم کرده اند. موسیقی دانان مشهور مانند بتهوون، شوبرت و چایکوفسکی دچار افسردگی بوده اند.

بررسی زندگی ادوارد مانچ نقاش مشهور آلمانی نشان می دهد که از هذیان های تعقیب و توهمات شنیداری رنج می برده است. ون گوگ نقاش مشهور نیز مبتلا به صرع و نوسانات شدید خلقی بوده است.

چارلی چاپلین، کارگردان، نویسنده و هنرپیشه بزرگ جهان هم دارای نوسانات خلقی بوده است. هنری مورنو دارای اختلال شدید منیک دپرسیو بوده و سرانجام دست به خودکشی زده و مارلون براندو سالها تحت رواندرمانی بوده است.

اشعه ایکس ( X ) و تاثیر آن بر بدن

اشعه ایکس ( X ) یا پرتوهای رونتگن نوعی از امواج الکترومغناطیس با طول موج حدود ۱۰ تا ۱۰-۲ آنگستروم است که در بلورشناسی و عکسبرداری از اعضای داخلی بدن و عکسبرداری از درون اشیای جامد و به عنوان یکی از روش‌های تست غیرمخرب در تشخیص نقص‌های موجود در اشیای ساخته شده (مثلاً در لوله‌هاو…) کاربرد دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، پرتوهای ایکس را بوسیله بمباران هدفی فلزی با باریکه‌ای از الکترونهای سریع تولید می کنند. قطعات اصلی لامپ اشعه ایکس شامل کاتد برای گسیل الکترونها و آند به عنوان هدف می‌باشد، که هر دو درون لامپ خلا جای گرفته‌ اند.

در سال ۱۸۹۵ ، درخشش کوتاه صفحه فسفرسانتی که در گوشه‌ای از آزمایشگاه نیمه تاریک بررسی اشعه کاتدیک قرار داشت، ذهن آماده و خلاق رنتگن که در آن زمان استاد فیزیک بود، متوجه پرتوهای تازه‌ای نمود که از حباب شیشه‌ای لامپهای کاتودیک بیرون زده و بی آنکه به چشم دیده شود به اطراف پراکنده می‌شوند.

آن چه مایه شگفتی رنتگسن شده بود، نفوذ این پرتوها از دیواره شیشه‌ای لامپ به بیرون و تأثیر آن روی صفحه فاوئورسانت در گوشه‌ای نسبتا دور از لامپ در آزمایشگاه بود. رنتگن به بررسیهای خود درباره کشف تازه که آن پرتو ایکس نامید (بخاطر فروتنی) ، ادامه داد. بعدها این اشعه رنتگن نامیده شد.

– تاریخچه

همان طور که ذکر شد پرتو ایکس در سال ۱۸۹۵ توسط ویلهلم کنراد رونتگن (رنتگن)، فیزیکدان آلمانی کشف شد و به دلیل ناشناخته بودن ماهیت آن، پرتو ایکس(X=مجهول) نامیده شد. او پی برد که برخورد پرتوهای کاتدی بر جداره‌های لامپ خلاء، پرتوهایی نامرئی با قدرت نفوذ بسیار زیاد تولید می‌کند که بر روی فیلم‌های عکاسی تأثیر می‌گذارند.

این پرتوها توانایی عبور از لایه‌های ضخیم مواد کدر، از جمله بافت‌های بدن انسان را داشتند.

نحوه تولید پرتو کاتدی به این صورت است که وقتی دو قطعه فلز کاتد(مثبت) و آند(منفی) که حامل حداقل ۱۰۰۰۰ ولت برق باشند وارد یک محفظه شیشه ای بسته باشند آن وقت فشار هوای درون آن محفظه را کاهش دهیم یک پرتو نامریی از قطب منفی به قطب مثبت می رود. که این پرتو را می توان با موادی که خاصیت فسفرسانس دارند را در مقابل پرتو بگذاریم می توان آن را دید.

این گمان که پرتوهای ایکس، امواج الکترومغناطیس با طول موج بسیار کوتاهند، به کمک یک آزمایش پراش دوگانه که در سال ۱۹۰۶ توسط سی.گ.بارکلا انجام گرفت، تائید شد. اثبات قطعی ماهیت موجی پرتو ایکس در سال ۱۹۱۲ به وسیله‌ی فون لاوه ارائه شد.

– انواع پرتو ایکس

پرتو ایکس تکفام (تک رنگ):

پرتو ایکسی که فقط دارای یک طول موج خاص است را پرتو ایکس تکفام می‌نامند. پرتو ایکس سفید (پیوسته): پرتو ایکسی که تکفام نبوده و دارای طول موج‌هایی در بازهٔ λ1 تا λ2 است. استفاده از پرتوهای X تكفام و با شدت مناسب ، در آنالیز عنصری كاربرد بسیار دارد.اما در طیف Xهای برگشتی از نمونه، قله‌هایی كه مربوط به پراكندگی كشسان و ناكشسان است مشاهده می‌شود و در بررسی این قله‌ها پدیده‌هایی مشاهده می‌شوند كه طبیعی به نظر نمی‌رسند.كه این مربوط به دو خط Ka و KB است كه پس از برخورد با نمونه‌های فلزی آشكار شده است اما نسبت این دو خط در پراكندگی كشسان تغییر می‌كند.حدس ما برای تعبیر این تغییر شدت ، تاثیر ساختار بلوری در پراكندگی (اثر براگ) پرتو X است .و اگر این حدس صحیح باشد می‌توان از آن برای تولید پرتو تكفام X استفاده كرد.برای بررسی صحت این حدس ابتدا سیستم آزمایش مناسبی را برای بررسی این پراكندگی ساختیم و به موازات آن با توجه به محاسبات تئوری كه در فصل اول راجع به پراكندگی براگ ارائه كردیم آزمایش را در فصل سوم شبیه‌سازی نمودیم و شكل باریكه X خروجی را شبیه‌سازی كردیم.نمودار شدت پرتوهای X خروجی ناشی از هدف Zr در دو راستای X و Y است كه از آزمایش بدست آمده است همین نمودارها است كه شبیه‌سازی شده است بوضوح توافق نتایج تجربی با شبیه‌سازی مشخص است .شبیه‌سازی برای نمونه‌های دیگری نیز انجام شده است .

با استفاده از این شبیه‌سازی می‌توان سطح مؤثر برخورد پرتوهای X با نمونه را محاسبه كرده و با استفاده از اندازه این سطح، ابعاد مناسبی را برای نمونه پیش‌بینی كنیم.شبیه‌سازی ما قابلیت این را دارد كه این سطح را برای حالاتی كه پرتو فرودی با پرتو پراكنده شده زوایای مختلفی می‌سازد، محاسبه كند.این نتایج برای هدف Ti (تیتانیوم) و برای هدف Zr (زیركونیم) نشان داده شده است .توافق نتایج نظری و تجربی نشان‌دهنده مناسب بودن این آرایش آزمایش ، برای بررسی مسئله پراكندگی است .

پس با این سیستم آزمایش ، پراكندگی را یك بار از روی یك نمونه مسی و یك بار از روی نمك طعام، بررسی كردیم در این آزمایشها هدف Ti بود كه نسبت Ka/KB=100/13 است .اما این نسبت در زوایای مختلف پراكندگی تغییر می‌كند در آزمایش انجام شده با نمونه مسی این تغییرات از 0/31 تا 230 برای زوایای 27/5 درجه تا 47/5 درجه، و برای نمونه نمك طعام تغییرات از 0/015 تا 2680 برای زوایای 5/12 درجه تا 30 درجه است كه در برخی زوایا KB ماكزیمم و در برخی زوایا Ka ماكزیمم است .مشاهده می‌شود كه نسبت (Ka)Nal/(Ka)Cuدرصد124 است .یعنی شدت قله‌های Nal از مس بسیار بیشتر است .

از طرفی با توجه به رابطه براگ و مشخص بودن انرژی و در نتیجه طول موج Ka و KB مربوط به Ti می‌توان زوایایی را كه این طول موجها در آنها ماكزیمم پراش را دارند محاسبه كرد.برای مثال برای انرژی KB این زاویه 41/28 درجه از صفحه (111) مس و 49/16 درجه از صفحه (200) مس است كه با نتایج تجربی بدست آمده مطابقت دارد.

بنابراین حدس ما در مورد تاثیر پراش براگ در تغییر نسبت Ka و KB صحیح است .پس با انتخاب زاویه مناسب می‌توان شدت یكی از پرتوهای Ka یا KB را ماكزیمم كرد و به این ترتیب اشعه X تكفام تولید نمود.اگر بتوانیم شكل هندسی مناسبی برای پراكنده انتخاب كنیم تا شدت پرتوها را بیشتر و آن را كانونی كند، می‌توان پرتو تكفام با شدت مناسب برای آنالیز عناصر بدست آورد.در این راستا با توجه به آزمایشهای فوق انتخاب یك پراكننده كروی، امكان می‌دهد تا كلیه پرتوهایی را كه تحت زاویه مشخصی بازتابیده‌اند، در یك نقطه جمع كنیم.این سیستم را در فصل سوم شبیه‌سازی نمودیم و نتایج توزیع شدت پرتوها را روی صفحه نمونه بدست آوردیم.انجام آزمایشهای مربوط به این حالت و شبیه‌سازی سیستم كاملتر خود پروژه مفصلی است كه شبیه‌سازی ما نقطه شروعی برای آن است .

اجرای عملی ساخت پراكننده كروی (در مورد مس یا فلز مناسب دیگر) و ساخت محفظه آزمایش مناسب دارای پیچیدگی و مشكلات است كه باید با استفاده از روشهای مناسب حل شود.

درمورد استفاده از تك بلور با توجه به شدت زیاد پرتو پراشیده، می‌توان به تك بلوری نسبتا” كوچك (چند سانتی‌متر مربع) اكتفا كرد.اما برای اینكه پرتو X پراشیده متمركز باشد لازم است كه این تك بلور منحنی باشد.

ساخت تك بلور منحنی دشواریهای زیادی دارد كه به نظر نمی‌رسد در چهارچوب تكنولوژی حاضر كشور قابل حل باشد.

آزمایشها و محاسبات این نوشته نشان می‌دهد كه می‌توان از پدیده پراش پرتو X (حساس به طول موج) برای تكمیل روشهای مرسوم در آزمایشگاه و اندوگراف (حساس به انرژی) استفاده كرد.

– روش های تولید

در هنگام برخورد الکترونهای با سرعت بالا به فلزات، الکترون‌های لایه‌های پایین‌تر به لایه‌های بالاتر منتقل شده (اتم‌ها برانگیخته می‌شوند) و در هنگام برگشت الکترون‌ها به حالت پایه انرژی مازاد را به صورت پرتو ایکس گسیل می‌کنند.

بنابراین هر لامپ تولید پرتو ایکس باید شامل: منبع الکترون ، میدان شتاب‌دهنده به الکترونها و هدف فلزی باشد. به علاوه از آنجایی که قسمت عمده‌ی انرژی جنبشی الکترونها هنگام برخورد به فلز هدف، به حرارت تبدیل می‌شود، معمولاً فلز هدف را با آب خنک می‌کنند تا ذوب نشود.

پرتوهای ایکس را بوسیله بمباران هدفی فلزی با باریکه‌ای از الکترونهای سریع تولید می کنند. قطعات اصلی لامپ اشعه ایکس شامل کاتد برای گسیل الکترونها و آند به عنوان هدف می‌باشد، که هر دو درون لامپ خلا جای گرفته‌اند. با توجه به میزان نفوذ اشعه ایکس و فرکانس مربوطه‌اش از لامپهای اشعه ایکس متنوعی در کارهای تحقیقاتی ، پزشکی ، صنعت و … استفاده می‌کنند.

– طیف اشعه ایكس

اشعه تولید شده بوسیله لامپ اشعه ایکس یک طول موج ندارد. بلکه شامل گستره‌ای از طول موجهاست. پرتوهای ایکس بوسیله دو نوع فرایند تولید می‌شوند: شتاب منفی الکترونها در موقع برخورد با انتهای ماده هدف پرتوهای ایکسی با طول موجهای متفاوت تولید می‌کند.

این پرتو “سفید” یا نوار پیوسته فرکانسها در طیف اشعه ایکس را به عنوان تابش ترمزی می‌شناسند. برخورد الکترون با اتم هدف موجب جابجایی الکترون مداری در اتم هدف و راندن آن به حالت پر انرژی‌تری می‌شود. این عمل را برانگیزش می‌نامند.

هنگامی که الکترون مداری پر انرژی به موقعیت مداری نخستین خود برمی‌گردد، رها شدن انرژی بصورت گسیل پرتوی با فرکانس خاصی خواهد بود. این پرتو شدت خیلی بیشتری نسبت به پرتو “سفید” زمینه خواهد داشت.

معمولا برای هر ماده هدف معینی بیش از یک طول موج اشعه ایکس وجود دارد. طول موج پرتو تولید شده بوسیله لامپ اشعه ایکس ، حد پایینی دارد که با ولتاژ لامپ نسبت عکس دارد. پرتو حد پایینی طول موج طیف ، بیشترین اهمیت را در پرتو نگاری دارد. زیرا توانایی نفوذ آن بیشتر است.

– مشخصه های بارز اشعه ایكس

بزرگی جریان لامپ بر پخش طول موج اشعه ایکس تولید شده تأثیر ندارد. اما بر روی شدت پرتو موثر است. طول موج اشعه ایکس یا اشعه گاما بسیار مهم است. با کاهش طول موج ، نفوذپذیری پرتو به درون محیط افزایش می‌یابد. به بیان دیگر در مقایسه با پرتوی با طول موج بزرگتر ، پرتوی با طول موج بسیار کوتاه قادر به نفوذ به ماده معینی با ضخامت بیشتر و یا چگالی بیشتر خواهد بود. بنابراین ، اگر حداقل طول موج پرتو تولید شده با افزایش ولتاژ لامپ کاهش یابد، نفوذپذیری پرتو افزایش خواهد یافت.

– اثرات بیولوژیكی پرتو X

نفوذ پذیری پرتوهای ایکس تولید شده از پرتوهای گاما کمتر بوده اما برای پرتوهای ایکس تولید شده در لامپهای اشعه ایکس بوسیله چشمه‌های پرانرژی در خصوص فولاد نیز دیده می‌شود. باید توجه کرد که بیشترین ضخامتهای استفاده از زمانهای پرتودهی چند دقیقه‌ای و فیلمی با سرعت متوسط می‌توان مورد بررسی قرار داد. مقاطع ضعیفتر را با استفاده از زمانهای پرتودهی طولانی و فیلمی با سرعت زیاد می‌توان بررسی کرد .

تحقیقات دهه های اخیر مخاطرات پرتوهای یونساز را بطور قطع روشن كرده است . برهمین اساس امروزه اثرات بیولوژیكی پرتوهای یونساز را به سه گروه مختلف طبقه بندی می كنند :

-اثرات قطعی بدنی یا جسمانی :

جزو آثار اولیه یا زودرس بوده كه وقوع آنها حتمی است . كه از سرخی پوست « Erythema» تا نكروز سلولها و عقب افتادگی رشد زمانی« كه حاصل تابش مناطق اپی فیزییال در كودكان است » متفاوت است .

– آثار آماری بدن :

همانطور كه از نام آنها پیداست آماری بوده كه از مهمترین آنها لوسمی « Leukemia » انواع سرطانها و كوتاهی عمر است . نام دیگر این آثار ، آثار دیررسی است .

– اثرات ژنتیكی :

اثراتی كه در فرزندان و نسل های آینده افراد مورد تابش ظاهر می شوند و ناشی از اثر پرتو بر روی DNA می باشد .

اثر اشعه روی سلولها : به دو عامل مقدار اشعه و نوع سلول بستگی دارد . بطور كلی هر چه زمان تابش اشعه كمتر باشد اثر آن زیادتر است زیرا در طی آن فرصت برای ترمیم  سلول وجود ندارد .

اثر اشعه در قسمتهای مختلف سلول و همینطور انواع سلول یكسان نمی باشد و همینطور این اثرات در حالات مختلف یك سلول متفاوت می باشد . طبق تجربه هسته سلول 25 بار حساس تر از سیتوپلاسم است از طرفی می دانیم خاصیت تولید مثل مربوط به هسته بوده بنابراین ضایعات آن به مراتب وخیم تر می باشد به علاوه تغییرات هسته برعكس سیتوپلاسم قابل ترمیم نمی باشد . اگر چه همه سلولهای زنده به اشعه X حساسند ولی این حساسیت در آنها متفاوت است .

طبق قانون برگونی و توبیوند هرچه فعالیت تقسیم سلولی زیادتر و فاصله آن از زمان تقسیم بعدی بیشتر و عمل فیزیولوژیكی آن نامشخص تر باشد حساسیت آن نسبت به اشعه X بیشتر خواهد بود .

در بین موجودات تك سلولی معمولاً باكتریها حساسیت زیادی به اشعه ندارند اما با تابش پرتو X و سایر پرتوهای یونساز می توان كشت میكروبی را استریل كرد و بطور كلی حساسیت میكروبهای بیماری زا خیلی كمتر از سلولهای بدن است و از حساس ترین سلولهای بدن به ترتیب نزولی WBC و RBC موجود در طحال و تیموس و مغز استخوان و سلولهای سمینال و مولد اپیدرم است .باید یادآوری كرد كه هر گاه بافتی به هر علت مثلاً آماس به حالت جنینی بازگشت كند حساسیت آن به اشعه زیاد می شود .

اثرات اشعه بر گلبولهای خونی : خود گلبولها در برابر پرتو حساسیت زیاد ندارند اما سلولهای تولید كننده آنها در غدد لنفاوی و طحال و مغز استخوان حساسیت بالایی دارند ودر بین آنها بافت لنفوئید از بقیه حساستر بوده و بافت میلوئید كه شامل گلبولهای سفید چند هسته ای  است حساسیت كمتری دارد به همین دلیل لكوپنی زودتر از آنمی ظاهر می شود .

اثر اشعه بر سایر بافتها : بافت های همبند دارای حساسیت كم در برابر اشعه هستند و عوارض ایجادی در آنها در نهایت آماس است ، غدد مترشحه نسبت به اشعه حساسیت زیاد داشته و منجر به اختلالاتی در ترشحات آنها می شود صلبیه چشم بخصوص در دوره جنینی به اشعه حساس بوده و در افراد بالغ گاه پس از چند ماه منجر به كاتاراكت می شود .

اثر اشعه بر غدد تناسلی : اگر بیضه در معرض تابش قرار گیرد حجم كار آن كم شده و تعداد اسپرماتوزوئیدها نیز كم شده و سپس به كلی از بین می رود اما فعالیت جنسی عادی است .

عقیمی ممكن است موقتی یا دائمی باشد . مقادیر كم اشعه كه هیچ گونه ضایعه پوستی در بیضه ایجاد  نكند ممكن است منجر به عقیمی شود . پرتو X  بر تخمدان نیز اثر داشته و منجر به عقیمی موقت یا دائمی می شود ، هر چه فولیكولها به مرحله رسیدگی نزدیكتر باشد به اشعه حساسترند كه اگر دوز اشعه كافی نباشد عقمی موقت ایجاد می شود .

ابزاری به نام Cefaly ابداع شده که در پیشگیری از بروز سر دردهای میگرنی موثر است

محققین علوم پزشکی در دانشگاه  لیژ بلژیک می گویند موفق به ساخت سربندی شده اند که می توان با بستن آن به پیشانی به مدت ۲۰ دقیقه در روز از بروز سردردهای میگرنی پیشگیری کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  این ابزار که Cefaly نام دارد تکانه های الکتریکی را به عصب بالای کاسه چشمی منتقل می کند که حس را در درون و اطراف چشم در کنترل خود دارد.

محققان دریافتند افرادی که از این سربند استفاده کرده اند، پس از دو ماه سر دردهای ناتوان کننده شان حدود یک سوم کمتر شد.

با این سربند تعداد افرادی که دردهای میگرنی شان به نصف کاهش یافت نیز سه برابر شد.

پروفسور جین شونن از دانشگاه لیژ بلژیک می گوید: این سربند در سراسر پیشانی قرار می گیرد و بیمار باید روزانه به مدت ۲۰ دقیقه آن را به سر بزند.

به گفته وی، این درمان هیچ گونه عوارض جانبی ندارد.

این پژوهشگر افزود: نتایج این شیوه جدید درمان بسیار شبیه داروهایی است که برای پیشگیری از بروز سردردهای میگرنی تجویز می شود.

اما این داروها اغلب عوارض جانبی بسیاری دارند و موجب می شوند بیمار مصرف آنها را متوقف کند.

در این مطالعه ۶۷ نفر که به طور متوسط در ماه چهار حمله میگرنی داشتند، به مدت چهار هفته بدون درمان بررسی شدند.

داوطلبان به دو گروه تقسیم شدند یک گروه به مدت سه ماه روزانه ۲۰ دقیقه تحت تحریک پالس های الکتریکی قرار می گرفتند و گروه دوم همین مدت با دستگاه نما ( دستگاهی که پالس های الکتریکی با تاثیر بسیار کم و یا بدون تاثیر داشت) درمان شدند.

محققان دریافتند آنهایی که تحت تحریک واقعی قرار داشتند روزهای بروز دردهای میگرنی شان در ماه سوم کمتر شد یعنی از هفت روز به پنج روز رسید این در حالی است که هیچ تغییری در گروه دستگاه نما دیده نشد.

۳۸ درصد از افرادی که تحت درمان با پالس های الکتریکی قرار داشتند شاهد کاهش نشانه های میگرن بودند این در حالی است که این کاهش در گروه کنترل فقط ۱۲ درصد بود.

نتایج این تحقیق در نشریه نورولوژی منتشر شده است .

افراد چاق با خطر کمبود ویتامین D روبرو هستند

پژوهشگران علوم پزشکی در انگلیس می گویند نتایج بررسی های آنان نشان داده است که چاقی می تواند سطح ویتامین D را در بدن کاهش دهد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، محقیین اعتقاد دارند که  افراد چاق و دارای اضافه وزن سطح ویتامین دی کمتری دارند .

بیماری اصلی حاصل کمبود ویتامین D ، راشیتیسم و استئوپروز  است .

ویتامینهای D یک گروه الکلهای حلقوی مشتق از استرولها هستند که دارای خاصیت ضد بیماری راشیتیسم می‌باشند. استرولها الکلهای حلقوی مشتق از کربور حلقوی سیر شده و 17 کربن دار به نام سیکلو پنتانو پرهیدو فنانترن می‌باشند. ازاستخلاف کربنهای 13 و 10 این ترکیب توسط دو ریشه متیل هسته 19 کربن‌دار تولید می‌شود. کلسترول که یک استرول جانوری است از هسته فوق مشتق می‌شود. ارگواسترول که در گیاهان و نیز در زنگ چاودار وجود دارد دارای فرمول شیمیایی شبیه کلسترول است.

محققان انگلیسی با بررسی ۴۲ هزار تن دریافتند افرادی که به چاقی مبتلا هستند بیشتر در معرض کمبود ویتامین D قرار دارند.

محققان در این بررسی با مطالعه شاخص توده بدنی که برای مقایسه وزن و قد فرد استفاده می شود دریافتند افزایش چربی بدن باعث می شود تا از میزان ویتامین D بدن در حدود ۴ درصد کم شود.

یکی از محققان این مطالعه گفت: ارتباط چاقی با کاهش ویتامین D در افراد نشان می دهد که باید اهمیت کنترل و درمان کمبود این ویتامین جدی گرفته شود.

محققان معتقدند: افراد باید همزمان که نسبت به جذب ویتامین D از طریق نور خورشید توجه داشته باشند نباید اجازه دهند وزنشان از میزان مطلوب بالاتر رود.

نتایج تحقیقات گذشته نیز نشان داده بود که جمع شدن چربی در ناحیه شکم و چاق شدن سریع با کمبود ویتامین D ارتباط دارد .

کاملا مشخص نیست که آیا چاقی به خودی خود باعث کمبود سطح ویتامین D می شود و یا علت دیگری دارد . اما یک مطالعه کوچک نشان می دهد که افزودن ویتامین D در رژیم غذایی کالری محدود، ممکن است به افراد چاق با سطح پایین ویتامین D کمک کند که آسان تر وزن کم کنند .

بیماری اصلی حاصل ویتامین D ، راشیتیسم یا نرمی استخوان است . این بیماری در اثر کمبود کلسیم و فسفر در زمان رشد استخوانها در کودکان است. این عوارض در استخوانهای اصلی و بلند رخ داده و فرد دچار درد و سستی عضلات می‌شود.

به دلیل اینکه استخوانها دارای املاح کمتری هستند، وزن را تحمل نمی‌کنند و انحنا می‌یابند. عوارض دیگر ، تشکیل برجستگیهای دکمه مانند بر روی ستون فقرات ، جمجمه بزرگ و سینه برجسته می‌باشد. مچ دست و پا پهن می‌شود که از علایم اولیه و قابل تشخیص توسط رادیوگرافی است.

استئوپروز یا پوکی استخوان یکی از بیماریهایی است که بسیاری از سالمندان خصوصا زنان بدان مبتلا می‌شوند.

در این بیماری استخوان از داخل تخلیه می‌شود و املاح استخوانی کاهش می‌یابد. عامل اصلی تاثیرگذار تغییرات هورمونی بدن است. در این بیماری میزان ویتامین D کاهش می‌یابد ولی درمان با ویتامین D تاثیر چندانی ندارد.

تنها می‌توان توصیه کرد برای پیشگیری از ابتلا ، از دوران جوانی میزان کافی کلسیم و فسفر به همراه ویتامین D مصرف شود.

علاوه بر نور آفتاب که ساده ترین راه برای کسب این ویتامین است منابع غذایی از جمله ماهیهای چرب مثل قزل آلا و شاه ماهی و شیر و مشتقات آن غنی از ویتامین گروه D هستند.

ده دقیقه قرار گرفتن در معرض نور آفتاب به شکل روزانه برای تولید ویتامین دی کافی است.

میانگین نیاز روزانه بزرگسالان به ویتامین دی از طریق رژیم غذایی یا مکمل 400 واحد بین المللی است. وضعیت ویتامین دی بر اساس سن و وزن و محل زندگی و زمان در معرض بودن آفتاب، متفاوت است.

شستن دسته ها نقش مهمی در پیشگیری از ابتلاء به بیماریها دارد

پیشگیری از ابتلاء به بیماریها در ارتقای سطح سلامت افراد جامعه به عنوان مساله ای مقدم بر درمان اهمیت زیادی دارد زیرا پیشگیری ارزانتر و راحت تر است. هر کس با مراعات بهداشت قادر است از لحاظ جسمی، روانی و اجتماعی در وضع مناسبی قرار گرفته و وظیفه ای را که نسبت به خود و افراد جامعه خود دارد به خوبی ادا نماید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از آنجا که اتخاذ تصمیم قاطع، صحیح و عقلانی درباره بهداشت و سلامت فردی و اجتماعی به دانش و اطلاعات در این زمینه نیازمند است بنابراین باید موضوع آموزش بهداشت جدی گرفته شود تا بتوان با افزایش آگاهی، رفتار ناسالم را تغییر داده و رفتار و عادت مطلوب بهداشتی را جایگزین آن نمائیم.

برای قرن های متمادی شستشوی دست با آب و صابون یک معیار بهداشت فردی به حساب می آمده و معمولاً به عنوان یک عادت مذهبی و فرهنگی قرار می گرفت با این وجود ارتباط بین انتشار بیماری و عدم شستشوی دست فقط دو قرن پیش به اثبات رسیده است.

در بررسی هایی که توسط Ignaz Semmelweis در اتریش و Oliver Holmes در بوستون آمریکا انجام شد ثابت شد که عفونت اکتسابی از بیمارستان از طریق دست کارکنانی که در مراقبت بهداشتی نقش دارند به افراد بستری در بیمارستان منتقل می شود.

در سال 1847، Ignaz Semmelweis مشاهده کرد میزان مرگ مادران که اکثراً مربوط به تب نفاسی بوده در یک کلینیک زایمانی در مقایسه با دیگر کلینیک بالاتر است (16% در مقابل 7%) در نهایت ایشان به این نتیجه رسید که پزشکان و دانشجویانی که از اتاق تشریح به اتاق زایمان می آیند دست آنها آلوده بوده و در حقیقت عوامل بیماریزا را به بیماران منتقل می کنند.

در ادامه ایشان پیشنهاد می کنند برای اینکه جلوی انتقال بیماری گرفته شود باید دست افراد دخیل در مراقبت پزشکی بعد از خروج از اتاق تشریح و قبل از تماس با بیمار با موادی شستشو داده شود. با بکار بستن این دستور و شستشوی دست با آب حاوی کلر میزان مرگ ناشی از این عفونت ها به طور قابل ملاحظه ای کاهش یافت.

همه ساله بسیاری از بیماریها که از طریق دست آلوده منتقل می شود باعث مرگ و میر و ناتوانی به علت ابتلاء در گروه های سنی مختلف از جمله در کودکان زیر 5 سال می شود. هدف ما در این نوشتار اینست که دیدگاه مردم را به این سمت سوق دهیم که رعایت بهداشت فردی مانند شستشوی دست ها با آب و صابون را در هر نقطه و مکانی که هستند مثل منزل، مدرسه، محل کار و در سطح جامعه جدی بگیرند و آنرا عملی کنند. اگر ما بتوانیم این رفتار را به شکل یک عادت دربیاوریم مطمئناً اثرات مثبت آن قابل مقایسه با اثر واکسیناسیون و مداخلات پزشکی در کاهش مرگ و میر ناشی از بیماریهای عفونی خواهد بود.

مردم در تمام دنیا دست خود را با آب می شویند و فکر می کنند شستشوی تنها با آب برای تمیزی دست کافی است در صورتی که فقط شستشو با آب و صابون می تواند آلودگی دست را بزداید.

فضولات انسانی یک منبع آلودگی و ازآلاینده های مهم محیط زیست است و اگر به طرز انتقال بیماریهای منتقله از راه مدفوع نگاهی بیندازیم می بینیم که انگشتان دست در کنار آب، مگس و خاک آلوده نقش مهمی در انتقال بیماری به یک میزبان جدید ایفا می کند.

پس باید با دخالت در این چرخه نقش دست و انگشتان در انتقال عوامل بیماری زا شکسته شود.

شستشوی دست با آب و صابون بعد از رفتن به توالت قبل از غذا خوردن و قبل از تهیه و آماده سازی غذا باید حتماً انجام شود.

دست معمولاً در تماس با مدفوع انسان یا حیوان، مایعات بدن مثل ترشحات بینی، غذا و آب آلوده می تواند باکتری، ویروس و انگل را به یک فرد منتقل کند. به نظر می رسد مشکل ما نبودن صابون نیست بلکه اینست که ما کمتر به این فکر می افتیم که از صابون برای شستشوی دست برای مواقع ضروری استفاده کنیم.

شستشوی دست با آب و صابون اثر بخش ترین راه برای پیشگیری از ابتلاء به بیماری های اسهالی و پنومونی است که این دو بیماری سالانه مسئول بیش از 5/3 میلیون مرگ در کودکان زیر 5 سال است بررسی ها نشان می دهد که اسهال به عنوان دومین عامل شایع مرگ و میر کودکان زیر 5 سال دنیاست.

مطالعاتی که درخصوص اهمیت شستشوی دست با آب و صابون در کاهش مرگ و میر ناشی از اسهال انجام شده حاکی از آنست که شستن دست با آب و صابون بروز اسهال را به نصف کاهش می دهد.

همچنین شستشوی دست با آب و صابون می تواند جلوی انتقال بیماری تنفسی را بگیرد که این بیماریها بزرگترین قاتل کودکان زیر 5 سال در دنیاست مطالعاتی که در پاکستان انجام شده نشان داد که شستشوی دست با آب و صابون تعداد پنومونی را در بچه های زیر 5 سال تا بیش از 50% کاهش داده است.

شستن دست توسط پرسنل مراکز درمانی و ضد عفونی کردن آن قبل از تماس با بیمار نقش مهمی در کنترل عفونت منتقله از طریق بیمارستان دارد.

در کشورهای در حال توسعه عفونت های ناشی از مراقبت بهداشتی 15- 5% بیماران بستری شده در بیمارستان را درگیر می کند و این میزان در بیماران بستری در بخش مراقبت ویژه (ICU) به 37- 9% می رسد. مطالعات اخیر نشان داد که سالانه تقریباً 5 میلیون عفونت ناشی از مراقبت بهداشتی در بیمارستان های اروپا رخ می دهد.

بنابراین با توجه به اهمیت موضوع توجه به امر شستشوی دست با آب و صابون و مواد گندزدا در واحدهای درمانی نیز برای کنترل و جلوگیری از انتقال عفونت مهم می باشد.

اثرات این عفونت ها  می تواند شامل: طولانی شدن زمان بستری در بیمارستان، ناتوانی طولانی مدت، افزایش مقاومت عوامل بیماریزا به داروهای ضد میکروبی، بار مالی زیاد، افزایش هزینه برای بیمار و خانواده وی و افزایش مرگ و میر باشد.

بنابراین شستشوی دست می تواند جلوی انتقال بیماریهای اسهالی (وبا)، پنومونی، انگل های روده ای، سارس، آنفلوانزای پرندگان و خوکی، عفونت های پوست و چشم و …. را بگیرد.

طرز شستن صحیح دست ها با آب و صابون به این صورت است که باید دست را زیر شیر آب به صابون (ترجیحاً مایع) آغشته کرده و به مدت 20 ثانیه کف دست، پشت دست، لای انگشتان و ناخن ها به خوبی شستشو داده می شود.

در مراکز درمانی مانند بیمارستان ها علاوه بر شستشوی دست ها با آب و صابون باید از مواد ضد عفونی کننده دست و براساس دستورالعمل شرکت سازنده استفاده شود.

اختلال بیش فعالی-کمبود توجه( ADHD )

اختلال کمبود توجه-بیش فعالی (attention deficit/hyperactivity disorder) یک الگوی ثابت بی توجهی و بیش فعالی است ، که فراوانتر و شدیدتر از آنچه تیپیک کودکان با سطح رشد مشابه است می باشد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بعضی از علائم باید قبل از 7 سالگی ظاهر شوند ، هرچند تشخیص بعضی از کودکان سالها پس از آنکه علائم آشکار بوده است گذاشته می شود .

برای برآورده شدن ملاکهای تشخیصی ADHD ، تخریب ناشی از بی توجهی و/ یا بیش فعالی – تکانشگری باید حداقل در دو زمینه وجود داشته و با کارکرد مناسب اجتماعی ،آموزشی و فعالیت های خارج از مدرسه تداخل نماید .

این اختلال نباید در جریان اختلال فراگیر رشد ، اسکیزوفرنی، یا یک اختلال پسیکوتیک دیگر روی دهد و اختلال روانی دیگری توجیه بهتری برای آن نباشد .

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه سالها در منابع علمی تحت اصطلاحات مختلف مشخص شده است .

در اوائل دهه 1900 کودکان تکانشگر ،مهار گسسته و بیش فعال – که بسیاری از آنان دچار آسیب های عصبی ناشی از آنسفالیت بودند – زیر عنوان سندرم بیش فعال طبقه بندی شدند .

در دهه 1960 گروه ناهمگونی از کودکان مبتلا به ناهماهنگی حرکتی ، ناتوانایی های یادگیری ، و بی ثباتی هیجانی بدون آسیب عصبی خاص مبتلا به حداقل آسیب مغزی توصیف شدند . از آن زمان به بعد فرضیه هایی برای توضیح ریشه این اختلال مطرح شده اند، نظیر اختلال با مبنای ژنتیکی که نشان دهنده سطح نابهنجار برانگیختگی و توانایی کم برای تعدیل هیجان ها است . این نظریه ابتدا با مشاهده تأثیر داروهای محرک در ایجاد توجه پایدار و بهبود بخشیدن توانایی کودک برای تمرکز بر تکلیفی معین مورد حمایت قرار گرفت .

در حال حاضر ، هیچ عاما واحدی مسئول بروز اختلال شناخته نمی شود ، هرچند متغیرهای محیطی بسیاری در آن سهیم بوده و بسیاری از ویژگی های بالینی قابل انتظار باآن مرتبط می باشد .

همه گیر شناسی

گزارش های میزان بروز ADHD در ایالت متحده بین 2 تا 20 درصد دانش مدارس ابتدایی متفاوت بوده است . معهذا، رقم محتاطانه حدود 3 تا 7 درصد کودکان مدارس ابتدایی در مرحله پیش از بلوغ است .

در بریتانیای کبیر این رقم پایین تر و کمتر از 1 درصد است، میزان بروز در پسرها بیشتر از دخترها با نسبتی بین 2 بر1 تا 9 بر1 است . این اختلال در پسربچه های اول خانواده شایع تر است .

خواهران و برادران افراد مبتلا به ADHD با احتمال بیشتر ابتلاء به این اختلال و اختلالات دیگری نظیر اختلالت رفتار گسلنده ، اختلالات اضطرابی و اختلالات افسردگی روبرو هستند ، خواهر وبرادرهای کودکان ADHD همچنین احتمال بیشتری هست که در آزمون های پیشرفت تحصیلی نمرات پایین آورده و قرائن شکست تحصیلی نشان دهند.

والدین کودکان مبتلا به ADHD میزان بالاتری از هیپرکینزی ، سوسیوپاتی ، الکلیسم ، و هیستری نشان می دهند. هرچند شروع اختلال حدود 3 سالگی است ، تشخیص معمولاً تا زمانی که بچه وارد کودکستان یا مدرسه ابتدایی نشده و اطلاعاتی از معلم کودک در مورد مقایسه توجه و تکانشگری او با همتاهای همسن اخذ نشده است ، گذاشته نمی شود .

سبب شناسی

علل اختلالات بیش فعالی / کمبود توجه معلوم نیست . اکثر کودکان مبتلا به ADHD قرائن آسیب آشکار ساختمانی در سلسله اعصاب مرکزی(CNS) نشان نمی دهند . برعکس ،اکثر کودکان واجد اختلالات عصبی شناخته شده ناشی از صدمات سر نقص توجه و بیش فعالی نشان نمی دهند .

علیرغم فقدان اساس نوروفیزیولوژیکی و نوروشیمیایی خاص برای این اختلال ، رابطه ای قابل انتظار بین آن و انواعی از اختلالات دیگر که بر عملکرد متغیر تأثیر می گذارند ، نظیر اختلالات یادگیری ، وجود دارد.

عوامل سهیم مطرح شده برای ADHD مشتملند بر مواجهه با سموم در دوره قبل از تولد، زود رسی ، و صدمه مکانیکی قبل از تولد به سلسله اعصاب جنین .

مواد مکمل خوراکی ، رنگها ، ثابت نگهدارنده ها ، و قند نیز به عنوان عوامل احتمالی رفتار بیش فعال مطرح شده اند . قرائن علمی سببیت این عوامل را در ختلال بیش فعالی / کمبود توجه تأیید نکردهاند .

عوامل ژنتیک :

قرائن برای اساس ژنتیک اختلال بیش فعالی / کمبود توجه مشتمل است بر میزان تطابق بالاتر در دوقلوهای یک تخمکی نسبت به دوقلوهای دو تخمکی . همچنین همشیرهای کوکان بیش فعال دوبار بیشتر از جمعیت کلی در خطر ابتلا به این اختلال قرار دارند . یکی از خواهر و برادرها ممکن است عمداً بیش فعالی و دیگران عمداً بی توجهی نشان دهند .

والدین بیولوژیک کودکان مبتلا به این اختلال بیشتر با احتمال ابتلاء به ADHD مواجه هستند تا والدین پذیرنده . وقتی ADHD در کودکی با اختلال سلوک همراه باشد ، اختلالات مصرف الکل و اختلال شخصیت ضداجتماعی در پدر و مکادر او شایع تر از جمعیت کلی است .

عوامل مربوط به رشد :

قرائنی وجود دارد که رویارویی مادر به عفونت های فصل زمستان ، در سه ماهه اول حاملگی ممکن است نقشی در ظهور علائم ADHD در بعضی از کودکان آسیب پذیر داشته باشد .

آسیب مغزی :

از دیر باز  تصور  می شد که برخی از کودکان مبتلا به ADHD ضمن دوره جنینی یا پری ناتال متحمل آسیب جزئی و نامحسوس مغزی شده اند . آسیب مغزی فرضی ممکن است حاصل عوامل مخرب عروقی ، سمی ، متابولیک ، مکانیکی یا فیزیکی در اوائل دوران شیرخوارگی در نتیجه عفونت ، التهاب یا ضربه باشد . نشانه های عصبی غیرموضعی در این کودکان نسبت به جمعیت کلی بیشتر شایع است .

عوامل روانی – اجتماعی :

کودکان مقیم موسسات  معمولاً بیش فعال بوده و میدان توجه محدودتری دارند . این علائم از محرومیت هیجانی طولانی ناشی شده و با رفع عوامل محرومیتی ، مثل انتقال به خانه والدین رضاعی و پذیرفته شدن به عنوان فرزند از بین می روند. حوادث استرس آمیز ، اختلال در تعادل خانوادگی ، یا سایر عوامل اضطراب انگیز در شروع و دوام این اختلال سهیم هستند .

عوامل زمینه ساز ممکن است مشتمل باشد بر مزاج کودک ، عوامل ژنتیک – خانوادگی و توقعات جامعه برای رعایت رفتار یا عملکرد معمول و پذیرفته شده ، وضع اجتماعی – اقتصادی به نظر نمی رسد که عامل زمینه ساز بوده باشد .

تشخیص

نشانه اساسی بیش فعالی باید پزشک را به احتمال وجود ADHD آگاه سازد . سابقه مفصل پره ناتال و الگوهای رشد اوئل کودکی به علاوه مشاهده مستقیم معمولاً وجود فعالیت حرکتی مفرط را نشان می دهد .

بیش فعالی ممکن است در بعضی موقعیت ها (مثلاً در مدرسه) مشاهده شده و در موقعیت های دیگر(مثلاً موقع تماشای تلویزیون) دیده نشود ، و ممکن است در موقعیت های ساخت یافته کمتر آشکار شده و در موقعیت های ساخت نایافته بارزتر باشد .

معهذا این بیش فعالیت نباید به یک تظاهر کوتاه و منفرد و موقتی رفتار در شرایط استرس آمیز محدود باشد و بایستی مدتی طولانی دوام بیاورد .

طبق DSM-IV-TR  علائم باید اقلاً در دو زمینه (مثلاً مدرسه و خانه ) وجود داشته باشند تا ملاکهای تشخیص اختلال بیش فعالی / کمبود توجه برآورده شود .

ملاک های تشخیصی  DSM-IV-TR برای اختلال بیش فعالی / کمبود توجه

A- وجود (1) یا (2)

(1)بی توجهی :شش مورد (یا بیشتر)از علائم بی توجهی زیر حداقل به مدت شش ماه به درجاتی که غیرانطباقی و ناهماهنگ با سطح رشدی است دوام داشته است :

(a)غالباً از توجه کافی به جزئیات در می ماند یا در کار تحصیلی ،کار یا سایر فعالیتها اشتباهات ناشی از بی دقتی مرتکب می شود .
(b)غالباً از حفظ توجه برروی تکالیف یا فعالیتهای مربوط به بازی ها ناتوان است .
(c)غالباً به نظر می رسد وقتی مستقیماً با او صحبت می شود گوش نمی دهد .
(d) غالباً دستورالعملها را کامل اجرا نمی کند ،کار درسی ، وظایف و تکالیف محیط کار را تکمیل نمی کند (نه به دلیل رفتار مقابله ای یا نفهمیدن دستورات )
(e) غالباً در سازماندهی تکالیف و فعالیتها ناتوان است .
(f) از تکالیفی که نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است اجتناب می کند ،نفرت دارد ، یا در اقدام به آن مردد است (مثل کار درسی در مدرسه یا تکالیف خانگی )
(g) غالباً اشیاء لازم برای انجام تکالیف و فعالیت ها را گم می کند ( مثل تکالیف درسی ، مداد، کتاب و وسایل آموزشی )
(h) محرکهای برونی غالباً حواسش را به آسانی پرت می کند .
(i) در فعالیت ها ی روزمره غالباً فراموشکار است .

(2) بیش فعالی – تکانشگری ، شش مورد (یا بیشتر ) از علائم بیش فعالی – تکانشگری زیر حداقل به مدت شش ماه به درجاتی که غیر انطباقی و ناهماهنگ با سطح رشدی است دوام داشته باشد:

بیش فعالی

(a)غالبا دستها وپاهایش بیقرار است و روی صندلی وول می خورد.
(b)غالبا در کلاس یا جاهای دیگری که انتظار می رود شخص نشسته باقی بماند صندلی خود را ترک می کند.
(c)در جاهائی که مناسبتی ندارد می رود یا از در و دیوار بالا می رود( در نوجوانان و بزرگسالان ممکن است محدود به احساس ذهنی بیقراری باشد).
(d)غالبا در اشتغاال بی سر و صدا به فعالیتهای تفریحی وبازی ناتوان است.
(e)غالبا در حال حرکت است و به نظر می رسد “موتوری به حرکتش وا می دارد”
(f)غالبا زیاد حرف می زند.
تکاشگری
(g)غالبا قبل از اینکه سوال تمام شود جوابهائی می پراند.
(h) غالبا در انتظار کشیدن برای نوبت ناتوان است.
(i)غالبا حرف دیگران را قطع کرده یا مداخله می کند (مثلا خود را مکالمات یا بازیها داخل می کند).

B_برخی علائم بیش فعالانه ، تکانشی یا بی توجهی منجر به اختلال ، قبل از 7 سالگی وجود داشته است.
c_تخریب کم و بیش ناشی از علائم در دو یا چند زمینه (مثل مدرسه یا کار و خانه ) وجود دارد.
D_باید قرائن آشکار تخریب قابل توجه بالینی در عملکرد اجتماعی ، شغلی یا تحصیلی وجود داشته باشد.
E_علائم منحصرا در جریان اختلال فراگیر رشد ، اسکیزوفرنی ، یا اختلالات پیسیکوتیک دیگر روی نداده و اختلال روانی دیگری (مثل اختلال خلقی ، اختلال اضطرابی ، اختلال تجزیه ای ، یا اختلال شخصیت) توضیح بهتری برای آن نیست.

بر حسب نوع کد گذاری نمائید:

اختلال ببش فعالی /کمبود توجه ، نوع مرکب: اگر در 6 ماه گذشته ملاک A1وجود داشته اما A2 وجود نداشته است.

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه ، عمدتا نوع بی توجه: اگر در 6 ماه گذشته ملاک A1وجود داشته اما A2وجود نداشته است.

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه ، نوع بیش فعال_تکانشگر : اگر در 6 ماه گذشته ملاک A2وجود داشته اما A1وجود نداشته است.

یاد آوری کد گذاری: برای افرادی (به خصوص نوجوانان و بزرگسالان ) که علائم آن ها فعلا شامل ملاک های کامل نمی گردد عبارت  ” بهبود موقت نسبی ” باید ذکر شود.

سایر خصوصیات مشخص کننده این اختلال عبارتند از محدودیت میدان توجه و حواس پرتی سریع . در مدرسه این کودکان قادر به انجام دستورالعمل ها نبوده و نیازمند توجه بیشتری از جانب معلمین هستند . در خانه ، خواسته های والدین خود را بطور کامل انجام نمی دهند .

این کودکان مستعد رفتار خلق هلساعه هستند ، بی ثباتی هیجانی نشان می دهند، و تحریک پذیر و انفجاری هستند .

کودکانی که بیش فعالی ویژگی عمده آنهاست بیشتر برای درمان ارجاع می شوند تا کودکانی که علائم اولیه آنها نقص توجه است . کودکانی که به نوع عمدتاً بیش فعال – تکانشگر ADHD تعلق دارند احتمال بیشتری هست که تشخیص ثابتی با گذشت زمان داشته باشند و نیز احتمال بیشتری هست که در مقایسه با کودکان مبتلا به نوع عمدتاً بی توجه ADHD به اختلال سلوک توأم مبتلا باشند .

اختلالات مربوط به خواندن ، ریاضیات ، زبان و هماهنگی ممکن است همراه با اختلالات کمبود توجه مشاهده شود ، سابقه اهمیت خاصی دارد ،چون ممکن است برگه هایی از عوامل قبل از تولد (از جمله ژنتیک )هنگام تولد، و پس از تولد که احتمالاً در ساختمان یا کارکرد سلسله اعصاب مرکزی تأثیر گذاشته اند به دست دهد .

سرعت رشد و انحرافات مربوط به رشد و واکنش های والدین به اختلالات رفتاری مهم و استرس آمیز باید مورد توجه قرار گیرد ، چون ممکن است به تعیین میزان سهم والدین در پیدایش بی کفایتی عملکرد کودکان ، یا نحوه واکنش آنها کمک نماید .

نحوه روابط با خواهر و برادرها ، همسالان و افراد بالغ و فعالیت های آزاد یا ساخت یافته ، سرنخ های تشخیصی باارزشی نسبت به وجود اختلال بیش فعالی / کمبود توجه و شناخت عوارض اختلال به دست می دهد . معاینه وضعیت روانی ممکن است افسردگی ثانوی خلق را نشان دهد ، حواس پرتی شدید ،تکرار یا درجازدن ، و طرز تفکر غیرانتزاعی و واقعی ممکن است وجود داشته باشد .

معاینه عصبی ممکن است ناپختگی یا نقص دیداری – حرکتی – درکی یا تفکیک شنیداری در غیاب نشانه های آشکار اختلالات حدت بینائی یا شنوائی نشان دهد . چنین کودکانی ممکن است مسائلی در هماهنگی حرکتی ، و کپیه کردن تصاویر متناسب با سن ، حرکات متناوب سریع ، تفکیک راست – چپ ، تسلط برابر دو دست ، عدم تقارن رفلکسی ، و انواعی از نشانه های عصبی غیرموضعی خفیف نشان دهند.

ویژگی های بالینی

شروع اختلال ممکن است در شیرخوارگی بوده باشد .چنین شیرخوارانی نسبت به محرک ها بسیار حساسند و تحت تأثیر سروصدا و نور ، تغییرات درجه حرارت ، یا سایر تغییرات محیطی دچار آشفتگی می گردند . گاهی نیز برعکس چنین کودکانی شل و بیحال هستند ، اکثر اوقات می خوابند ، و به نظر می رسد که در ماه اول زندگی رشد آهسته ای دارند .

هرچند در مورد این بچه های شیرخوار پرتحرک بودن ، کم خوابی و زیاد گریه کردن معمولتر است .

در مدرسه کودکان ADHD ممکن است به سرعت پاسخ به سوالات امتحانی را شروع کرده اما پس از جواب دادن یکی دو سئوال دست از فعالیت بردارند . ممکن است نتوانند منتظر نوبت خود شوند و بخواهند به جای هرکس دیگر جواب بدهند ، در خانه نیز خاموش کردن آنها برای چند لحظه ، بسیار دشوار است .

چنین کودکانی غالباً تحریک پذیری انفجارگونه نشان می دهند . اغلب از نظر هیجانی بی ثبات بوده و به آسانی گریه یا خنده سرمی دهند ، و خلق و عملکرد آنها نیز متغیر و غیرمنتظره است . مسائل هیجانی همزمان شایع است .

خصوصیاتی که بیش از همه مشاهده می شود ، به ترتیب شیوع عبارتند از : بیش فعالی ، اختلال حرکتی -ادراکی ، بی ثباتی هیجانی ، کمبود هماهنگی کلی ، اختلال توجه ( محدودیت میدان توجه ،حواس پرتی ، تکرار و درجازدن ، ناتوانی در تکمیل کارها ، بی توجهی ، ضعف تمرکز ) ، رفتار خلق الساعه ( اقدام قبل از اندیشیدن ، تغییرات ناگهانی فعالیت ، فقدان سازمان ، بیقراری و ازجاپریدن در کلاس درس) اختلالات حافظه و تفکر ، ناتوانی خاص یادگیری ، اختلالات تکلم و شنوایی ، نشانه های عصبی مبهم و بی نظمی های الکتروآنسفالوگرافیک .

مسائل تحصیلی هم از نظر یادگیری و هم رفتاری ، شایع هستند . این مسائل گاهی از اختلالات خاص یادگیری یا زبان که مربوط به رشد هستند ، یا از حواس پرتی کودک و توجه نوساندار او که موجب کندی کسب ، ذخیره سازی ، و ابراز معلومات می گردد ناشی می شوند .

این مسائل بخصوص هنگام ارزیابی شدت یا آزمون های گروهی ، به اختلالات خاص یادگیری شباهت دارند . واکنش نامطلوب کارکنان مدرسه به رفتار مشخص این سندرم و پایین بودن احترام به نفس به علت احساس بی کفایتی ، ممک است با اشارات ناخوشایند همسالان همراه شده و مدرسه را جای شکستی ناخوشایند برای این کودکان سازد . این امر ممکن است موجب کنش نمائی ، رفتار ضداجتماعی و خودشکنی و خودکیفر دهی گردد.

سیر و پیش آگهی

سیر اختلال بسیار متغیر است  .ممکن است علائم تا نوجوانی یا جوانی ادامه یابند، مکن است در سن بلوغ فروکش کنند ،یا ممکن است  که بیش فعالی ناپدید شود ، اما پایین بودن فراخنای توجه و مشکلات کنترل تکانه ادامه یابد . بیش فعالی معمولاً نخستین علامتی است که از بین می رود و پزیشانی حواس آخرین آن هاست .

در یک پیگیری جدید، ADHDبطور کلی حالت مستمر داشت . استمرار بیماری با وجود سابقه خانوادگی اختلال ، رخدادهای منفی زندگی ، و توأم شدن با علائم مربوط به سلوک ، افسردگی و اضطراب قابل پیش بینی بود .

بیش فعالی قبل از 12 سالگی معمولاً دیده نمی شود . اگر بهبود روی دهد معمولاً بین 12 تا 20 سالگی است . بهبود ممکن است با نوجوانی پربار ،زندگی سازنده در سنین بزرگسالی ، روابط بین فردی رضایت بخش ، و یادگارهای معدودی از اختلال همراه باشد . معهذا اکثر بیماران مبتلا به ADHD بهبود نسبی پیدا کرده و نسبت به اختلال شخصیت ضداجتماعی ، سوء مصرف مواد و اختلالات خلقی آسیب پذیر هستند . مسائل یادگیری معمولاً دوام می یابند .

در حدود 15 تا 20 درصد موارد ، علائم تا بزرگسالی دوام می یابد . چنین کسانی ممکن است کاهش بیش فعالی نشان دهند ، اما همچنان مستعد رفتار خلق الساعه و تصادف پذیر باقی می مانند .کودکان مبتلا به ADHD که علائم آنها تا نوجوانی ادامه می یابد در خطر بالاتر ابتلا به اختلال سلوک هستند .

تقریباً 50 درصد کودکان مبتلا به اختلال سلوک در بزرگسالی شخصیت ضداجتماعی پیدا می کنند . کودکان مبتلا به ADHD و اختلال سلوک توأم در خطر ابتلا به اختلال سوء مصرف مواد نیز قرار دارند . اکثر کودکان مبتلا به ADHD برخی مسائل اجتماعی دارند.

کودکانی که از نظر اجتماعی دچار مشکل هستند و به ADHD دچار هستند بطور قابل ملاحظه میزان بالاتری از اختلالات روانی توأم دارند و مسائل بیشتر در مدرسه، با همتاها و اعضاء خانواده پیدا می کنند .

بطور کلی ، فرجام ADHD در کودکان به نظر می رسد با میزان پسیکوپاتولوژی توأم ، بخصوص اختلال سلوک ، ناتوانی اجتماعی و عوامل خانوادگی درهم برهم رابطه دارد . بهترین نتایج ممکن است با بهبود بخشی کارکرد اجتماعی، کاهش پرخاشگری ،و اصلاح هرچه سریع تر وضعیت خانوادگی به دست آید .

درمان

درمان داروئی : مواد داروئی که سابقه تأثیر قابل ملاحظه و ایمنی فوق العاده در درمان ADHD نشان داده اند مشتملند بر : محرک های CNS ، از جمله ترکیبات با اثر فوری و بلند مدت متیل فنیدیت ، دکستروآمفتامین ، وترکیب ملحی دکستروآمفتامین و آمفتامین .
کنترل درمان با محرک ها

در شروع درمان ، تازه ترین ابعاد توصیه شده توسط آکادمی امریکا روانپزشکی کودک و نوجوان ،(AACAP)بررسی های زیر قبل از شروع درمان با محرک توصیه کردها است :

• معاینه بالینی
• فشار خون
• نبض
• وزن
• قد

توصیه می شود کودکان و نوجوانان تحت درمان با محرک ها از نظر قد ، وزن و فشار خون و نبض هر دو هفته یک بار تحت معاینه قرار گیرند و هر سال یک بار معاینه جسمی در مورد آنها به عمل آید .

مداخله های روانی – اجتماعی :

دارو به تنهایی غالباًبرای برآوردن نیازهای درمانی جامع کودکان مبتلا به این اختلال نیست و معمولاً وجهی از یک رژیم چند وجهی است . گروه های مهارت های اجتماعی ، آموزش والدین کودکان مبتلا به ADHD، و مداخله های رفتاری در مدرسه و خانه غالباً در مدیریت کلی کودکان مبتلا به ADHD اثر بخش است .

ارزیابی و درمان اختلالات یادگیری توأم یا اختلالات روانپزشکی اضافی حائز اهمیت است . به کودکانی  که دارو برای آنان تجویز می شود باید هدف دارو درمانی بازگو شده و فرصتی به آنان داده شود که معنی دارو را برای خود جستجو کنند . مفاهیم نادرست مثل ” من دیوانه هستم ” کنار گذاشته شده و روشن شود که دارو به کودک کمک می کند که بهتر از قبل با موقعیت ها برخورد کند .

وقتی به این کودکان اجازه داده می شود که در ساختمان محیط خود سهیم باشند ،اضطرابشان فروکش می کند .

همکاری والدین و معلم برای تعیین یک رشته انتظارات از کودک و یک سیستم پاداش دهی در صورت برآورده شدن انتظارات سودمند است .

گروه درمانی معطوف به پالایش مهارت های اجتماعی و نیز افزایش احترام به نفس و احساس موفقیت ممکن است برای کودکان مبتلا ADHD که مشکلات زیادی در عملکرد در زمینه های گروهی ، مخصوصاً مدرسه دارند ، مفید باشد .

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »