اختلال بیش فعالی-کمبود توجه( ADHD )

اختلال کمبود توجه-بیش فعالی (attention deficit/hyperactivity disorder) یک الگوی ثابت بی توجهی و بیش فعالی است ، که فراوانتر و شدیدتر از آنچه تیپیک کودکان با سطح رشد مشابه است می باشد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بعضی از علائم باید قبل از 7 سالگی ظاهر شوند ، هرچند تشخیص بعضی از کودکان سالها پس از آنکه علائم آشکار بوده است گذاشته می شود .

برای برآورده شدن ملاکهای تشخیصی ADHD ، تخریب ناشی از بی توجهی و/ یا بیش فعالی – تکانشگری باید حداقل در دو زمینه وجود داشته و با کارکرد مناسب اجتماعی ،آموزشی و فعالیت های خارج از مدرسه تداخل نماید .

این اختلال نباید در جریان اختلال فراگیر رشد ، اسکیزوفرنی، یا یک اختلال پسیکوتیک دیگر روی دهد و اختلال روانی دیگری توجیه بهتری برای آن نباشد .

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه سالها در منابع علمی تحت اصطلاحات مختلف مشخص شده است .

در اوائل دهه 1900 کودکان تکانشگر ،مهار گسسته و بیش فعال – که بسیاری از آنان دچار آسیب های عصبی ناشی از آنسفالیت بودند – زیر عنوان سندرم بیش فعال طبقه بندی شدند .

در دهه 1960 گروه ناهمگونی از کودکان مبتلا به ناهماهنگی حرکتی ، ناتوانایی های یادگیری ، و بی ثباتی هیجانی بدون آسیب عصبی خاص مبتلا به حداقل آسیب مغزی توصیف شدند . از آن زمان به بعد فرضیه هایی برای توضیح ریشه این اختلال مطرح شده اند، نظیر اختلال با مبنای ژنتیکی که نشان دهنده سطح نابهنجار برانگیختگی و توانایی کم برای تعدیل هیجان ها است . این نظریه ابتدا با مشاهده تأثیر داروهای محرک در ایجاد توجه پایدار و بهبود بخشیدن توانایی کودک برای تمرکز بر تکلیفی معین مورد حمایت قرار گرفت .

در حال حاضر ، هیچ عاما واحدی مسئول بروز اختلال شناخته نمی شود ، هرچند متغیرهای محیطی بسیاری در آن سهیم بوده و بسیاری از ویژگی های بالینی قابل انتظار باآن مرتبط می باشد .

همه گیر شناسی

گزارش های میزان بروز ADHD در ایالت متحده بین 2 تا 20 درصد دانش مدارس ابتدایی متفاوت بوده است . معهذا، رقم محتاطانه حدود 3 تا 7 درصد کودکان مدارس ابتدایی در مرحله پیش از بلوغ است .

در بریتانیای کبیر این رقم پایین تر و کمتر از 1 درصد است، میزان بروز در پسرها بیشتر از دخترها با نسبتی بین 2 بر1 تا 9 بر1 است . این اختلال در پسربچه های اول خانواده شایع تر است .

خواهران و برادران افراد مبتلا به ADHD با احتمال بیشتر ابتلاء به این اختلال و اختلالات دیگری نظیر اختلالت رفتار گسلنده ، اختلالات اضطرابی و اختلالات افسردگی روبرو هستند ، خواهر وبرادرهای کودکان ADHD همچنین احتمال بیشتری هست که در آزمون های پیشرفت تحصیلی نمرات پایین آورده و قرائن شکست تحصیلی نشان دهند.

والدین کودکان مبتلا به ADHD میزان بالاتری از هیپرکینزی ، سوسیوپاتی ، الکلیسم ، و هیستری نشان می دهند. هرچند شروع اختلال حدود 3 سالگی است ، تشخیص معمولاً تا زمانی که بچه وارد کودکستان یا مدرسه ابتدایی نشده و اطلاعاتی از معلم کودک در مورد مقایسه توجه و تکانشگری او با همتاهای همسن اخذ نشده است ، گذاشته نمی شود .

سبب شناسی

علل اختلالات بیش فعالی / کمبود توجه معلوم نیست . اکثر کودکان مبتلا به ADHD قرائن آسیب آشکار ساختمانی در سلسله اعصاب مرکزی(CNS) نشان نمی دهند . برعکس ،اکثر کودکان واجد اختلالات عصبی شناخته شده ناشی از صدمات سر نقص توجه و بیش فعالی نشان نمی دهند .

علیرغم فقدان اساس نوروفیزیولوژیکی و نوروشیمیایی خاص برای این اختلال ، رابطه ای قابل انتظار بین آن و انواعی از اختلالات دیگر که بر عملکرد متغیر تأثیر می گذارند ، نظیر اختلالات یادگیری ، وجود دارد.

عوامل سهیم مطرح شده برای ADHD مشتملند بر مواجهه با سموم در دوره قبل از تولد، زود رسی ، و صدمه مکانیکی قبل از تولد به سلسله اعصاب جنین .

مواد مکمل خوراکی ، رنگها ، ثابت نگهدارنده ها ، و قند نیز به عنوان عوامل احتمالی رفتار بیش فعال مطرح شده اند . قرائن علمی سببیت این عوامل را در ختلال بیش فعالی / کمبود توجه تأیید نکردهاند .

عوامل ژنتیک :

قرائن برای اساس ژنتیک اختلال بیش فعالی / کمبود توجه مشتمل است بر میزان تطابق بالاتر در دوقلوهای یک تخمکی نسبت به دوقلوهای دو تخمکی . همچنین همشیرهای کوکان بیش فعال دوبار بیشتر از جمعیت کلی در خطر ابتلا به این اختلال قرار دارند . یکی از خواهر و برادرها ممکن است عمداً بیش فعالی و دیگران عمداً بی توجهی نشان دهند .

والدین بیولوژیک کودکان مبتلا به این اختلال بیشتر با احتمال ابتلاء به ADHD مواجه هستند تا والدین پذیرنده . وقتی ADHD در کودکی با اختلال سلوک همراه باشد ، اختلالات مصرف الکل و اختلال شخصیت ضداجتماعی در پدر و مکادر او شایع تر از جمعیت کلی است .

عوامل مربوط به رشد :

قرائنی وجود دارد که رویارویی مادر به عفونت های فصل زمستان ، در سه ماهه اول حاملگی ممکن است نقشی در ظهور علائم ADHD در بعضی از کودکان آسیب پذیر داشته باشد .

آسیب مغزی :

از دیر باز  تصور  می شد که برخی از کودکان مبتلا به ADHD ضمن دوره جنینی یا پری ناتال متحمل آسیب جزئی و نامحسوس مغزی شده اند . آسیب مغزی فرضی ممکن است حاصل عوامل مخرب عروقی ، سمی ، متابولیک ، مکانیکی یا فیزیکی در اوائل دوران شیرخوارگی در نتیجه عفونت ، التهاب یا ضربه باشد . نشانه های عصبی غیرموضعی در این کودکان نسبت به جمعیت کلی بیشتر شایع است .

عوامل روانی – اجتماعی :

کودکان مقیم موسسات  معمولاً بیش فعال بوده و میدان توجه محدودتری دارند . این علائم از محرومیت هیجانی طولانی ناشی شده و با رفع عوامل محرومیتی ، مثل انتقال به خانه والدین رضاعی و پذیرفته شدن به عنوان فرزند از بین می روند. حوادث استرس آمیز ، اختلال در تعادل خانوادگی ، یا سایر عوامل اضطراب انگیز در شروع و دوام این اختلال سهیم هستند .

عوامل زمینه ساز ممکن است مشتمل باشد بر مزاج کودک ، عوامل ژنتیک – خانوادگی و توقعات جامعه برای رعایت رفتار یا عملکرد معمول و پذیرفته شده ، وضع اجتماعی – اقتصادی به نظر نمی رسد که عامل زمینه ساز بوده باشد .

تشخیص

نشانه اساسی بیش فعالی باید پزشک را به احتمال وجود ADHD آگاه سازد . سابقه مفصل پره ناتال و الگوهای رشد اوئل کودکی به علاوه مشاهده مستقیم معمولاً وجود فعالیت حرکتی مفرط را نشان می دهد .

بیش فعالی ممکن است در بعضی موقعیت ها (مثلاً در مدرسه) مشاهده شده و در موقعیت های دیگر(مثلاً موقع تماشای تلویزیون) دیده نشود ، و ممکن است در موقعیت های ساخت یافته کمتر آشکار شده و در موقعیت های ساخت نایافته بارزتر باشد .

معهذا این بیش فعالیت نباید به یک تظاهر کوتاه و منفرد و موقتی رفتار در شرایط استرس آمیز محدود باشد و بایستی مدتی طولانی دوام بیاورد .

طبق DSM-IV-TR  علائم باید اقلاً در دو زمینه (مثلاً مدرسه و خانه ) وجود داشته باشند تا ملاکهای تشخیص اختلال بیش فعالی / کمبود توجه برآورده شود .

ملاک های تشخیصی  DSM-IV-TR برای اختلال بیش فعالی / کمبود توجه

A- وجود (1) یا (2)

(1)بی توجهی :شش مورد (یا بیشتر)از علائم بی توجهی زیر حداقل به مدت شش ماه به درجاتی که غیرانطباقی و ناهماهنگ با سطح رشدی است دوام داشته است :

(a)غالباً از توجه کافی به جزئیات در می ماند یا در کار تحصیلی ،کار یا سایر فعالیتها اشتباهات ناشی از بی دقتی مرتکب می شود .
(b)غالباً از حفظ توجه برروی تکالیف یا فعالیتهای مربوط به بازی ها ناتوان است .
(c)غالباً به نظر می رسد وقتی مستقیماً با او صحبت می شود گوش نمی دهد .
(d) غالباً دستورالعملها را کامل اجرا نمی کند ،کار درسی ، وظایف و تکالیف محیط کار را تکمیل نمی کند (نه به دلیل رفتار مقابله ای یا نفهمیدن دستورات )
(e) غالباً در سازماندهی تکالیف و فعالیتها ناتوان است .
(f) از تکالیفی که نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است اجتناب می کند ،نفرت دارد ، یا در اقدام به آن مردد است (مثل کار درسی در مدرسه یا تکالیف خانگی )
(g) غالباً اشیاء لازم برای انجام تکالیف و فعالیت ها را گم می کند ( مثل تکالیف درسی ، مداد، کتاب و وسایل آموزشی )
(h) محرکهای برونی غالباً حواسش را به آسانی پرت می کند .
(i) در فعالیت ها ی روزمره غالباً فراموشکار است .

(2) بیش فعالی – تکانشگری ، شش مورد (یا بیشتر ) از علائم بیش فعالی – تکانشگری زیر حداقل به مدت شش ماه به درجاتی که غیر انطباقی و ناهماهنگ با سطح رشدی است دوام داشته باشد:

بیش فعالی

(a)غالبا دستها وپاهایش بیقرار است و روی صندلی وول می خورد.
(b)غالبا در کلاس یا جاهای دیگری که انتظار می رود شخص نشسته باقی بماند صندلی خود را ترک می کند.
(c)در جاهائی که مناسبتی ندارد می رود یا از در و دیوار بالا می رود( در نوجوانان و بزرگسالان ممکن است محدود به احساس ذهنی بیقراری باشد).
(d)غالبا در اشتغاال بی سر و صدا به فعالیتهای تفریحی وبازی ناتوان است.
(e)غالبا در حال حرکت است و به نظر می رسد “موتوری به حرکتش وا می دارد”
(f)غالبا زیاد حرف می زند.
تکاشگری
(g)غالبا قبل از اینکه سوال تمام شود جوابهائی می پراند.
(h) غالبا در انتظار کشیدن برای نوبت ناتوان است.
(i)غالبا حرف دیگران را قطع کرده یا مداخله می کند (مثلا خود را مکالمات یا بازیها داخل می کند).

B_برخی علائم بیش فعالانه ، تکانشی یا بی توجهی منجر به اختلال ، قبل از 7 سالگی وجود داشته است.
c_تخریب کم و بیش ناشی از علائم در دو یا چند زمینه (مثل مدرسه یا کار و خانه ) وجود دارد.
D_باید قرائن آشکار تخریب قابل توجه بالینی در عملکرد اجتماعی ، شغلی یا تحصیلی وجود داشته باشد.
E_علائم منحصرا در جریان اختلال فراگیر رشد ، اسکیزوفرنی ، یا اختلالات پیسیکوتیک دیگر روی نداده و اختلال روانی دیگری (مثل اختلال خلقی ، اختلال اضطرابی ، اختلال تجزیه ای ، یا اختلال شخصیت) توضیح بهتری برای آن نیست.

بر حسب نوع کد گذاری نمائید:

اختلال ببش فعالی /کمبود توجه ، نوع مرکب: اگر در 6 ماه گذشته ملاک A1وجود داشته اما A2 وجود نداشته است.

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه ، عمدتا نوع بی توجه: اگر در 6 ماه گذشته ملاک A1وجود داشته اما A2وجود نداشته است.

اختلال بیش فعالی / کمبود توجه ، نوع بیش فعال_تکانشگر : اگر در 6 ماه گذشته ملاک A2وجود داشته اما A1وجود نداشته است.

یاد آوری کد گذاری: برای افرادی (به خصوص نوجوانان و بزرگسالان ) که علائم آن ها فعلا شامل ملاک های کامل نمی گردد عبارت  ” بهبود موقت نسبی ” باید ذکر شود.

سایر خصوصیات مشخص کننده این اختلال عبارتند از محدودیت میدان توجه و حواس پرتی سریع . در مدرسه این کودکان قادر به انجام دستورالعمل ها نبوده و نیازمند توجه بیشتری از جانب معلمین هستند . در خانه ، خواسته های والدین خود را بطور کامل انجام نمی دهند .

این کودکان مستعد رفتار خلق هلساعه هستند ، بی ثباتی هیجانی نشان می دهند، و تحریک پذیر و انفجاری هستند .

کودکانی که بیش فعالی ویژگی عمده آنهاست بیشتر برای درمان ارجاع می شوند تا کودکانی که علائم اولیه آنها نقص توجه است . کودکانی که به نوع عمدتاً بیش فعال – تکانشگر ADHD تعلق دارند احتمال بیشتری هست که تشخیص ثابتی با گذشت زمان داشته باشند و نیز احتمال بیشتری هست که در مقایسه با کودکان مبتلا به نوع عمدتاً بی توجه ADHD به اختلال سلوک توأم مبتلا باشند .

اختلالات مربوط به خواندن ، ریاضیات ، زبان و هماهنگی ممکن است همراه با اختلالات کمبود توجه مشاهده شود ، سابقه اهمیت خاصی دارد ،چون ممکن است برگه هایی از عوامل قبل از تولد (از جمله ژنتیک )هنگام تولد، و پس از تولد که احتمالاً در ساختمان یا کارکرد سلسله اعصاب مرکزی تأثیر گذاشته اند به دست دهد .

سرعت رشد و انحرافات مربوط به رشد و واکنش های والدین به اختلالات رفتاری مهم و استرس آمیز باید مورد توجه قرار گیرد ، چون ممکن است به تعیین میزان سهم والدین در پیدایش بی کفایتی عملکرد کودکان ، یا نحوه واکنش آنها کمک نماید .

نحوه روابط با خواهر و برادرها ، همسالان و افراد بالغ و فعالیت های آزاد یا ساخت یافته ، سرنخ های تشخیصی باارزشی نسبت به وجود اختلال بیش فعالی / کمبود توجه و شناخت عوارض اختلال به دست می دهد . معاینه وضعیت روانی ممکن است افسردگی ثانوی خلق را نشان دهد ، حواس پرتی شدید ،تکرار یا درجازدن ، و طرز تفکر غیرانتزاعی و واقعی ممکن است وجود داشته باشد .

معاینه عصبی ممکن است ناپختگی یا نقص دیداری – حرکتی – درکی یا تفکیک شنیداری در غیاب نشانه های آشکار اختلالات حدت بینائی یا شنوائی نشان دهد . چنین کودکانی ممکن است مسائلی در هماهنگی حرکتی ، و کپیه کردن تصاویر متناسب با سن ، حرکات متناوب سریع ، تفکیک راست – چپ ، تسلط برابر دو دست ، عدم تقارن رفلکسی ، و انواعی از نشانه های عصبی غیرموضعی خفیف نشان دهند.

ویژگی های بالینی

شروع اختلال ممکن است در شیرخوارگی بوده باشد .چنین شیرخوارانی نسبت به محرک ها بسیار حساسند و تحت تأثیر سروصدا و نور ، تغییرات درجه حرارت ، یا سایر تغییرات محیطی دچار آشفتگی می گردند . گاهی نیز برعکس چنین کودکانی شل و بیحال هستند ، اکثر اوقات می خوابند ، و به نظر می رسد که در ماه اول زندگی رشد آهسته ای دارند .

هرچند در مورد این بچه های شیرخوار پرتحرک بودن ، کم خوابی و زیاد گریه کردن معمولتر است .

در مدرسه کودکان ADHD ممکن است به سرعت پاسخ به سوالات امتحانی را شروع کرده اما پس از جواب دادن یکی دو سئوال دست از فعالیت بردارند . ممکن است نتوانند منتظر نوبت خود شوند و بخواهند به جای هرکس دیگر جواب بدهند ، در خانه نیز خاموش کردن آنها برای چند لحظه ، بسیار دشوار است .

چنین کودکانی غالباً تحریک پذیری انفجارگونه نشان می دهند . اغلب از نظر هیجانی بی ثبات بوده و به آسانی گریه یا خنده سرمی دهند ، و خلق و عملکرد آنها نیز متغیر و غیرمنتظره است . مسائل هیجانی همزمان شایع است .

خصوصیاتی که بیش از همه مشاهده می شود ، به ترتیب شیوع عبارتند از : بیش فعالی ، اختلال حرکتی -ادراکی ، بی ثباتی هیجانی ، کمبود هماهنگی کلی ، اختلال توجه ( محدودیت میدان توجه ،حواس پرتی ، تکرار و درجازدن ، ناتوانی در تکمیل کارها ، بی توجهی ، ضعف تمرکز ) ، رفتار خلق الساعه ( اقدام قبل از اندیشیدن ، تغییرات ناگهانی فعالیت ، فقدان سازمان ، بیقراری و ازجاپریدن در کلاس درس) اختلالات حافظه و تفکر ، ناتوانی خاص یادگیری ، اختلالات تکلم و شنوایی ، نشانه های عصبی مبهم و بی نظمی های الکتروآنسفالوگرافیک .

مسائل تحصیلی هم از نظر یادگیری و هم رفتاری ، شایع هستند . این مسائل گاهی از اختلالات خاص یادگیری یا زبان که مربوط به رشد هستند ، یا از حواس پرتی کودک و توجه نوساندار او که موجب کندی کسب ، ذخیره سازی ، و ابراز معلومات می گردد ناشی می شوند .

این مسائل بخصوص هنگام ارزیابی شدت یا آزمون های گروهی ، به اختلالات خاص یادگیری شباهت دارند . واکنش نامطلوب کارکنان مدرسه به رفتار مشخص این سندرم و پایین بودن احترام به نفس به علت احساس بی کفایتی ، ممک است با اشارات ناخوشایند همسالان همراه شده و مدرسه را جای شکستی ناخوشایند برای این کودکان سازد . این امر ممکن است موجب کنش نمائی ، رفتار ضداجتماعی و خودشکنی و خودکیفر دهی گردد.

سیر و پیش آگهی

سیر اختلال بسیار متغیر است  .ممکن است علائم تا نوجوانی یا جوانی ادامه یابند، مکن است در سن بلوغ فروکش کنند ،یا ممکن است  که بیش فعالی ناپدید شود ، اما پایین بودن فراخنای توجه و مشکلات کنترل تکانه ادامه یابد . بیش فعالی معمولاً نخستین علامتی است که از بین می رود و پزیشانی حواس آخرین آن هاست .

در یک پیگیری جدید، ADHDبطور کلی حالت مستمر داشت . استمرار بیماری با وجود سابقه خانوادگی اختلال ، رخدادهای منفی زندگی ، و توأم شدن با علائم مربوط به سلوک ، افسردگی و اضطراب قابل پیش بینی بود .

بیش فعالی قبل از 12 سالگی معمولاً دیده نمی شود . اگر بهبود روی دهد معمولاً بین 12 تا 20 سالگی است . بهبود ممکن است با نوجوانی پربار ،زندگی سازنده در سنین بزرگسالی ، روابط بین فردی رضایت بخش ، و یادگارهای معدودی از اختلال همراه باشد . معهذا اکثر بیماران مبتلا به ADHD بهبود نسبی پیدا کرده و نسبت به اختلال شخصیت ضداجتماعی ، سوء مصرف مواد و اختلالات خلقی آسیب پذیر هستند . مسائل یادگیری معمولاً دوام می یابند .

در حدود 15 تا 20 درصد موارد ، علائم تا بزرگسالی دوام می یابد . چنین کسانی ممکن است کاهش بیش فعالی نشان دهند ، اما همچنان مستعد رفتار خلق الساعه و تصادف پذیر باقی می مانند .کودکان مبتلا به ADHD که علائم آنها تا نوجوانی ادامه می یابد در خطر بالاتر ابتلا به اختلال سلوک هستند .

تقریباً 50 درصد کودکان مبتلا به اختلال سلوک در بزرگسالی شخصیت ضداجتماعی پیدا می کنند . کودکان مبتلا به ADHD و اختلال سلوک توأم در خطر ابتلا به اختلال سوء مصرف مواد نیز قرار دارند . اکثر کودکان مبتلا به ADHD برخی مسائل اجتماعی دارند.

کودکانی که از نظر اجتماعی دچار مشکل هستند و به ADHD دچار هستند بطور قابل ملاحظه میزان بالاتری از اختلالات روانی توأم دارند و مسائل بیشتر در مدرسه، با همتاها و اعضاء خانواده پیدا می کنند .

بطور کلی ، فرجام ADHD در کودکان به نظر می رسد با میزان پسیکوپاتولوژی توأم ، بخصوص اختلال سلوک ، ناتوانی اجتماعی و عوامل خانوادگی درهم برهم رابطه دارد . بهترین نتایج ممکن است با بهبود بخشی کارکرد اجتماعی، کاهش پرخاشگری ،و اصلاح هرچه سریع تر وضعیت خانوادگی به دست آید .

درمان

درمان داروئی : مواد داروئی که سابقه تأثیر قابل ملاحظه و ایمنی فوق العاده در درمان ADHD نشان داده اند مشتملند بر : محرک های CNS ، از جمله ترکیبات با اثر فوری و بلند مدت متیل فنیدیت ، دکستروآمفتامین ، وترکیب ملحی دکستروآمفتامین و آمفتامین .
کنترل درمان با محرک ها

در شروع درمان ، تازه ترین ابعاد توصیه شده توسط آکادمی امریکا روانپزشکی کودک و نوجوان ،(AACAP)بررسی های زیر قبل از شروع درمان با محرک توصیه کردها است :

• معاینه بالینی
• فشار خون
• نبض
• وزن
• قد

توصیه می شود کودکان و نوجوانان تحت درمان با محرک ها از نظر قد ، وزن و فشار خون و نبض هر دو هفته یک بار تحت معاینه قرار گیرند و هر سال یک بار معاینه جسمی در مورد آنها به عمل آید .

مداخله های روانی – اجتماعی :

دارو به تنهایی غالباًبرای برآوردن نیازهای درمانی جامع کودکان مبتلا به این اختلال نیست و معمولاً وجهی از یک رژیم چند وجهی است . گروه های مهارت های اجتماعی ، آموزش والدین کودکان مبتلا به ADHD، و مداخله های رفتاری در مدرسه و خانه غالباً در مدیریت کلی کودکان مبتلا به ADHD اثر بخش است .

ارزیابی و درمان اختلالات یادگیری توأم یا اختلالات روانپزشکی اضافی حائز اهمیت است . به کودکانی  که دارو برای آنان تجویز می شود باید هدف دارو درمانی بازگو شده و فرصتی به آنان داده شود که معنی دارو را برای خود جستجو کنند . مفاهیم نادرست مثل ” من دیوانه هستم ” کنار گذاشته شده و روشن شود که دارو به کودک کمک می کند که بهتر از قبل با موقعیت ها برخورد کند .

وقتی به این کودکان اجازه داده می شود که در ساختمان محیط خود سهیم باشند ،اضطرابشان فروکش می کند .

همکاری والدین و معلم برای تعیین یک رشته انتظارات از کودک و یک سیستم پاداش دهی در صورت برآورده شدن انتظارات سودمند است .

گروه درمانی معطوف به پالایش مهارت های اجتماعی و نیز افزایش احترام به نفس و احساس موفقیت ممکن است برای کودکان مبتلا ADHD که مشکلات زیادی در عملکرد در زمینه های گروهی ، مخصوصاً مدرسه دارند ، مفید باشد .

آیا تنها با مصرف محصولات کشاورزی می توان ید مورد نیاز بدن را تامین کرد؟

در هر منطقه ای که میزان ید خاک کم باشد دریافت ید نیز ناکافی خواهد بود . از آنجا که خاک مناطق کوهستانی در معرض شستشوی مداوم بر اثر سرازیر شدن آنها می باشد. میزان ید در خاک این مناطق کم است پس در ساکنین مناطق مرتفع احتمال کم بودن ید دریافتی بیشتر از افرادی است که نزدیک به دریا زندگی می کنند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  علاوه بر کمبود یک خاک باید مصرف مواد غذایی حاوی مواد گواتر زا را در نظر داشت. در برخی مواد غذایی موادی موجود است که باعث اختلال در جذب یا مصرف ید می شود نظیر تیوسیانات موجود در کلم .

البته مواد گواتروژن موجود در کاساوا (سیب زمینی شیرین) کلم ، شلغم ، ذرت ، بادام زمینی در صورتی که غذای عمده مردم باشند یا هر روز به مقدار زیاد مصرف شوند موجب بروز گواتر می شود .

در کشور ایران با توجه به اینکه این مواد غذایی عمده و اصلی نیستند در بروز گواتر نقشی ندارند.

يد يك عنصر طبيعي و ضروري براي زندگي انسان است كه بايستي بطور روزانه مصرف شود، مقدار يد مورد نياز يك فرد بالغ بطور متوسط 150 ميكروگرم در روز است (يك مقدار جزئي كه مي تواند به اندازه سر سوزن باشد) .

مقدار مورد نياز يد در تمام طول عمر متوسط انسان به اندازه يك قاشق چايخوري است.

این ریز مغذی براي رشد و تكامل جسمي و ذهني فرد حتي قبل از تولد مورد نياز است، يد بدليل افزايش نياز فيزيولوژيك در اوايل دوران كودكي، بلوغ، حاملگي و شيردهي بدن به يد بيشتري نياز دارد و دريافت مقدار كافي آن اهميت حياتي دارد..

اصطلاح اختلالات ناشی از کمبود ید (IDD) در سال 1983 توسط هتزل (Hetzel) برای توصیف مجموعه ای از عوارض ناشی از دریافت ناکافی ید بکار رفت . (جدول 2) این عوارض شامل بزرگ شدن بروز بدون علامت تیروئید (گواتر) . سقط و مرده زایی ، کم کاری تیروئید .

کوتاهی قد، اختلالات روانی، کر و لالی، اختلال تکلم ، نقایص حرکتی ، ناهنجاریهای مادرزادی، افزایش مرگ و میر دوره نوزادی ، فلج اسپاستیک کرتینس عصبی میگردم و اختلال در عملکرد فیزیکی و ذهنی انسان است. کمبود ید همچنین شایعترین علت قابل پیشگیری آسیب مغزی دردوران کودکی است و باعث کاهش ضریب هوشی نیز می شود.

جدول یک میزان نیاز بدن به ید براساس سن را نشان می دهد.

جدول 1- میزان ید مورد نیاز روزانه بدن (WHO/UNICEF/ICCIDD)

گروه جمعیتی

میزان ید مورد نیاز روزانه (میکروگرم در روز)

شیرخواران (زیر 1 سال)

50

کودکان 6-2 سال

90

کودکان سن مدرسه (12-7 ساله)

120

بالغین

150

زنان باردار و شیرده

200

جدول 2- عوارض ناشی از کمبود ید براساس دورانهای مختلف زندگی

دوران زندگی

عوارض ناشی از کمبود ید

دوران جنینی

سقط و مرده زایی ، ناهنجاریهای مادرزادی ، افزایش مرگ و میر زمان تولد، کرتینیسم ، اختلالات عصبی حرکتی

دوران نوزادی و شیرخواری

افزایش مرگ و میر دوران نوزادی ، گواتر شیرخواران، کم کاری تیروئید

کودکی و نوجوانی

گواتر، کم کاری تیروئید، اختلال عملکرد ذهنی، عقب ماندگی تکامل جسمی

بالغین

گواتر و عوارض آن، کم کاری تیروئید ، اختلال عملکرد ذهنی، پرکاری تیروئید ناشی از تجویز ید

يد بطور طبيعي در خاك و آب وجود دارد بطوري كه نياز طبيعي بدن ما از سبزي ها و گياهاني كه روي خاك غني از يد كاشته شده اند تامين مي شود. اما وقتي خاك منطقه اي فاقد يد باشد محصولات بدست آمده نيز ازنظر اين ماده مغذي فقیر است و حتی مصرف مداوم آنها نیز نمی تواند نیاز بدن به ید را برطرف کند.

بهترين منابع يد غذاهاي دريايي هستند (مانند ماهي وميگو) اما براي تامين يد از ماهي و ميگو بايد هرروز به ميزان مشخصي از اين دو ماده غذايي خورد تا يد مورد نياز بدن تامين شود.

معمولا“ ماهي دریاهایی که آب آنها شور است بيشتر از ماهي دریاهای آب شيرين يد دارد، مقدار يد موجود درشیر و لبنيات و تخم مرغ بستگي به فصل و ميزان يد خاكي دارد كه حيوان روي آن پرورش يافته است.

دانه هاي غلات، حبوبات و ميوه ها نيز از نظر يد فقير هستند و از ميان سبزي ها اسفناج بيش از بقيه يد دارد.

در كشور اسران بدليل كمبود يد در خاك و آب، محصولات گياهي و حيواني فاقد يد كافي هستند وبرای تامین ید موردنیاز بدن باید بطور روزانه از نمک یددار تصفیه شده در برنامه غذایی روزانه استفاده شود.

البته به منظور مبارزه با اختلالات ناشی از کمبود ید باید مقادیر ناچیزی از این عنصر را به رژیم غذایی روزانه افزود. این کار به بهترین نحو و با کم ترین هزینه با یددار کردن نمک مصرفی انجام می‌شود. یددار کردن نمک‌های مصرفی به عنوان بهترین روش یدرسانی در بسیاری از کشورهای جهان به کار رفته است.

نحوه ی استفاده و نگهداری نمک يُددار:

– نمک يُد دار را بايد در شيشه‌ هاي تيره‌ رنگي که درب آن ها باز نباشد و نور نبيند، نگهداري کرد تا يُد آن از بين نرود.

– در موقع پخت هم هر چه ديرتر نمک اضافه شود تا يُد بيشتر حفظ شود و بر اثر حرارت از ميان نرود.

– فراموش نکنيد که مصرف زياد نمک خطر ابتلا به پُرفشاري خون را افزايش مي ‌دهد و اين که نمک يُد دارد به اين معني نيست که ما مصرف آن را بالا ببريم بلکه رعايت تعادل قدم اول است؛ زيرا همچنان يکي از توصيه‌ هاي سلامت در کشور مانند هر نقطه ديگر از دنيا، مصرف کم نمک است. از اين رو، سر سفره نمکدان نگذاريد و به همان نمکي که در حين پخت به غذا اضافه شده، بسنده کنيد.

– نمك تصفيه نشده به علت داشتن ناخالصي،‌ در افرادي كه سابقه بيماري هاي گوارشي، كليوي و كبدي دارند و حتي مصرف مداوم آن در افراد سالم منجر به بروز ناراحتي هاي گوارشي، كليوي، كبدي و حتي كاهش جذب آهن در بدن مي شود.

– همواره به تاريخ مصرف نمك و وجود پروانه ساخت از وزارت بهداشت روي بسته بندي نمك ها توجه كنند و دقت كنند كه عبارت نمك يددار تصفيه شده بر روي بسته بندي نمك، درج شده باشد و از خريد هر گونه نمك با عنوان نمك صنعتي خودداري كنند.

پاسخ به سوالاتی در رابطه با کم خونی فقر آهن

بهمن ۲۵, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, مشروح اخبار

• کم خونی فقر آهن چیست و چه اهمیتی دارد؟

کم خونی فقر آهن یکی از شایعترین بيماری ها و مشکلات بهداشتی در جهان محسوب می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، آهن بعنوان یک ماده معدنی مورد نیاز در خونسازی و تشکیل هموگلوبین نقش داشته و در صورت کمبود این ریز مغذی هموگلوبین توانایی انتقال اکسیژن به بافتهای مختلف بدن از جمله مغز وعضلات را به خوبی نداشته و موجب می شود تا شخص نتواند به خوبی فعالیت های فکری و حرکتی روز مره خود را انجام دهد.

• علائم کم خونی فقر آهن چیست ؟

شایعترین و مهمترین آنها احساس ضعف و خستگی ،سیاهی رفتن چشم (خصوصاً به هنگام برخاستن ناگهانی )، سرگیجه ، بی اشتهایی وسوزن سوزن شدن دستها و پاهاست.

• مهمترين علل بروز اين نوع كم خوني چيست؟

كمبود آهن در رژيم غذايي روزانه ؛ عادات و الگوهاي نامناسب غذايي (مصرف چاي همراه با غذا يا بلافاصله بعد از غذا يا استفاده از نان هاي  حاوي جوش شيرين) ؛ دفع زياد آهن به دليل خونريزي شديد در دوران قاعدگي(كه به همين دليل دختران بيش از پسران در معرض كمبود آهن قرار دارند) و يا بيماري هاي دستگاه گوارش مثل زخم معده،زخم اثني عشر و هموروئيد(بواسير) ؛ ابتلا به آلودگي هاي انگلي مانند كرم قلاب دار،ژيارديا و مالاريا؛ تخليه ذخائر آهن در زنان به علت بارداري هاي مكرر و با فاصله كمتر از 3 سال( با مصرف غذاهای آهن دار و یا مکمل های دارویی آهن می توان از تخلیه ذخائر بدن جلوگیری کرد).

• آیا مصرف اين تعداد قرص می تواند نیاز به آهن را برآورده کند؟

تحقیقات بسیاری در این مورد انجام شده که به این نتیجه رسیدند که با مصرف 16 عدد قرص بصورت هفته ای یکبار می توان به سادگی ذخائر آهن بدن را افزایش داد بطوری که شخص تا حدود یک سال دچار نقصان آهن نشود.

در واقع این تعداد قرص نقش پیشگیری کننده از کم خونی فقر آهن دارد و در صورتیکه شخص دچار کمبود آهن باشد می بایست دوره درمانی را با نظر پزشک تکمیل کند.

• اگر از غذاهای سرشاراز آهن استفاده کنیم باز هم نیازی به مصرف قرص داریم؟

جذب آهن در دستگاه گوارش بسیار پایین است اما اگر بطور مرتب و روزانه غذا های حاوی آهن مصرف شود می تواند نیاز ما را به این ریز مغذی رفع نماید .

با این وجود مصرف مکمل آهن توصیه می شود چرا که بعضی ازعوامل مانند خونریزی ها ،عادات بد غذایی و آلودگی انگلی می توانند منجر به از دست رفتن آهن در بدن و تخلیه ذخائر بدن گردند که مصرف این مکمل ها می تواند تضمین کننده خوبی برای جبران آن باشد.

از طرفی مصرف این تعداد قرص هیچ عارضه ای از نظر دریافت زیاد آهن ایجاد نخواهد کرد.

• آیا مصرف این قرص ها عوارضی هم دارد؟

عوارض آن نادر است و تنها در برخی افراد عوارض خفیف ایجاد مي نماید از جمله حالت تهوع ،استفراغ و يا دردهای ناحیه گوارشی .

مصرف قرص با معده پر و بعد از غذا می تواند بروز این عوارض را به حداقل برساند.

استفاده از سردخانه های بالای صفر در نگهداری میوه و سبزیها

بهمن ۲۵, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : صنایع غذایی, مشروح اخبار

نگهداری میوه وسبزیجات بعنوان عاملی مهم از دیر باز مورد توجه بشر بوده است . میوه وسبزی پس از تولید وبرداشت از مزارع وباغات باید به طریق مناسب برای زمان کمبود ،نگهداری ویا فراوری گردد،در غیر اینصورت دچار فسادوضایعات خواهد شد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، از نگهداری میوه و سبزی چندین هدف عمده برای انسان تامین می گردد اولا با نگهداری آنها می توان کمبود شان را در زمانی که امکان تولید آنها نیست مرتفع ساخت.ثانیا با نگهداری آنها برای زمانهای خاص میتوان به تعدیل قیمتها کمک نموده به طوریکه می توان از کاهش بیش از حد قیمت در زمان برداشت جلوگیری بعمل آورد که این به نفع بخش کشاورزی وکشاورزان زحمت کش می باشد همچنین از افزایش بی رویه قیمت آنهادر زمان کمبود جلوگیری نمود که این مورد اخیر نیز به نفع مصرف کنندگان می باشد یکی از مهمترین روشهای نگهداری میوه وسبزی به منظور اهداف فوق استفاده از سردخانه های بالای صفر می باشد.

اصول استفاده از سرد خانه های بالای صفر:

اصول استفاده از سردخانه های بالای صفر بر این اساس است که پایین آمدن دمای محصول در زمان نگهداری موجب می شود که فساد میکروبی ،شیمیایی وفیزیکی محصول کندویا متوقف شود.

دماهای پایین با جلوگیری یا توقف رشد میکرو ارگانیسم های فاسد کننده موجب جلوگیری از فساد میکروبی می گردند که دربین میکروارگانیسم های مختلف میکروارگانیسم های سرما دوست قابل اهمیت ومسئله ساز می باشند که معمولا مناسبترین دما جهت رشد آنها زیر 10 درجه سانتیگراد می باشد.

دراین روش  نگهداری جهت جلوگیری از رشد میکروارگانیسم های سرما دوست ممکن است از روشهای تکمیلی نظیر استفاده از انواع ترکیبات ضد قارچ ویا ضد باکتری ویا از پرتوهای فرا بنفش استفاده شودکه ترکیبات شیمیایی ممکن است به صورت محلول ویا همراه با عمل واکس زدن مورد استفاده قرار می گیرد ولی استفاده از پرتو فرا بنفش به صورت لامپهای مخصوص در داخل سردخانه ها ارجحیت بیشتری دارد.

کاهش دما همچنین از فساد شیمیایی جلوگیری می نماید .به طور کلی سرعت واکنشهای شیمیایی مثل قهوه ای شدن آنزیمی ،تنفس ،رسیدن میوه و…. باافزایش دما تشدید می یابد.طبق یک نظریه علمی شدت واکنشهای شیمیایی در ازاء افزایش هر 10 درجه سانتیگراد تقریبا” دو برابر میشود. لذا با نگهداری میوه وسبزی در سرد خانه ها توسط کاهش دما از شدت تنفس وفعل وانفعالات شیمیایی جلوگیری بعمل می آید. قابل ذکراست که باکاهش دمای محصولاتی نظیر میوه وسبزی در سردخانه های بالای صفر از فساد فیزیکی این محصولات هم کاسته می شود، چونکه کاهش دما سرعت تبخیر آب را پایین می آورد و با این روش از پژمردگی محصول که نوع فساد فیزیکی محسوب می شود جلوگیری می شود .

ولی ذکر این نکته نباید فراموش گردد که در جریان حمل ونقل-بسته بندی وچیدن این محصولات در سردخانه باید نهایت دقت بعمل آید تامحصولاتی که به لحاظ فیزیکی حساس هستند دچار صمات مکانیکی ویا ضایعات دیگر فیزیکی نگردد.

عملیات لازم قبل از سردخانه گذاری میوه هاوسبزیجات :

قبل ازاینکه میوه وسبزی در سردخانه بالای صفرانبار شوند بایستی به شرح زیر روی آنها انجام داد:

1) سردکردن مقدماتی :

منظور از سرد کردن مقدماتی در سردخانه ها پایین آوردن دمای محصول قبل از انبار کردن است.معمولا” درسردخانه های بالای صفر راهروی دربین سالنهای سرد احداث می شود.که آنها به منظور سردکردن اولیه وانجام سایر مراحل مقدماتی سردخانه گزاری مثل سورتینگ-واکسینگ بسته بندی و… استفاده می شود.

دراین قسمت کاهش دما تاحدود5درجه سانتیگراد برای میوه های مناطق معتدل وتا حدود 10 درجه سانتیگراد برای میوه های نیمه گرمسیری وگرمسیری که به سرمازدگی حساس هستند انجام می شود.

2) درجه بندی:

سورت ودرجه بندی به عنوان یک عملیات ضروری بایستی برروی میوهاوسبزیجات انباری قبل از سردخانه گذاری انجام شود.بطورکلی بایستی میوه هایی برای انبار کردن انتخاب شوند که کاملا” سالم ودارای کیفیت عالی وقابلیت نگهدارندگی بالایی داشته باشند.

3)التیام دادن:

درمورد برخی محصولات نظیر سیب زمینی وپیاز ومرکبات درصورت صدمه دیدن ویا بریده شدن سطح آن درزمان برداشت یاحمل می توان درشرایط مناسب وبا مواد مناسب آنهارا ترمیم والتیام داددر غیراین صورت دراثر نگهداری درسردخانه عوامل فساد ازآن محل شروع به رشد کرده واین فساد به سایر محصولات همجوار هم سرایت می کند.

4)واکسینگ:

واکس زدن فیزیکی نیز یکی ازعملیاتی است که قبل ازنگهداری بعضی از میوه هاوسبزیها درسردخانه ممکن است برروی آنها انجام شود به همین منظور سطوح خارجی محصول راتوسط لایه نازکی ازیک واکس خاص (مثل برخی ازروغنهای مخصوص اینکار)می پوشانند که این امر اولا” دربهبود وضعیت ظاهری محصول موثر بوده ثانیا” ازتبخیر آب وپژمرده شدن محصول جوگیری می کند وثالثا” راهی است برای استفاده از مواد ضد قارچ به همراه واکس جهت کمک ونگهداری برخی ازمحصولات درسردخانه.

طریقه استفاده ازواکس بدین صورت است که آن راتوسط یک امولسیون کننده به صورت امولسیون درآب درآورده ویا ممکن است دریک حلال حل نموده وسپس محصول را از داخل آن عبور داده ویا ممکن است امولوسیون به صورت کف برروی میوه ویا سبزی زده می شود.

بعد از عمل واکس زدن جهت یکنواخت شدن واکس محصول وبراق شدن آن محصول برس زده می شود که برای این کار ضمن عبور محصول ازروی نوار نقاله قبل ازبستهبندی به صورت مکانیکی برس زده می شود.سپس محصول توسط یک جریان هوای خشک ،خشک گردیده ورطوبت اضافه شده در سطح ازبین می رود.

نکته قابل ذکر این است که در برخی موارد وبرای برخی از محصولات جهت جلوگیری از رشد قارچها در سردخانه ممکن است قبل از انبارکردن میوه ها سطوح آن با مواد ضدقارچ ضدعفونی گرددکه همانطور فوقا”ذکرشد ممکن است این مواد همراه با واکس برروی سطح محصول زده شود.

5)بسته بندی:

آخرین عمل جهت نگهداری میوه ها وسبزیجات درسردخانه می باشد که به طرق مناسب ومختلف وبراساس شرایط هرمحصول ومدت زمان نگهداری ونوع عرضه و… این عمل انجام میشود.به هرصورت بسته بندی محصول یک ضرورت است ولی بایستی به طریقی انجام شود که هوای سرد به آسانی درداخل محصول نفوذ کند.

شرایط وضوابط فنی نگهداری میوه ها وسبزیها در سردخانه:

با توجه به اینکه میوه ها وسبزیها دارای سلولهای زنده هستند لذا این سلولها حتی دردماهای پایین به حیات خود ادامه داده ولذا دارای اعمال متابولیکی که مهمترین انها تنفس می باشد(گرچه بسیار اندک هم باشد) تنفس موجب مصرف مواد داخل سبزی شده لذا تولید گرما می کند.

گرمای ایجاد شده براثر تنفس موجب بالا بردن دمای انبار (سردخانه) شده که در این صورت می بایست این گرما توسط دستگاههای سرد کننده مکانیکی از طریق هوا جذب شود که طراحی وتدارک تجهیزات لازم به همین منظور در سرد خانه ها قابل اهمیت می باشد.

شرایط نگهداری میوه ها وسبزیها در سردخانه های شامل کنترل دمای سردخانه،کنترل رطوبت نسبی تهویه هوا وجلوگیری از رشد قارچها می باشد که همه این موارد بایستی بر اساس جدول توسط مدیر فنی  کنترل ونظارت وبازرسی دوره ای انجام گیرد.

شرایط نگهداری برخی ازمیوه ها وسبزیجات خاص منطقه در جدول شماره 1و2 نشان داده شده است.

ذکر وتوجه به نکات ذیل در خصوص نگهداری میوه وسبزی در سردخانه خالی از لطف نبوده ورعایت آنها علاوه بر اینکه به محصول درزمان طولانی تر کمک نموده ومانع فساد وضایعات در محصولات سردخانه  می گردد:

1) ازانبار نمودن دو نوع محصول در یک اتاق جلوگیری گردد مگر دو محصول دقیقا” دارای یک شرایط نگهداری باشند که این موضوع بایستی با نظارت دقیق مدیر فنی و برنامه ریزی خاص صورت گیرد.

2) کنترل بر وضعیت چیدن بسته ها،به طوریکه فاصله کافی (حدود 50 سانتیمتر)نسبت به دیوار های جانبی وکمی بیشتر نسبت به سقف در نظر گرفته شود

3) در داخل اتاقکهای سرد یک راهرو در وسط محصولات چیده شده منظور لحاظ گردد.

4) کنترل وآزمایشات لازم ومستمر بروی کیفیت محصول درطول نگهداری انجام پذیرد.

5) نکات ومواد بهداشتی ونظافت کامل در پایان دوره در انبارها انجام گیرد.

نویسنده: مهندس شمس الله مرادی ( کارشناس صنایع غذایی )

منابع و ماخذ:

1-فاطمی حسن.اصول تکنولوژی نگداری مواد غذایی(1382).انتشارات شرکت سهامی انتشار

2- فرجی. رستم.اصول نگهداری مواد غذایی(1371).انتشارات دانشگاه شیراز

3-جزوات دانشگاهی درس اصول نگهداری مواد غذایی وسردخانه و انبار-  رشته مهندسی علوم وصنایع غذایی

بیش از ۶ ساعت نشستن در روز، از سیگار کشیدن نیز خطرناک تر است

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج تحقیقات بر روی شیوه زندگی انسانها نشان داده است که خطر مرگ در افرادی که بیش از ۶ ساعت در روز می نشینند تا ۴۰ درصد افزایش می یابد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اطلاعات اولیه ای که از تحقیقات سازمان بهداشت جهانی در زمینه عوامل خطرساز وجود دارد حاکی از اینست که عدم فعالیت یا زندگی بی تحرک، یکی از 10 علت اصلی مرگ و میر ناتوانی در کل جهان است. در کشورهای مختلف بین 60 تا 85 درصد از بالغین تحرک کافی برای بهبود سلامتی شان ندارند.

زندگی با تحرک کم موجب افزایش تمام علل مرگ و میر میشود.

خطر بیماریهای قلب و عروق،دیابت و چاقی را دوبرابر میکند و مشخصاً باعث افزایش خطر سرطان روده،فشار خون بالا،استئوپروز،افسردگی و اضطراب میشود

تمام سيستمهاي بدن ، در معرض خطرات ناشي از کم تحرکی هستند . اين خطرات به سن ، سلامت جسمي – رواني ، سطح بي تحرکي ، مدت و زمان بي تحرکي بستگي دارد .

امروزه افراد ساعات زیادی از روز را در مقابل تلویزیون یا رایانه می نشینند و مطالعات جدید نشان می دهد نشستن به مدت طولانی از سیگار کشیدن نیز خطرناک تر است.

امروزه اکثر کارها به صورت نشسته انجام می شود و آمار نشان می دهد هر فرد به طور متوسط حدود ۹.۳ ساعت در روز می نشیند.

پزشکان اظهار کردند: نشستن یا همان بی تحرکی باعث کند شدن متابولیسم بدن، کاهش میزان چربی های مفید در خون و بروز چاقی می شود.

همچنین نشستن باعث ابتلا به بیماری های قلبی عروقی، دیابت نوع ۲ و سرطان پستان و روده بزرگ می شود.

فعالیت بدنی میتواند کیفیت زندگی را در تمام سنین برای همگان بهبود بخشد. شیوه زندگی فعال باعث میشود افراد مسن دوستان جدیدی پیدا کنند،در فعالیتهای اجتماعی باقی بمانند و با سایرین در تمام سنین مراوده داشته باشد.

بهبود انعطاف پذیری،تعادل و قوام عضلانی به پیشگیری از افتادن که دلیل عمده ناتوانی در افراد مسن است کمک میکند.مشخص شده است که شیوع بیماریهای مغزی در افرادی که از نظر بدنی فعال هستند کمتر است.فعالیت بدنی میتواند کمک شایانی به درمان برخی اختلالات فکری مثل افسردگی بنماید.

جلسات ورزشی برنامه ریزی شده مطابق با سطح تناسب بدنی هر فرد یا پیاده روی ساده میتواند فرصت یافتن دوستان جدید و اتصال با جامعه و کاهش احساس تنهایی و محرومیت اجتماعی را به فرد بدهد.

فعالیت بدنی میتواند خود اتکایی و اطمینان به خود را که معیارهایی مبنایی در سلامت روح است افزایش دهد.

بنابراین ترویج فعالیت های فیزیکی و ترغیب مردم به انجام ورزشهای مفید باید جزء اولویت های اساسی سیاست گذاران بهداشتی قرار گیرد.

این مهم نیاز به تغییر ساختار فرهنگی جامعه از طریق افزایش آگاهی شهروندان در مورد اثرات سودمند انجام فعالیت های بدنی و لزوم پرهیز از بی تحرکی دارد.فرهنگ سازی در این خصوص باید از همان سال های ابتدایی دبستان شروع شود تا فرد بتواند در طول زندگی تحرک کافی داشته باشد.

والدین در منزل و متولیان امر آموزش در مدارس باید محیطی حمایت کننده و تشویق کننده برای افزایش تحرک بدنی فراهم نمایند.ادامه روند بی تحرکی در کودکان سبب بروز چاقی شده و در نهایت شانس مرگ زودرس و ناتوانی در بزرگسالی را افزایش می دهد .

فعالیت بدنی نوعی حرکت و جنبش است که توسط عضلات اسکلتی ایجاد می شود و نیازمند انرژی است.

حداقل 30 دقیقه فعالیت فیزیکی منظم با شدت متوسط به مدت 5 روز در هفته خطر ابتلاء به بیماریهای شایع غیرواگیر را کاهش می دهد.این نوع از فعالیت باید به نحوی انجام شود که تعداد ضربان قلب افزایش یابد.

متخصصین تاکید می کنند که انجام فعالیت های بدنی موجب بهبود عملکرد تمامی اعضاء بدن می گردد که در زیر نمونه هایی از اثرات مثبت فعالیت بدنی منظم را ذکر می کنیم :

– خطر مرگ و میر قبل از بلوغ را کاهش میدهد.

– خطرمرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی یا سکته مغزی را کاهش می دهدکه مسوول یک سوم تمام مرگ ها هستند.

– خطر ایجاد بیماری های قلبی یا سرطات روده ها را تا 50 درصد کاهش میدهد.

– خطر ابتلای به دیابت نوع 2 را 50 درصد کاهش میدهد.

– کمک میکند تا احتمال ابتلای به فشار خون بالا را که یک پنجم جمعیت بالغ دنیا را گرفتار کرده کاهش یابد.

– به پیشگیری یا کاهش استئوپروز کمک میکند،خطر شکستگی لگن را تا 50 درصد در زنان کاهش میدهد.

– خطر ایجاد دردهای ناحیه کمر را کاهش میدهد.

– باعث ترفیع سلامت روحی و روانی میشود.اضطراب،استرس و احساس افسردگی و تنهایی را کاهش میدهد.

– کمک میکند تا از عادات خطرناک مثل مصرف سیگار،الکل و سوءاستفاده از مواد مخدر و رژیم غذایی بد و خشونت مخصوصاً در کودکان و نوجوانان جلوگیری شود.

– کمک میکند تا وزن بدن را تنظیم کرده و خطر چاقی را 50 درصد نسبت به افراد بی تحرک کاهش میدهد.

– کمک میکند تا استخوانها،عضلات و مفاصل سالمی داشته باشیم و افراد دچار حالات ناتوان کننده مزمن را از نظر قدرتی تقویت میکند.

– میتواند به درمان حالت های دردناک مثل کمردرد و زانودرد کمک کند.

نیمی از کشورهای جهان برنامه های از پیش تعیین شده برای پیشگیری از سرطان ندارند

سازمان جهانی بهداشت ( WHO ) در گزارش جدیدی اعلام کرد در حال حاضر کمتر از نیمی از کل کشورهای جهان برنامه های از پیش تعیین شده برای پیشگیری از سرطان و ارائه خدمات درمانی و مراقبتی مناسب به بیماران سرطانی دارند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سرطان از علل عمده مرگ و میر و ناتوانی در جوامع بشری بوده و در کشور ما نیز سالیانه بیش از ۷۰،۰۰۰ نفر به این بیماری مبتلا شده ومتاسفانه بیش از ۳۰،۰۰۰ نفر فوت می کنند و تخمین زده می شود که تا ۲۰ سال آینده ۹۰% به این تعداد افزوده شود.

با این حال این بیماری مهلک تا حدود زیادی قابل پیشگیری است. پيشگيري باصرفه‌ترين روش برخورد با سرطان است، به طوری که بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی با زندگی سالم، تغذیه صحیح، فعالیت بدنی مناسب و دوری از عوامل سرطان زا از بیش از ۴۰% موارد سرطان می توان جلوگيري نمود.

«اولگ چست نف» از کارشناسان ارشد بخش سلامت روان و بیماریهای غیرواگیردار در سازمان جهانی بهداشت در این باره اظهار داشت: بیماران سرطانی دیگر نباید در هیچ کجای دنیا محکوم به مرگ باشند چرا که در حال حاضر روش های تایید شده ای برای پیشگیری و درمان بسیاری از سرطانها وجود دارد.

با این حال در گزارش این سازمان که حاصل مطالعه روی ۱۸۵ کشور مختلف جهان است، معلوم شد: کمتر از نیمی از کشورهای دنیا و تنها ۱۷ درصد از کشورهای آفریقایی به اندازه کافی روی برنامه های کنترل سرطان سرمایه گذاری کرده اند.

از آنجا که هر سال تقریبا ۱۳ میلیون مورد جدید ابتلا به سرطان تشخیص داده می شود و حدود ۷.۶ میلیون نفر نیز بر اثر ابتلا به این بیماری جان خود را از دست می دهند، عدم آمادگی بیشتر کشورها برای مقابله با سرطان، بسیار نگران کننده است.

همچنین سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که آمار فوق مربوط به قربانیان این بیماری در سال ۲۰۱۰ میلادی است و ممکن است که تا سال ۲۰۳۰ میلادی این آمار تا دو برابر افزایش پیدا کند و به بیش از ۱۳ میلیون مورد مرگ و میر ناشی از سرطان برسد.

در این گزارش هم چنین آمده است، از آنجا که در حال حاضر سالانه بیش از دو سوم از موارد جدید ابتلا به سرطان و مرگ ناشی از این بیماری در کشورهای در حال توسعه اتفاق می افتد لذا کمبود برنامه های کاربردی کنترل سرطان در این کشور نگران کننده و هشدار دهنده است

باکتری های روده می توانند عامل سوء تغذیه شدید در کودکان باشند

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج یک مطالعه جدید نشان داده است که ” فقر غذایی ” تنها عامل سوء تغذیه شدید در کودکان نیست بلکه حتی باکتریایی که در روزمره زندگی می کنند نیز می توانند در این زمینه نقش داشته باشند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،   روده‌ انسان دارای باکتری‌های مفید و مضری است که شمار آنها حتی از تعداد کل سلول‌های بدن بیشتر است. در روده نه تنها باکتری‌های مفید وجود دارد، بلکه باکتری‌های مضر هم در آنجا ساکن هستند که برای مثال باعث اسهال می‌شوند. تیم علمی برت فینلی برای انجام پژوهش خود، روده‌ افراد مختلف و انواع متفاوت باکتری‌های روده را بررسی کرد. به گفته‌ همکاران این گروه، این باکتری‌های مفید هستند که باعث عملکرد درست و منظم روده شده و فرد را از محرک‌های منجر به بیماری حفاظت می‌کنند.

پزشکان از مدتها پیش در تلاش برای پیدا کردن پاسخ این سوال بوده اند که حتی در شرایطی که کودکان در یک خانه زندگی می کنند و تغذیه مشابه دارند برخی از آنها به سوء تغذیه مبتلا می شوند اما برخی دیگر از این نظر سالم می مانند.

نتایج یک مطالعه جدید روی گروهی از کودکان دوقلو در مالاوی و آفریقای سیاه به سرپرستی متخصصان دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن در سنت لوئیس نشان داد که وجود توده هایی از میکروب های روده ای با عملکرد ناقص توام با فقر غذایی می تواند منجر به بروز سوء تغذیه شدید شود.

این یافته با انجام آزمایش بیشتر روی موشها، تایید شده است. به گفته کارشناسان وجود این میکروبهای روده ای در بدن کودکانی که فقر غذایی دارند موجب کاهش وزن شدید و تغییر سوخت و ساز بدن می شود.

این متخصصان خاطرنشان کردند که تغذیه این کودکان با مواد غذایی حاوی کالری زیاد و سرشار از ریز مغذی ها تاثیر مفید اما موقتی روی این میکروب های روده ای دارد اما برای ترمیم عملکرد ناقص آنها، کافی نیست. بنابراین دستیابی به راه کارهای جدیدی مورد نیاز است که بتواند فعالیت این میکروب ها را اصلاح کند به طوری که این کودکان نیز بتوانند از رشد سالم بهره مند شده و به ظرفیت کامل رشدی خود برسند.

با سرطان آشنا شویم

سرطان چيست :

جسم انسان از ميليون ها سلول تشكيل شده است كه در كنار هم بافت هاي مانند ماهيچه ها ،استخوان و پوست را مي سازند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اغلب سلول هاي بدن در پاسخ به تحريكاتي كه از داخل و خارج به آنها وارد مي شود رشد و توليد مثل مي كنند و در نهايت مي ميرند اگر اين فرآيند در سير تعادل و صحيح خود اتفاق بيافتد بدن سالم مي ماند و عملكرد طبيعي خود را حفظ مي كند ، اما مشكلات زماني شروع مي شود كه يك سلول طبيعي دچار جهش و يا تغيير شده و به سلول سرطاني تبديل گردد .

نحوه پيدايش سرطان :

يك سلول طبيعي ممكن است بدون هيچ دليل واضحي به يك سلول سرطاني تبديل شود ولي در اغلب موارد تبديل در اثر مواجهه مكرر با مواد سرطانزا مانند الكل ، دخانيات ، مواد شيميايي ، مصرف زياد چربيهاي جامدو … صورت مي گيرد .

وقتي سلول جهش يافته تقسيم مي شود و به 2 سلول جديد جهش يافته تبديل مي گردد و اين فرآيند به همين ترتيب ادامه مي يابد تا همان يك سلول موذي به توده اي از سلول ها كه تومور ناميده مي شود تبديل مي گردد گاهي اين تومورها خوش خيم بوده و رشد نمي كنند ولي در صورتي كه سلول هاي تومور رشد كنند و تقسيم شوند و سلول هاي طبيعي اطراف خود را از بين ببرندو به نقاط ديگر بدن هم دست اندازي كنند تومور بدخيم محسوب مي شود .

بزرگترين خطر تومورهاي بدخيم توانائي آنها در حمله به بافت هاي سالم و پخش شدن در بدن است و اين همان متاستاز سرطان است . هر چه تومورها رشد كنند و بزرگتر شوند جلو رسيدن مواد غذائي و اكسيژن را به سلول هاي سالم مي گيرند و با پيشرفت سرطان سلول هاي سالم مي ميرند و عملكرد سلامت بيمار از بين مي رود اگر جلوي اين فرآيند گرفته نشود سرطان به مرگ مي انجامد .

عوامل خطر ساز در سرطان

– مصرف الكل و دخانيات

– پرتوهاي فرابنفش

– استفاده از مواد غذايي كپك زده

– استفاده از چربيها و روغن هاي جامد

– ابتلا به عفونت هاي ويروسي به خصوص در سرطان گردن رحم

– ابتلا به هپاتيت C,B در ايجاد سرطان كبد

– ابتلا به برخي عفونت هاي باكتريايي در ايجاد سرطان معده

– وجود سابقه سرطان بين اعضاي خانواده

– چاقي و اضافه وزن

علائم هشدار دهنده سرطان :

– خونريزي غير طبيعي در هر نقطه از بدن

– پيدايش هر گونه توده سفت سلولي در زير پوست مثلاً در سينه يا نقاط ديگر

– پيدايش زخمي كه به آساني بهبود نمي يابد ( بويژه در اطراف زبان دهان و لب ها )‌

– سوء‌ هاضمه دائمي

– تغييراتي در وضع خال ها يا زگيل از قبيل تغيير رنگ ، بزرگ شدن ، خارش ، دردناك شدن يا خونريزي از آنها كه به مدت طولاني ادامه يابد .

– پيدايش آشفتگي در اعمال روده ها يا مثانه كه با درمان هاي عادي بهبود نمي يابد .

– سرفه ، گرفتگي صدا و يا مشكل شدن عمل بلع به مدت طولاني

هريك از علائم فوق بيش از دو هفته ادامه يابد بيمار بايد تحت بررسي تخصصي قرار گيرد .
راه هاي پيشگيري از سرطان

– عدم استفاده از مشروبات الكي و دخانيات

– عدم استفاده از غذاهايي كه آثار سوختگي در آنها نمايان است .

– عدم استفاده از غذاهاي كپك زده

– مصرف غذاها بصورت آب پز

– استفاده از انواع سبزيجات و ميوه جات

– عدم استفاده از چربيها به خصوص روغن هاي جامد و استفاده از روغن مايع در تهيه غذا .

– استفاده از ماهي و انواع گوشت هاي سفيد

– نوشيدن آب و مايعات به اندازه كافي

– ورزش و نگه داشتن وزن بدن در حد متعادل

علائم باليني سرطان پروستات :

شامل تكرر ادرار ، كاهش قطر و فشار  جريان ادرار مي باشد .

سرطان پوست :

وجود هرگونه زخم در صورت ، دست و يا ديگر نقاط باز بدن كه بيش از 2 هفته طول كشيده و بهبودي نيابد .

آفتاب سوختگي شديد مي تواند خطر سرطان را به ميزان 50% افزايش دهد .

بنابراين :

– خود را در معرض تابش نور خورشيد بويژه در اواسط روز و بين ساعات 10 صبح و 3 بعدازظهر كمتر قرار دهيد .

– كرم هاي ضد آفتاب را هردو ساعت يك بار حتي در روزهاي ابري به كار ببريد و پس از شنا كردن يا عرق كردن كرم را مجدداً استفاده كنيد .

– از اينكه كودكان در معرض نور شديد آفتاب به خصوص بين ساعت 10 صبح تا 3 بعداز ظهر قرار گيرند خودداري كرده و از كرم هاي ضد آفتاب براي كودكان از 6 ماهگي به بعد استفاده كنيد .

– از لباس هاي پوشيده و كلاه هاي لبه دار استفاده كنيد.

احساس توده در پستان ، ترشح يا خونريزي از نوك پستان و درد سينه همچنين تغيير در اندازه يا شكل پستان به داخل كشيده شدن يا برگشتن نوك پستان ، قرمزي و جوش دراطراف نوك پستان ، وريدها (رگ هاي ) واضح روي پستان ، زخم پوست پستان ،‌تورم و احساس توده در زير بغل يا كشيده شدن پوست پستان مي باشد .

راه هاي پيشگيري :

پس از هر بار قاعدگي بايد سينه ها از نظر شكل ، اندازه و وجود توده مورد معاينه و بازبيني قرار گيرند .

تهيه كننده : رقيه سجاديان – كارشناس بیماریهای غيرواگير
دانشگاه علوم پزشكي استان فارس
مركز بهداشت شهرستان ارسنجان

حداقل سه ماه قبل از بارداری شرايط را برای تولد نوزاد آماده سازيد

همه ی ما در جامعه شاهد كودكاني هستيم كه دچار معلولیت هستند گرچه تعداد زیادی از این کودکان به دلیل اختلالات ژنتیکی دچار مشکل گردیده اند اما تعدادی نیز در اثر غفلت والدين در تصميم به بارداري دچار ضايعاتي مي شوند و از داشتن زندگی سالم و شاداب محروم مي شوند و يكي از دلايل آن عدم آشنايي والدين به توصيه هايي سلامتی است .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ما به شما توصیه می کنیم که اگر تصميم به بارداري و داشتن فرزند داريد بايد حداقل سه ماه قبل از بارداري شرايط را براي تولد نوزاد آماده سازيد و به چند پرسشي كه در اين مورد مي شود پاسخ دهيد .

1- آيا شما ( مادر) در قبال بيماري سرخجه مصونيت داريد ؟

اگر زن بارداری که قبلا به سرخجه مبتلا نشده و واکسن هم نزده باشد با فرد مبتلا به سرخجه تماس پیدا کند، ویروس سرخجه از راه بینی و حلق او وارد بدنش می‌شود و در بدن او تکثیر می‌یابد. سپس ویروس از راه جفت به جنین می‌رسد.

سن بارداری به هنگام ابتلا مهم است. اگر ابتلای مادر به سرخجه در طی 8 هفتگی دوران آبستنی باشد، 50 تا 80 درصد امکان دارد جنین او مبتلا شود. در سه ماهه دوم دوران بارداری، 10 تا 20 درصد و در سه ماهه سوم دوران بارداری، ابتلا کمتر می‌باشد.

اگر جنین در سه ماهه اول دوران جنینی مبتلا شود، چون در این دوران اعضای جنین در حال شکل گرفتن می‌باشند، موجب ناهنجاری های مختلف جنینی می‌شود و نوزاد پس از تولد دچار ناهنجاری های قلبی ، کبدی ، عارضه چشم (آب مروارید و آب سیاه) ، عارضه گوش (کری) و خونی (خونریزی پوست) می گردد و بالاخره ویروس، مستقیما اعصاب مرکزی را مبتلا می‌سازد و نوزاد پس از تولد دچار عقب افتادگی مغزی و گاهی تشنج می‌گردد.

اگر در طول دوران بارداري ابتلا به بيماري سرخجه شويد ضايعه ي جدي به اعضاي داخلي بدن جنين خصوصا در اوايل بارداري مي زند بنابر اين قبل از اقدام به بارداري با پزشك متخصص مشورت كرده و از او درخواست آزمايش خون كنيد زيرا در صورت زدن واكسن بايستي حداقل سه ماه صبر كنيد تا بارداري را شروع كنيد .

2- آيا قرص هاي ضدبارداري مصرف مي كنيد ؟

در صورت استفاده از قرص هاي ضد بارداري حداقل سه ماه لازم است كه از قرص ها استفاده نكنيد يعني سه دوره ي قاعده گي را پشت سر بگذاريد تا آماده براي بارداري شويد و در اين مدت مي توانيد از كاندوم استفاده كنيد . اگر قبل از منظم شدن قاعدگي اقدام به بارداري كنيد ، پيش بيني تاريخ زايمان دشوار خواهد بود .

3- آيا سابقه ي بيماري طولاني و موروثي در خودتان و همسرتان داريد ؟

حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد مرگ و میر نوزادان و کودکان به دلیل مشکلات ژنتیکی است . لذا بهترین راه برای جلوگیری از تولد نوزاد بیمار، انجام  مشاوره ی ژنتیک، بخصوص قبل از ازدواج و بررسی ژنتیک جنین طی دوران بارداری امکان پذیر است.

اغلب بیماری های ژنتیکی درمان ندارند. معلولیت، نا توانی و رنجوری در تمام طول عمر فرد مبتلا همراه اوست.

ناشنوایی، نابینایی و عقب‌ماندگی ذهنی از مهمترین اختلالات ژنتیکی به شمار می‌آیند که علت شایع آن، ازدواج فامیلی است.

در صورت وجود سابقه ي بيماري طولاني و موروثي در خودتان و همسرتان با پزشك خود مشورت كنيد و او را در جريان سابقه ي بيماري طولاني مانند صرع و ديابت و … قرار دهيد و يا چنانچه در خانواده ي شما و همسرتان سابقه ي بيماري موروثي وجود دارد ، پزشك خود را در جريان قرار دهيد تا احتمال خطر به ارث رسيدن بيماري به كودكتان به حداقل برسد .

4- آيا شما از نظر وزنی آمادگي لازم براي زايمان دارد ؟

بهترين حالت ممكن آنست كه بايستي وزن شما حداقل به مدت شش ماه قبل از باردار شدن با قدتان متناسب باشد .

در صورتيكه اضافه وزن داريد با نظر پزشك تغذيه از رژيم غذايي استفاده كنيد تا وزن خود را كاهش دهيد و در صورت كمبود وزن با استفاده از تغذيه ي مناسب با نظر پزشك تغذيه ، خود را به وزن ايده آل برسانيد . چون كمبود و اضافه وزن زياد موجب خطراتي براي مادر و جنين مي شود

5 – آيا از سيگار و يا الكل استفاده مي كنيد ؟

خوشبختانه در جامعه ي ما استفاده از الكل و سيگار در ميان مادران نسبت به ساير جوامع در درجه ي پائين تري قرار دارد . و به همين جهت درصد بيشتري از نوزادان مصون هستند. ولي در صورتيكه تصميم به بارداري گرفته ايد بايد هر دو والد استفاده از سيگار و الكل را قطع كنند ، چون استفاده از آن ها بر روي باروري مردان و زنان تاثير منفي بسزايي دارد .

6- آيا اسيد فوليك مصرف مي كنيد ؟

از موقعيكه قرص هاي ضدبارداري را قطع كرده ايد تا هفته ي دوازدهم بارداري بايد از قرص اسيد فوليك استفاده كرد . اسيد فوليك ويتاميني است كه مانع بروز برخي نواقص مادرزادي مي شود .

در 12 هفته ي نخست بارداري هر روز 400 ميكروگرم از اين ويتامين ها مورد نياز است . اسيد فوليك از ويتامين هاي خانواده ي ب است و باعث تقويت لوله ي عصبي مي شود . لوله ي عصبي كه بعدا ستون فقرات را تشكيل مي دهد به فاصله ي كوتاهي پس از باردار شدن شكل مي گيرد .

در صورت كمبود اسيد فوليك ، ممكن است لوله ي عصبي در امتداد طول خود كاملا جوش نخورد و منجر به بيرون زدن طناب نخاعي و عارضه اي بنام اسپينا بيفيدا شود . نوزادان مبتلا آنانسفالي به فاصله ي كوتاهي پس از تولد مي ميرند ، زيرا بخش بزرگي از مغز و يا همه ي آن را ندارند . اين قرص ها را مي توانيد بدون نسخه ي پزشك تهيه كنيد .

اگر قبلا كودكي با نقص لوله ي عصبي بدنيا آورده ايد ، خطر بدنيا آوردن كودك دوم با همان نقص براي شما بيشتر است . در اين صورت پزشك به شما توصيه خواهد كرد هر روز مقدار بيشتري اسيد فوليك (4 ميلي گرم ) مصرف كنيد .

احتمال خطر بارداری سریع پس از زايمان

در خانم‌ها چه زايمان طبيعي داشته و چه به روش سزارين زايمان کرده باشند، تا زماني که خونريزي وجود دارد، نبايد تماس جنسي انجام شود و بهتر است تا 6 هفته پس از زايمان نيز روابط زناشويي برقرار نشود زيرا دستگاه تناسلي زن بعد از زايمان حدود 6 هفته زمان مي‌برد تا به حالت عادي برگردد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  در زايمان به روش طبيعي، به علت تغييراتي که در مجراي تناسلي زن ايجاد شده، بهتراست روابط زناشويي کمي ديرتر از سر گرفته شود.

همچنین اعتقاد بسياري از زنان جامعه برآن است كه چون قاعدگي آنها پس از زايمان قطع شده است يا اينكه چون در دوران شيردهي هستند، فعلا امكان باردارشدن آنها وجود ندارد و در مقاربتهاي خود نيازي به استفاده از روشهاي جلوگيري از بارداري ندارند.

اگر چه اين ديدگاه به طور كلي اشتباه نيست و پايه علمي نيز دارد اما موارد زيادي از خانمها به اين دليل كه از جزئيات و شرايط كاربرد اين روش اطلاع كافي نداشته اند متاسفانه دچار بارداري ناخواسته شده و مشكلات جدي براي آنها و كودكان آنها ايجاد شده است . لذا براي استفاده صحيح از اين روش رعايت نكات زير لازم و ضروري مي باشد :

اين روش كه به نام قطع قاعدگي در دوران شير دهي ياLAM شناخته مي شود جزو روشهاي طبيعي جلوگيري از بارداري مي باشد كه درآن از وقفه اي كه بعد از زايمان در تخمك گذاري ايجاد مي شود استفاده شده و به عنوان يك روش جلوگيري از بارداري بكار برده مي شود.

اما بايد دقت نمود كه هميشه و همه زناني كه زايمان كرده اند قادر به استفاده از اين روش نمي باشند و فقط در موارد زيراستفاده ازاين روش جهت جلوگيري از بارداري توصيه مي گردد:

1- زناني مي توانند ازاين روش استفاده كنند كه به نوزاد خود شيردهي از پستان داشته باشند و اگر نوزاد با شير خشك تغذيه شود و مادر شير دهي نداشته باشد اين روش موثر نخواهد بود . زيرا زنان غير شير ده ممكن است چند هفته پس از زايمان تخمك گذاري آنها مجددا شروع شده باشد اما قاعدگي مادر مانند هميشه وآنطوري انتظار داشته است اتفاق نيافتد لذا اگر زوجين در چنين شرايطي نزديكي داشته باشند امكان بارداري مجدد خانم وجود دارد.

2- مادر بايد حداقل 10-8 بار در يك شبانه روز كودك خود رابه طور موثر وكامل شير بدهد به طوريكه هر نوبت شير دهي 15-20 دقيقه به طول بينجامد. و اگر مادر كمتر از اين ميزان شيردهي داشته باشد يا مدت زمان شير دهي كوتاه باشد وشير خوارنتواند مكيدن هاي عمقي وكامل داشته باشد امكان كم شدن تاثير روش وجود دارد.

3- مادر حتما در طول شب نيز به كودك خود شير بدهد.

4- فاصله بين دو نوبت شير دهي در طي روز نبايد بيش از چهارساعت و در طول شب نبايد بيش ازشش ساعت باشد . بنابراين مادرانيكه شاغل هستند و در طي ساعات كاري شير دهي ندارند بايد شير خود را درمحل كاربدوشند به صورتي كه سينه ها به خوبي تخليه شوند تا ازتاثيرروش كاسته نشود .

5- نوزاد حداقل 85 درصد از نياز تغذيه اي خود را از شير مادر بدست بياورد و اگر غذاي كمكي براي كودك آغاز گردد يا ازشير خشك در كنارشير مادراستفاده شود  چون نوزاد كمتر شيرمادر را مصرف مي كند از موفقيت روش كاسته مي شود .

6- قاعدگي مادر پس از زايمان باز نگشته باشد .در صورتيكه مادر پس از زايمان دچار قاعدگي گردد به احتمال زياد تخمك گذاري نيز شروع شده و اين روش به هيچ عنوان قابل اطمينان نيست. ( براي اينكه مادر در تشخيص اينكه آيا قاعدگي وي شروع شده يا نه دچار اشتباه نشود بهتر است به مراكز بهداشتي درماني مراجعه كند تابا گرفتن شرح حال دقيق اطمينان لازم حاصل گردد)

7- هر زمانيكه كودك به سن شش ماهگي تمام برسد بايد مادر اين روش را ترك كند و سراغ روشهاي مطمئن تري برود چون بعد از شش ماه خود به خودميزان تاثير اين روش در حد زيادي كاهش مي يابد. بنابراين حتي اگر مادر بعد از شش ماهگي كودكش همچنان شير دهي كامل رانيز داشته باشد امكان موفقيت اين روش به اندازه ماههاي اول نيست.

در صورتيكه اين روش با در نظر گرفتن شرايطي كه در بالا ذكر گرديد به طور مستمر مورد استفاده قرار گيرد مي تواند تا حد زيادي از بارداري خانم جلوگيري كندو فقط به احتمال 2 درصد ممكن است طي شش ماه اول تولدعليرغم به كارگيري اين روش دچار بارداري ناخواسته شود .

مادرانيكه در دوران پس از زايمان به سرمي برند علاوه بر روش قطع قاعدگي در شير دهي (LAM)انتخاب هاي ديگري نيز دارند كه اين روشها عبارتند از :

1- كاندوم ( موفقيت 97درصدي )

2- قرص لاينسترونول يا قرص دوران شير دهي( موفقيت99 درصدي)

3- آمپول DMPA يا سه ماهه( موفقيت 7/99درصدي)

4- اي يو دي( موفقيت2/99درصدي)

لذا توصيه ميشود كليه مادران تازه زايمان كرده به مراكز بهداشتي درماني مراجعه نمايند و با انجام يك مشاوره كامل و دقيق يك روش مطمئن جلوگيري از بارداري را براي خود انتخاب نمايندتا ازبارداري نا خواسته در اين دوران حساس ومهم جلوگيري كرده وبه حفظ سلامت خود و جامعه كمك نمايند.

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »