انار کوير، يک درختچه با کاربردهای فراوان

بهمن ۱۱, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : مشروح اخبار, مقالات علمي

قسمتهاي وسيعي از سرزمين ما که در محدوده کوير مرکزي (دشت کوير و کوير لوت ) واقع شده داراي شرايط آب و هوايي خشک و نيمه گرمسيري است که کاشت اکثر محصولات باغي از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نبوده و کشاورزان نيز رغبتي براي احداث باغها نشان نمي دهند. در نتيجه درخت انار مي تواند در چنين شرايطي اهميت خاصي داشته باشد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  به همين دليل در تمام استانهاي کشور که در حاشيه کوير مرکزي قرار دارند کشت و کار انار از قديم الايام به عنوان يک محصول اقتصادي رونق ويژه اي داشته است. بطوريکه سطح زير کشت ,تنوع ارقام ,ميزان رشد و باردهي درخت, کيفيت محصول و خبرگي کشاورزان و باغداران در امر کاشت, داشت و برداشت آن قابل توجه است.

شواهد موجود ,نوشته هاي مورخين و اثار به جا مانده و حک شده بر ديوارهاي سنگي تخت جمشيد همه گوياي اين واقعيت است که انار از ميوه هاي بومي ايران بوده و پراکنش آن به ساير ممالک دنيا به مرور زمان توسط مبلغين مذهبي,تجار و جهان گردان صورت گرفته است.

واژه هاي کليدي: انار، آنتي اکسيدان، طب سنتي، چوب.

انار علاوه بر اينکه در نواحي خشک و نيمه گرمسيري داراي رشد و باردهي خوبي مي باشد, مقاومت آن به عوامل اکولوژيکي نيز بسيار زياد است. برخي از مهمترين کاربردهاي متداول و رايج اين درختچه بومي به شرح زير ميباشد:

1-مصرف تازه خوري:

 بيشترين ميزان استفاده از ميوه انار به صورت مصرف تازه مي باشد.

2-مصارف پزشکي:

 انار غني از آنتي اکسيدانهاي قوي پلي فنوليک(POLYPHENOL)، تانن(TANNINS، PUNICALAGINS) و (ANTHOCYANINS)  مي باشد.
 الاژيک اسيد ELLAGIC ACID موجود در اناراز بروز سرطان جلوگيري کرده و رشد تومورهاي سرطاني را کند مي سازد.
 انار براي سلامتي قلب و عروق، جلوگيري از تصلب شريانها و سکته ها، جلوگيري از پيري زودرس و آلزامير و پيشگيري از سرطانها بويژه سرطان پروستات مفيد است.
 آب انار خاصيت ميکروب کشي و ضذ عفوني کنندگي دارد.
 يک انار معمولي 40 درصد نياز روزانه بدن به ويتامين C را تامين ميکند. همچنين انار منبع خوبي از اسيد فوليک، پتاسيم و آهن مي باشد.

 کاهش فشار سيستوليک خون و کلسترول بد نيز از ديگر خواص انار مي باشد.
 آنتي اکسيدان هاي موجود در انار 3 برابر ميزان آنتي اکسيدانهاي موجود در چاي سبز است.
 انار تشکيل پلاک عروق را تا 30 درصد کاهش ميدهد.انار ميزان نيتريک اکسايد بدن را نيز افزايش مي دهد.
 انار خون ساز و تصفيه کننده خون است.
 انارعطش را برطرف کرده و خنک کننده است.
 انار براي درمان اسهال،آرتريت،زردي و بواسير مفيد است.

3- انار وطب سنتي

 دم کرده پوست انار گلودرد را تسکين مي دهد.
 انار قابض است بويژه پوست ريشه درخت و پوست ميوه آن.
 جوشانده پوست ريشه درخت انار کرم معده را نابود مي سازد.
 براي درمان اسهال 30 گرم پوست انار را با 3 گرم دارچين در يک ليوان آب بجوشانيد و بصورت خنک ميل کنيد.
 براي رفع گرفتگي صدا 30 گرم پوست انار را به همراه 2 گرم زاج سفيد جوشانده و غرغره کنيد.
 براي رفع دل درد روي دانه هاي انار نمک و فلفل زده وآن را ميل کنيد.
 براي رفع تب يک ليوان آب انار را به همراه اندکي زعفران ميل کنيد.
 1پوست انار را در زير نور آفتاب خشک کرده و تبديل به پودر کنيد. سپس آن را با اندکي فلفل سياه  و نمک مخلوط کرده و همراه با خمير دندان، دندانها را مسواک بزنيد. اين مخلوط باعث سفيد و درخشان شدن دندانها شده و براي سلامتي لثه ها نيز مفيد است.
4- دباغي:
 در شمال ايران و همچنين در ديگر کشورها از پوست انار که داراي مقدار زيادي تانن و پيگمانهاي رنگي مي باشد جهت ورز دادن چرم و دباغي استفاده مي کنند.
5- رنگرزي :

 پيگمانهاي رنگي موجود در پوست انار نيز بيراي بدست آوردن رنگ ثابت و طبيعي حنايي, قهوه اي, زرد و قرمز مورد استفاده قرار مي گيرد.

6- آب انار:

 آب انار را مي توان به صورت تازه به عنوان يک نوشيدني دلچسب مصرف نمود.
7- رب انار:
 از تغليظ آب انار بدست مي آيد و مي توان به صورت چاشني در غذاهايي مانند آش انار, فسنجان, قليه ماهيو … مورد استفاده قرار داد.
8-فراورده هاي تبديلي :

 اهميت اين بخش در کاهش ضايعات و افزايش بازار پسندي محصولات فراوري شده اي نظير کنسرو, کنسانتره, شربت, آب و رب انار مي باشد.
9- چوب :
 چوب انار معمولا در صنايعي مانند نئوپان سازي , ورزاليت, ترمو تکنيک, فيبر سازي و چيپس چوب استفاده مي گردد.
10-کاربرد در فضاي سبز:
 خصوصيات خاص اين گياه از جمله فرم , رنگ, گل , ميوه و… از يک طرف ومقاومت به شرايط نامساعد محيطي از طرف ديگرباعث شده است که اين درختچه خصوصا در فضاهاي سبز مناطق کويري مورد اقبال خاصي قرار بگيرد.

آري برخي از امتيازات چشمگير اين درختچه که در بالا ذکر شد به همراه ياد اوري هاي مهمي که در آيات 99 و 141 سوره انعام و آيه 68 سوره الرحمن آورده شده است, اشرف مخلوقات را بر استفاده بهينه از اين ياقوت کويري بر مي انگيزد.

علي تهراني فر و يحيي سلاح ورزي

به ترتيب استاديار گروه باغباني و دانشجوي سابق کارشناسي ارشد گروه باغباني دانشگاه فردوسي مشهد

منابع

بهزادي شهر بابکي, ح. پراکندگي و تنوع ارقام انار در ايران. 1377.نشر آموزش کشاورزي.
پنج محصول باغي-آمار و مرايا. 1377. اداره کل آمار و اطلاعات, وزارت کشاورزي.
http://www.abrar.ir
http://www.ibiblio.org/pfaf/cgi-bin/arr_html?Punica+granatum (US)
http://www.pfaf.org/cgi-bin/pfaf/arr_html Punica+granatum (UK)
http://www.henriettesherbal.com/

سرطان پستان

سرطان پستان يكي از مهم ترين و شايع ترين بيماري ها در زنان است و دانستن اطلاعات اساسي در اين زمينه براي هر زني اگر چه دچار اين بيماري نيز نباشد به دليل شايع بودن و مهم بودن بيماري، لازم است.  قابل ذكر است كه بيشتر توده هاي پستان سرطاني نيستند و درمان سرطان پستان هميشه به برداشتن پستان منتهي نمي شود و در مراحل اوليه بيماري با درمان هاي جديد شانس بهبودي واقعي وجود دارد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  سرطان پستان شايع ترين علت مرگ زنان در محدوده سني 35 تا  55سالگي را تشكيل ميدهد. در هر سال، يك تا دو مورد سرطان پستان در هر  1000زن به طور جديد تشخيص داده مي شود.

نسج پستان در مجاورت عضلات اطراف پستان قرار دارد. شناخت سيستم لنفاوي پستان از لحاظ تشخيصي و درماني حائز اهميت مي باشد. تومورهاي پستان مي توانند از طريق سيستم لنفاوي گسترش يافته و به تمام بدن راه يابند و در حقيقت سيستم لنفاوي راهي براي ارتباط لنف با عروق ميباشد. خون رساني به قسمت هاي داخلي و مركزي پستان توسط شاخه هاي شرياني انجام مي شود.پستان داراي سيستم عصب دهي نيز مي باشد.

علائم بيماري هاي پستان

شايع ترين علامت و شكايت هاي بيماري پستان كه يك زن را به مشاوره پزشكي ارجاع مي دهد احساس توده در پستان ، ترشح يا خونريزي از نوك پستان و درد پستان مي باشد و در صورت مشاهده اين علائم و تغييرات بايد به پزشك مراجعه نمود اگر چه خيلي از اين موارد سرطاني نخواهد بود.

علائم سرطان پستان

علائمي كه ممكن است در سرطان پستان ظاهر شوند:
• توده در پستان (شايع ترين علامت)
• تغييردر اندازه يا شكل پستان
• به داخل كشيده شدن يا برگشتن نوك پستان ها
• قرمزي و جوش در اطراف نوك پستان
• خونريزي يا ترشح از نوك پستان
• كشيده شدن پوست پستان
•  تورم و احساس توده در زير بغل
• وريد هاي واضح روي پستان
• زخم پوست پستان
• علائم تومورهاي ثانوي در جاهاي ديگر
• تورم بازو
• درد

علت و عوامل ايجاد سرطان پستان

فاكتورهاي خطر:

1. سابقه سرطان پستان در سمت مقابل
2. سابقه خانوادگي سرطان پستان( بستگان درجه يك)
3. نولي پاريته ( نداشتن زایمان)
4. يائسگي بعد از 55 سالگي
5. بالا بودن سن( سن بالاتر از 35 سال)
6. اختلاف جغرافيايي( جهان غرب)
7. اثرات هورموني
8. سرطانهاي ديگر
9. رژيم غذايي ( چربي و گوشت)
10. چاقي
11. الكل
12. بيماري هاي خوش خيم پستان
13. ويروس ها
14. تابش اشعه يونيزان
15. نوع بافت پستاني
16. شخصيت (مضطرب)
17. مصرف استروژن (داروهای استروژنی)
18. قاعدگی زودرس (شروع قاعدگی زودتر از موعد)
19. اولين حاملگي بعد از 25 سالگي

تحقيق در زمينه علل سرطان پستان مهم مي باشد زيرا با يافتن آنها  هم درمان و هم پيشگيري ممكن مي گردد كه منجر به شناسايي زنان در معرض خطر و استراتژي هاي پيشگيري و غربال گري براي كشف زودرس بيماري مي گردد و نتايج بدست آمده، قادر است تغيير در فاكتورهاي محيطي كه مسئول ايجاد بيماري شناخته شده اند بدهد و تحولي در نوع زندگي زنان ايجاد شود كه كاهش خطر ابتلا به بيماري را در آنان باعث ميشود.
پیشگیری

به استفاده از معيارهايي كه بتوان  عوامل خطر شناخته شده در توسعه و پيشرفت يك بيماري را تغيير داد پيشگيري اوليه اطلاق مي گردد. يك شيوه برتر, سعي در پيشگيري از ایجاد بيماري است كه پيشگيري ثانويه ناميده مي شود. پيشگيري ثانويه در مورد سرطان پستان عبارت است از غربال گري پستان به منظور كشف و درمان سرطان در اسرع وقت تا خطر انتشار بيماري و مرگ را كاهش دهد.

غربال گری (بیماریابی)

غربال گری به این معنی است که در جمعيت زنان سالم، حتي قبل از آن كه هر نوع علائمي در پستان تظاهر كند بتوان با انجام آزمايشات و معاينه، تغييرات غير طبيعي را كشف نمود و تصميمات لازم را جهت درمان بكار گرفت. روش های غربال گری عبارتند از:

1. مامو گرافي سالانه در زنان  40ساله و مسن تر
2. معاينه پستان ها توسط زنان به صورت ماهيانه از سن 20 سالگي( بهترين زمان معاينه پس از قاعدگي و پيش از تخمك گذاري است يعني بين پاك شدن از خونريزي تا 14 روز مانده به قاعدگي بعد)
3. معاينه باليني پستان توسط پزشك در زنان20 تا40 ساله، هر سه سال و در زنان مسن تر از40 سال، هرسال

درمان – سرطان پستان

انواع روش هاي درمان:

درمان هاي متفاوتي براي سرطان پستان وجود دارد:

1. جراحي
2. پرتودرماني
3. درمان كمكي( هورمون درماني- شيمي درماني)
4. تخريب تخمدان

1- جراحي:

جراحي محافظتي پستان:

درمان قطعي پس از صحبت كردن بيمار با پزشك و در نظرگرفتن يك سري از عوامل مثل اندازه توده نسبت به اندازه پستان، محل تومور، مرحله ودرجه تومور و تمايل بيمار در پذيرفتن درمان هاي اضافي به همراه جراحي مشخص مي گردد. اغلب تومورهاي كوچك كه طي برداشتن قسمتي از بافت پستان خارج مي شوند اثر قابل توجهي روي ظاهر پستان نمي گذارند و جاي برش پوستي بر پوست، جزئي خواهد بود اما در مورد تومورهاي بزرگ بخصوص اگر يك قسمت كامل پستان برداشته شود ممكن است از دست دادن واضح بافت پستان، نمايان شود.

برداشتن پستان (ماستكتومي):

• ماستكتومي به خارج كردن كامل بافت پستان كه در بر گيرنده پوست روي پستان همراه با نوك پستان و آرئول (هاله اطراف پستان) نيز مي باشد، اطلاق مي گردد.
• تنها در ماستكتومي زير پوستي مي با شد كه پوست پستان بدون عيب و به صورت دست نخورده روي پستان در حالي كه با فت پستان خارج مي شود، مي ماند.
• ماستكتومي ساده يا كامل: اين عمل شامل بردا شتن تمام نسج پستان كه به طرف زير بازو كشيده مي شود و نوك پستان و هاله و پوست اطرا ف آن مي باشد.
• ماستكتومي نسبتاْ وسيع : علاوه بر بافت هاي پستان كه در جريان ماستكتومي ساده برداشته مي شوند يكي از عضلات جدار قفسه سينه و قسمت هاي كوچك و بزرگ عضلات، برداشته ميشوند.
• ماستكتومي كاملاْ وسيع :علاوه بر ماستکتومی نسبتاً وسیع، غدد لنفاوی نیز برداشته می شود.

برداشتن غدد لنفاوي :

در حا ل حاضر عقيده بر اين است كه درگیري غدد لنفاوي ( يعني در نمونه برداري از غده‌ ‌،سلول سرطاني مشاهده شود) علامتي برگسترش بيماري در بدن مي باشد. برداشتن جراحي ممكن است كه براي بهبود علائم و تسكين آن مفيد باشد اما الزاما اثري درجهت افزايش بهبودي و درمان ندارد.

2. اشعه درمانی(پرتودرماني) :

پرتودرماني يا درمان تشعشي اغلب پس ا زجراحي براي سرطا ن  پستا ن جهت از بين بردن موضعي سلول ها ي سرطاني بكا ر مي رود كه طي آن اشعه به ناحيه اي از پستان تابيده مي شود و باعث كاهش خطر عود مي شود.

3- درمان كمكي :

هدف  از اين درمان انهدا م سلول هاي سرطاني است  كه از پستان خارج و در نقا ط ديگر بدن انتشار يافته اند و هدف از درمان كاهش خطر رشد ثانويه در ساير نقاط بدن مي باشد كه به دو روش صورت مي گيرد:

• هورمون درماني
• شيمي در ما ني

شيمي درماني:  از داروهاي ضد سرطان شیمیایی به منظور پيدا كردن و از بين بردن سلول هاي سرطاني در سرتاسر بدن استفاده مي شود. اين داروها اغلب پس از جراحي سرطان پستان در افراد پرخطر بکار می رود. قبل و بعد از تشخيص تومور، در این افراد احتمال انتشار سلول هاي سرطاني به  خارج از پستان موجود است. درمان بيشتر در زنان قبل از يائسگي به كار مي رود بخصوص كساني كه تومور مهاجم و يا غدد گرفتار در زير بغل دارند.

4- تخريب تخمدا ن ها :

تخريب تخمدان ها باعث افزايش  بقاي عمر در 30%  موارد  و كاهش عود بيماري در 35% موارد مي شود.

روش هاي درمان سرطان پستان منتشر شده (متاستاتيك)

مواردي كه هورمون درماني به كارمي رود :

1. بيماري های همراه با گيرنده مثبت استروژن
2. متاستاز به غده لنفاوي ، پوست ، استخوان
3. بيش از 2 سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد

مواردي كه شيمي درماني به كار مي رود:

1. بيماري همراه باگيرنده استروژن منفی
2. گرفتاري هاي ريه و كبد
3. كمتر از 2سال از پايان درمان كمكي گذشته باشد
4. پيشرفت بيماري بعد از مصرف داروهاي رده اول و دوم شيمي درماني

انهدام تخمدان در زنان قبل از يائسگي با تاموكسيفن و با داروهاي ديگر شيمي درماني انجام مي شود.

عوارض جانبي روش هاي درمان

عوارض جانبي جراحي ها ي سرطان پستان :

معمولا” متعاقب جراح‍ي مشكلات و عوارضي در اطراف نا حيه برش جراحي شا مل كوفتگي، عفونت زخم، تورم و عدم بهبود سريع محل عمل مشاهده مي شود. اگر بيمار حوالي زمان جراحي تحت  شيمي درماني قرار بگيرد معمولا عفونت زخم تا چندين هفته به طول مي كشد .

در تمام اشكال ماستكتومي، درجاتي از ضعف حركات شانه وجود دارد كه پس از عمل جرا حي با ورزش بهبود مي يابد.

تورم بازو در اثر تجمع مايع لنف، بدنبال برداشتن یا ضایعه غدد و عروق لنفاوی باعث درد زیادی می شود که نياز به درمان دارد (این موارد كمتر شا يع هستند). گاهي اوقات اختلالاتي در اعصاب عضله زير بازو در جريان جراحي وسيع ايجاد مي شود كه منجر به عدم تعادل و پرش شانه مي شود. ( این موارد نادر است) .

عوارض جانبي پرتودرماني:

1. نياز به مراجعا ت منظم و مكرر به بيمارستان خسارتي برا ي بيمار محسوب مي شود و ناراحتي كه متعاقب اين روند حاصل مي شود، منجر به خستگي مفرط بيمار مي گردد.
2. احساس بيماري و حالت  تهوع
3. حساسيت پوستي
4. تيرگي پوست و خارش و سوزش
5. سرفه ها ي خشك و تنگي نفس

پيشگيري از اين عارضه: اغلب ايده خوبيست كه براي اين  بيماران پس از برگشت از بيمارستان استراحتي ترتيب داده شود تا حتي الامكان از حالت دستپاچگي و خستگي آنها مما نعت به عمل آيد .

اثرات جانبي شيمي درماني :

ممكن است بعضي از داروها به سلول هاي سالم بدن نيز صدمه بزنند. پس بايد، پس از هر دوره درمان فرصتي جهت بازگشت به حالت طبيعي به شخص داده شود كه معمولا اين زمان در نظر گرفته مي شود. يك آزمايش خون قبل از هر دوره درمان جهت كنترل سطوح سلول هاي سفيد خون انجام مي شود، تا مقاومت بدن در مقابل عفونت تعيين شود و تحت تاثير آن قرار نگرفته باشد.
عوارض جانبي ديگر:

خستگي، تهوع، ريزش موي سر، زخم هاي دهاني، بي اشتهايي، اسهال و يا تركيبي از اين ها، توقف قاعدگي، نازايي

پيشگيري از این عوارض : شستشوي دهان ،مصرف ضد استفراغ ،مصرف كلاه گيس .درمان شيمي درماني باعث  28% كاهش عود  و 16% كاهش  ميزان مرگ ساليانه مي شود.

تهيه وتنظيم: مهري گلچين

سوپروايزر آموزشي

مركز تحقيقات هماتولو‍ژي انكولوژي دانشگاه علوم پزشكي تبريز

منبع :

http.//crc.tums.ac.ir/fa/pamphlet.

رابطه سیگار و بیماریها

طبق تحقيقات سازمان جهاني بهداشت در هر ‌٨ ثانيه يك نفر در دنيا به علت استعمال دخانيات جان خود را از دست مي‌دهد.  نتايج تحقيقات حاكي از آن است چنانچه افراد در سنين نوجواني شروع به كشيدن سيگار كنند (بيش از ‌٧٠ درصد موارد سيگاري شدن در اين مرحله اتفاق مي‌افتد) و مدت ‌٢٠ سال يا بيشتر به اين عمل ادامه بدهند بين ‌٢٠ تا ‌٢٥ سال زودتر از افرادي كه به هيچ‌وجه در زندگي سيگار نكشيده‌اند، خواهند مرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  تنها سرطان ريه يا بيماريهاي قلبي پيامدهاي استعمال دخانيات نيست بلكه مجموعه‌اي از مسايل و مشكلات بهداشتي در ارتباط با مصرف مواد دخاني وجود دارد كه مي‌تواند به لحاظ شرايط جسماني و مقاومت ايمني در افراد سيگاري بروز مي‌كند، كه برخي از آنها عبارتند از:

‌١- از دست دادن موها

با تضعيف سيستم ايمني افراد سيگاري در اثر مصرف مواد دخاني، بدن اين افراد مستعد ابتلا به انواع بيماريها از جمله «لوپوس اريتماتوز» مي‌شود كه اين بيماري مي‌تواند عامل از دست دادن موها، ايجاد زخم‌ در دهان، جوش‌هاي پوست روي صورت، سر و دست‌ها شود.

‌٢ – آب مرواريد (كاتاراكت(

افراد سيگاري ‌٤٠ درصد بيش از افراد ديگر در معرض ابتلا به آب مرواريد، كدر شدن عدسي چشم و ممانعت از عبور نور و در نهايت نابينايي هستند.

‌٣ – چين و چروك

استعمال دخانيات باعث از بين بردن پروتئين‌هاي انعطاف دهنده پوست مي‌شود؛ همچنين باعث تحليل بردن ويتامين A و محدود كردن جريان خون در عروق پوست مي‌گردد.
پوست افراد سيگاري خشك و داراي خطوط و چين خوردگي‌هاي ريزي در اطراف لبها و چشمهاست.

‌٤ – ضايعات شنوايي

افراد سيگاري ‌٣ برابر بيش از افراد غير سيگاري به عفونت گوش مياني دچار مي‌شوند.

‌٥ – سرطان پوست

افراد سيگاري ‌٢ برابر بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر ابتلا به نوعي سرطان پوست (پوسته پوسته شدن، برجستگي روي پوست) قرار دارند

‌٦ – فساد دندانها

افراد سيگاري ‌٥/١ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري در معرض خطر از دست دادن زودرس دندانها هستند.

‌٧ – پوكي استخوان

منواكسيد كربن يكي از اصلي‌ترين گازهاي سمي در خروجي اگزوز اتومبيل و دود سيگار است، ميل تركيبي اين گاز با خون بسيار بالاتر از اكسيژن است. اين گاز باعث كاهش قدرت عمل اكسيژن در خون افراد سيگاري حرفه‌اي تا ‌١٥ درصد مي‌شود.

استخوان‌هاي افراد سيگاري تراكم خود را از دست داده و به راحتي شكسته مي‌شود همينطور زمان التيام يافتن و جوش خوردن آنها پس از شكستگي تا ‌٨٠ درصد افزايش پيدا مي‌كند.

٨ – بيماريهاي قلبي

بيماريهاي قلبي ـ عروقي ناشي از استعمال دخانيات بيش از ‌٦٠٠ هزار نفر را در سال در كشورهاي توسعه يافته از بين مي‌رود استعمال دخانيات باعث افزايش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون، افزايش خطر ابتلا به فشار خون بالا و گرفتگي عروق و نهايتا ايجاد حمله قلبي و سكته مي‌شود.

‌٩ – زخم معده

استعمال دخانيات مقاومت معده را در برابر باكتريها پايين مي‌آورد؛ همچنين باعث تضعيف معده در خنثي سازي اسيد معده و مقاومت در برابر آن بعد از غذا خوردن و بر جاي ماندن باقيمانده اسيد در معده و در نتيجه تخريب ديواره آن مي‌شود.
زخم معده افراد سيگاري به سختي درمان مي‌شود و احتمالي بهبودي آن تا زماني كه فرد سيگاري است اكثرا اندك می باشد.

‌١٠- تغيير رنگ انگشتان

قطران موجود در دود سيگار در اثر استعمال مستمر دخانيات روي انگشتان و ناخنها جمع شده و باعث تغيير رنگ آنها به قهوه‌اي مايل به زرد مي‌شود.

‌١١ – سرطان رحم و سقط جنين

استعمال دخانيات در دوران بارداري مي‌تواند باعث افزايش خطر زايمان نوزاد با وزن كم و بروز مسايل بهداشتي در آينده شود. سقط جنين در مادران سيگاري ‌٢ تا ‌٣ برابر بيشتر است

‌١٢ – تغيير شكل دادن سلولهاي جنسي در مردان

استعمال دخانيات باعث كاهش تعداد اسپرم و كاهش جريان خون در آلت تناسلي مردان و ناتواني جنسي در اين افراد مي‌شود. ناباروري جنسي در مردان سيگاري نيز متداول‌تر از افراد غير سيگاري است.

‌١٣ – سرطان

بيش از ‌٤٠ عنصر سرطانزا در دود سيگار وجود دارد احتمال سرطان ريه ‌٢٢ مرتبه بيشتر از افراد غير سيگاري است.

طبق تحقيقات بي شماري كه انجام شده است در صورت ادامه استعمال دخانيات توسط افراد سيگاري، احتمال مبتلا شدن آنها به انواع سرطان‌هاي ديگر از قبيل زبان، دهان، غدد، بزاق و حلق (‌٦ تا ‌٢٧ برابر)، سرطان بيني (‌٢ مرتبه بيشتر)، گلو (‌١٢ مرتبه)، مري (‌٨ تا ‌١٠ برابر)، حنجره (‌١٠ تا ‌١٨ برابر)، معده ٢ تا ‌٣ برابر)، كليه (‌٥ برابر)، آلت تناسلي مرد (‌٢ تا ‌٣ برابر)، لوزالمعده٢ تا ‌٥ برابر) مقعد (‌٥ تا ‌٦ برابر) وجود دارد

سیگار و مضرات آن و روش های ترك آن

شما را به جان مادرتان، به اين 22 دليل سيگار نکشيد!

افراد سيگاري نه تنها سـلامـتـي خـود را در مـعـرض انــواع بيماري هاي خطرناك قرار مي‌ دهـنـد، بـلـكه بـاعث رنجش و آزرده خاطر شدن اطرافيانشان مي گردند. متأسفانه امـروزه برخي افراد سيـگار كـشـيـدن را نشانـه بلـوغ و يـا حتي «كلاس» خود محسوب مي كنند و با پـك زدن هـاي آنچناني سعي در خودنمايي و فخرفروشي دارند.

عوارض و صدمات ناشي از استعمال سيگار تقريـبـاً بـراي همگي ما آشكار و معلوم است امـا در ايـن بـخـش بـه 22 دليل مهم براي ترك سيگار اشاره مي كنيم:

1- ظاهر آراسته تر با حذف لكه هاي روي انگشتان و دندانهايتان.

2- حذف بوي بد دهان ناشي از كشيدن سيگار و تنفس راحت تر.

3-حذف بوي سيگار از لباس، مو، و بـدنـتـان و تـمـام وسـايـلـي كه با آنها سروكار داريد.
4- پيشگيري از پيدايش چين و چروك زودرس در پوست صورتتان.

5- حذف مشكلات تنفسي از قبيل: خس خس حين تنفس، سرفه ، برونشيت مزمن، و از همه مهمتر سرطان ريه.

6- بازيافت دوباره حس بويايي و چـشايي كـه بـر اثر استعمال سيگار از حساسيتشان كاسته شده است. دوباره طعم واقعي غذايتان را احساس خواهيد كرد.

7- احساس سرزندگي و شادابي دوباره در زندگي، افزايش قواي جسماني.

8- خواب بهتر و راحت تر.

9- كاهش خطرات بيماري هاي قلبي ، نـفـخ، فـشـارخـون بـال ا، تـپـش قـلـب، زخـم مـعده ، برگشت اسيد معده، سرطان دهان و تعداد بيشماري از سرطان هاي گوناگون .

10-  كاهش بيش از 50 بيماري و عارضه هاي گوناگون.

11-  دوباره كنترل رفتار خود را به دست خواهيد آوريد و با رهايي از زنـدان اعـتـيـاد بـار ديگر حس آزادي را باز پس خواهيد گرفت.

12- كاهش خطر آسيب رسيدن به نوزاد در زنان باردار.

13- افزايش طول عمر (افرادي كه به طور مستمر سيگار مي كشند به طور متوسط 16 سال از عمر خود را از دست مي دهند)

14- فراهم آوردن يك محيط سالم و سلامت براي كودكان وتمام افرادي كه با آنان زندگي مي كنيد.

15- الگوي مناسبي براي فرزندانتان خواهيد بود .

16- حذف هـزيـنـه هـاي خريد سيگار كه قابل توجه بوده و مي توان آن را صرف امور بهتري كرد.

17- رهايي از صدها ماده سمي و سرطان زاي موجود در سيگار.

18- تردد و مسافرت به وسيله قطار، هواپيما و اتوبـوس بـراي شـما و ديـگر افراد سهل تر و دلپذيرتر خواهد شد.

19-  ديگر در محل كارتان مجبور نيستيد براي سيگار كشيدن از اتاق خارج شويد!

20-  بـا تـرك ايـن عـادت نـادرسـت اعـتـمـاد بـه نـفس خود را افزايش دهيد و به اراده خودتان بباليد.

21- از دنبال جا سيگاري گشتن خلاصي مي يابيد.

22-  از آن مهمتر ديگر نيازي به مطالعه دوباره اين مقاله نخواهيد داشت!

لذت ترك سیگار

فوايد زود هنگام و تدريجى ترك سيگار

20 دقيقه بعد از استعمال آخرين سيگار، فشارخون شما پايين مى آيد و به سطح معمولى مى رسد. درجه حرارت دست ها و پاهاى شما افزايش مي يابد و به حد طبيعى مى رسد.

8 ساعت بعد از ترک:   منواكسيد كربن در خون شما پايين آمده و به حد مطلوب مى رسد.

24 ساعت بعد از ترك: احتمال حمله قلبى در بدن شما كاهش مى يابد.

دو هفته تا سه ماه بعد از ترك: گردش خون شما پيشرفت مى كند و عملكرد ريه نيز تا 30 درصد افزايش مى يابد.

يك تا 9 ماه بعد از ترك: سرفه ، ترشحات و گرفتگى سينوس ، خستگى و كوفتگى و ميزان كم آوردن نفس كاهش مى يابد. موهاى ريزى كه با حركت دودى شكل خود خلط را به بيرون از ريه مى رانند، دوباره وظيفه طبيعى خود را در ريه شروع مى كنند و توانايى جابه جايى خلط را به دست مى آورند، ريه را تميز مى كنند و به اين ترتيب عفونت كاهش مى يابد.

10 سال بعد از ترك: نرخ مرگ ناشى از سرطان ريه نسبت به كسانى كه به سيگار كشيدن خود ادامه مى دهند، نصف مى شود. احتمال ابتلا به سرطان دهان، گلو، مرى، مثانه، كليه و لوزالمعده نيز كاهش مى يابد.

15سال بعد از ترك: احتمال بيمارى هاى كرونرى قلب به اندازه يك غيرسيگارى کاهش مي يابد.

نتايج آنى و ظاهرى ترك سيگار

ترك سيگار به شما كمك مى كند تا عوامل زيان آور تنباكو را در ظاهر خود از بين ببريد:
چين و چروك زودرس در پوست، بوى بد دهان ، زردى دندان ها، بيمارى هاى لثه، بوى بد لباس ها، زردى دست ها. پشت پا زدن به عادت استعمال تنباكو مزاياى ديگرى نيز به ارمغان مى آورد كه شما خيلى زود متوجه آن خواهيد شد.تعدادى از اين مزايا در هفته هاى اول به تدريج پديدار مي شود و زندگى شما را روز به روز لذت بخش تر مى كند:

– غذا طعم بهترى پيدا مى كند.

-حس بويايى به حالت طبيعى خود برمى گردد.

-براى فعاليت هاى روزانه مانند بالا رفتن از پله، كارهاى سبك خانه و غيره، نفس كم    نمى آوريد.

اميد دستيابى به سلامت بيشتر يك دليل خوب براى ترك سيگار است، اما دلايل مهم ديگرى نيز وجود دارد. استعمال سيگار هزينه زيادى دارد. خسارت اقتصادى استعمال سيگار حدود 391/3 هزار دلار در سال براى هر سيگارى تخمين زده شده است. آيا واقعاً بدون در نظر گرفتن مشكلات بهداشتى مى خواهيد به آتش زدن پول هايتان ادامه دهيد؟!
هزينه
سيگاري بودن گران است. به دست آوردن مبلغى كه روزانه صرف خريد سيگارتان مى شود، چندان سخت نيست. رقم به دست آمده را ضرب در 365 كنيد!! اين رقم برايتان تعجب آور است. حال اين عدد را ضرب در سال هايى كه سيگار مى كشيد!!! نتيجه به دست آمده شما را مبهوت مى كند. فكر كنيد كه با اين مبلغ چه چيز هايى مى توانستيد بخريد!! اين بدون در نظر گرفتن خسارت هاى وارد شده بر سلامت و ايمنى زندگى و هزينه اى است كه صرف به دست آوردن سلامت از دست رفته شما مى شود.

پذيرش اجتماعى
امروزه سيگار كشيدن از نظر اجتماعى كمتر مورد پذيرش قرار مى گيرد. در عين اين كه امكان اجراى تصميمات مبنى بر عدم استعمال دخانيات در همه جاى كشور وجود ندارد در بسيارى از اماکن عمومى استعمال دخانيات ممنوع است و بسياري از كارفرمايان نيز ترجيح مى دهند افراد غيرسيگارى را استخدام کنند.
مطالعات نشان مى دهد كه كاركنان سيگارى هزينه بيشترى به كارفرمايان تحميل مى كنند. زيرا بيشتر اوقات با حالت بيمار سركار حاضر مى شوند و كاركنانى كه نسبت به غير سيگارى ها بيشتر بيمار مى شوند خرج كارفرما را براى جايگزينى فرد بالا مى برند.

سلامت ديگران
سيگارى ها نه تنها به سلامت خودشان صدمه مى زنند بلكه بهداشت و سلامت اطرافيان را نيز به مخاطره مى اندازند. وجود «دود دست دوم» (دود باقى مانده از سيگار كشيدن فرد سيگارى در محيط به همان مقدار خطرناك است كه کشيدن خود سيگار. مطالعات نشان داده است كه دود دست دوم سالانه موجب مرگ هزاران نفر مبتلا به سرطان ريه و بيماران قلبى در ميان افراد غير سيگارى كه فقط در معرض اين دود قرار گرفته اند، شده است.

بچه هاى مادران سيگارى خصوصاً اگر مادران در دوران باردارى هم سيگار مصرف كنند، در خطر ابتلا به آسم هستند و يا خطر بروز مرگ ناشى از نوعى سندرم؛ سيگاري بودن مادر باردار احتمال تولد نوزاد كم وزن را افزايش مى دهد. نوزادان و كودكانى كه در معرض دود سيگار هستند بيشتر دچار عفونت هاى گوش، سرماخوردگى ، برونشيت و ديگر مشكلات تنفسى مى شوند. همچنين دود سيگار مى تواند موجب سوزش چشم، سردرد، تهوع و سرگيجه شود.

الگوى تربيتى مناسب
تقريباً همه سيگارى ها مى گويند كه نمى خواهند بچه هايشان سيگارى شوند در حالى كه بچه ها از رفتار والدين خود الگو بردارى مى كنند و بچه هايى كه پدر و مادرشان سيگارى هستند بيشتر تمايل به شروع استعمال دخانيات از خود نشان مى دهند. شما مى توانيد يك الگوى خوب براى فرزندانتان باشيد، به شرط اين که همين حالا اقدام به ترك سيگار كنيد.

سيگار نكشيد!
استعمال دخانيات مهمترين عامل مرگ هاي قابل پيشگيري است.

– دود تنباكو و سيگار حاوي بيش از 4000 ماده شيميايي است كه شمار زيادي از آنها مواد محرك يا سمي و سرطان زا هستند.

– دود سيگار بيش از 40 نوع تركيب سرطان زا دارد.

– جزء اعتياد آور سيگار، نيكوتين است كه با اثر بر دستگاه اعصاب مركزي موجب اعتياد مي شود. نيكوتين سيگارو تنباكو به سرعت جذب جريان خون مي شود و ظرف 30 ثانيه به مغز مي رسد و روي سلولهاي عصبي آن اثر مي گذارد.

– برخي گازهاي سمي موجود در دود سيگار عبارتند از : مونوكسيد كربن ، آمونياك ،   دي متيل نيتروزامين ، فرمالدييد ، سيانيد هيد روژن و آكرولئين .

-دود تنباكو و سيگار مانند آزيت ( پنبه نسوز) ، آرسنيك ، بنزن و گاز رادون جزء مواد سرطان زا ي درجه يك طبقه بندي مي شود.

– نيتروزامين ها فعال ترين مواد سرطان زاي موجود در دود سيگار و تنباكوهستند.

–  خطر پيدايش سرطان در سيگاري ها بيشتر از ديگران است و اين افراد حداقل 15 سال زودتر از غير سيگاري ها به سنين در معرض خطر سرطان مي رسند.

– ذرات زيان آور موجود در دود سيگار شامل موادي مانند قطران ، نيكوتين ، بنزن و    بنزو پيرن است.

– دود سيگار براي اطرافيان نيز زيان آور است . 85% دود سيگاري كه دريك اتاق جمع   مي شود، ناشي از سوختن نوك سيگار است و نه دودي كه فرد سيگاري از راههاي     هوايي اش خارج مي كند.

– بيش از 30 درصد مرگهاي ناشي از سرطان مربوط به استعمال دخانيات است .

– علت بيش از 80% مرگهاي ناشي از سرطان ريه، استعمال دخانيات است .

– خطر مرگ ناشي از سرطان ريه با افزايش تعداد سيگارهايي كه فرد در روز مي كشد، زياد مي شود.

– خطر بيماري قلبي و سرطان ريه در افراد غير سيگاري كه در خانه در معرض دود سيگار اطرافيانشان هستند، 25% بيشتراز ديگران است.

– در افرادي كه سالهاي زياد حتي تا زمان ميانسالي سيگار كشيده اند، قطع كامل استعمال دخانيات خطر پيدايش سرطان ريه را به ميزان زيادي كاهش مي دهد.

–  استعمال دخانيات ( به هر شكل ) يك عامل خطر براي سرطانهاي حنجره ، حفره دهان و مري به شمار مي رود.

– بيش از 90% مبتلايان به سرطان حفره دهان از تنباكو به صورت كشيدن ( تدخيني ) يا جويدني استفاده كرده اند. سرطان هاي حفره دهان شامل سرطان هاي لب، زبان ، دهان وگلو است.

– خطر پيدايش سرطان سينه درزنان سيگاري و حتي در زناني كه درمعرض دود سيگاراطرافيان هستند ( درمكانهاي سربسته )، بيش از زناني است كه با دود سيگار تماس ندارند.

– استعمال دخانيات خطر سرطان لوزالمعده را افزايش مي دهد و با ترك دخانيات، درصد اين خطر پس از چند سال مشابه افراد غير سيگاري خواهد شد.

– خطرسرطان خون ( لوسمي ) در سيگاري ها بيشتر از ساير افراد جامعه است .

50درصد سرطان هاي مثانه در مردان و بيش از 30% سرطان هاي مثانه درزنان با استعمال دخانيات ارتباط دارد و سرطان كليه نيزدر افراد سيگاري شايع تر است .

– سيگار عامل مهم ايجاد سرطان هاي ريه ، حفره دهان ، گلو ، حنجره ، مثانه و… است و مبارزه با سيگار مهمترين راهكار پيشگيري از سرطان است.

اگر سيگار مي كشيد ، هر چه زودتر آن را ترك كنيد و اگر سيگاري نيستيد، هرگز طرف آن نرويد زيرا نيكوتين موجود در تنباكو اعتياد آور است .

–  با خوردن سبزيها و ميوه جات تازه و مواد غذايي پر فيبر، خطر بروز سرطان هاي دستگاه گوارش را كاهش دهيد.

–  مصرف زياد نوشابه هاي الكلي همراه با سیگار موجب پيدايش سرطان مي شود .

–  اشكال در بلع به ويژه مواد جامد غذا بايد به طور جدي پيگيري شود.

– در صورت پيدايش برجستگي يا لكه يا خونريزي درحفره دهان يا وجود زخم طول كشيده ، سريعاً به پزشك مراجعه كنيد .

– در صورت همراهي سرفه هاي مزمن با خلط خوني يا گرفتگي صدا سريعاً به پزشك مراجعه نماييد.

– اگر سيگاري هستيد ، در صورت افزايش دفعات سرفه يا پيدايش تغيير صدا سريعاً به پزشك مراجعه كنيد. اين تغييرات ممكن است ناشي از سرطان ريه باشد.

–  كاهش وزن زياد ، بي اشتهايي و تب ها ي مزمن مي توانند نشانه بدخيمي باشند . در صورت وجود اين علائم به پزشك مراجعه نماييد.

–  پيدايش توده هاي بزرگ شونده در هر جاي بدن ممكن است نشانه اي از يك سرطان باشد.

-پيشگيري بسيار بهتر از درمان است.

مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی: مصرف تنباکو به هر شکل مرگ آور است

سازمان بهداشت جهانی روز ‘دخانيات ممنوع’ خود را با اين هشدار برگزار کرده است که صنعت دخانيات با توجه به مقررات سختی که در کشورهای مختلف در مورد کشيدن سيگار و تبليغ در اين باره اجرا شده، توليد محصولات ديگری مانند تنباکوی جويدنی، انفيه (گرد توتون) و قليان را افزايش داده است.
اين سازمان از کشورهای جهان خواسته است تا تدابير فوری برای کنترل بازاريابی اين دست از محصولات تنباکو – که به ويژه جوانان و زنان را هدف قرار داده – و همچنين مصرف آنها اتخاذ کنند.

سازمان بهداشت جهانی در گزارش خود به مناسبت “روز دخانيات ممنوع” می گويد بر خلاف آنچه تبليغ شده است اين محصولات سالم تر از سيگار نيستند.

به مناسبت روز جهانی “دخانيات ممنوع” برنامه های متعددی در کشورهای مختلف برپاست تا در مورد خطرات انواع دخانيات آگاهی بيشتری به مردم به ويژه نوجوانان داده شود. موضوع
ا ا مسال روز جهانی دخانيات ممنوع “مرگ آور در هر شکل و پوشش” است.

نظر سنجی سازمان بهداشت جهانی از هفتصد و پنجاه هزار نوجوان 13 تا 15 سال در کشورهای مختلف همچنين نشان داده که در استعمال انواع دخانيات در ميان اين گروه سنی نگران کننده است.

اين گزارش می گويد که يازده درصد از نوجوانان محصولات تنباکو به غير از سيگار را مصرف می کنند در حالی که 9 درصد سيگار می کشند.

سازمان بهداشت جهانی تبليغات نادرست بازار را که می گويد استعمال شکل های ديگر تنباکو بی خطر است دليل گسترش مصرف اين گونه محصولات می داند.

اين سازمان خواستار مقررات شديدتری در مورد محصولات تنباکو شده است و می گويد که دخانيات در هر شکل آن مرگ آور است.

روزانه حدود 13 هزار و پانصد نفر در دنيا بر اثر بيماريهای مرتبط با مصرف دخانيات جان می بازند.

کنوانسيون دخانيات

کنوانسيون کنترل دخانيات سازمان بهداشت جهانی فوريه سال گذشته ضمانت اجرايی يافت. سازمان بهداشت جهانی اين کنوانسيون را که مدت ده سال در دست بررسی بود به اميد پيشگيری از پنج ميليون مرگ ساليانه ناشی از مصرف دخانيات به اجرا درآورده است.

اين سند اولين معاهده جهانی درباره بهداشت عمومی است و کشورهای عضو سازمان بهداشت جهانی ملزم به اعمال مفاد آن هستند.

کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب کرده اند، اکنون سه سال وقت دارند تا روی بسته های سيگار هشدارهای جدی بهداشتی بچسبانند و پنج سال فرصت دارند تا تبليغات دخانيات را ممنوع کنند. آنها بايد پيروی خود از اين معاهده را بصورت منظم به سازمان بهداشت جهانی گزارش کنند.

اين کشورها می توانند عليه کشورهايی که اين کنوانسيون را تصويب نکرده اند و کشورهای توليد کننده دخانيات که مبارزه شان را تضعيف می کنند، به سازمان بهداشت جهانی شکايت کنند.

سازمان بهداشت جهانی اميدوار است که اين معاهده به ويژه در کشورهای در حال توسعه مفيد باشد، زيرا اين جوانان کشورها هدف تبليغات صنعت دخانيات قرار می گيرند.

آمار نشان می دهد که ۸۴ درصد از ۸/۱ ميليارد مصرف کننده دخانيات جهان در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند که نقش بسزايی در اجرايی کردن اين کنوانسيون داشتند. دوسوم تصويب کنندگان، از کشورهای در حال توسعه هستند.

عبارات ايمنی و عبارات خطر در برچسب‌ گذاری

در روش بر چسب‌گذاري (Labeling) به كدهاي S و R اشاره مي‌شود. مفاهيم اين كدها به قرار ذيل مي‌باشند:

الف : عبارت ايمني (Safety Phrase)

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، اين عبارت معمولا با كد S بر روي برچسب ديده مي‌شود. به عنوان مثال كد اسيد سولفوريک S: 2-26-36 مي‌باشد. يعني اين ماده بايد دور از دسترس اطفال نگهداري شود – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را با آب شستشو داده و به پزشک مراجعه نماييد – در طول کار از لباس محافظ مناسب استفاده شود.

ب: عبارت خطر (Risk Phrase)

اين عبارت معمولا با كد R برروي برچسب ديده مي‌شود. به عنوان مثال كد اسيد سولفوريک R-35 مي‌باشد. يعني اين ماده سوختگي‌هاي خورنده شديد ايجاد مي‌نمايد.

در رابطه با عبارات ايمني كدهاي S1 الي S62 به صورت ذيل تعريف مي‌شوند:

S1 – در محل امن نگهداري شود.
S2 – دور ازدسترس اطفال نگهداري شود.
S3 – در جاي خنک نگهداري شود.
S4 – دور از محل زندگي نگهداري شود.
S5 – در مايعي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري شود.
S5.1 – آب
S5.2 – نفت
S6 – در گاز بي‌اثر که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري شود.
S6.1 – نيتروژن
S6.2 – آرگون
S6.3 – دي اکسيد کربن
S7 – در ظرف کاملا در بسته نگهداري شود.
S8 – در ظرف کاملا خشک نگهداري شود.
S9 – در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S10 – ندارد.
S11 – از نفوذ هوا جلوگيري شود.
S12 – در ظرف مهر و موم شده نگهداري شود.
S13 – به دور از مواد غذايي، نوشيدني و خوراک دام نگهداري شود.
S14 – به دور از مواد ناسازگار که توسط کارخانه سازنده اعلام شده نگهداري شود.
14.1 – فلزات سنگين، اسيدها، بازها.
14.2 – اکسيدکننده‌ها و اسيدها و فلزات سنگين
14.3 – آهن
14.4 – آب و بازها
14.5 – اسيدها
14.6 – بازها
14.7 – فلزات
14.8 – اکسيدکننده‌ها و اسيدها
14.9 – مواد آلي قابل اشتعال
14.10 – مواد قابل اشتعال، اسيدها
14.11 – مواد قابل اشتعال
S15 – دور از گرما نگهداري شود.
S16 – به دور از منابع جرقه و احتراق نگهداري شود.
S17 – به دور مواد قابل احتراق نگهداري شود.
S18 – درب ظرف با احتياط باز شود.
S19 – ندارد.
S20 – در هنگام استفاده از خوردن و آشاميدن خودداري شود.
S21 – در هنگام استفاده سيگار نکشيد.
S22 – گرد و غبار آن را تنفس نکنيد.
S23 – بخارات آن را تنفس نکنيد.
23.1 – گازهاي آن را تنفس نکنيد.
23.2 – بخارات آن را تنفس نکنيد.
23.3 – اسپري آن را تنفس نکنيد.
23.4 – فيوم‌هاي آن را تنفس نکنيد.
23.5 – بخارات و اسپري آن را تنفس نکنيد.
S24 – از تماس با پوست اجتناب شود.
S25 – از تماس با چشم‌ها اجتناب شود.
S26 – در صورت تماس با چشم‌ها، محل را سريعا با آب جاري شسته و به پزشک مراجعه کنيد.
S27 – سريعا همه لباس‌ها را عوض کنيد.
S28 – بعد از تماس با پوست محل را سريعا با کف صابون فراوان بشوييد.
28.1 – با آب
28.2 – آب و صابون
28.3 – آب و صابون، در صورت امکان پلي‌اتيلن گليکول 400
28.4 – پلي‌اتيلن گليکول 300 و اتانول (2 به 1) و مقداري آب و صابون.
28.5 – پلي‌اتيلن گليکول 400
28.6 – پلي‌اتيلن گليکول 400 با آب فراوان
28.7 – آب و صابون اسيدي
S29 – در فاضلاب تخليه نکنيد.
S30 – هرگز به اين محصول آب اضافه نکنيد.
S31 – دور از موارد قابل انفجار نگهداري شود.
S32 – ندارد.
S33 – نکات ايمني در مورد مواد  و اجسام الکتريسيته‌دار را رعايت نماييد.
S34 – از ايجاد اصطکاک و وارد آمدن ضربه خودداري کنيد.
S35 – مواد زايد و ظروف بايد به روش ايمني دفع شود.
S36 – از لباس محافظ مناسب استفاده کنيد.
S37 – از دستکش مناسب استفاده کنيد.
S38 – اگر تهويه کافي نبود از ماسک تنفس مناسب استفاده کنيد.
S39 – از عينک مناسب استفاده کنيد.
S40 – کف محل کار و اشياي آلوده را با ماده‌اي که توسط کارخانه سازنده توصيه کرده تميز نماييد.
S41 – در صورت آتش‌سوزي يا انفجار از استنشاق فيوم‌ها خودداري شود.
S42 – به هنگام انتشار دود يا اسپري کردن، از تجهيزات تنفسي مناسب استفاده کنيد.
S43 – در صورت بروز حريق از خاموش کننده‌اي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده استفاده کنيد.
43.1 – آب
43.2 – خاموش کننده آب يا پودر
43.3 – خاموش کننده پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
43.4 – دي‌اکسيد کربن، هرگز از آب استفاده نشود.
43.5 – هالون‌ها، هرگز از آب استفاده نشود.
43.6 – ماسه، هرگز از آب استفاده نشود.
43.7 – پودر فلزات، هرگز از آب استفاده نشود.
43.8 – ماسه، دي‌اکسيدکربن يا پودر، هرگز از آب استفاده نشود.
S44 – در صورت احساس ناراحتي به پزشک مراجعه کنيد (در صورت امکان برچسب را نشان دهيد)
S45 – به هنگام بروز حادثه يا احساس ناراحتي سريعا به پزشک مراجعه کنيد (در صورت امکان برچسب را به پزشک نشان دهيد).
S46 – در صورت خوردن آن سريعا به پزشک مراجعه کنيد – ظرف يا برچسب را به پزشک نشان دهيد.
S47 – در دماي پايين نگهداري شود.
S48 – با توجه به نوع ماده در آب نگهداري شود.
S49 – فقط در ظرف اصلي نگهداري شود.
S50 – اجازه ندهيد با مواد زير مخلوط شود:
50.1 – اسيدها
50.2 – قلياها
50.3 – اسيدهاي قوي، بازهاي قوي، فلزات غير آهني
S51 – فقط در محلي با تهويه خوب استفاده شود.
S52 – توصيه نمي‌شود به مقدار زياد در داخل محيط استفاده شود.
S53 – از تماس با آن اجتناب شود (قبل از استفاده دستورالعمل آن را بگيريد) .
S54 – ندارد.
S55 – ندارد.
S56 – مواد زايد و ظروف خطرناک و ضايعات ويژه آن را در نقطه‌اي جمع کنيد.
S57 – از ظرف مخصوص استفاده کرده و از آلوده کردن محيط اجتناب کنيد.
S58 – ندارد.
S59 – با مراجعه به کارخانه سازنده و تهيه کننده اطلاعات بازيافت را بدست آوريد.
S60 – اين ماده و ظروف آن بايد به عنوان ضايعات خطرناک دفع شوند.
S61 – از رها کردن آن در محيط اجتناب شود (مراجعه به دستورالعمل مخصوص MSDS).
S62 – در صورت خوردن، از استفراغ جلوگيري شود. سريعا به پزشک مراجعه کرده و ظرف يا برچسب را به پزشک نشان دهيد.
كدهاي ترکيبيS
S1/2 = در محل امن (قفل دار) و دور از دسترس اطفال نگهداري مي‌شود.
S3/7/9 = در ظرفي کاملا در بسته در محل خنک و با تهويه خوب نگهداري شود.
S3/9 = در ظرفي کاملا در بسته در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S3/9/14 = در محل خنک با تهويه خوب بدور از مواد زير نگهداري شود:
3/9/14.1 = فلزات سنگين، اسيدها و قلياها
3/9/14.2 = اکسيد کننده، اسيدي، ترکيبات فلزي سنگين
3/9/14.3 = آهن
3/9/14.4 = آب و قلياها
3/9/14.5 = اسيدها
3/9/14.6 = قلياها
3/9/14.7 = فلزات
3/9/14.8 = اکسيدکننده و مواد اسيدي
3/9/14.49 = فقط در ظرف اصلي در محل خنک با تهويه خوب بدور از مواد ذيل نگهداري شود:
3/9/14.1/49 = ترکيبات فلزي سنگين اسيدها و قلياها
3/9/14.2/49 = اکسيد کننده، اسيدها ترکيبات فلزي سنگين
3/9/14.3/49 =  آهن
3/9/14.4/49 = آب و قلياها
3/9/14.5/49 = اسيدها
3/9/14.6/49 = قلياها
3/9/14.7/49 = فلزات
3/9/14.8/49 = اکسيد کننده و اسيد
3/9/49 =در ظرف اصلي در جاي خنک در محلي با تهويه خوب
3/14 = در جاي خنک بدور از مواد ذيل نگهداري شود:
3/14.1 = مواد کاهنده ترکيبات فلزي سنگين، اسيدها و قلياها
3/14.2 = اکسيدکننده ، مواد اسيدي ترکيبات فلزي سنگين
3/14.3 = آهن
3/14.4 = آب و قلياها
3/14.5 = اسيدها
3/14.6 = قلياها
3/14.7 = فلزات
3/14.8 = اکسيدکننده و مواد اسيدي
S7/8 = در ظرف کاملا در بسته و خنک نگهداري شود.
S7/9 = در ظرف کاملا در بسته در محلي با تهويه خوب نگهداري شود.
S20/21 = در موقع کار و استفاده، از خوردن آشاميدن و سيگار کشيدن خودداري کنيد.
S24/25 =  از تماس با پوست و چشم‌ها اجتناب شود.
S36/37 = از دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S36/37/39 = از لباس، دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S36/39 = از لباس و عينک مناسب استفاده کنيد.
S37/39 = از دستکش و عينک مناسب استفاده کنيد.
S47/49 = فقط در ظرف اصلي و در دمايي که توسط کارخانه سازنده توصيه شده نگهداري ‌شود.

در رابطه با عبارات خطر كدهاي R1 الي R68 به صورت ذيل تعريف مي‌شوند:
R1 – در حالت خشک قابل انفجار است.
R2 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و يا ديگر منابع جرقه، خطر انفجار وجود دارد.
R3 – در اثر ضربه، اصطکاک، آتش و يا ديگر منابع جرقه، خطر انفجار زياد است.
R4 – شکل ترکيبات فلزي بسيار حساس و قابل انفجار است.
R5 – گرما ممکن است باعث انفجار شود.
R6 – در صورت وجود يا عدم وجود هوا، قابل انفجار است.
R7 –  ممکن است آتش بگيرد.
R8 – در صورت تماس با مواد قابل احتراق ممکن است آتش بگيرد.
R9 – در صورت ترکيب با مواد قابل احتراق خطر انفجار وجود دارد.
R10 – قابل اشتعال است.
R11 – قابليت اشتعال بالا دارد.
R12 – به شدت مشتعل مي‌شود.
R13 – گاز مايع با اشتعال بالا
R14 – با آب واکنش شديد مي‌دهد.
R15 – در صورت تماس با آب، گازهاي قابل اشتعال زيادي توليد مي‌کند.
R16 – در صورت تماس و اختلاط با مواد اکسيد کننده، خطر انفجار وجود دارد.
R17 – در هوا خود بخود مشتعل مي‌شود.
R18 – در هنگام استفاده و مخلوط هوا و بخار ممکن است مشتعل يا منفجر شود.
R19 – ممکن است پروکسيدهاي قابل انفجار تشکيل دهند.
R20 – براي تنفس مضر است.
R21 – در تماس با پوست، مضر است.
R22 – اگر خورده شود، مضر است.
R23 – براي تنفس سمي است.
R24 – در تماس با پوست، سمي است.
R25 – اگر خورده شود، سمي است.
R26 – براي تنفس، خيلي سمي است.
R27 – در تماس با پوست خيلي سمي است.
R28 – اگر خورده شود خيلي سمي است.
R29 – در تماس با آب گاز سمي توليد مي‌کند (آزاد مي‌کند).
R30 – هنگام استفاده ممکن است شديدا مشتعل شود.
R31 – در تماس با اسيدها گاز سمي توليد مي‌کند (آزاد مي‌کند).
R32 – در تماس با اسيدها گاز خيلي سمي آزاد مي‌کند.
R33 – خطر اثرات تجمعي وجود دارد.
R34 – باعث سوختگي مي‌شود.
R35 – باعث سوختگي‌هاي شديد مي‌شود.
R36 – باعث تحريک چشم‌ها مي‌شود.
R37 – باعث تحريک سيستم تنفس مي‌شود.
R38 – باعث تحريک پوست مي‌شود.
R39 – خطر خيلي جدي و اثرات غير قابل برگشت وجود دارد.
R40 – اثر سرطان‌زاي محدودي مشاهده شده است.
R41 – خطر آسيب جدي به چشم‌ها وجود دارد.
R42 – در صورت تنفس ممکن است باعث حساسيت شود.
R43 – در صورت تماس با پوست ممکن است باعث حساسيت شود.
R44 – در صورت محبوس شدن گرما خطر انفجار وجود دارد.
R45 – ممکن است باعث سرطان شود.
R46 – ممکن است باعث آسيب توارث ژنتيکي شود.
R47 – ممکن است باعث تولد ناقص شود.
R48 – در تماس طولاني، خطر جدي داشته و باعث آسيب به سلامتي فرد مي‌شود.
R49 – در صورت تنفس ممکن است باعث سرطان شود.
R50 – براي موجودات آبي خيلي سمي است.
R51 – براي موجودات آبي سمي است.
R52 – براي موجودات آبي ضرر دارد.
R53 – در طولاني مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محيط آبي شود.
R54 – براي کليه گياهان سمي است.
R55 – براي کليه جانوران سمي است.
R56 – براي موجودات خاکي سمي است.
R57 – براي زنبور عسل سمي است.
R58 – در تماس طولاني مدت ممکن است باعث اثرات مضر در محيط شود.
R59 – براي لايه ازون خطرناک است.
R60 – ممکن است به حاصلخيزي خاک آسيب برساند.
R61 – ممکن است باعث آسيب به جنين شود.
R62 – خطر صدمه به حاصلخيزي خاک وجود دارد.
R63 – امکان وارد شدن صدمه به جنين وجود دارد.
R64 – ممکن است باعث صدمه به بچه‌هايي که با شير مادر تغذيه مي‌شوند، گردد.
R65 – اگر خورده شود مضر است؛ ممکن است باعث آسيب ديدگي شود.
R66 – در صورت تکرار تماس ممکن است باعث خشکي و ترک پوست شود.
R67 – بخارات آن ممکن است باعث گيجي و خواب آلودگي شود.
R68 – خطر اثرات غير قابل برگشت ممکن است وجود داشته باشد.

كدهاي ترکيبي R
R14/15 – به شدت با آب واکنش داده و گازهاي قابل اشتعال آزاد مي‌کند.
R45/29 – با آب واکنش داده و گازهاي سمي و قابل اشتعال آزاد مي‌کند.
R20/21 – در صورت تماس با پوست و استنشاق مضر است.
R20/22 – در صورت خوردن و استنشاق مضر است.
R20/21/22 – در صورت خوردن، استنشاق و تماس با پوست مضر است.
R21/22 – در صورت خوردن و تماس با پوست مضر است.
R23/24 – در تماس با پوست و استنشاق، مسموميت ايجاد مي‌کند.
R23/25 – در صورت خوردن و استنشاق مسموميت ايجاد مي‌کند.
R23/24/25 – در صورت استنشاق، خوردن و تماس با پوست مسموميت ايجاد مي‌کند.
R24/25 – در صورت تماس با پوست يا خوردن مسموميت ايجاد مي‌کند.
R26/27 – در صورت استنشاق و تماس با پوست مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R26/28 – در صورت استنشاق و خوردن مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R26/27/28 – در صورت استنشاق، تماس با پوست و خوردن، مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R27-28 – در تماس با پوست و خوردن مسموميت شديد ايجاد مي‌کند.
R36/37 – چشم ها و دستگاه تنفسي را تحريک مي‌کند.
R36/38 – باعث تحريک چشم‌ها، و پوست مي‌شود.
R36/37/38 – باعث تحريک چشم‌ها دستگاه تنفسي و پوست مي‌شود.
R37/38 – باعث تحريک دستگاه تنفسي و پوست مي‌شود.
R42/43 – در صورت استنشاق و تماس با پوست ممکن است باعث حساسيت شود.

روح‌الله قاسم زاده، كارشناس بهداشت حرفه‌اي

دستورالعمل ملی مراقبت آغوشی

اداره سلامت نوزادان
معاونت سلامت

DHS :   بررسي سلامت و دموگرافيك
EBM : شير دوشيده شده پستان
IMR : ميزان مرگ ومير نوزاد
MOH : وزارت سلامت
PHC : مراقبت بهداشت اوليه
RH : سلامت توليد مثل
SCUS : نجات كودكان
SNL : حفظ زندگي نوزادان
UNICEF : صندوق حمايت از كودكان
WHO : سازمان سلامت جهان

مقدمه : 1)

توانايي نوزاد براي بقاء و رشد در دوره نوزادي و در دوره شير خوارگي به طور چشمگيري با وزن زمان تولد بستگي دارد. نوزادان با وزن تولد پايين مهمترين فاكتور دخالت دهنده در مورتاليتي و موربيديتي نوزادان مي باشند.

بين 80 -40 درصد مرگ هاي نوزادي در كودكان با وزن تولد پايين اتفاق مي افتد. در مقايسه ، بچه هايي با وزن تولد پايين ، نسبت به بچه هايي با وزن تولد طبيعي خطر مرگ ومير بيشتري دارند.

در ايران 50% از كل مرگ شيرخواران کمتر از يک سال در دوره نوزادي اتفاق مي افتد. .

تقريبا 10 % از بجه هاي متولد شده کم وزن    هستند كه آسيب پذيري بيشتري دارند و به طور چشمگيري مرگ و مير بالايي دارند.  IMR)  8/12 به ازاي 1000 تولد زنده بر اساس زيج سال 1386) مراقبت از نوزادان کم وزن نياز به توجه ويژه ، به خصوص توجه به تنظيم دما، تغذيه ، اقدامات بهداشتي ، تشخيص سريع و درمان عفونت دارد.

مراقبت آغوشی  يك روش مراقبتي براي تثبيت نوزادان كم وزن مي باشد. به منظور ايجاد  تسهيلاتي براي استقرار و گسترش KMC  به عنوان يك روش مراقبتي براي نوزادان با وزن تولد پايين و پايدار مورد توجه قرار گرفته و دستورالعمل هاي KMC   براي كاركنان سلامت در ايران تدوين شده است.  آموزش در KMC   توسط مربيان واجداشرايط كه دوره آموزشي مناسب را گذرانده اند ، هدايت مي گردد.

2) هدف اصلي
به منظور آساني به كارگيري KMC  ، براي نوزادان كم وزن تثبيت شده مي باشد .
3) هدف
به منظور تهيه راهنمايي كه به افراد برا ي استقرار مراقبت آغوشي مادرانه به عنوان يك روش موثر و ايمن براي نوزادان با وزن تولد پايين در همه سطوح مراقبتي كمك مي نمايد.
4) KMC
مراقبت مادرانه ،  يك روش موثر براي پاسخ به نياز هاي گرما ، تغذيه با شير مادر ،  محافظت از عفونت نوزاد ، تحريك ، امنيت و عشق مي باشد.  در اين روش نوزادان كم وزن از طريق ارتباط پوست با پوست  با  مادر / جانشين  ، مراقبت مي شوند. يك روش قوي و آسان براي ارتقاء  سلامت و بهبود نوزادان نارس به خوبي نوزادان رسيده ،  مي باشد.

ابعاد كليدي آن عبارتند از :

• ارتباط زودهنگام ، مداوم و طولاني مدت پوست با پوست بين مادر و نوزاد
• تغذيه انحصاري شير مادر
• در بيمارستان شروع ميشود و مي تواند در منزل ادامه پيدا كند
• روشي ملايم و  موثراست كه از بيقراري نوزاد كه به طور روتين در بخش هاي شلوغ در مورد نوزادان كم وزن تجربه مي شود جلوگيري ميكند

5) فوايد KMC

• به باقيماندن دما در درجه حرارت مناسب در نوزاد كمك ميكند.
• شير دهي از پستان را بهبود مي بخشد و شير دهي با مقدار بيشتر و مدت طولاني تري صورت مي گيرد .
•  به خاطر بهبود وضعيت تغذيه  و كاهش نياز براي اتلاف هزينه براي درجه حرارت بدن ، وزن گيري و رشد  نوزاد  سريع تر مي شود.
• كاهش استفراغ نوزاد به دليل ريفلاكس گاسترو_ازو فاگال به وجود مي آيد.
• به دليل كاهش تكرار حملات آپنه اي ، تنفس نامنظم و هيپو ترمي ، مرگ ومير نوزادان كم وزن كاهش پيدا مي كند.
• عفونت كمتر و يا در صورت عفونت ، شدت آن كمتر مي شود .
• اعتماد به نفس مادر در مراقبت از نوزادش و بهبود ارتباط عاطفي افزايش پيدا مي كند .
• مدت بستري در بيمارستان براي مادر و نوزاد كمتر مي شود . ( ترخيص زودتر )
• كاهش هزينه براي مراكزسلامت و مادر  به دليل اينكه تجهيزات كمي لازم است و ارزانتر از مراقبت انكوباتوري مي باشد.
• با پرسنل پرستاري كمتر ، مراقبت تعداد بيشتري از نوزادان كم وزن امكان پذير است.
6) چگونگي انجام  KMC

6.1 زمان شروع KMC

توصيه مي شود كه همه نوزادان كمتر از 2500 گرم مي توانند KMC را شروع كنند .
• به محض اينكه نوزاد تثبيت شد.
• توجه ويزه اي به وضعيت  هر مادر شود.

توجه : حداقل همه نوزادان زير 2000 گرم بايد KMC شوند.

6.2 معيار هاي ورود به KMC

• تمايل مادر براي انجام KMC
• نوزاد بايد وضعيت تثبيت شدهاي داشته باشد
o بيماري اصلي وجود نداشته باشد مانند : سپتي سمي ، پنوموني ، مننزيت ، ديسترس تنفسي و تشنج
o نوزاداني كه براي آنها  آنتي بيوتيك به خاطر شك به عفونت شروع شده است مي توانند به محض تثبيت وضعيت نوزاد  KMC را شروع نمايند.

o KMC منقطع تا هنگام تثبيت كامل

• نوزادان زير فتوتراپي ممكن است جهت دريافت KMC منقطع ،  ارزيابي شوند.
همه نوزادان نارس با وزن كمتر از 2000 گرم ، به نزديك ترين مركز با خدمات  KMC يا سطوح بالاتر مراقبتي اعزام شود
• 6.3 قرار گيريKMC
• مراحل قرار گيري KMC

مرحله 1 – جوراب ، پوشك و يك كلاه به نوزاد بپوشاند  .
مرحله 2- نوزاد را بين پستان ها قرار دهد .
مرحله 3- نوزاد با پارچه نخي به قفسه سينه مادر حفظ شود.
مرحله 4- يك پتو يا شال اضافي براي گرماي بيشتر انداخته شود.
مرحله 5- آموزش مادر براي پوشيدن يك تاپ جلو باز
مرحله 6- آموزش مادر به نگه داشتن عمودي نوزاد در حين نشستن و راه رفتن
مرحله 7- پيشنهاد به مادر براي نگه داشتن نوزاد در تماس پوست به پوست مداوم و 24 ساعته ( يا كمتر اگر KMC منقطع انجام ميشود ) در روز .
مرحله 8 _ پيشنهاد به مادر براي خواب در وضعيت نيمه نشسته به منظور باقي ماندن نوزاد در وضعيت عمودي .

6.4 تغذيه در KMC

تغذيه با شير مادر

• شير پستان مادر تنها غذاي انتخابي براي همه نوزادان است.
• همه نوزادان KMC هر چه سريع تر و به طور انحصاري بر اساس تقاضا از سينه مادر تغذيه شوند.
• تغذيه نوزاداني كه قادر به مكيدن نيستند به طور مكرر با شير دوشيده شده ، در ابتدا با فنجان يا در وضعيت قطعي با لوله بيني/معدي صورت مي گيرد.
• هنگاميكه رفلكس مكيدن به وجود آمد ، اين روش ها با قرار دادن نوزاد بر روي سينه مادر براي مدت كوتاه تكميل ميشود.
• هر زمان مكيدن نوزاد خوب شد نوزاد بايد انحصارأ پستان مادرش را مك بزند .

راه چاره هاي تغذيه اي:

• براي مادراني كه اچ آي وي( HIV    (  مثبت هستند ، بر اساس سياست و دستورالعمل تغذيه كودكان و نوزادان روشهاي تغذيه اي مختلف با آنها مشاوره شود .
6.5 مراقبت از نوزاد در طي  KMC

پيشگيري از عفونت :

• شستن دستها

 قبل و بعد تغذيه نوزاد
 قبل و بعد تعويض پوشك
 بعد از دستشويي

• تميز و پاك كردن روزانه نوزاد ( سر تا پا )
• اطمينان از اينكه پوشك نوزاد تميز است .
• اطمينان از اينكه همه فنجان ها و وسايل تغذيه اي قبل و بعد از تغذيه تميز هستند .
• اقدامات پيشگيري از عفونت استاندارد را به كار بگيرند.

كنترل :

• كنترل علايم حياتي دو بار در روز ، و تكرار آن هر زمان كه لازم باشد.
• ثبت تغذيه هاي داده شده در يك جدول زمان بندي شده
• كنترل رشد به وسيله گرفتن روزانه وزن _ حداقل 10 گرم /روز بايد وزن گيري نمايند . اگر وزن گيري ضعيف است علل احتمالي مانند مقدار ناكافي شير و تكرار تغذيه و همچنين عفونت ، مي تواند از علل احتمالي باشد.

ايمن سازي :

• ايمن سازي نوزاد بر اساس جدول زمان بندي شده ملي انجام شود

7) حمايت عاطفي و فيزيكي

براي اينكه KMC موفقيت آميز باشد ، مادران ، اعضا فاميل و كاركنان بايد در مورد استفاده از اين روش متقاعد شوند . مادر /جانشيين كهKMC   انجام مي دهند نياز به حمايت هاي زير دارند .

7.1 حمايت از پرسنل سلامت

• توضيح مفهوم KMC  به مادر و نشان دادن عملي به مادر
• توضيح فوايد KMC
• يك پارچگي اعضاي فاميل مانند پدر ، پدربزرگ ، عمه ها ، خاله ها و ديگر اعضاي فاميل ، بسته به وضعيت فرهنگي .
• كمك به مادران در مورد هر مشكل  ، تغذيه و مراقبت از نوزاد
• صحبت و ارتباط روزانه با مادران در مورد هر مشكلي كه آنها ممكن است داشته باشند و تشويق مداوم آنهابه ادامه  KMC
• تشويق مادران و اعضاي خانواده براي بيان نگراني ها و پرسيدن سوالات
• تهيه پيام هاي بهداشتي آموزشي و بالا بردن آگاهي براي حساس كردن خانواده ها و جامعه  در مورد KMC ، ارتقاء تغييرات رفتاري ، و ايجاد تقاضا براي مراقبت مادرانه به صورت يك روتين براي نوزادان با وزن تولد پايين .
• تسهيلاتي براي شناسايي مدل هاي  نقش پذيري مراقبت مادرانه در جامعه ( مدلينگ ) براي كاهش

خجالت و احساس مسخرگي

• فراهم كردن حمايت فيزيكي و روحي دائم

7.2 حمايت از اعضاي فاميل

تشويق اعضاي خانواده به موارد زير :

• حمايت هم در خانه ، هم در بخش KMC
• گاهي نوزاد را براي اينكه مادرش استراحت نمايد KMC دهد.
• حمايت مادر به ادامه مراقبت آغوشي در منزل

8- معيار هاي ترخيص از بخش KMC

ترخيص از تسهيلات اگر :

• وزن گيري مداومي ايجاد شود : 10 گرم/روز در 3 روز متوالي
• نوزاد حداقل به وزن تولد دوباره برسد و حداقل،  وزن 1500 گرم داشته باشد .
• هم مادر و هم نوزاد با KMC  مدارا كرده باشند
• وضعيت نوزاد تثبيت باشد.
• درجه حرارت بدن نوزاد تثبيت باشد
• نوزاد بيماري ديگري نداشته باشد.

• ماادر توانايي تغذيه با شير پستان  و دوشيدن شير از پستان را داشته باشد  .

•  مادر اين روش را قبول كند و خواهان ادامه مراقبت آغوشي در منزل باشد و از طرف خانواده اش حمايت شود.

9 – دستورالعمل هايي براي پي گيري بعد از ترخيص از واحد KMC
پي گيري طبق برنامه زمان بندي شده

• يك نوزاد كه وزنش كمتر از 1800 گرم است در نزديك ترين مركز بهداشتي /  بخش   KMC  ، هر هفته تا زماني كه وزنش به 1800 گرم برسد ديده شود .
• هر وقت وزن نوزاد به 1800 گرم رسيد ، پي گيري متوالي در نزديك ترين مركز بهداشتي / بخش KMC هر 2 هفته يك بار انجام شود تا وزن نوزاد به 2500 گرم برسد .

مراقبت در طي ويزيت پي گيري

• وزن كردن نوزاد
• گرفتن تاريخچه  از مادر براي ويزيت

 اگر او مراقبت آغوشي را در منزل ادامه مي دهد
 مدت ارتباط پوست با پوست
 چگونه او به نوزاد وضعيت مراقبت آغوشي مي دهد
 اگر تب يا پايين بودن درجه حرارت و جود داشته باشد چگونه برخورد مي كند
 چگونه نوزاد تغذيه مي شود.
 آيا نوزاد علايمي از عدم تحمل KMC را نشان مي دهد؟  ( نوزاد خيلي فعاليت دارد و احساس ناراحتي ميكند )

 آيا علائم خطر در نوزاد وجود دارد؟

• ارزيابي فيزيكي از نوزاد صورت گيرد .
• آموزش به مادر در مورد علائم خطر نوزاد.
• در مورد تجربيات و مشكلاتي كه مادر را براي ادامه مراقبت آغوشي نگران كرده بحث شود و مادر حمايت شود
• تا آنجاييكه امكان دارد مادر و خانواده براي ادامه مراقبت آغوشي حمايت شود
• تاريخ ويزيت بعدي مشخص شود
• تشكر از مادر براي آمدن

10-معيارهايي براي پذيرش مجدد:

پذيرش مجدد نوزاددر بيمارستان اگر :

• وزن گيري كمتر از 10 گرم  / روز در دو ويزيت متوالي
• كاهش وزن
• علايم خطر _  بيماري داشته باشد
• مادر به دليلي كه لازم بوده KMC را ادامه نداده و نوزاد كمتر از 1800 گرم وزن دارد

معيار هايي براي قطع KMC
قطع KMC  نوزاد وقتي :

• وزن نوزاد به 2500 گرم ميرسد
• مادر تمايلي براي ادامه KMC   ندارد
• مادر بيمار است يا توانايي انجام KMC را ندارد.
• نوزاد بيمار است
• نوزاد KMC   را تحمل نمي كند ( خيلي حركت ميكند و ناراحت است )

 

جدول 1: مقدار ي از شير (يا مايع ) مورد نياز به ازاي كيلو گرم

وزن تولد

هر تغذيه

روز اول

روز دوم

روز سوم

روز چهارم

روز پنجم

روزهاي 13-6

روز  جهاردهم

1499-1000

ml/kg

هر 2 ساعت ml/kg

60  ml/kg

80 ml/kg

80 ml/kg

100 ml/kg

110

ml/kg

180-120 ml/kg

200-180

Ml/kg/

مساوي يا بزرگتر از 1500 گرم

هر 3 ساعت

 

 

 

 

 

جدول 2: مقدار تقريبي شير پستان مورد نيلز هر وتغذيه بر اساس وزن و سن

روز چهاردهم

روزهاي13-6

روز پنجم

روز چهارم

روز سوم

روز دوم

روز اول

تعداد تغذيه ها

وزن تولد

17ml

11-16ml

10ml

9ml

8ml

7ml

5ml

12

1000 g

21ml

14-19ml

12ml

11ml

9ml

8ml

6ml

12

1250 g

35ml

23-33ml

21ml

19ml

17ml

15ml

12ml

8

1500 g

45ml

26-42ml

24ml

22ml

20ml

18ml

14ml

8

1750 g

50ml

30-45ml

28ml

25 ml

23ml

20 ml

15ml

8

2000 g

 

مراقبت مادرانه آغوشی چیست و چرا اهمیت دارد؟

مراقبت مادرانه آغوشی نوعی مراقبت از نوزادان نارس است که در آن نوزاد در تماس پوستی طولانی با مادر قرار می گیرد . این روش قابل استفاده ، آسان و موثر برای ارتقای سلامتی و بهداشت نوزادان نارس می باشد و همچنین کمک می کند تا نوزاد مورد نظر به سطح نوزادان رسیده برسد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سازمان بهداشت جهانی این روش را به عنوان یک روش مراقبت نوزاد نارس ، در سراسر جهان تایید نموده و آن را قابل اجرا بیان کرده است و همچنین اعلام نموده است که از این روش می توان برای نوزادان رسیده هم سود جست .

این روش شامل قسمتهای زیر می باشد :

1- تماس پوست نوزاد با پوست مادر

2- تغذیه انحصاری با شیر مادر

3- حمایت از ارتباط عاطفی نوزاد و مادر

البته بر اساس نظر سازمان بهداشت جهانی ، این روش مناسب و مطلوبی برای نوزادان رسیده هم می باشد .

روش قرار دادن نوزاد در وضعیت مراقبت مادرانه آغوشی

نوزاد را در وسط سینه مادر و در حالت عمودی به صورت سینه به سینه قرار دهید و او را با یک بند محکم ببندید . سر را به یک طرف برگردانید و گردن را در وضعیت کمی کشیده به عقب نگه دارید . قسمت فوقانی بند درست زیر گردن نوزاد است .

این حالت موقعیت سر را برای باز نگه داشتن راه هوایی مناسب تر می کند و سبب تماس چشم به چشم بین مادر و نوزاد می شود و از خم شدن سر به جلو و خم شدن بیش از حد آن به عقب جلوگیری می کند . باید رانها خم شده و در یک حالت قورباغه ای قرار گیرد . بازوها نیز خم شده باشد .

لباس نوزاد باید جلو باز باشد که تماس پوست جلوی تنه نوزاد با جلوی سینه مادر برقرار گردد . برای حفظ درجه حرارت سر نوزاد بایستی به وسیله کلاه پوشیده شود .

در زایمان های چند قلویی پدر و یا دیگر افراد فامیل می توانند برای انجام این روش در کنار مادر قرار گیرند .

ویژگی های اصلی این روش مراقبت عبارتنداز:

♦ تماس پوستی زود هنگام ، طولانی مدت و مداوم بین مادر و نوزاد .

♦ تغذیه انحصاری با شیر مادر ( بطور ایده آل ) .

♦ قابل اجرا بودن در بیمارستان و امکان ادامه آن در خانه .

♦ امکان ترخیص زودتر نوزادان کم وزن و نارس .

♦ حمایت و پیگیری مناسب مادرانه در خانه .

♦ روشی موثر و مناسب برای کاهش و جلوگیری از استرس موجود در بخش های شلوغ نوزادان می باشد .

فواید مراقبت مادرانه آغوشی برای مادر

تماس پوست به پوست در موقع تولد به مادر کمک می کند که بلافاصله با فرزندش ارتباط عاطفی برقرار می کند و همچنین ترشح اکسی توسین باعث آرامش مادر و کمک به شروع تولید شیر مادر می شود . شیردهی باعث آزاد شدن هورمون هایی می شود که با انقباض رحم باعث کاهش خونریزی مادر در موقع زایمان می شود .

مادر وکالت فرزندش را به عهده می گیرد و در مرکز تیم مراقبت کننده نوزادش قرار می گیرد . به مادر و نوزاد کمک می کند که در یک ریتم خواب و بیداری با یکدیگر قرار گیرند .

بطوری که مادر خواب بیشتری می کند . در زایمان های زودرس مادر احساس گناه و هیجان می کند و مستعد افسردگی بعد از زایمان می باشد که روش مراقبت مادرانه آغوشی آن را کاهش می دهد .

گرفتن بچه در تماس با قفسه سینه اش به او کمک می کند که بتواند ادامه سن حاملگی فرزندش را کامل کند و امکان مراقبت بهتری به او بدهد .

حمل بچه در مراقبت مادرانه آغوشی به این مفهوم است که مادر قادر است زودتر حرکت کند و هر چه سریعتر از بیمارستان ترخیص شود و به زندگی عادی خود برگردد .

این روش به گونه ای می باشد که مادر در حالی که فرزندش را به سینه حمل می کند و دستهایش هم از آزادی کامل برخوردار می باشد ومی تواند به راحتی کارهای روزمره اش را انجام دهد .

فواید آن برای نوزاد

این پوشش باعث می شود که وضعیت راههای هوایی ثابت بماند و حمایت گردن بطور کامل انجام می شود .

این پوشش برای نوزاد محیطی امن فراهم می آورد و تمام مزایای فیزیولوژی تماس پوست به پوست شامل حفظ درجه حرارت نوزاد ، ضربان قلب ، تنفس و متابولیسم خوب را دارد .

تماس پوست به پوست استرس را در بچه نارس کاهش می دهد . در یک بچه آرام ، غذا به خوبی هضم می شود و بچه سریعتر رشد می کند .

پیوند اولیه بین مادر و نوزاد برقرار می گردد و بچه ثبات خلقی بهتری در دراز مدت پیدا می کند . این نوع مراقبت بچه را از اثرات مضر انکوباتور حفظ می کند .

در روش مراقبت مادرانه آغوشی

– بیماری های شدید ، عفونت های بیمارستانی در بین نوزادان مراقبت مادرانه آغوشی کمتر است .

– وزن گیری روزانه نوزاد در این روش مراقبت بیشتر و کنترل حرارتی موثری فراهم می کند و خطر افت درجه حرارت در نوزاد کمتر است .

– تاثیر مبتنی بر تغذیه با شیر مادر دارد .

– فشار روحی مادران کمتر است و اعتماد به نفس مادران را در مراقبت از فرزندش افزایش می یابد .

– قطع تنفس و سیاه شدن که در نوزادان نارس به وفور دیده می شود با این روش کاهش می یابد .

علائم خطرناک

علایمی که لازم است با پزشک یا بیمارستان محل تولد نوزاد ، مشورت شود عبارتند از :

♦ تنفس مشکل ، فرورفتگی قفسه سینه و ناله کردن .

♦ تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته .

♦ دوره های مکرر و طولانی قطع تنفس ( توقف تنفس به مدت 20 ثانیه یا بیشتر و یا کبودی لب ها و صورت نوزاد می تواند علامت یک بیماری خطرناک باشد )

♦ علیرغم گرم کردن مجدد ، نوزاد احساس سردی می کند و دمای بدن او زیر حد معمول است .

♦ مشکلاتی در امرتغذیه :

نوزاد زیاد برای غذا خوردن بیدار نمی شود ، غذا نمی خورد یا استفراغ می کند .

♦ تشنج

♦ اسهال

♦ زردی پوست

کنترل عفونت های بیمارستانی

عفونت بیمارستانی به عفونت هایی گفته می شود که به صورت محدود یا منتشر و در اثر واکنش های بیماری زا مرتبط با خود عامل عفونی یا سموم آن در بیمارستان ایجاد می شود به شرطی که حداقل 48 تا 72 ساعت بعد از پذیرش بیمار در بیمارستان ایجاد شود ,در زمان پذیرش ,فرد نباید علائم آشکار عفونت مربوطه را داشته باشد و بیماری در دوره نهفتگی خودنباشد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  معیارهای مرتبط با تعریف عفونت اختصاصی با لحاظ نمودن کد خاص جهت تعریف عفونت بیمارستانی وجود دارد که در بیمارستانها موجود است .ک

طبق تعریف نظام کشوری مراقبت عفونت های بیمارستانی در ایران (NNIS) چهار نوع از عفونت های بیمارستانی بایستی گزارش داده شود که شامل :

– عفونت ادراری
– عفونت محل جراحی
– پنومونی
– عفونت خونی می باشند.

جزوات کامل این دستورالعمل در بخش های بیمارستان موجود می باشد .

اقدامات لازم در مورد پيشگيري ثانويه از بروز HIV

در كاركنان بهداشتي درماني

الف ) آسيبهاي پر خطر از نظر HIV

1. آسيب با سوزن كلفت و توخالي

2. آسيب هاي عميق

3. آسيب با وسايل داراي خون واضح

4. آسيب با سوزن هايي كه از داخل رگ بيمار خارج شده اند .

5. فرد منشاء در مراحل اوليه HIV يا در مراحل پيشرفته بيماري و ايدز باشد .

ب ) آسيبهاي كم خطر از نظر HIV

1. آسيب با سوزن نازك و توپر مثل سوزن بخيه

2. تماسهاي سطحي و زير پوستي

3. تماس با مايعات غير خوني بدن

4. تماس سطح وسيعي از پوست سالم با

خون يا مايعات خوني – يا تماس سطح كوچكي از پوست سالم به مدت بيش از چند دقيقه

ج ) آسيب هاي بي خطر

1. تماس با مايعات غيرخوني و بالقوه غير عفوني مثل : ادرار و اشك

2. تماس سطح كوچكي از پوست سالم يا تماس كوتاه مدت

3. اقدامات اوليه پس از تماس :

1. شستشوي محل آسيب ديده با آب و صابون به مدت حداقل  5-3 دقيقه ( نيازي به كاربرد مواد ضدعفوني كننده مثل الكل يا بتادين نيست(

2.  شستشوي مخاط چشم يا دهان با آب فراوان .

3. ارزيابي خطر انتقال HIV در اسرع وقت و ترجيحاً در 24 ساعت اول

• در اين مورد بايد به خوني بودن و ميزان آن و راه تماس آن دقت شود .

• در مورد تماسهاي مخاطي نيز بايد به نوع ماده و خوني بودن آن و مدت زمان تماس دقت شود .

• در تماسهاي سطحي پوست بايد به وضعيت پوست از جهت وجود خراش يا درماتيت دقت شود .

4. ارزيابي وضعيت فرد منشاء تماس :

الف ـ بايد از نظر HIV ارزيابي شود

ب ـ در صورتيكه HIV  مثبت باشد بايد مرحله بيماري و تعداد TCell CD4 و بار ويروسي و سابقه درمان مشخص شود .

ج ـ علائم باليني و نتايج آزمايشات و سابقه بيماريها و رفتارهاي پر خطر در برآورد احتمال آلوده كنندگي فرد منشاء تماس مفيد است .

د ـ در صورت وجود احتمال خطر بايد در اسرع وقت نمونه خون جهت تست HIV فرستاده شود .

ه ـ در صورت منفي بودن تست ELIZA – HIV در فرد منشاء تماس نيازي به پيگيري و شروع درمان پيشگيري فرد آسيب ديده نمي باشد .

ح ـ در صورتيكه احتمال عفونت HIV در فرد منشاء تماس زياد باشد شروع درمان پيشگيري 2 دارويي تا زمانيكه نتايج آزمايشات مشخص شود توصيه مي شود .

خ ـ در صورتيكه فرد منشاء تماس نا مشخص باشد نيازي به درمان پيشگيري نيست مگر اينكه احتمال آلودگي به HIV بالا باشد .

ذ ـ انجام آزمايش بر روي سوزن يا وسايل تيز آلوده خطرناك بوده و حساسيت كمي دارد و توصيه نمي شود .

• دستوالعمل کمک های اولیه فوری پس از تماس و نیدلینگ شدن در کارکنان بهداشتی و درمانی

الف) شستشوی زخم با صابون و آب ولرم

• کمک به جلو گیری خونروی در محل اولیه زخم (موضع تماس )

• خود داری از مالش موضعی چشم

• شستشوی چشم ها و غشا مخاطی با مقادیر زیاد آب در صورت آلودگی

ب) گزارش فوری سانحه به سوپر وایزر بالینی

ج)گرفتن تاریخچه کامل از بیمار و مشخص کردن بیمار پر خطر

ه)گزارش فوری به سوپر وایزر بالینی و کنتر ل عفونت

و)در صورتی که منبع شناخته شده HIV/HBVباشد ,5-10میلی لیتر خون از فرد مورد تماس گرفته و به منظور پیگیری آتی ذخیره شود

ز)در صورتی که آلودگی منبع تماس با عفونت هپاتیت B/C—HIVنامشخص باشد ,5-10میلی لیتر خون از منبع تماس جهت بررسی هپاتیت B/C-HIVاخذ و مورد آزمایش قرار گیرد .

شستن دست ها (کتاب مرجع استاندارد های خدمات پرستاری)

هدف: جلو گیری از انتقال بیماری از پرسنل به بیمار و از بیمار به بیمار دیگر

عامل انجام کار :کلیه کارکنان بهداشتی و در مانی

1. انگشتر –ساعت –ناخن مصنوعی –زیور آلات را از دست خارج کنید

2. ناخن ها باید کوتاه تر از5/سانتی متر باشد .

3. طبق قوانین بین المللی  کار با ناخن های بلند و مصنو عی و یا وجود لاک در بخش های ویژه و اتاق عمل و نوزادان هنگام تماس مستقیم با بیمار ممنوع است.

4. ابتدا دست ها را از آرنج خیس کرده –سپس با صابون به خوبی مالش دهید (هرگز از صابون جامد استفاده نشود زیرا باعث ایجاد آلودگی متقابل می گردد.

5. دست ها را طوری نگه دارید که آب قسمت آلوده به قسمت تمیز جریان پیدا نکند

6. حدود 10 ثانیه دست های خود را با محلول مالش دهنده دست مالش دهید.

7. به علت اینکه میکرو ارگانیسم ها در زیر ناخن و اطراف انگشت ها متمرکز هستند باید به این نواحی توجه خاص شود.

8. از پاشیده شدن آب روی خود یا کف زمین اجتناب کنید زیرا رشد میکرو ارگانیسم ها روی سطوح مرطوب سریع تر می باشد.

9. از لمس و تماس با سینک دستشویی اجتناب کنید.زیرا به شدت آلوده می باشد.

10. پس از شستن کامل دست ها –آن را به خوبی با دستمال کاغذی خشک کنید.

11. در صورتی که شیر دست شویی مجهز به کنترل بازویی یا پایی نمی باشد  جهت بستن شیر آب از دستمال کاغذی خشک استفاده کنید که باعث انتقال دو باره آلودگی نشود

مهمترین عامل انتقال عفونت های بیمارستانی دست های آلوده می باشد

دستورالعمل دفع زباله ها

زباله ها شامل :زباله های عفونی ,زباله های غیر عفونی ,زباله های تیز و برنده
زباله های عفونی شامل :پانسمان ,پد های خونی ,ست سرم ,سرنگ ها ,باتل های سرم ,همو وک , باتل چست تیوپ ,دستکش های خونی وهر آنچه با ترشحات و خون بیمار آلوده شده است . بایستی در سطل های زرد رنگ با کیسه زباله زرد رنگ ریخته شود .

زباله های عفونی نوک تیز شامل :سر سوزن ها ,تیغ بیستوری ,و سایر وسایل برنده آلوده بایستی در شارپ سیف مخصوص ریخته شود (سرنگ ها همراه نیدل در سطل ها ریخته شود )پس از پر شدن 3/2آن درب سطل بسته و جمع آوری گردد.

زباله های معمولی شامل :سایر زباله ها که در سطل های سفید با پلاستیک سفید جمع آوری می شود .شما موظفید جهت حفظ سلامت خود ,خانواده ,جامعه ,و کارکنانی که با زباله سرو کار دارند در راستای تفکیک زباله ها نهایت دقت را بعمل آورید.

دو روش برای کنترل عفونتهای بیمارستانی و جدا سازی بیماران شامل:

روشهای استاندارد   standard precaution

روش های مبتنی بر شیوه  سرایت شامل زیر گروه های زیر:

1. روش های مبتنی بر سرایت هوایی

2. روش های مبتنی بر سرایت از طریق قطرات معلق در هوا

3. روش های مبتنی بر سرایت از طریق تماس

روشهای استاندارد

1. روشهای استاندارد برای کاهش خطر سرایت پاتوژنهای مسری از راه خون –ترشحات و مواد دفعی بدن به کار رفته و برای تمامی بیماران با هر تشخیصی باید رعایت شود .

2. روش های استاندارد  را در تماس با موارد زیر به کار می بریم :

خون تمامی مایعات و ترشحات و مواد دفعی بدن بجز عرق –خواه دارای خون قابل رویت با چشمان مسلح باشند یا نباشند.

– پوست آسیب دیده

– غشاهای مخاطی

3. روشهای استاندارد به منظور کاهش خطر سرایت میکرو ارگانیسم ها از منابع شناخته یا ناشناخته  عفونت در بیمارستان ها طراحی شده اند.

روشهای مبتنی بر سرایت هوایی

این روش به منظور کاهش خطر سرایت عوامل عفونی از طریق هوا استفاده می شوند .سرایت عوامل عفونی به این شیوه ”از طریق ذرات کوچکی (5میکرونی یا کوچکتر )که به دنبال تبخیر قطرات آب موجود در آنها ”به مدت طولانی در هوا یا ذرات غبار حاوی عوامل عفونی صورت می پذیرد .

میکرو ارگانیسم ها که به این شیوه سرایت می یابند ”می توانند از طریق جریان هوا ”به شکل گسترده ای انتشار یافته و توسط میزبان حساسی که در همان اتاق و یا دورتر از بیمار قرار دارد ”استنشاق گردند (این فاصله ”به عوامل محیطی وابسته است )از این رو اگر تهویه هوا به شکل مناسبی انجام گیرد ”راه مناسبی برای پیشگیری از سرایت عفونت به این طریق ”خواهد بود .

این روش برای بیمارانی اجرا می شود که دارای عفونت با اهمیتی به لحا ظ همه گیری شناسی هستند که از طریق سرایت هوایی گسترش می یابد.

روشهای مبتنی از طریق قطرات معلق در هوا

• این روش به منظور کاهش خطر سرایت عوامل عفونی از طریق قطرات معلق در هوا استفاده می شود .سرایت به این شیوه از طریق تماس قطرات بزرگتر از پنچ میکرون منتشره از سوی فرد ناقل یا مبتلا به عفونت که حاوی میکرو ارگانیسم است با ملتحمه و غشاهای مخاطی بینی و دهان میزبان مستعد ”صورت می گیرد .

این قطرات در اثر سرفه –عطسه– صحبت کردن یا طی اقدامات در مانی مثل ساکشن کردن یا برو نکو سکپی منتشر می شوند .برای سرایت از طریق قطره ”فاصله بین منبع عفونت و فرد مستعد بایستی کم باشد (حداکثر 90سانتی متر)چون قطرات درشت نمی توانند در هوا معلق بمانند و حد اکثر تا فاصله 90سانتی منتقل می شوند.

از سوی دیگر ”چون این قطرات در هوا معلق نیستند ”سیستم های تهویه ”برای پیشگیری از سرایت این عفونتها مو ثر نیست .روش های مبتنی بر سرایت از طریق قطرات معلق در هوا ”برای بیمارانی اعمال می شود که با عوامل ویژه ای که به این طریق قابل سرایت هستند ”عفونی شده اند.

روش های مبتنی بر سرایت تماسی

این روش ها برای کاهش خطر سرایت عوامل عفونی مهم به لحاظ همه گیری شناسی از طریق سرایت تماسی مستقیم و غیر مستقیم مطرح می شود.

• روش مبتنی بر سرایت از طریق تماس مستقیم عبارت است از تماس پوست فرد کولو نیزه یا مبتلا به عفونت با نوعی ارگانیسم باپوست میزبان حساس به آن ارگانیسم و سرایت فیزیکی میکرو ارگانیسم ها .چنین حالتی حین جابجایی بیمار توسط کارکنان –حمام دادن بیمار یا سایر مراقبتهای از بیمار که نیاز به تماس فیزیکی با بیمار دارد ”پدید می آید .

سرایت از طریق تمایس مستقیم ”می تواند بین دو بیمار نیز روی دهد (بطور مثال از طریق تماس دستها )که در این حالت یک بیمار به عنوان منبع میکرو ارگانیسم و دیگری به عنوان میزبان حساس عمل می کند.

• سرایت تماسی غیر مستقیم ”شامل تماس میزبان حساس با میزبان حد واسط آلوده است که غالبا یک جسم غیر زنده در محیط بیمارستان می باشد .روش های مورد استفاده در این مورد ”برای بیمارانی در نظر گرفته می شود که عامل ابتلای آنها به عفونت یا کو لو نیزه شدنشان به ارگانیسم های است که به لحاظ همه گیری شناسی مهم بوده و دارای قابلیت سرایت مستقیم یا غیر مستقیم هستند.

خلاصه ای از انواع احتیا طها و بیمارانی که به آنها نیاز دارند

a) احتیاط های استاندارد

احتیاط های استاندارد را برای مراقبت از کلیه بیماران رعایت کنید.

b)احتیاط های مربوط به سرایت از طریق هوا

علاوه بر احتیاط های استاندارد ”از احتیا طهای مربوط به سرایت از طریق هوا برای بیمارانی که مشکوک به بیماری جدی با میکرو ارگانیسم هایی که از این طریق سرایت می یابند –استفاده می شود.

مثال هایی از این بیماریها شامل موارد زیر است :

1-سرخک

2-آبله مرغان شامل زونای گسترده

3-سل

c)احتیاط های مربوط به سرایت از طریق قطره

علاوه بر احتیاطهای استاندارد ”از این احتیا طها برای بیماریهای جدی توسط میکرو ارگانیسم هاییکه از طریق ذرات درشت سرایت می یابند استفاده می شود .

مثالهایی از این بیماریها شامل:

1 – بیماری مربوط به همو فیلوس انفلو انزای مهاجم نوع bشامل مننژیت –پنو مو نی –اپیگلو تیت و سپسیس

2 – بیماری ناشی از نیسر یا مننژیتیدیس مهاجم شامل :مننژیت –پنومونی-وسپسیس

3 – عفونتهای باکتری جدی در دستگاه تنفسی که از طریق قطرات سرایت می یابند مثل:

1-3-دیفتری(نوع حنجره ای)

-3-مایکو پلاسما نمو نیا

3-3-سیاه سرفه

4-3-طاعون ریوی

5-3-فارنژیت استرپتو کو کی –نمو نیا یا مخملک در نوزادان و خرد سالان

4.عفونتهای ویرو سی شدید که توسط قطرات سرایت می یابد مثل:

1-4-آدنو ویروس

-3-مایکو پلاسما نمو نیا

3-3-سیاه سرفه

4-3-طاعون ریوی

5-3-فارنژیت استرپتو کو کی –نمو نیا یا مخملک در نوزادان و خرد سالان

4. عفونتهای ویرو سی شدید که توسط قطرات سرایت می یابد مثل:

1-4-آدنو ویروس

1-3-دیفتری پوستی

2-3-ویرو س هرپس سیمپلکس

3-3-زرد زخم

4-3-آبسه های بزرگ –سلولیت و زخم بستر

5-3-شپش

6-3-گال

7-3-زونا

4. التهاب خونریزی دهنده ویرو سی ملتحمه

5. عفونت های ویروسی خونریزی دهنده

پيشگيری از زخم بستر

bedsore  که به آن زخم بستر يا زخم فشاري هم گفته مي شود نواحي از پوست و يا بافت هستند که وقتي فشاري روي آنها زياد شود ( معمولاً به علت استراحت در تخت يا صندلي چرخدار ) بعلت قطع جريان خون در قسمتهاي آسيب پذير بدن بويژه پوست ناحيه باسن ، رانها و پاشنه ها ايجاد مي شوند . بدون جريان خون کافي بافت مورد تأثير مي ميرد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  اگر چه افراد فلج بيشتر در معرض خطر هستند اما هر فرد بستري و کسي که روي صندلي چرخدار نشسته و يا فردي که قادر به تغيير وضعيت خود ( بدون کمک ديگران ) نيست نيز مي تواند مستعد ابتلا به bedsore باشد .

اغلب زخم هاي فشاري خيلي سريع توسعه و پيشرفت پيدا مي کنند و بهبودي آنها مشکل است . اقدامات پيشگيرانه مي تواند به يکپارچگي پوست کمک کرده و بهبودي را سرعت بخشد .

پيشگيري :

پيشگيري از bedsore آسانتر از درمان آن است . ولي اين بدين معنا نيست که پروسه پيشگيري راحت و بدون پيچيدگي است . اما اگر چه عليرغم درمانهاي دقيق هنوز هم زخم ها پيشرفت و توسعه پيدا مي کنند باز هم در خيلي از موارد مي توان از آنها پيشگيري کرد .

اولين قدم در پيشگيري آن است که پزشک يا پرستار برنامه اي را براي شما طرح ريزي کند که شما با مراقب بتوانيد آن را اجرا و دنبال کنيد .

اساسي ترين چيزها در اين برنامه شامل تغيير وضعيت بهمراه وسايل حمايتي ، بازبيني روزانه پوست و يک رژيم مغذي و غني هستند .

* تغيير وضعيت :

تغيير وضعيت مرتب و دائمي يکي از قطعي ترين راههاي پيشگيري از bedsore است . فقط زمان کوتاهي بيحرکت بودن در صندلي چرخدار يا تخت کافي است تا يک زخم فشاري شکل بگيرد . بهمين خاطر متخصصان پيشنهاد مي کنند که هر ۱۵ تا ۳۰ دقيقه وضعيت خود را تغيير دهيد و يا حداقل هر ۲ ساعت يکبار ( اگر روي صندلي چرخدار ) اينکار را انجام دهيد .

اگر شما بيشتر وقت خود را در تخت سپري مي کنيد حتي در طول شب نيز بايد جابجايي داشته باشيد و اگر خودتان به تنهايي قادر به حرکت نيستيد از اعضاي خانواده کمک بگيريد .

يک متخصص طب فيزيکي مي تواند بهترين وضعيت شما در تخت را تعيين کند .

در اين قسمت به چند توصيه عمومي توجه کنيد :

از دراز کشيدن و فشار آوردن مستقيم روي استخوانهاي روان خودداري کنيد .

موقع دارز کشيدن به پشت يک بالش را زير قسمت نرم ساق پا قرار دهيد .

هيچ گاه بطور مستقيم زير زانو چيزي قرار ندهيد که منجر به اختلال در گردش خون آن ناحيه مي شود .

از وارد شدن ضربه به زانوها و پاشنه ها جلوگيري کنيد .

سرتخت را بيش از ۳۰ درجه بالا نياوريد چرا که احتمال افتادگي و سرخوردن زياد مي شود .

از تخت يا تشکهايي استفاده کنيد که فشار را کاهش مي دهند .

البته شما مي توانيد از فوم ، هوا ،‌ژل و يا کيسه ها ( تشکهاي ) آبي استفاده کنيد .

در مورد استفاده از هريک از اين وسايل حتماً با پزشک مشورت نماييد . هر يک از اين وسايل از نظر قيمت و اثرات با هم متفاوتند . در بعضي ها ممکن است که استفاده از تشکهاي هواي معمولي حمايت کننده و کافي باشد ، اما بعضي ديگر نياز به تختهاي پيچيده تر و مخصوص تر که گرانتر نيز هستند دارند مثل افراديکه زخمهاي فشاري عودکننده دارند .

صندلي هايي وجود دارد که فشار را منتشر مي کنند و نشستن براي مدت طولاني را آسان و راحت مي سازند . اگر که اين نوع صندلي را در اختيار نداريد شما يا مراقبتان بايد هر ۳۰-۱۵ دقيقه وضعيتتان را تغيير دهد .

اگر مي توانيد قسمت بالاي بدنتان را حرکت دهيد بايد به صندلي فشار آورده و خودتان را بالا بکشيد .

همه صندلي ها بايد بالشهايي داشته باشند تا فشار را کم کنند و راحت باشند . بالشهاي متفاوتي در دسترس هستند شامل فوم ، ژل ، آبي يا بالشهاي پر شده از هوا .

اگر چه همه اين وسايل به کاهش فشار کمک مي کنند اما هيچکدام به اندازه تغيير وضعيت و جابجايي مداوم در پيشگيري از ايجاد زخم بستر مؤثر نيستند .

* بررسي پوست

بررسي روزانه پوست يکي از صحيح ترين کارها در پيشگيري از زخم هاي فشاري است .

حداقل يکبار در روز سرتاسر پوست را بررسي کنيد و اگر نياز باشد براي اينکار از آينه استفاده کنيد .

اگر خودتان هم نمي توانيد اينکار را انجام دهيد از مراقبتان کمک بخواهيد .

اگر شما مجبور به بودن در تخت هستيد توجه ويژه اي روي نواحي رانها ، ستون فقرات ، شانه ، پشت ، آرنج و پاشنه داشته باشيد .

اگر روي صندلي چرخدار هستيد و به زخم هاي نواحي باسن ، ساق پا ، پاشنه و نواحي پايين کمر توجه کنيد .

با مشاهده هر گونه آسيب پوستي و يا هر علامتي از عفونت نظير ترشح از زخم ، بوي بد ، افزايش حساسيت ،‌قرمزي و گرما در اطراف پوست فوراً به پزشک اطلاع دهيد .

* تغذيه

تغذيه سالم و مناسب ، نقش مهمي در پيشگيري از پيري پوست و نيز در بهبود زخم هاي پوستي دارد . متأسفانه افراديکه بيشتر در معرض زخم بستر هستند اغلب تغذيه نامناسبتري دارند .

اگر شما بيماريد ، در دوران نقاهت بعد از عمل بسر مي بريد و يا دچار فلج اندام هستيد احتمالاً اشتهاي کمي داريد و حتي ممکن است خوردن برايتان مشکل باشد . بهر حال رسيدن کافي انرژي ، پروتئين ها ، ويتامين ها و مواد معدني به بدنتان امري واجب و ضروري است .

کمک گرفتن از يک متخصص تغذيه مي تواند مفيد باشد .

به اين موارد توجه کنيد .

حجم غذاي مصرفي را کاهش دهيد .

سعي کنيد در هر وعده مقدار غذاي کمي را مصرف کنيد و وقتي به سراغ غذا برويد که کاملاً گرسنه باشيد طبق برنامه مشخص غذا بخوريد نه طبق اشتهايتان .

در هر زمان که احساس خوبي داشتيد غذا بخوريد .

در حين غذا زياد آب و مايعات مصرف نکنيد . ( البته فقط در حين غذاخوردن ،  مصرف آب کافي باعث حفظ شادابي و نرمي پوست مي شود )

مصرف پوره ها و سوپهاي مقوي را در نظر داشته باشيد .

با جايگزين هاي گوشت ( حبوبات و لبنيات و … ) توجه داشته باشيد .

در موقع غذا خوردن وضعيت مناسب و راحتي داشته باشيد .

هرگز با عجله غذا نخوريد و براي غذا خوردن وقت کافي در نظر بگيريد .

شيوه زندگي خود را اصلاح کنيد .

اگر چه که شما ممکن است براي انجام خيلي از کارها به کمک ديگران احتياج داشته باشيد ولي خودتان مي توانيد روي زندگيتان کنترل داشته و خيلي چيزها را تغيير دهيد .

* ترک سيگار

از پزشک خود راجع به راههاي ترک سيگار سئوال کنيد . سيگار اکسيژن رساني به پوست را کم کرده و باعث دفع ويتامين ث مي شود  و روند بهبود زخم را کند مي سازد .

* ورزش

ورزش روزانه گردش خون را تسريع کرده ، باعث ساخت بافت ماهيچه اي مي شود . اشتها را زياد مي کند و باعث تقويت بدن مي شود . يک کارشناس ورزشي مي تواند ورزش مناسبي را که مورد نياز شماست برايتان توصيه کند .

اقدامات لازم برای پيشگيری از زخم بستر در بيماران در معرض خطر

زخم فشاري ( Braden Scale  ) یا زخم بستر ( bedsore ) زخم های پوستی دردناکی هستند که براثر فشارهای مداوم بر روی بخشی از بدن و انسداد عروق خونی تغذیه کننده ناحیه ای از پوست ایجاد می شود.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،   زخم بستر زخمي است كه در نواحي تحت فشار بدن ، در بي حركتي مداوم ( مي تواند 24 ساعت باشد ) ، به علت كاهش خونرساني موضع ايجاد مي شود .

زخم های فشاری در مراحل اولیه می تواند در منزل با کاهش میزان فشار وارده، تمیز نگه داشتن زخم ها و استفاده از پانسمانهای مناسب درمان کرد اما در مراحل شدیدتر ممکن است به درمانهای پزشکی تخصصی تری نظیر جراحی نیاز باشد البته می توان با مراقبت های ویژه ای از بروز زخم های فشاری در بخش تحتانی پشت و باتکس(سرین) و بر روی نواحی با برجستگی های استخوانی نظیر شانه، لگن، زانو، پاشنه، و آرنج جلوگیری کرد.

پيشگيري از bedsore آسانتر از درمان آن است . ولي اين بدين معنا نيست که پروسه پيشگيري راحت و بدون پيچيدگي است . اما اگر چه عليرغم درمانهاي دقيق هنوز هم زخم ها پيشرفت و توسعه پيدا مي کنند باز هم در خيلي از موارد مي توان از آنها پيشگيري کرد .

اولين قدم در پيشگيري آن است که پزشک يا پرستار برنامه اي را براي شما طرح ريزي کند که شما با مراقب بتوانيد آن را اجرا و دنبال کنيد .

اساسي ترين چيزها در اين برنامه شامل تغيير وضعيت بهمراه وسايل حمايتي ، بازبيني روزانه پوست و يک رژيم مغذي و غني هستند .

اقدامات لازم براي پيشگيري از زخم بستر :

1- بررسي پوست بيمار حداقل روزانه يكبار

2- تغيير پوزيشن حداقل هر 2 ساعت (در بيماراني كه خود قادر به چرخيدن در تخت نيستند).

3- استفاده از تشك مواج

4- حمام در تخت ( بر حسب نياز بيمار ، حداقل سه بار در هفته _ ثبت در كاردكس )

5- ماساژ پشت ( در هر شيفت _ ثبت در كاردكس ).

6- براي تغيير پوزيشن و يا انتقال بيمار از ملافه استفاده شود و از كشيدن بيمار جدا خودداري گردد .

7- از بالش براي حفظ پوزيشن مناسب استفاده شود.

8- از ايجاد چين و چروك در ملافه ها جلوگيري شود.

9- از بلند كردن سر تخت ( بيش از 30 درجه ) خودداري شود.

10- پوست بيمار تميز و خشك نگه داشته شود .

10- براي حفاظت پوست بيمار فقط از پماد اكسيد دو زنگ استفاده شود.

11-دقت در مورد رژيم غذايي بيمار ( دريافت كالري – پروتئين و ويتامين كافي )و درصورت نياز، مشاوره ي تغذيه .

12- در صورت ايجاد زخم ، ثبت نحوه ي پانسمان ، شستشو و محلول مورد استفاده ، محل زخم ، اندازه ، رنگ و ظاهر آن ، وجود ترشحات و وضعيت پوست در يادداشت پرستاري .

13- با توجه به وضعيت بيمار و زخم وي ، طرح مراقبتي (ثبت شده در كاردكس ) را به روز كنيد .

مسمومیت ناشی از مواد آرایشی بهداشتی غیر مجاز

امروزه استفاده از لوازم آرایشی و مواد محافظت کننده پوست تبدیل به بخشی از امور روزانه بانوان شده است و اغلب خانم ها به طور روزمره از عطر،مرطوب کننده ها،پاک کننده های پوستی،ضد آفتاب ها،ضد تعریق ها،رنگ های آرایشی و … استفاده میکنند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  این میل به زیبایی البته گاهی هم با مخاطراتی همراه میشود.بعضی از افراد تا به حال مشکلات و عوارض ناشی از مصرف این مواد را حداقل یکبار تجربه کرده اند.بدیهی است که شدت و احتمال بروز عوارض در مواد آرایشی تقلبی بیشتر خواهد بود.

از آنجا که کشور ایران سومین مصرف کننده لوازم آرایشی در خاورمیانه است و بیش از 50% لوازم آرایشی نظیر کرم پودر و رژلب و ریمل های آرایشی موجود در بازار تقلبی هستند،به هنگام خرید این لوازم باید دقت فراوانی به خرج دهیم.

علت اصلی مصرف گسترده لوازم آرایشی تقلبی،ارزانی آنها است.90%لوازم آرایشی مصرف شده در کشور ما وارداتی هستند که برخی به صورت غیر مجاز وارد میشوند.

از جمله عوارض عمده استفاده از لوازم آرایشی بهداشتی غیر استاندارد عبارت اند از:

 احساس سوزش و سوزن سوزن شدن در محلی که ماده آرایشی استفاده شده.

 قرمزی،تورم،خارش و تاولهای آبدار،جوش سرسیاه

 کهیر،عفونت پوست،عفونت ریشه مو،آکنه(جوش غرور جوانی)،تغییر رنگ و صدمه به ناخن و مو و کچلی

 تغییر رنگ پوست که به صورت منتشر یا لکه ای میباشد.

 صدمات کبدی(ناشی از سم موجود در مواد آرایشی غیر مجاز)

 آسیب چشمی و مشکلات تنفسی

 اثر ناخوشایند ناشی از زخم روی پوست

 کم کاری غده فوق کلیه

 پوسته ریزی لبها ناشی از مواد آرایشی

 پیری زودرس و ایجاد چین و چروک روی پوست

برخی از مواد آرایشی نیز هنگامی که در معرض نور خورشید قرار میگیرند ایجاد حساسیت میکنند که باید به آنها نیز توجه کافی شود.

یک پوست سالم سد بسیار خوبی در مقابل تعداد زیادی از موادی است  که روزانه با آن در تماس هستیم.اگر پوست بیش از حد خشک باشد یا به هر دلیل ملتهب یا زخمی باشد،اثر محافظتی این سد کاسته میشود.

پزشکان توصیه میکنند برای جلوگیری از حساسیت پوستی شدید و گسترده،هربار که محصول آرایشی بهداشتی جدیدی را خریداری کردید قبل از آنکه به طور گسترده از آن بر روی سر و صورت خود استفاده کنید،مقدار اندکی از آن(به اندازه یک سکه) را روی بازوی خود بمالید.

اگر تا 24 ساعت هیچ گونه علائمی از حساسیت روی بازوی شما ایجاد نشد،شما میتوانید با خیال راحت از آن ماده استفاده کنید.

نکات قابل توجه:

 برخی از کرمهای روشن کننده حاوی مقادیر بیش از حد جیوه هستند که اثرات جانبی ناخوشایندی بر روی پوست دارند.

 مواد شیمیایی موجود در سایه،ریمل و خط چشم و مالش محکم پنبه و شیرپاک کن در اطراف پوست حساس چشم در بلند مدت باعث شلی پوست اطراف چشم و نازیبایی میشود.

 پودرها و شوینده های مخصوص ماشین های لباس شویی و ظرف شویی دارای آنزیمهای خاصی برای از بین بردن چربی،پروتئین و نشاسته و … هستند. شستشوی دستی با این پودرها باعث آسیب به پوست دست میشود.

 استفاده از حلال های شیمیایی(نفت،بنزین و تینر و…)برای تمیز کردن چربی و روغن از دست و بدن،به هیچ عنوان مناسب نمیباشد.

 استفاده از مواد آرایشی نامرغوب و غیر استاندارد به دلیل وجود سرب و جیوه در ترکیبات آنها باعث ایجاد عوارضی مانند بیماریهای گوارشی و اسهال میشود.

 مواد آرایشی مانند رژلب که در حین غذا خوردن وارد بدن میشوند در صورت داشتن فلزات سنگین و مواد نامرغوب گیاهی عوارض ناشناخته ای در بدن ایجاد خواهند کرد.

 تزریق ژلهای حجم دهنده لب غیر استاندارد و به وسیله افراد غیر متبحر احتمال عوارضی مانند حساسیت ،تورم، کبودی لبها،حرکت ژل به نواحی اطراف لب و غیر قرینگی لبها وجود دارد لذا اگر خانمی تمایل به این کار را دارد باید حتما از ژلهای استاندارد و با مارک معتبر و توسط متخصص استفاده کند.

 سرمه غیر مجاز  معمولا حاوی مقداری فلز سرب است که استفاده از آن در این محصول سلامت شما را تهدید میکند که علائم حساسیت چشم به سرمه شامل قرمزی،خارش،اشک ریزش،ضخیم شدن لبه پلک و پوسته پوسته شدن پوست سطح پلک است که حساسیت چشم معمولا تا 2 ماه طول میکشد.

 استون های غیر استاندارد رطوبت را از سطح ناخن پاک کرده و آن را خشک و ورقه ورقه میکند پس حتما از استون هایی که دارای نرم کننده یا روغن میباشند استفاده کنید.پد لاک پاک کن هم در بازار موجود میباشد که دارای روغن کرچک است و از خشکی و شکنندگی ناخن ها پیشگیری میکند.

 لاک های رنگی غیر استاندارد میتواند باعث واکنش های حساسیتی در افراد شود که علاوه بر تغییر شکل ناخن ها،پوست حاشیه ناخن هم قرمز،پوسته پوسته،متورم و در مواردی دچار خارش میشود که درمان آن نیاز به مراجعه به پزشک دارد.

 در برخی از رنگ موهایی که به صورت غیر مجاز وارد میشوند میزان آمونیاک به قدری زیاد است که باعث نازک و شکننده شدن مو ،موخوره،خشک و زبر شدن مو،حساسیت پوستی،شوره سر،خارش و حتی قرمزی پوست سر میشود.

 ریزش مو در اثر رنگ موهای غیر مجاز تقریبا پدیده ای رایج شده است.استفاده از این رنگ موها در برخی موارد موجب میشود که فرد به سبب مصرف این مواد پیاز موی سرش سوخته و باعث طاسی غیر قابل بازگشت شود،یا بر اثر استفاده از لوازم آرایشی غیر مجاز،تاول هایی به روی پوست به وجود آید.

 بعضی مواد آرایشی دارای مقداری روغن هستند که باعث بروز آکنه در پوست های مستعد میشود.این مواد روغنی در لوازم آرایشی غیر استاندارد به میزان بسیار بالاتری میرسد،به همین دلیل ایجاد جوش های سرسیاه و آکنه از عوارض استفاده از لوازم آرایشی غیر استاندارد است.

 قرار دادن شامپو و شوینده های مایع دیگر جلوی نور مستقیم خورشید باعث خرابی و فساد آنها میشود

« برگه‌ی پیشبرگه‌ی بعد »