آزمایش SGPT یا ALT چیست ؟

آزمایش SGPT یا ALT که به نام تست Alanine aminotransferase ( آلانین آمینوترانسفراز ) نیز نامیده می شود و به نام های متعارف دیگر Serum glutamic-pyruvic transaminase; SGPT; Alanine transaminase; AST/ALT نیز نامیده می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ALT عمدتا” در کبد یافت می شود اما مقدار کمی از آن نیز در کلیه ها، قلب، ماهیچه ها و پانکراس وجود دارد. پیش از این به ALT ، سرم گلوتامیک پیروویک ترانس آمیناز (SGPT) گفته می شد. مقدار این آنزیم در خون معمولا” اندک است.

ALT برای کنترل کبد اندازه گیری می شود. این تست معمولا” همراه تستهای دیگری همچون AST ، آلکالن فسفاتاز، لاکتات دهیدروژنار (LDH) و بیلی روبین درخواست می شود.

ALT آنزیمی است که بیشتر در سلول های کبد و کلیه یافت می شود؛ مقادیر بسیار کوچکتر آن نیز در قلب و عضلات یافت می شود. در افراد سالم، سطح ALT در خون پایین است. زمانی که کبد آسیب دیده است، معمولا قبل از آن که علائم بارزتر آسیب کبدی مانند زردی رخ دهد، ALT داخل جریان خون آزاد می شود. این امر ALT را یک آزمایش مفید برای تشخیص آسیب کبدی می سازد.

ALT اغلب همراه با آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) یا به عنوان بخشی از پانل کبد برای غربالگری و یا کمک به تشخیص اختلالات کبدی درخواست می شود. ALT و AST دو تا از مهمترین تست ها برای تشخیص آسیب کبدی در نظر گرفته می شود، اگر چه ALT از AST اختصاصی تر است.

ارزش ALT اغلب در مقایسه با نتایج آزمایش های دیگر مانند آلکالین فسفاتاز (ALP) پروتئین تام و بیلی روبین برای کمک به تعیین نوع بیماری کبدی به کار می رود.

ALT برای پایش درمان افراد مبتلا به بیماری کبدی و بررسی مؤثر بودن آن استفاده می شود و ممکن است به تنهایی یا همراه با تست های دیگر برای این منظور درخواست شود.

سطح ALT در هپاتیت مزمن خیلی بالا نیست، اغلب کمتر از ۴ برابر بالاترین سطح نرمال است. در هپاتیت مزمن، ALT بین حد نرمال و افزایش کم، متفاوت است.

در بیشتر بیماری های کبدی، سطح ALT بالاتر از AST است و در نتیجه نسبت AST / ALT پایین خواهد بود. چند مورد استثناء وجود دارد. نسبت AST / ALT معمولا در هپاتیت الکلی، سیروز و جراحت ماهیچه ای افزایش می یابد.

● علت درخواست تست

این تست برای تشخیص آسیب کبدی و یا کمک به تشخیص بیماری کبدی است.

وقتی که پزشک فکر می کند بیمار دارای علائم اختلال کبدی است. برخی از این علائم عبارتند از: ضعف، خستگی، از دست دادن اشتها، تهوع، استفراغ، تورم و یا درد شکم، یرقان، ادرار تیره، مدفوع رنگی روشن، خارش

·مقدار طبیعی در جواب آزمایش در قسمت محدوده طبیعی می آید. با این حال حتی در مورد جوابهای خارج از محدوده ذکر شده، تصمیم طبیعی بودن یا نبودن با پزشک شما است.

● رنج نرمال ALT وAST

Female: 7–۳۰ U/L (0.12–۰٫۵۰ µkat/L SI units) – زنان
Male: 10–۵۵ U/L (0.17–۰٫۹۱ µkat/L SI units) – مردان

● در چه شرایطی تست افزایش می یابد

خوردن خیلی زیاد غذاهای حاضری (fast-food) می تواند باعث افزایش خفیف در ALT، به علت آسیب کبدی شود.

علل دیگر افزایش متوسط ALT شامل انسداد مجاری صفراوی، سیروز (معمولا ناشی از هپاتیت مزمن یا انسداد مجرای صفراوی) و تومور در کبد است.

صدمه به اندام هایی نظیرعضلات قلب و اسکلتی، می تواند سبب افزایش اندک ALT شود.
در چه شرایطی تست کاهش می یابد

● مقادیر بسیار بالا

آسیب کبدی اخیر یا شدید مثل هپاتیت ویروسی

مسمومیت با سرب

واکنشهای دارویی

مواجهه با تتراکلرید کربن

شوک

نکروز تومور بزرگ

● مقادیر بالا

مونو نوکلئوز

هپاتیت

سوء مصرف الکل

مسمومیت با استامینوفن

جهش رشد در کودکان

● مقادیر کمی بالا

رسوب چربی در کبد

برخی داروها مثل  استاتین ها، آنتی بیوتیک ها، کموتراپی، آسپرین، باربیتورات ها

بیماری های مزمن کبد مثل سیروز

● مواردی که نتایج را تحت تاثیر قرار می دهند

استفاده از داروها و حتی برخی داروهای گیاهی مثل اکیناسئا

ورزش شدید

آنژیوگرافی یا جراحی قلب

● آمادگی بیمار

برای انجام این تست آمادگی خاصی لازم نیست البته فرد نباید طی روز گذشته انجام ورزش سنگین داشته باشد . همچنین سابقه دارویی و حساسیت دارویی باید به آزمایشگاه اطلاع داده شود.

در صورت بارداری به آزمایشگاه اطلاع داده شود.

● زمان نمونه گیری

محدوده مرجع (نرمال رنج) وابسته به جنس زن/مرد

● نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

تست های تکمیلی :

جهت تفسیر صحیح نتیجه این تست لازم است تست های تکمیلی زیر نیز صورت گیرد :

AST ،ALP ،GGT، بیلی روبین، پانل کبد، آلبومین، پروتئین تام

طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید
تشخیص های افتراقی

● تداخلات دارویی

تزریق دارو به بافت ماهیچه ای، پانکراتیت حاد و یا حتی ورزش سنگین، ممکن است سطح ALT را افزایش دهد.

● محدودیت‌ها:

میزان فعالیت ALT در داخل گلبول قرمز شش برابر سرم می‌باشد، بنابراین نمونه‌های دارای همولیز برای ارزیابی مناسب نیستند. افزایش ALT در آسیب‌های وارده به عضلات مخطط، رابدومیولیز، پلی میوزیت و درماتومیوزیت نیز دیده می‌شود اما در این بیماران علاوه بر ALT، CK نیز افزایش یافته و جهت بررسی این بیماران ترجیح داده می‌شود.

ALT از AST در بیماری کبد الکلی از حساسیت کمتری برخوردار است و حتی ممکن است در این بیماران در محدوده طبیعی باشد.

مقادیر افزایش یافته ALT در افراد چاق دیده شده است. اگرچه از این تست برای انتخاب بیماران مبتلا به هپاتیت C جهت درمان و بیوپسی کبدی استفاده می‌گردد، اما ALT بطور مداوم در هپاتیت C بالا نمی‌باشد.

ورزش شدید به خصوص ورزش‌های قدرتی باعث افزایش ALT تا میزان ۵۰% می‌شود.

بیماری‌های تیروئید ممکن است سبب افزایش متوسط ALT گردند. ALT  با فعالیت بدنی افزایش یافته و دارای تغییرات روزانه و روز به روز می‌باشد.

در نارسایی کلیه ممکن است ALT به صورت کاذب پایین باشد که منجر به عدم تشخیص آسیب کبد در افراد مبتلا می‌گردد.

تداخلات دارویی: مصرف تعداد اندکی از داروها در برخی روش‌های اندازه‌گیری سبب کاهش میزان ALT می‌گردد(مانند مترونیدازول) در حالی که داروهای بسیاری می‌توانند سبب افزایش ALT گردند که از این بین می‌توان به موارد زیر اشاره نمود: استامینوفن، آمپی‌سیلین، آسیکوویر، آلویپورینول، پنی‌سیلین، سیپروکساسین، نیتروفورانتوئین، کتوکنازول، فلوکنازول، ایزونیازید، کاربامازپین، کاربن‌سیلین، سفوکسیتین، کلرامفنیکل، دی‌اتیل‌استیل بسترول، دوکسوروبیسین، اریترومایسین، استروژن، فلوتامید، فوروسماید، جنتامایسین، سیمواستاتین، مپروبامات، متوتروکسات، متیل دوپا، متیل تستوسترون، ناپروکسن، داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، آسپیرین، فنوباربیتال، فنوتیازین، فنی‌توئین، پروژسترون، پروپرانول، پیرازین‌آمید، ریفامپین، تیکارسیلین، تولبوتامید، تری‌متوپریم، والپروئیک اسید، زیدوودین و غیره…

در موارد سوء مصرف موادی مانند استروئیدهای آنابولیک، کوکائین و اکستازی (۴،۳  متیلن‌دی‌اکسی مت‌آمفتامین) فن‌سیکلیدین، کلروفرم و حلال‌های حاوی تولوئن نیز افزایش سطح سرمی ALT دیده می‌شود.

● اطلاعات تکمیلی:

نیمه عمر ALT حدود ۱۰ ± ۴۷ ساعت و تغییرات روز به روز ۱۰ تا ۳۰% است به نحوی که نتایج بعد از ظهر ۴۵% بیشتر از اول صبح می‌باشد.

مسمومیت کبدی با استامنیوفن در افراد الکلیک شدید می‌گردد (سندرم الکل ـ استامنیوفن) که در این موارد اختلالات انعقادی و افزایش شدید ALT و AST نیز دیده می شود. در این موارد ALT و AST مقادیر بیشتر از units/L9000 دارند.

نسبت ALT/ AST: در افراد مبتلا به هپاتیت الکلی این نسبت بطور مشخص حداقل بیشتر از ۲ است. در مواردی که این نسبت بیشتر از ۳ باشد، در بیشتر از ۹۶% موارد، فرد مبتلا به بیماری کبد الکلی می باشد.

نسبت بالای AST به ALT همچنین در بیماری حصبه نیز گزارش شده است. اگر این نسبت بین ۵/۰ تا ۸/۰ باشد بیشتر با هپاتیت ویروسی حاد یا مزمن روبرو هستیم.

اگرافزایش ALT و AST کمتر از ۵ برابر طبیعی بود بایستی ابتدا PT، آلبومین، شمارش گلبول‌های خون همراه با تعداد پلاکت، سرولوژی هپاتیت‌های C,B,A، سطح سرمی آهن، TIBC و فریتین سنجیده شود. اگر این موارد طبیعی بود، مطالعات اضافی شامل سونوگرافی کبد، ANA ، آنتی‌بادی ضد عضله صاف (SMA)، سرولوپلاسمین و آلفا ـ یک ـ آنتی تریپسین انجام گردد و در صورت غیر طبیعی بودن این موارد اقدام به بیوپسی کبد گردد.

بطور کلی سطوح افزایش یافته ALT در هپاتیت، نکروز کبدی، ایسکمی کبد، سیروز، کلستاز، تومور کبد، داروهای هپاتوتوکسیک، یرقان انسدادی، سوختگی‌های شدید، تروما به عضلات مخطط، میوزیت، پانکراتیت، انفارکت میوکارد، منونوکلئوز عفونی و شوک قابل مشاهده خواهد بود.

مروری بر سرطان پروستات

اردیبهشت ۱, ۱۳۹۲ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, اخبار علمی پزشکی, مشروح اخبار

سرطان پروستات یکی از شایعترین سرطانها در مردان است. سرطان پروستات اگر در مراحل ابتدائی تشخیص داده شود با اقدامات درمانی مناسب می توان از پیشرفت و عوارض آن کاست.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، سرطان پروستات، سرطانی است که در بافت های غده پروستات آغاز می شود، غده ای که دقیقا در زیر مثانه و در جلوی مقعد قرار گرفته است. پروستات غده جنسی مردانه است که وظیفه تولید اسپرم را برعهده دارد. سرطان پروستات،متداول ترین سرطان در بین مردان آمریکایی است.

انجمن سرطان آمریکا برآورد می کند که بطور کلی ۱۹۲۲۸۰ مورد جدید سرطان پروستات در سال ۲۰۰۹ در آمریکا دیده شده است. تقریبا از هر ۶ نفر مرد، یک نفر در طول عمر خود دچار سرطان پروستات می شود اما معمولا تشخیص این بیماری پس از ۴۰ سالگی است.

خوشبختانه سرطان پروستات یکی از خطرناک ترین بیماری هایی است که در صورت پیگیری در مراحل اولیه، قابل درمان می باشد. غربال گیری متداول، تشخیص این سرطان را در سالیان اخیر بهبود بخشیده است.

همچنین فناوری جدید و ابتکاری، اثرات جانبی درمان این بیماری را به حداقل رسانیده است، این اثرات جانبی، شامل کنترل نداشتن بر روی مثانه و عدم نعوظ می باشد.

احتمال ابتلاء به سرطان پروستات

احتمال ابتلاء به سرطان پروستات با بالا رفتن سن افزایش می یابد. در حالی که از هر ۱۰ هزار مرد زیر ۴۰ سال فقط یک نفر دچار سرطان پروستات می شوند، از هر ۱۵ مردی که در دهه ۶۰ سالگی عمر خود بسر می برند، یک نفر به این بیماری مبتلاء می شود.

دیگر عوامل موارد احتمال ابتلاء به این سرطان عبارتند از:

– نژاد: بررسی ها نشان می دهد که سیاه پوستان نسبت به سفید پوستان، ۶۰ درصد بیشتر احتمال ابتلاء به سرطان پروستات دارند.

– سابقه خانوادگی: مردان دارای نسبت خونی بی واسطه مانند پدر یا برادر که سرطان پروستات داشته اند، دو برابر بیشتر احتمال ابتلاء به این بیماری را دارند. اگر عضو دیگری از فامیل نیز دچار سرطان پروستات باشد، احتمال ابتلاء به این بیماری افزایش می یابد.

– برنامه غذائی: برنامه غذائی سرشار از چربی، احتمال ابتلاء به این بیماری را افزایش می دهد.

– بالا بودن میزان testosterone: مردانی که زیر درمان testosterone هستند، رشد غده پروستات آنها برانگیخته می شود.

– Neoplasia درون مخاطی مربوط به پروستات (PIN): این شرایط ممکنست به افزایش احتمال ابتلاء به سرطان پروستات مربوط باشد. PIN شرایطی است که یاخته های پروستات در زیر میکروسکوپ غیر طبیعی دیده می شوند. این مورد ضرورتا نشانه هایی به همراه ندارد. تقریبا نیمی از مردان زیر سن ۵۰ سال، PIN دارند.

– تغییرات ژنی: معلوم شده است که ژن های خاصی از قبیل ژن های BRCA1 و BRCA2، احتمال ابتلاء به سرطان پروستات را افزایش می دهند.

دیگر عوامل بالقوه احتمال ابتلاء به سرطان پروستات نیز مورد بررسی قرار گرفته اند، از قبیل مصرف مواد مخدر و داشتن بیماری های مقاربتی. همچنین بطور مداوم این موضوع تحت بررسی است که آیا ویتامین ها و مکمل های غذائی احتمال ابتلاء به این سرطان را کاهش می دهند و یا نه.

توجه:

هر چیزی که احتمال ابتلاء به یک بیماری را افزایش می دهد، عاملی برای احتمال ابتلاء نامیده می شود.

دارا بودن عوامل احتمال ابتلاء به سرطان بدین معنی نیست که شما حتما دچار این بیماری خواهید شد و نداشتن این عوامل بدان معنی نیست که شما به هیچ وجه دچار این بیماری نخواهید شد.

اگر فکر می کنید که احتمال ابتلاء به این بیماری را دارید، آن را با پزشک خودتان در میان بگذارید.

انواع سرطان پروستات

پروستات عضوی به اندازه گردو است که مجرای ادرار را احاطه کرده است. پروستات مایعی تولید می کند که بخشی از اسپرم را تشکیل می دهد. بیش از ۹۹ درصد از موارد سرطان پروستات، در یاخته های خود غده بوجود می آیند. این نوع سرطان پروستات، adenocarcinoma نامیده می شود.

سرطان پروستات خیلی بندرت در دیگر بخش های پروستات ریشه می گیرد که تومور سرطانی نامیده می شود.

سرطان پروستات موقعی اتفاق می افتد که سلولهای پروستات شروع به تکثیر شدن پیدا می کنند. سرطان پروستات یکی از شایعترین سرطانها در مردان می باشد.

سرطان پروستات به دو شکل دیده می شود: بالینی و پاتولوژیک.

در سرطان پروستات بالینی، بیمار بعلت علائمی که سرطان ایجاد کرده است مراجعه می کند. در نوع پاتولوژیک بیمار علائمی ندارد و پس از بررسی و آزمایشات لازم مشخص می شود که فرد سرطان پروستات دارد.

ده درصد مردانیکه بعلت بزرگی خوش خیم پروستات تحت عمل جراحی قرار می گیرند، پس از جراحی و آزمایش پاتولوژی پروستاتی که با جراحی خارج شده است، مشخص می شود که بیمار سرطان پروستات دارد. به این نوع سرطان، سرطان پاتولوژیک می گویند.

سرطان پروستات اگر در مراحل ابتدائی تشخیص داده شود با اقدامات درمانی مناسب به مقدار زیاد می توان از پیشرفت و عوارض آن کاست. امروزه یک آزمایش خون بسیار حساس وجود دارد که در تشخیص سرطان پروستات خیلی کمک کننده است.

بسیاری از مردان علاقه دارند که بفهمند علت سرطان پروستات چیست. تا کنون علت قطعی آن مشخص نشده است ولی یک عده عوامل هستند که ابتلا به سرطان پروستات را مستعد می سازند، این عوامل را در اصطلاح فاکتورهای خطرزا می گویند.. یعنی مردانیکه دارای این فاکتورهای خطرزا هستند، شانس ابتلا به سرطان پروستات در آنها زیاد است و باید بطور منظم پی گیری شوند.

این فاکتورهای خطر زا عبارتند از:

• سن بالای ۶۵ سال. با بالا رفتن سن خطر ابتلا به سرطان پروستات افزایش می یابد. اکثر مردان مبتلا به سرطان پروستات بالای ۶۵ سال دارند. سرطان پروستات در مردان زیر ۴۵ سال بندرت دیده می شود.

• سابقه فامیلی. اگر مردی پدر یا برادرش مبتلا به سرطان پروستات بوده اند، خطر ابتلا به سرطان پروستات در او بیشتر از جمعیت عادی است.

• نژاد. سرطان پروستات در سیاه پوستان بیشتر از سفید پوستان دیده می شود.

• تغییرات ژنتیکی. عده ای از عوامل ژنتیکی وجود دارند که مرد را به ابتلا به سرطان پروستات مستعد می سازند. این تغییرات ژنتیکی را با آزمایش می توان تشخیص داد.

داشتن عوامل مستعد کننده فوق دلیل بر این نیست که مرد حتما مبتلا به سرطان پروستات خواهد شد، بلکه استعداد ابتلا به سرطان پروستات در وی بیشتر است.

علائم سرطان پروستات

سرطان پروستات،‌ اغلب در مراحل اولیه هیچ علامتی را نشان نمی‌دهد. وقتی ‌که علائم بروز می‌یابد، بعید نیست بیماری به خارج از پروستات انتشار یافته باشد. علائم سرطان پروستات شامل این موارد است:

مشکلات ادراری:

– ناتوانی در ادرار کردن.
– دشواری شروع یا توقف جریان ادرار.
– احساس دفع در اغلب مواقع، به ویژه در شب.
– جریان ضعیف ادرار.
– وقفه در جریان ادرار.
– درد یا سوزش وقت ادرار کردن.
– اشکال در نعوظ آلت تناسلی.
– خون در ادرار یا مایع منی.

درد متناوب در قسمت پایین پشت، مفصل ران، یا قسمت‌های بالای ران.

علائم ابتلا به سرطان پروستات همانهائی هستند که در بزرگی خوش خیم پروستات نیز دیده می شوند و عبارتند از: مشکل در دفع ادرار، باریک شدن ادرار، قطره قطره ادارار کردن، طولانی شدن زمان تخلیه مثانه و احتباس ادراری. معمولا هنگام معاینه و آزمایش است که پزشک متوجه می شود متاسفانه بیمار مبتلا به سرطان پروستات شده است. سرطات پروستات طول کشیده دارای علائم مخصوص به خود نیز است.

یکی از آنها کمر درد و دردهای استخوانی است. چون شایعترین محلی که سرطان پروستات منتشر می شود، ستون فقرات است. بعلت انتشار سرطان، استخوان خورده شده و گاه شکستگی خود بخود استخوان اتفاق می افتد.

اعصابی که مسئول نعوظ در مردان هستند، از کنارهای پروستات عبور کرده و وارد آلت تناسلی می شوند. اگر سرطان از پروستات خارج شده و این اعصاب را گرفتار نماید، ممکن است بیمار مبتلا به اختلال نعوظ گردد، و گاها مردیکه با شکایت اختلال نعوظ مراجعه می کند، پس از بررسی مشخص می شود که علت آن سرطان پیشرفته پروستات می باشد.

کیسه های منی درست در پشت پروستات قرار دارند، اگر سرطان از پروستات عبور کرده و به کیسه های منوی دست اندازی پیدا کند، اینگونه مردان ممکن است در منی خود خون ببینند.

تشخیص سرطان پروستات با معاینه انگشتی پروستات و انجام آزمایش خون به اسم PSA است. این آزمایش بسیار حساس است و در تشخیص سرطان پروستات خیلی کمک کننده است. ولی باید در نظر داشت که بسیاری از بیماریهای دیگر هستند که سبب بالا رفتن میزان PSA خون می شوند، سر دسته آنها عفونت و التهاب پروستات است که گاه میزان PSA خون را بشدت افزایش می دهند.

بنابراین تفسیر نتیجه آزمایش خون با پزشک است. روش حساس دیگر برای تشخیص سرطان پروستات، سونوگرافی از پروستات از راه مقعد می باشد. اگر تمامی موارد فوق بیانگر وجود سرطان پروستات باشند، باید وجود سرطات تائید شود. تائید تشخیص با نمونه برداری از پروستات می باشد.

درمان سرطان پروستات بستگی به مرحله ای دارد که بیمار در آن قرار دارد (بستگی به میزان پیشرفت سرطان). توسط یک عده روشهائی می توان سرطان پروستات را بدقت مرحله بندی کرد.

اگر سرطان پروستات در مراحل ابتدائی باشد، درمان آن معمولا خارج کردن کل پروستات با عمل جراحی است، آن با عمل جراحی که در بزرگی خوش خیم پروستات انجام می شود متفاوت است. در بزرگی خوش خیم پروستات، آن قسمت از پروستات که مجرا را مسدود ساخته است خارج می شود نه کل پروستات. درآوردن کل پروستات یک عمل جراحی سنگین و پر عارضه است. یکی از عوارض آن ناتوانی جنسی است.

تقریبا صددرصد مردان پس از این عمل جراحی مبتلا به ناتوانی جنسی می شوند. درمان سرطان پروستات در مراحل پیشرفته هورمون درمانی است که در آن میزان هورمونهای مردانه بیمار تا حد صفر کاهش داده می شود چون رشد سرطان پروستات وابسته به هورمون مردانه است.

تعدادی ار مردان مبتلا به سرطان پروستات را نیز پرتودرمانی می کنند. سرطان پروستات شیمی درمانی ندارد.

بطور خلاصه اگر سرطان پروستات به موقع تشخیص داده شده و درمان مناسب نیز صورت گیرد، بسیاری از مبتلایان به آن به علل دیگری به غیر از سرطان پروستات فوت خواهند کرد.

آزمایش PSA چیست ؟

آزمایش: PSA یا Prostate Specific Antigen (پروستات اسپسیفیک آنتی ژن) برای غربالگری مردان از نظر سرطان پروستات به کار می رود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  گرچه در حال حاضر هیچ توافقی در مورد استفاده از این تست برای غربالگری مردان بدون علامت سرطان پروستات وجود ندارد، اما برای کمک به تعیین لزوم انجام بیوپسی از پروستات، برای پایش اثربخشی درمان سرطان پروستات و تشخیص عود سرطان پروستات؛ هنگامی که مردی دارای علائم مطرح کننده سرطان پروستات مانند ادرار کردن مشکل، دردناک و/ یا مکرر است؛ همچنین در طول درمان سرطان پروستات و پس از آن در فواصل منظم درخواست می شود.

غربالگری سرطان پروستات به‌دنبال تشخیص بیماری، پیش از بروز هرگونه علامتی در فرد است. دو روش غربالگری که معمولاً در نبود علائم برای کشف سرطان پروستات به‌کار می‌رود، یکی معاینۀ انگشتی مقعد است که پزشک پروستات را از طریق مقعد برای یافتن یک ناحیه توده‌دار لمس می‌کند، و دیگری آزمایش خون است که ماده ساخته شدۀ پروستات را ـ که به آن آنتی‌ژن ویژۀ پروستات (PSA) می‌گویند ـ اندازه‌گیری می‌کند.

این دو روش، همراه با هم، بسیاری از سرطان‌های خاموش پروستات را که هیچ علامتی بروز نمی‌دهند، شناسایی می‌کنند. به‌دلیل استفادۀ گسترده از آزمایش ‍ٍِPSA در ایالات متحده، تقریباً ۹۰% سرطان‌های پروستات در مرحلۀ اولیه مشخص می‌شوند و درنتیجه، ‌پس از تشخیص، مردان زندگی طولانی‌تری خواهند داشت.

آزمایش PSA تام و DRE هنگامی که یک مرد علائمی دارد که می تواند به علت سرطان پروستات باشد درخواست می شود.

•  توضیح راجع به تست PSA

PSA پروتئینی است که عمدتا توسط سلول ها در پروستات تولید می شود. بیشتر PSA به داخل مایع منی رها می شود، اما مقدار کمی از آن نیز به درون جریان خون رها می گردد. PSA به دو شکل در خون موجود است: آزاد (Free) و کمپلکس (cPSA، متصل به یک پروتئین).

اغلب از آزمایش PSA تام، که مجموع PSA آزاد و cPSA را در خون اندازه گیری می کند، استفاده می شود.

هنگامی که پزشک آزمایش PSA درخواست می کند، به PSA تام اشاره دارد.

در چه شرایطی تست افزایش می یابد

سطوح بالای PSA ممکن است در پروستاتیت و هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) و نیز با افزایش سن مردان دیده شود. انجام DRE، دستکاری پروستات توسط بیوپسی یا برداشتن پروستات، دوچرخه سواری، انزال در عرض ۲۴ ساعت قبل از آزمایش و عفونت پروستات می توانند سطح PSA را افزایش دهند.

•  آمادگی بیمار

جلوگیری از انزال به مدت ۲۴ ساعت قبل از جمع آوری نمونه، چون انزال با افزایش سطح PSA مرتبط است

محدوده مرجع (نرمال رنج) وابسته به جنس زن/مرد

مقدار نرمال برای PSA تام، کمتر از ۴ng/ml (نانوگرم در هر میلی لیتر از خون) در نظر گرفته می شود.

•  نوع نمونه

نمونه خون از ورید بازو

بهترین زمان نمونه گیری

•  تست های تکمیلی

Digital Rectal Exam (DRE); Tumor markers

•  طریقه جمع آوری نمونه

نمونه خون از طریق فروبردن سوزن داخل ورید بازو به دست می آید

•  تداخلات دارویی

برخی داروهای شیمی درمانی مانند سیکلوفسفامید و متوترکسات، ممکن است باعث افزایش یا کاهش سطح PSA شوند.

•  اطلاعات تکمیلی

نمونه باید قبل از این که پزشک آزمایش دیجیتالی رکتال (DRE) را انجام دهد و قبل از (یا چندین هفته بعد از) بیوپسی پروستات جمع آوری شود.

آزمایش PSA تام و DRE ممکن است برای غربالگری مردان بدون علامت و علامتدار برای سرطان پروستات مورد استفاده قرار گیرند. اگر این دو غیرطبیعی باشند، پزشک ممکن است این آزمایش را با بیوپسی پروستات و شاید آزمایش های تصویربرداری مانند سونوگرافی پیگیری کند.

اگر DRE طبیعی است، اما PSA کمی افزایش داشته، پزشک ممکن است آزمایش PSA آزاد درخواست کند تا نسبت این دو PSA را چک کند. این کار به تشخیص بین سرطان پروستات و علل غیرسرطانی دیگر که PSA را افزایش می دهند، کمک می کند.

توصیه می شود که پزشکان تست های PSA تام و DRE را به طور سالانه برای تمام مردان، از سن ۵۰ سالگی به بعد و برای افرادی که احتمال خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پروستات دارند و مردانی که سابقه خانوادگی ابتلا به این بیماری را دارند، از سن ۴۰ یا ۴۵ سالگی به بعد درخواست کنند

•  نکته :

محققان بر این باورند: تنها آزمایش PSA کافی نیست و باید متدی به نام شدت PSA وجود داشته باشد.

این متد میزان افزایش PSA بیمار را در طول مدت معینی در نظر می‌گیرد. هر چه سرعت این افزایش بیشتر باشد، سرطان بدخیم‌تر است و درمان سریع لازم می‌نماید اما هر چه سرعت این افزایش کمتر باشد، تنها مراقبت کامل و مناسب نیاز است.

محققان دریافتند: وقتی میزان PSA افزایش یافته و دو نشانه در طول یک سال قبل از عمل جراحی بوجود می‌آید یک نفر از شش نفر مبتلا در طول مدت هفت سال خواهند مرد.

آنها می‌‌گویند که فاکتورهای مستقلی مانند طول مدت وجود PSA میزان مصرف انرژی و کلسیم آن روی شدت PSA تاثیری می‌گذارند و اگر به این فاکتورها توجه نشود خیلی از بیماران به این سرطان مشمول درمان‌های جدی شدند.

علائم هشداردهنده سرطان در مردان

فروردین ۳۱, ۱۳۹۲ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, اخبار علمی پزشکی, مشروح اخبار

گرچه سرطان‌های معده، پوست، پروستات، مثانه، روده بزرگ و راست روده، خون، ریه، مری، لنفوم و دستگاه عصبی مرکزی در مردان شایعتر است. اما این دلیل خوبی نیست که مردان نگران ابتلای خود به دیگر انواع سرطان ها نباشند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  پژوهشگران علوم پزشکی می گویند آشنایی با علائم انواع سرطان و پیگیری سلامتی توسط خود افراد می‌تواند سرطان و سایر بیماری‌ها را در مراحل اولیه کشف کند، یعنی در زمانی که گزینه‌های بیشتری برای درمان و بخت بیشتری برای علاج وجود دارد. اما برخی از مردان به جز به خاطر زنان‌شان به دکتر نمی‌روند. در اغلب موارد زنان هستند که به مردان فشار می‌آورند تا برای چکاپ از لحاظ سرطان به دکتر مراجعه کنند.

کارشناسان می‌گویند مردان می‌توانند با هشیار بودن در مورد برخی از علائم سرطان که بیانگر نیاز فوری به مراجعه به دکتر است، به خود نفع بسیاری برسانند.

برخی از این علائم سرطان در مردان اختصاصی هستند. این علائم بخش‌های معین بدن را در برمی‌گیرند و ممکن است به طور مستقیم به امکان وجود سرطان اشاره کنند. برخی دیگر از علائم مبهم‌تر هستند. برای مثال دردی که در بخشی از بدن احساس می‌شود، ممکن است علل گوناگونی داشته باشد. اما حتی در مورد این علائم نباید بدون مراجعه به دکتر احتمال سرطان را مد نظر قرار ندهید.

● توده پستانی

بسیاری از مردان باور ندارند که آنان نیز ممکن است سرطان پستان بگیرند.

سرطان پستان مردان شایع نیست، ولی ممکن است بروز کند. هر توده جدیدی در ناحیه پستان در مرد نیاز به بررسی بوسیله پزشک دارد. این نشانه‌ها نیز که چه در زنان و چه در مردان باید از لحاظ احتمال سرطان پستان مورد توجه قرار گیرد، اشاره کرده است:

– کشیدگی یا فرورفتگی پوست پستان.
– به داخل کشیده شدن نوک پستان.
– قرمزی یا پوسته‌ریزی نوک پستان یا پوست پستان.
– خروج مایع از نوک پستان.

در صورتی که با این نشانه‌ها پزشک مراجعه کنید، پزشک علاوه بر گرفتن سابقه دقیق و معاینه جسمی، ممکن است برای شما ماموگرافی، نمونه‌برداری بافتی، یا آزمایش‌های دیگر را تجویز کند.

● درد

در هر سنی افراد ممکن است به دردهای مبهم یا حاد مبتلا شوند. اما درد حتی دردی مبهم ممکن است نشانه اولیه برخی سرطان‌ها باشد؛ البته در اغلب موارد احساس درد ناشی از سرطان نیست.

هر دردی که طول بکشد باید بوسیله پزشک مورد بررسی قرار گیرد. پزشک با توجه به شرح حال بیمار تصمیم خواهد گرفت که آیا آزمایش‌های بیشتری مورد نیاز است یا نه، و چه نوع آزمایشی لازم است. حتی اگر سرطانی وجود نداشته باشد، شما از رفتن به نزد پزشک سود خواهید برد. پزشک می‌تواند با بررسی شما می‌تواند به شما کمک کند دریابید چه عاملی باعث درد شما شده است و برای تسکین دادن آن چه کار می‌شود کرد.

● تغییرات در بیضه

سرطان بیضه اغلب در مردان در سنین ۲۰ تا ۳۹ رخ می‌دهد. انجمن سرطان آمریکا توصیه می‌کند بیضه مردان به عنوان بخشی روتین از چکاپ سرطان بوسیله پزشک معاینه شود. و برخی از پزشکان معاینه ماهانه بیضه بوسیله خود فرد را توصیه می‌کنند.

هر تغییری در اندازه بیضه چه بزرگ شدن و چه تحلیل‌رفتن و کوچک شدن باید مورد بررسی قرار گیرد. همچنین تورم یا وجود توده در بیضه را نباید نادیده گرفت. و بالاخره احساس سنگینی در کیسه بیضه (اسکروتوم) باید مورد توجه قرار گیرد. برخی از سرطان‌های بیضه بسیار سریع رشد می‌‌کنند. بنابراین کشف زودرس آنها حیاتی است. اگر توده سختی در بیضه‌تان احساس کردید، فورا به پزشک مراجعه کنید.

پزشک شما معاینه بیضه انجام خواهد داد و وضع کلی سلامتی‌تان را ارزیابی خواهد کرد. اگر پزشک مشکوک به سرطان باشد، ممکن است آزمایش‌های خونی تجویز کند. همچنین بررسی بیضه با سونوگرافی ممکن است انجام شود. در نهایت ممکن است پزشک تصمیم بگیرد از نمونه‌ای از بافت بیضه را بردارد تا از لحاظ وجود سرطان مورد آزمایش میکروسکوپی قرار گیرد.

● تغییرات در گره‌های لنفاوی

اگر متوجه توده یا تورمی در گره‌های لنفاوی زیر بغل یا گردن- یا هر جای دیگر بدن‌تان شدید- باید به آن توجه کنید.

در صورتی که گره لنفاوی به طور پیشرونده‌ای بزرگتر شود، و بزرگی آن بیش از یک ماه ادامه پیدا کند، باید به پزشک مراجعه کنید.

پزشک به معاینه شما خواهد پرداخت و بیماری‌هایی را که می‌توانند باعث بزرگی گره لنفاوی شوند،‌از جمله عفونت‌ها را بررسی خواهد کرد. اگر عفونتی یافت نشود، معمولا پزشک دستور نمونه‌برداری از گره لنفاوی را می‌دهد.

● تب

اگر تبی دارید که علت آن مشخص نیست، ممکن است سرطان عامل آن باشد. تب همچنین علامت ذات‌الریه یا برخی از بیماری‌های دیگر هم می‌تواند باشد که نیاز به درمان دارند.

اغلب سرطان‌ها در زمانی در سیر خود باعث ایجاد تب می‌شود. اغلب تب در سرطان هنگامی رخ می‌دهد که سرطان از محل اصلی خود انتشار پیدا کرده و به بخش دیگری از بدن تهاجم کرده است. اما تب همچنین ممکن است نشانه اولیه سرطان‌های خونی مانند لنفوم و لوسمی باشد.

بهترین کار این است که تبی را که علت آن مشخص نیست را نادیده نگیرید و به پزشک مراجعه کنید. پزشک با معاینه و تجویز آزمایش‌ها علت تب را خواهد یافت و درمان‌های لازم را انجام خواهد داد.

● کاهش وزن غیرمنتظره

کاهش وزن غیرمنتظره و بی‌دلیل باید مورد توجه قرار گیرد. اغلب ما به سادگی وزن کم نمی‌کنیم. البته وقتی از کاهش وزن به عنوان نشانه سرطان صحبت می‌کنیم، منظومان چند کیلو کاهش وزن به علت افزایش فعالیت جسمی یا کم غذا خوردن به علت گرفتاری‌های شغلی نیست. اگر مردی بیش از ۱۰ درصد وزن بدنش را در مدت کوتاهی در حد چند هفته از دست بدهد، زمان مراجعه به دکتر فرا رسیده است.

پزشک شما معاینه جسمی عمومی از شما انجام خواهد، پرسش‌هایی در مورد رژیم غذایی و برنامه ورزشی‌تان و نیز وجود سایر علائم خواهد کرد. پزشک بر اساس اطلاعات به دست آمده آزمایش‌های لازم را تجویز خواهد کرد.

● درد شکمی و افسردگی

هر مردی که درد شکمی دارد و احساس افسردگی هم می‌کند باید مورد چکاپ قرار گیرد. متخصصان رابطه‌ای میان سرطان لوزالمعده و افسردگی یافته‌اند.

سایر علائم سرطان لوزالمعده شامل زردی یا تغییر رنگ مدفوع اغلب به رنگ خاکستری است.

پزشک شما معاینه جسمی کاملی از شما خواهد کرد و سابقه پزشکی شما را خواهد گرفت. سپس ممکن است رادیوگرافی قفسه‌سینه، سی‌تی‌اسکن یا MRI یا سایر آزمون‌های تشخیصی را تجویز کند.

● خستگی

خستگی یک علامت مبهم دیگر است که ممکن است در مردان به سرطان مربوط باشد. البته بسیاری از مشکلات دیگر هم می‌تواند باعث خستگی شود. خستگی نیز مانند تب هنگامی رخ می‌دهد که سرطان گسترش پیدا کرده باشد. اما در برخی از سرطان‌ها مانند سرطان خون یا لوسمی یا برخی از سرطان‌های معده یا روده بزرگ ممکن است در همان ابتدای بیماری بروز کند.

اگر احساس خستگی شدید دارید و با استراحت بهتر نمی‌شوید، به دکترتان مراجعه کنید. پزشک ضمن معاینه شما وجود سایر علائم را هم جستجو خواهد کرد تا علت خستگی شما پیدا کند و درمان آن را تجویز کند.

● سرفه مداوم

سرفه‌ علامت شایعی در سرماخوردگی، آنفلوآنزا و آلرژی‌ها است و همچنین سرفه ممکن است عارضه جانبی برخی از داروها باشد. اما هر سرفه‌ طولانی مدتی- یعنی سرفه‌ای که بیش از سه تا چهار هفته طول بکشد- را نباید نادیده گرفت و برای بررسی آن باید به پزشک مراجعه کرد. سرفه طولانی مدت علاوه بر سرطان ممکن است نشانه بیمار‌یهای دیگری مانند برونشیت مزمن یا بازگشت محتویات اسیدی معده به مری (ریفلاکس) باشد.

پزشک شما سابقه پزشکی شما را خواهد گرفت، گلوی شما را معاینه خواهد، کارکرد ریه‌تان را بررسی خواهد کرد و به خصوص اگر سیگاری باشید، ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه را هم تجویز کند. هنگامی علت سرفه مشخص شد، پزشک یک طرح درمانی برای شما تعیین خواهد کرد.

● اشکال در بلع

برخی از مردان از اشکال در بلع شکایت می‌کنند. آنها در طول زمان ممکن است با تغییردادن رژیم غذایی‌شان و مصرف مواد غذایی نرم‌تر و مایع سعی کنند بر این مشکل غلبه کنند مثلا سوپ بخورند. اما اشکال در بلع می‌تواند نشانه سرطان‌های گوارش از جمله سرطان مری باشد.

اگر در بلعیدن غذا مشکل دارید، به پزشک‌تان اطلاع بدهید. پزشک پس از گرفتن شرح حال و سابقه پزشکی شما ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه تجویز کند. پزشک‌تان همچنین ممکن است شما را به متخصص گوارش ارجاع دهد تا با آندوسکوپی فوقانی مری و بخش بالایی دستگاه گوارش‌تان مورد بررسی قرار گیرد.

● تغییرات پوست

شما نه تنها باید از تغییرات در خال‌های‌تان آگاه باشید (که نشانه شناخته‌شده سرطان پوست بالقوه است) بلکه هر تغییر در رنگ پوست را باید مورد توجه قرار دهید.

همچنین ایجاد زخم و خونریزی ناگهانی از پوست هم و پوسته‌ریزی شدید هم باید بوسیله پزشک مورد بررسی قرار گیرد. مشکل است

گفت تا چه مدت باید صبر کرد و به مشاهده تغییرات پوست ادامه داد و سپس به پزشک مراجعه کرد، اما اغلب کارشناسان می‌گویند بیشتر از چند هفته نباید منتظر بمانید.

پزشک از شما شرح حال دقیقی خواهد گرفت و معاینه جسمی دقیقی انجام خواهد داد. همچنین ممکن است برای رد کردن احتمال سرطان نمونه‌برداری بافتی از پوست را تجویز کند.

● ظهور خون در جاهای غیرمعمول

اگر در بخشی از بدن‌تان که به طور معمول خونریزی نمی‌کند، خون مشاهده کنید، باید به پزشک‌تان مراجعه کنید. اگر شروع به سرفه کردن و بالا آوردن خلط خونی کنید، خون در مدفوع‌تان ظاهر شود یا ادرارتان خونی باشد، مراجعه به پزشک لازم است.

توجه داشته باشید که نسبت دادن وجود خون در مدفوع به بواسیر (هموروئید) اشتباه است، این خونریزی ممکن است نشانه سرطان روده بزرگ باشد.

پزشک شما در مورد علائم‌تان سوال خواهد کرد. ممکن است آزمایش‌هایی مانند کولونوسکوپی (آندوسکوپی روده بزرگی با استفاده از یک لوله انعطاف‌پذیر که بر سر آن دوربینی نصب شده است) را توصیه کند. هدف کولونوسکوپی یافتن نشانه‌های سرطان یا ضایعات پیش‌سرطانی (که ممکن است بعدها به سرطان تبدیل شوند) و نیز هر ضایعه دیگری باشد که باعث خونریزی شده است.

● تغییرات دهان

اگر سیگار می‌کشید یا توتون می‌جوید، به خصوص باید در مورد بروز لکه‌های سفید درون دهان یا نقاط سفید رنگ روی زبان‌تان هشیار باشید. این تغییر ممکن است بیانگر بروز “لوکوپلاکیا”، یک ضایعه پیش‌سرطانی که ممکن است در نتیجه تحریک شدن مداوم پوشش دهان و زبان رخ دهد- باشد. این عارضه ممکن است در نهایت به سرطان دهان تبدیل شود.

این تغییرات را باید به پزشک یا دندانپزشک‌تان اطلاع دهید. پزشک یا دندانپزشک پس از پرسیدن سوابق پزشکی و معاینه تغییرات، تصمیم خواهد گرفت چه کارهای دیگری لازم است انجام شود.

● مشکلات ادراری

با افزایش سن مردان، دچار شدن به مشکلات ادراری شیوع بیشتری پیدا می‌کند. مردان ممکن است تکرر ادرار، احساس فوریت برای ادرار کردن و احساس باقی‌ماندن ادرار در مثانه و تخلیه نشدن کامل آن شکایت داشته باشند. هر مردی با افزایش سن ممکن است به این مشکلات دچار شود. اما توجه داشته باشید که این علائم ممکن است به علت سرطان نیز بروز کند، به خصوص اگر این علائم روز به روز بدتر شوند.

پزشک برای بررسی اندازه پروستات معاینه انگشتی از راه مقعد انجام خواهد داد. پروستات با افزایش سن مردان بزرگ می‌شود. این بزرگ شدن به علت یک عارضه خوش‌خیم و غیرسرطانی به نام “هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات” یا BPH است.

پزشک شما ممکن است آزمایش خون برای اندازه‌گیری آنتی‌ژن اختصاصی پروستات یا PSA را تجویز کند. PSA پروتئینی است که بوسیله غده پروستات تولید می‌شود. این آزمایش برای کمک به تعیین امکان وجود سرطان پروستات مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر دکترتان در معاینه متوجه ناهنجاری‌های پروستات شود یا اگر میزان PSA از حد طبیعی بالاتر باشد، شما را به یک متخصص مجاری ادراری- تناسلی (اورولوژیست) ارجاع می‌دهد و ممکن است نمونه‌برداری بافتی از پروستات را تجویز کند.

● سوء‌هاضمه

بسیاری از مردان، به خصوص با در سنین بالاتر هنگامی که دچار سوء‌هاضمه می‌شوند، به خصوص اگر در خوردن و نوشیدن افراط کرده باشند، فکر می‌کنند دچار “حمله قلبی” شده‌اند. اما سوء‌هاضمه مداوم همچنین ممکن است نشانه سرطان مری،گلو یا معده باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود.

پزشک شما از سوابق پزشکی‌تان سوال خواهد کرد و پرسش‌هایی درباره دوره‌های سوء‌هاضمه خواهد کرد. بر اساس شرح حال شما و پاسخ‌های‌تان به این پرسش‌ها پزشک در مورد آزمایش‌های لازم و نحوه درمان تصمیم خواهد گرفت.

تزریق پلاکت

فروردین ۱۹, ۱۳۹۲ بواسطة:   موضوع : اخبار علمی پزشکی, مشروح اخبار

پلاکت عمل مهمی در هموستاز طبیعی دارد و بدون آن بیمار خونریزی می کند برای بیماران دچار کاهش پلاکت و یا اختلال عمل پلاکت ، تزریق پلاکت می تواند در جلوگیری از خونریزی موثر باشد. سابقه درمانی استفاده از پلاکت به حدود ۵۰ سال قبل برمی گردد .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  خون مایعی لزج است که بخشی از آن را مایعی به نام پلاسما و بخش دیگری را عناصر جامد معلق در پلاسما تشکیل می‌دهد. بخش جامد خون شامل ، اریتروسیتها (گویچه‌های قرمز خون) و لوکوسیتها یا گویچه‌های سفید خون و پلاکتهاست. پلاکتها در عمل انعقاد خون نقش دارند و در جلوگیری از خونریزی رگها بوسیله تشکیل توده پلاکتی و کمک به ترمیم جدار عروق می‌باشد. گلبولهای سفید با عمل فاگوسیتوز در عمل ایمنی نقش دارند.

گلبولهای قرمز در تبادل گازهای تنفسی نقش دارند. پلاکتهای خونی یا پلاکتها ، عناصر پلاسمایی هستند به شکل کروی یا تخم مرغی که ۲ تا ۵ میکرون قطر دارند. پلاکتهای انسان و پستانداران فاقد هسته هستند و به همین دلیل بیشتر محققین آنها را تشکیلات غیر سلولی می‌پندارند. تعداد پلاکتها در خون انسان ۲۰۰ هزار تا ۴۰۰ هزار در هر میلیکمتر مکعب است که این تعداد نیز در طول شبانه روز دارای نوساناتی است.

ساختمان پلاکتها

پلاکتها اجسام کروی یا بیضوی کوچکی به قطر ۴ – ۲ میکرون هستند که از قطعه قطعه شدن سیتوپلاسم سلولهای بزرگی به نام مگاکاریوسیت در مغز استخوان حاصل می‌شود. پلاکتها فاقد هسته هستند و با وجود این چون در مهره داران پست سلولهای هسته‌داری به نام ترومبوسیت معادل پلاکتها می‌باشند پلاکتها را ترومبوسیت نیز می‌نامند. عمر متوسط پلاکتها ۱۱ – ۸ روز است.هر پلاکت توسط غشایی غنی از گلیکوپروتئین محصورشده و بررسیها بیانگر وجود آنتی ژنهای گروههای خونی در غشای پلاکتها می‌باشد.

در نمونه‌های خونی رنگ آمیزی شده پلاکتها دارای یک ناحیه محیطی به رنگ آبی روشن به نام هیالومر و یک ناحیه بنفش مرکزی به نام گرانولومر می‌باشند.ناحیه هیالومر حاوی دسته‌ای از میکروتوبولها در زیر غشا و تعدادی میکروفیلامنت میباشد.

اجزای اسکلت موجود در ناحیه هیالومر به تغییر شکل پلاکت و ترشح محتویات گرانولهای آن کمک می‌کند. گرانولها حاوی یون کلسیم ، سروتونین ، فیبرینوژن ، فاکتور رشد مشتق از پلاکت و پروتئینهای دخیل در انعقاد خون می‌باشند.

عوامل موثر بر تعداد پلاکتها

تعداد پلاکتها در خون محیطی در روز زیاد و در شب کاهش می‌یابد این امر احتمالا به میزان کار و استراحت بستگی دارد. پس از کار سنگین بدنی تعداد پلاکتها در خون انسان ۳ تا ۵ برابر بیشتر می‌شود.

منشا تشکیل پلاکتها

در مغز استخوان سلولهایی به نام سلولهای مادر یا ریشه‌ای چند ظرفیتی وجود دارد که دو نوع سلول از آنها جدا می‌شود. سلولهای رده لنفوئیدی که لنفوسیتهای B و T را می‌سازد و سلولهای رده میلوئیدی که این سلولها از آن جهت که در محیط کشت قادر به تشکیل کلنی هستند به نام واحدهای کلنی ساز (CFU) شناخته می‌شوند و یک دسته از سلولهای کلنی ساز که رده مگاکاریوسیتی را می‌سازد (CFU-Meg) و در نهایت پلاکتها را بوجود می‌آورند.

عملکرد پلاکتهای خون

پلاکتهای خون در خونروش به سرعت شکسته شده و عاملهایی را که در انعقاد نقش داشته و موادی را که باعث انقباض لخته می‌شوند و به درون پلاسما آزاد می‌کنند. از شکسته شدن پلاکتها ماده‌ای به نام سروتونین (۵- هیدروکسی تریپتامین) به خون آزاد می‌شود این ماده خاصیت انقباض رگی را دارد. بنابراین پلاکتها نه فقط از طریق هموار کردن انعقاد خون بلکه از طریق انقباض رگی نیز از خونروش جلوگیری می‌کنند.

انعقاد خون

انعقاد خون عملی است که برای جلوگیری از اتلاف خون در هنگام ایجاد زخم صورت می‌گیرد. خون در محل بریدگی منعقد می‌شود و سدی را پدید می‌آورد که مانع خروج خون می‌شود. حتی زمانی که خون در داخل بدن نیز از درون رگها خارج شود، منعقد می‌شود. عمل انعقاد شامل تشکیل لخته است که از مایع خون که در این حالت به آن سرم گفته می‌شود جدا می‌شود. لخته خون شامل یک شبکه تور مانند است که سلولهای خون بخصوص گلبولهای قرمز و پلاکتها به این شبکه‌ها می‌چسبند.

در بدن این رشته‌ها از پروتئین مخصوصی به نام فیبرین تشکیل شده‌اند. فیبرین که پروتئینی نامحلول است از پروتئین دیگری به نام فیبرینوژن درست می‌شود که در پلاسما محلول است. در پلاسما پروتئین دیگری به نام پروترومبین وجود دارد که به کمک ویتامین K در کبد ساخته می‌شود.

پروترومبین در اثر ماده فعال کننده‌ای که در هنگام انعقاد خون بوجود می‌آید به ترومبین تبدیل می‌شود و وجود یون کلسیم نیز برای این تبدیل لازم است. ماده فعال کننده پروترومبین از سلولهای مجروح بدن و بویژه پلاکتهای صدمه دیده آزاد می‌شود. ترومبین حاصل با یک عمل آنزیمی فیبرینوژن را به فیبرین تبدیل می‌کند.

تعداد پلاکت کم:

ترومبوسیتوپنی(شمارش پلاکت کمتر از ۱۵۰۰۰۰) یکی از شایعترین مشکلات بیماران بستری در بیمارستان است.رویکرد تشخیصی اولیه به ترومبوسیتوپنی .. تقسیم علل آن به
۱- موارد ناشی از کاهش تولید پلاکت ها
۲- افزایش تخریب آنها در محیط
۳- افزایش sequestration آنها
۴-کاهش پلاکت رقتی ناشی از تزریق خون

کاهش تولید پلاکت :

مشخصه این نوع کاهش پلاکت… کاهش یا فقدان مگا کا ریوسیت ها در آسپیره یا بیوپسی مغز استخوان است. درمان حمایتی برای بیماران مبتلا به تمام انواع کاهش پلاکت ناشی از کاستی در تولید.. بخصوص آنهائی که تحت شیمی درمانی القائی یا نگاهدارنده برای بیماریهای بدخیم هستند.. تزریق پلاکت است.

اطلاعات بدست آمده از چندین مطالعه ثابت کرده که آستانه ۱۰۰۰۰ برای بیمارانی که تابلوی نسبتا بدون عارضه ای دارند. یعنی بدون تب,عفونت خون,خونریزی, هم بی خطر و هم مناسب است.در صورت بروز عوارض یا در شرایطی که بیمار می خواهد تحت عمل قرار گیرد.. اگر تعداد پلاکت از ۲۰۰۰۰ کمتر شود انتقال پلاکت بطور پیشگیرانه انجام میشود.

افزایش sequestration آنها:

در شرایطی که طحال بزرگ شده است.. باعث احتباس پلاکت در اون عضو میشه ونتیجتا پلاکت ها کاهش پیدا میکند. بطوری که تعداد پلاکت ها به ۵۰ هزار تا ۱۰۰ هزار میرسد… و بندرت به کمتر از اون میرسد. برای درمان هم .. اینکه طحال را برداریم یا نه… بستگی به بیماری بیمار دارد… و قضاوت بر حسب مورد فرق میکند.

افزایش تخریب پلاکتها در محیط:

افزایش تخریب محیطی پلاکتها( به علت مکانیسم های ایمونولوژیک یا غیر ایمونولوژیک) عموما باعث کاهش پلاکت ها میشود.

کاهش پلاکت خود ایمن میتواند خود را بصورت یک اختلال ایمنی اولیه منحصرا بر علیه پلاکت ها.. یا بصورت عارضه ثانوی یک بیماری خود ایمن دیگر .. نظیر لوپوس اریتماتوی سیستمیک نشان دهد.
یکی از نشانه های خوب برای تشخیص کاهش پلاکت بعلت این مورد… افزایش پلاکت های رتیکوله است. کاهش پلاکت در اینمورد میتواند خیلی شدید باشد.. اما حتی با پلاکت های ۱۰۰۰ یا ۲۰۰۰ هم خونریزی خطیر یا مرگ در اثر آن نادر است .

اختلالات پلاکتها

کاهش تعداد پلاکتها را ترومبوسیتوپنی می‌نامند که با اختلالات انعقادی همراه می‌باشد. در بیماری پورپورای ترومبوسیتوپنیک که کاهش تعداد پلاکتها همراه با شکنندگی عروق می‌باشد باعث پیدایش لکه‌های آبی تا سیاه در سطح بدن می‌شود .

اگر چه پلاکت در طی سالها از قبل مصرف می شده است. ولی چگونگی مصرف آن موجب اختلاف نظر فراوان شده است .

نگهداری و زنجیره انتقال پلاکت :

تا سال ۱۹۶۰ میلادی( ۱۳۳۹ هجری شمسی ) پلاکت در دسترس پزشکان بجز در خون تازه نبود.
بیماران تحت شیمی درمانی اغلب در نتیجه خونریزی شدید ناشی از کمبود پلاکت فوت می کردند. علت اشکال در تهیه پلاکت عبارت است از:

– تجمع پلاکتی در موقع تهیه پلاکت
– آلودگی پلاکت در موقع جداسازی پلاکت و پلاسما از خون کامل
– اشکال در نگهداری پلاکت بدون میکروب در حرارت اطاق بوده است

اختراع کیسه پلاستیکی با کیسه های پلاستیکی متصل به آن ،جداسازی پلاکت را بدون آلودگی امکان پذیر ساخت و بالاخره ساخت تکان دهنده های دائمی پلاکت نگهداری آنرا تا ۵ روز در حرارت اطاق میسر ساخت.

کیسه های محتوی پلاکت اجازه عبور اکسیژن و خروج گاز کربنیک از جدار کیسه را میدهد و حدودا پلاکت باقیمانده یک واحد خون در ۵٠ سی سی پلاسما غوطه ور است و هر کیسه حدود ۵۵ صدم تا هشت دهم در ۱۰ بتوان یازده عدد پلاکت دارد.

موارد استعمال تزریق پلاکت :

اگر چه در بالین بیمار بیشتر تزریق پلاکت در تأمین پلاکت بیماران خونی شیمی درمانی شده به کار می رود ولی پلاکت در طب بالینی موارد استعمال متعددی دارد.

١- کاهش پلاکت ، شیمی درمانی ، آپلازی مغز استخوان ، میلو دیسپلازی ارثی و اکتسابی ، بیماری ایدز .

٢- افزایش مصرف پلاکت مانند : پورپورای ترمبوسیتوپنی ایدیوپاتیک (ITP) ، انعقاد منتشر داخلی عروقی ( DIC) ترمبوتیک ترمبوستوپنیک پورپورا ( TTP) ، بزرگی طحال ، ایدز ، عفونت منتشر ( SEPSIS ) وکاردیوپولموناری بای پاس ( در همه این موارد بطور اورژانس و کم اثر)

٣- اختلال عمل پلاکت : اختلالات مادرزادی ، عمل پلاکت – اختلال عمل پلاکت در اعمال قلبی عروقی ، اختلال عمل پلاکت به علت داروها

به طور کلی شایع ترین و قدیمی ترین موارد مصرف پلاکت در بیمار تحت شیمی درمانی و بیمار دچار کم خونی آپلاستیک می باشد موارد استعمال جدیدتر عبارت است از عمل باز قلب و جراحی فوری در آن ها که دارو های ضد پلاکت مصرف کرده اند

از طرف دیگر در TTP ممکن است تزریق پلاکت حال عمومی بیمار را بدتر کند و در آن ها که به علت تزریق هپارین دچار ترمبوسیتوپنی شده اند نیز تزریق پلاکت موجب بدتر شدن علائم می شود.

توصیه : در آن ها که خونریزی ندارند و فقط تپش پورپورا در پوست دارند تزریق پلاکت ضروری نیست . در آن ها که خونریزی مخاطی دارند ( پورپورای مرطوب) تزریق پلاکت ضروری است در این موقع سطح پلاکت بیمار معمولا بین ۵ هزار تا ده هزار است.

تب بالاتر از ٣٨ یا لزوم جراحی کوچک میزان پلاکت ، ضروری را به ٢٠ هزار در میکرو لیتر افزایش میدهد.

در آن ها که آسپرین مصرف کرده اند میزان پلاکت قبل از عمل جراحی عمومی باید حدود ۵٠ هزار در میکرو لیتر باشد.

وجود گلبول های سفید و گلبول قرمز نا خواسته در کیسه پلاکت موجب عکس العمل به تزریق پلاکت می شود. پلاکت ها از نظر آنتی ژن گلبول قرمز در نظر گرفته می شوند اشخاص دارای RH منفی باید گروه پلاکتی RH منفی دریافت کنند تزریق پلاکت با صافی پلاکت ویا تحت اشعه اولترا ویوله Ultrviolet قرار دادن پلاکت موجب کاهش آلوایمونیزاسیون و کاهش مقاومت به تزریق پلاکت میشود.

موارد لزوم تزریق پلاکت :

موارد لزوم تزریق پلاکت خونریزی بر اثر ترمبوسیتوپنی و یا اختلال عمل پلاکتی ( ترمبو سیتوپنی ) می باشند.

بیماری های انعقاد منتشر داخل عروقی ، عفونت خونی (سپسیس ) تب ، طحال بزرگ ، آلو ایمونیزاسیون و اتو آنتی بادی همگی در موثر بودن پلاکت تزریق شده تاثیر دارند و میزان پلاکت بیمار را پس از تزریق کاهش میدهند .

برای تزریق پلاکت نیازی به انجام تست کراس ماچ نیست ولی سازگاری از نظر سیستم ABO و Rh باید وجود داشته باشد که البته سازگاری ABO مهمتر از Rh میباشد زیرا Ag های Rh روی پلاکتها معمولا وجود ندارند. در مورد گلبولهای قرمز گلبول قرمز فردی با گروه AB گیرنده عمومی است ولی پلاسما و پلاکت چنین فردی دهنده عمومی است زیرا Ab ضد هیچ Ag را ندارد..

تزریق پلاکت در موارد کاهش پلاکت که به دنبال حالات زیر اتفاق میافتد انجام میشود:

۱- ترومبوسیتوپنی به دنبال بدخیمی، شیمی درمانی و کاهش تولید پلاکت

۲- DIC که منجر به شکستن و مصرف زیاد پلاکتها میشود.

۳- ITP : ترومبوسیتوپنی ایدیوپاتیک پورپورا که یک اختلال اتوایمیون میباشد در این بیماری حتی پلاکت تزریقی هم توسط سیستم ایمنی فرد تخریب میشود و بنابراین تزریق پلاکت راه درمان مناسبی نیست.

۴- اسپلنومگالی، داروها و sepsis.

چگونه خونریزی بینی را بند بیاوریم ؟

اسفند ۳۰, ۱۳۹۱ بواسطة:   موضوع : آموزش سلامت, مشروح اخبار

برخی از کودکان بیش از دیگران دچار خونریزی مکرر بینی می‌شوند. در اغلب موارد این خونریزی‌ها نه غیرمعمول است و نه خطرناک.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  عوامل مختلفی از قبیل داشتن  پولیپ بینی ، راه رفتن در زیر آفتاب داغ به مدت زیاد ،بالارفتن ناگهانی فشار خون و شروع بعضی از بیماریها مانند  حصبه ،تیفوس، بیماریهای خونی و یا در نتیجه ضربه به بینی از علل مهم خونریزی از بینی هستند.

● علل آغازگر رایج خونریزی‌های مکرر بینی شامل این موارد می‌شوند:

– داشتن آلرژی یا دچار شدن به سرماخوردگی.

– ضربه خوردن به بینی، دستکاری بینی، فین کردن شدید بینی.

– قرار گیری به هوای خشک یا بخارات تحریک‌کننده.

– داشتن ناهنجاری در ساختار بینی یا رشد بافتی غیرطبیعی درون بینی.

– دچار بودن به بیماری مزمن که نیاز به مصرف داروهایی دارد که مخاط درونی بینی را خشک می‌کنند.

● روش های بندآوردن خونریزی بینی :

خونریزی بینی در اغلب موارد به هوای خشک و دستکاری بینی مربوط می‌شود

اگر بینی‌تان شروع به خونریزی کرد، باید بنشینید و کمی به جلو خم شوید.

گردنتان را به عقب کج نکنید، چرا این کار باعث می‌شود که خون به درون گلویتان جریان پیدا کند.

با استفاده از انگشت شست و اشاره غضروف بینی (بافت بین نوک و بخش استخوانی بینی) را دست کم برای ۵ دقیقه بفشارید.

از فین کردن و خم‌شدن به جلو پرهیز کنید تا خونریزی دوباره شروع نشود.

اگر نتوانستید پس از ۱۵ دقیقه  خونریزی را بند آورید به پزشک مراجعه کنید.

خونریزی بینی یا خون دماغ

یکی از شایع‌ترین مشکلاتی که هر فرد در طول زندگی ممکن است با آن روبه‌رو شود، خونریزی از بینی است. تقریبا ۱۰ درصد مردم معمولا دچار خونریزی شدید می‌شوند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز،  بینی به علت اینکه وظیفه گرم کردن هوای دم و مرطوب نمودن آن را دارد دارای عروق خونی زیادی می‌باشد. اکثریت خونریزی بینی خودبخود و یا با فشار مختصری که خود بیمار به بینی وارد می‌آورد ایجاد میشود. تنها درصد کمی از خونریزیهای بینی نیازمند ویزیت پزشک می‌باشد .

خون‌ریزی ممکن است جزیی و یا خیلی شدید باشد. در واقع بعد از خونریزی‌های قاعدگی، خون‌ریزی بینی شایع‌ترین خون‌ریزی در انسان است که به علت پارگی عروق مخاط بینی اتفاق می‌افتد.

شایع‌ترین علت خونریزی بینی، ضربه (تروما) تلقی می‌شود. ضربه‌های خفیف، نظیر دست کاری بینی با انگشت، سبب از بین رفتن ترشحات طبیعی که محافظ پوست و عروق هستند، می شود و منجر به خون‌ریزی بینی می‌گردد.

افراد با فشار خون بالا نیز مستعد خون‌ریزی بینی هستند. این مشکل در میان افراد مسن و به خصوص زنان یائسه که موجب جمع و خشک شدن بافت‌های بدن از جمله مخاط بینی می‌شود، رایج‌تر است.

دست کاری بینی با انگشت،فشار خون بالا، تحریک غشاء مخاط بینی توسط جسم خارجی، تخلیه شدید بینی به هنگام سرماخوردگی، خشکی مخاط در فصل زمستان، یا تحریک آن زیر آفتاب شدید تابستان، عفونت‌های بینی و پولیپ یا مصرف برخی از داروها از عوامل بروز خون ریزی بینی هستند.

● علل شایع خونریزی بینی:

۱) ضربه به بینی
۲) خشکی مخاط بینی
۳) فشار خون بالا
۴) عفونت دستگاه تنفسی
۵) جسم خارجی در بینی
۶) بیماریهای انعقادی خون

●  نشانه‌ها:

۱. خونریزی از یکی یا هر دو سوراخ‌های بینی
۲. استفراغ خونی

● انواع خونریزی:

▪ خونریزی قدامی( جلوی بینی)
▪ خونریزی خلفی (پشت بینی)

● مراقبت خانگی:

۱. برای متوقف کردن خونریزی از بینی تمام قسمت نرم بینی (و نه فقط سوراخ‌ها) را از بین شست و انگشتان برای ده دقیقه فشار دهید.
۲. به کودک خود در خردسالی یاد دهید که چطور خون دماغ را متوقف کند.
۳. برای متوقف کردن خون دماغ، از وازلین یا کرم آنتی‌بیوتیک داخل سوراخ‌های بینی صبح و عصر و برای ۱۴ روز استفاده کنید.
۴. از یک بخور یا مرطوب کننده در اتاق بچه استفاده کنید.

● تدابیر درمانی در خونریزی قدامی:

۱) خونسردی خود را حفظ نمائید.
۲) در حالت نشسته یا نیمه نشسته قرار گیرند.
۳) تنه کمی به طرف جلو خم شود و دهان نیز باز باشد تا خونریزی وارد حلق و بلعیده نشود.
۴) با انگشتان سبابه و شست خود پره‌های بینی را به مدت ۱۰-۵ دقیقه به هم فشار دهید. نحوه گرفتن و فشار دادن پره های بینی در خونرِیزی قدامی بینی
۵) از فین کردن خودداری نمائید.
۶)در صورتیکه خونریزی متوقف نشد به پزشک متخصص یا مرکز اورژانس مراجعه نمائید. در این مواقع معمولاً از روش کوتری یا سوزاندن رگ بینی توسط مواد شیمیائی یا تامپونهای قدامی و خلفی بکار برده میشود در صورت بند نیامدن خونریزی عمل جراحی جهت بستن شریان استفاده میشود.

● مراقبت‌های لازم بعد از گذاشتن تامپون:

ـ از خم شدن زیاد، سرفه، بلند کردن اجسام سنگین، عطسه،‌ فین کردن به مدت ۵ـ۴ روز خودداری نمائید.
ـ تامپون قدامی پس از ۴۸ـ۲۴ ساعت باید توسط پزشک متخصص خارج گردد.

▪ بعد از خارج شدن تامپون بینی:

ـ از پماد آنتی‌بیوتیک برای مرطوب شدن بینی و جلوگیری از ایجاد زخم استفاده کنید.
ـ جهت مرطوب شدن هوا از بخور استفاده شود. (بخصوص شبها)
ـ در صورت بروز خونریزی مجدد داشتن تنفس مشکل خارج شدن خون از حلق و تب فوراً به پزشک مراجعه نمائید.

● تدابیر درمانی در خونریزی خلفی:

۱) در صورتیکه فشارخون بالا باشد داروی ضد فشار خون توسط پزشک تجویز میگردد.
۲) در خونریزی شدید سرم وریدی برای بیمار وصل میگردد.
۳) در خونریزی خلفی علاوه بر تامپون قدامی دو طرفه تامپون خلفی نیز گذاشته میشود.
۴) تامپون خلفی بعد از ۷۲ـ۸۴ ساعت و حداکثر بعد از ۴ روز خارج میشود.
۵) بعد از برداشتن تامپون خلفی به مدت یک هفته‌ روزی سه بار پماد آنتی‌بیوتیک داخل بینی زده شود.
۶) به مدت یک هفته از بخور استفاده شود.
۷) از فین کردن و دستکاری بینی خودداری نمائید.

●  موارد احتیاط:

۱. کودکی که دچار خون دماغ است، نباید بخوابد.
۲. خونسرد باشید و نگذارید بچه بترسد.
۳. از کمپرس‌های سرد، قطره‌های بینی و یا دیگر درمان‌های خانگی استفاده نکنید. چون لازم نیستند.
۴. سوراخ‌های بینی کودک را با پنبه یا گاز استریل نگیرید.

پژوهشگران به مکانیسم مغز برای فیلترکردن صداهای مزاحم پی برده‌اند

وقتی شمار افراد حاضر در یک مکان افزایش می‌یابد، با وجود سر و صدای زیاد، هر کس صدای طرف مقابل خود را می‌شنود و پیام او را به خوبی درک می‌کند. پژوهشگران می‌گویند به مکانیسم مغز برای فیلترکردن صداهای مزاحم پی برده‌اند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله، برای دانشمندان مفهوم جالبی است؛ این که هر کس صدای مخاطب مستقیم خود را می‌شنود، حتی وقتی تعداد زیادی در یک رستوران یا مهمانی همزمان مشغول صحبت باشند. پژوهشگران سرانجام به فرآیند این امر پی بردند.

دانشمندان نتایج تحقیق خود را در “نورون”، دوهفته‌نامه تخصصی عصب‌شناسی منتشر کرده‌اند. این نتایج نشان می‌دهند که مغز انسان قادر است صدای سخنگویان “کم‌اهمیت‌تر” را فیلتر کند.

پژوهشگران در این تحقیق برای افراد مورد آزمایش، صدای ضبط ‌شده‌ای پخش کردند و همزمان امواج مغز آنان را اندازه گرفتند. در مرکز شنواییِ مغز افراد مورد آزمایش همه صداهای موجود در مکان وجود داشتند. این بخش از مغز امواج صوتی را دریافت و پردازش می‌کند.

اما در بخش‌های دیگر مغز که با فرایندهای پیچیده‌تری همچون زبان و تمرکز سر و کار دارند، تنها بخش‌هایی از صداها قابل ردیابی بودند که شنونده آنها را آگاهانه برمی‌گزیند و با تمرکز به آنها گوش می‌دهد.

چالرز شرودر، پژوهشگر دنشگاه کلمبیا در نیویورک می‌گوید: «ما امکان بستن گوش‌های خود را نداریم. تمام صداهای محیط، دست‌کم به صورت پیام‌های محرک بخش شنوایی، به مغز می‌رسند. در مقابل بخش‌هایی در مغز وجود دارد که در آنها تنها بخش‌های منتخب گفت‌وگوها تجزیه و تحلیل می‌شوند – گفت‌وگوهایی که شنونده علاقه‌ای به آنها ندارد به احتمال فیلتر می‌شوند.»

بدین ترتیب فرد شنونده متوجه حضور گویندگان کم‌اهمیت‌تر نمی‌شود یا حضور آنها را خیلی کمرنگ درک می‌کند.

پژوهشگران برای این آزمایش امواج مغناطیسی مغز بیماران مبتلا به صرع را در بازه زمانی یک تا چهار هفته تجزیه و تحلیل کردند. امواج مغناطیسی مغز این افراد برای پی‌بردن به علل حملات عصبی‌شان به ‌صورت مرتب بررسی می‌شوند.

محققان امیدوارند که نتایج این آزمایش آنان را در درمان مبتلایان به اختلال کم‌توجهی – بیش‌فعالی یا مبتلایان به درخودماندگی (اوتیسم) یاری دهند.

” کابوس های شبانه ” در قدرت تفکیک واقعیت از خیال کودکان اختلال ایجاد می کنند

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج بررسی های صورت گرفته بر روی هشتاد کودک چهار تا شش ساله نشان داده است که ترسو بودن و دیدن کاوبوس های شبانه موجب می شود تا اطفال نتوانند تخیل را از واقعیت تفکیک کنند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، ترس‌های کودکان شامل ترس از اشیاء و حیواناتی مثل مار، ترس از طبیعت، ترس از طوفان، رعد و برق و صداهای مهیب، ترس از تنهایی، مرگ، میکروب، سرزنش شدن و مورد تنبیه قرار گرفتن می‌باشد. برخی از این ترس‌ها ریشه در بیماری دارند و برخی عادی و معقولند و تفکیک این دوگونه و تشخیص آن دشوار است.

کابوس‌ها (nightmares) رویاهای ترسناک هستند. بیشتر کودکان هر چند وقت یکبار ممکن است آن را تجربه کنند. بیشتر کابوس‌ها در اواخر دوره خواب (معمولا بین ۴ تا ۶ صبح) رخ می‌دهند.

اکثریت کودکان خردسال به نوعی ترس های مربوط به کابوس های شبانه را تجربه می کنند که از میان آنها می توان به ترس از کابوس، جدا شدن از والدین، ترس از تاریکی و ترس از رویاها و خیالات وحشتناک اشاره کرد.

اگرچه بیشتر کودکان هرچه بزرگتر می شوند این ترس ها را نیز پشت سر می گذارند اما برخی ممکن است به ترس های مرضی شدید و بیمارگونه مواجه شوند و اغلب به سختی می توانند رویا و تخلیل را از واقعیت تفکیک کنند.

در این مطالعه ۸۰ کودک چهار تا شش ساله مبتلا به ترس های شدید شبانه با ۳۲ کودک سالم از این نظر، مقایسه شدند.

نتایج آزمایشات تایید کرد کودکانی که دچار ترس های شدید شبانه هستند در مقایسه با کودکان سالم برای تمایز بین خیال و واقعیت خیلی بیشتر دچار مشکل می شوند و تفکیک این دو برای آنها بسیار دشوارتر است.

این مطالعه هم چنین آشکار ساخت که مشکل فوق در کودکان کم سن تر و کوچکتر به مراتب شدیدتر است در نتیجه افزایش سن در بهبود این اختلال تاثیر دارد.

این متخصصان خاطرنشان کردند: با توجه به یافته های فوق به کودکانی که قدرت آنها در تفکیک خیال از واقعیت کمتر است، بیشتر دچار ترس های شدید شبانه می شوند.

شرح این مطالعه در مجله «روانپزشکی اطفال و رشد انسان» منتشر شده است.

محققین می گویند وجود والدین ترسو و یا حضور فردی ترسو در خانواده و یا احتیاط و محافظه کاری بیش ازحد والدین یکی ازعلل گرایش کودک بدین رفتارمحسوب می شود.

سرگذشت های غم انگیز در زندگی کودک نیز در این زمینه بی تاثیر نبوده به علاوه تنبیه کودک در منزل آن هم با شدت زیاد و تهدید او از جانب دوستان و همبازی ها و ترس و وحشت از مدرسه نیز این معضل رفتاری را در کودک رشد و ارتقا می بخشد، مضافا اینکه عدم رشد کافی به لحاظ عاطفی نیز مزید برعلت خواهد بود.

پژوهشگران تاکید دارند که شناسایی عوامل ایجاد کننده ترس و سعی برای از میان بردن این عوامل در درمان کودکان اهمیت بسزایی دارد.

صرع و بارداری

بیماری صَرع یا اپی‌لپسی (epilepsy)  در نورولوژی به حالتی گفته می‌شود که شخص٬ بدون عامل برانگیزاننده خاصی مثل افت قند خون، تب، کمبود کلسیم و غیره مکرراً دچار حملات تشنج شود. بنابراین به مجرد یک حمله تشنج نمی‌توان گفت فردی به بیماری صرع مبتلا شده‌است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، در مواردیکه تشنج در اثر عامل برانگیزاننده بروز کرده باشد با رفع عامل مثلاً افت قند خون و یا کمبود کلسیم، حملات تشنج نیز متوقف می‌شوند. اما اگر بدون وجود علت و یا بعد از کنترل و یا رفع عوامل برانگیزاننده٬ حملات تشنج بازهم تکرار شود آن موقع بیماری صرع مطرح می‌شود.

گاه علت صرع وجود یک اختلال ساختمانی در مغز مانند تومور است اما در اغلب موارد هیچ علت خاصی یافت نمی‌شود.

در برخی از کودکان مبتلا، حملات تشنج به دنبال یک محرک حسی مثل نورهای شدید بروز می‌کنند و گاه هیچ عامل شروع کننده ای وجود ندارد.از علل شناخته شده صرع تومورهای مغزی، بیماریهایی که بر رگهای خونی مغز اثر می‌گذارند و انواع سموم می‌باشد. به غیر از صرع علل متعدد دیگری نیز برای تشنج وجود دارد که یکی از آنها تب بالاست (تشنج ناشی از تب).

تشنج :

در واقع اختلال گذرای عملکرد مغزی است که در اثر تخلیه الکتریکی غیر طبیعی در سلولهای عصبی مغز پیدا می‌شود و سبب ایجاد علائم گوناگونی مثل از دست دادن ناگهانی هوشیاری، انقباض عضلات و یا تغییرات حسی و رفتاری در فرد می‌شود.

این امواج الکتریکی غیر طبیعی در نوار مغزی ثبت و قابل مشاهده خواهند بود. گاه دلیل تشنج اختلالات ناگهانی به‌علت وجود یک عامل مثل تب بوجود می‌آید.

انواع صرع:

موضعی(Partial):

از یک ناحیه موضعی در مغز منشاء می گیرد و عملکرد عصبی ناحیه موضعی متناظر را تحت تاثیر قرار می دهند. تشنجهای ساده حرکتی ،در یک ناحیه از بدن شروع می شوند و به سایر نواحی در همان سمت بدن پیشرفت می کنند و حرکات تونیک و سپس کلونیک ایجاد می کنند .معمولا هوشیاری از بین نمی رود و بهبود سریع است.

ژنرالیزه:

هر دو نیمکره مغز را به طور هم زمان گرفتار می کنند .ضمن از دست رفتن هوشیاری انقباضات تونیک عضلانی و حالت سفتی بدن و سپس انقباضات کلونیک تمام انتها ها رخ می دهندو در عین حال شل شدن عضلات بتدریج ایجاد می شود.

بازگشت هوشیاری تدریجی است وبیمار ممکن است به مدت چند ساعت دچار عدم آگاهی به زمان و مکان شود.

مشاوره قبل از بارداری:

بایستی از مشاوره قبل از حاملگی سود ببرند.هدف از برگزاری جلسات مشاوره، تصمیم گیری مشترک بین پزشک و بیمار درباره موضوعاتی مانند مناسب ترین زمان بارداری در صورت تمایل به این کار، چگونگی کنترل حملات صرع می باشد.مصرف اسید فولیک روزانه mg۵ تا ۱ در بیماران صرع که دارو مصرف می کنند از سه ماه قبل از بارداری تا پایان بارداری توصیه می شود.

صرع و بارداری:

خطرهای اصلی مرتبط باحاملگی در زنان مبتلا به صرع ،شامل افزایش تعداد تشنجها و خطر بروز ناهنجاریهای جنینی هستند.

با توجه به این که ۵۰ درصد بیماران مصروع را زنان در سنین باروری تشکیل می دهند با این حال هنوز به طور دقیق تاثیر صرع، حملات تشنجی و داروهای ضد صرع بر بارداری شناخته نشده است.

ولی به طور کلی تعداد حملات در طول دوران بارداری ۵۰ درصد بدون تغییر، ۲۵تا۳۰ درصد تشدید، و ۱۰ تا ۲۰درصد کاهش می یابد و این چندان نگران کننده نیست زیرا با مشورت پزشک و تنظیم دارو قابل کنترل است.

بیشتر زنان مبتلا به صرع، دوران بارداری طبیعی را طی می کنند و زایمان بی خطری خواهند داشت.لازم است زنان مبتلا به صرع مانند تمام زنان باردار در این دوران مراقبت های جسمی و روانی لازم مانند استراحت کافی، توجه دقیق به تغذیه، دوری از هیجان، عصبانیت و پرهیز از کم خوابی را رعایت کنند.

یک زن مبتلا به صرع هنگام بارداری ممکن است با مشکلاتی مواجه شود. لذا باید به طور مرتب با پزشک خود در تماس باشد.

خوشبختانه بیش از ۹۰ درصد زنان مبتلا به صرع بارداری موفقی دارد و فرزندان سالمی به دنیا می آورند.

البته یکی از خطرات دوران بارداری، عوارض مصرف داروهای ضد صرع است زیرا برخی از این داروها اثرات منفی برجنین می گذارند. خوشبختانه داروهای کم ضرری برای مادران باردار وجود دارد که برای استفاده از آن ها باید با پزشک معالج خود مشورت کنند.

افزایش تعداد تشنج در بارداری اغلب با کمتر بودن دوز دارو در ارتباط است و علت این مساله ،کمتر بودن میزان داروهای ضد تشنج از محدوده درمانی،پایینتر بودن آستانه تشنج ویا هر دو است.

میزان کمتر از حد درمانی،ممکن است در اثر مسایل زیر به وجود آید: تهوع و استفراغ،کاهش تحرک دستگاه گوارش و استفاده از آنتی اسیدهایی که جذب دارو را کاهش می دهند؛هیپرولمی حاملگی که با اتصال به پروتئینها جبران می شوند؛ القای آنزیمهای کبدی ،پلاسمایی و جفتی که متابولیسم دارو را افزایش می دهند؛و افزایش فیلتراسیون گلومرولی که کلیرانس دارو را تسریع میکند.

نکته مهم این است که برخی از زنان به علت نگرانی در مورد آثار تراتوژن داروها،مصرف آنها را قطع می کنند. همچنین محرومیت از خواب در اثر حاملگی و نیز هیپرونتیلاسیون و درد در جریان لیبر ،ممکن است بر آستانه تشنج تاثیر بگذارد.

عوارض جنینی و نوزادی:

در مادران مبتلا به صرع که از داروهای ضد تشنج استفاده می کنند،جنین بی شک در معرض افزایش خطر ناهنجاریهای مادرزادی قرار می گیرد. عوارضی مثل کم وزن بودن نوزاد در زمان تولد، مرگ جنین و نوزاد، ناهنجاری‌های مادرزادی و تاخیر رشد کودک از جمله موارد قابل ذکر هستند.

ناهنجاری‌های مادرزادی بیشتر در نوزادانی دیده می‌شوند که مادرانشان طی دوران حاملگی تحت درمان با میزان زیاد داروهای ضدصرع بوده‌اند و یا سطح دارو در خون مادر زیاد بوده و یا با چند دارو درمان می‌شده‌اند. شایع‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی شامل: مشکلات قلبی مثل باز بودن دیواره بین بطن‌ها، لب‌شکری و شکاف کام، اختلالات مجرای ادرار، اختلالات استخوانی و ستون فقرات می‌باشند.

علاوه بر این مشکلات، اختلالات رفتاری و شناختی نیز در این کودکان دیده می‌شود. . همچنین در کودکان مادران مبتلا به صرع،احتمال ابتلا به اختلال تشنجی ۱۰ درصد است.

درمان تک دارویی در مقایسه با درمان چند دارویی با میزان کمتر ناهنجاریهای مادرزادی همراه است.

همچنین در موارد ضروری ،افزایش دادن ابتدایی دوز درمان تک دارویی ،به افزودن داروهای دیگر ترجیح داده می شود.مصرف مکمل فولیک اسید در بارداری باعث کاهش میزان ناهنجاریها در زنانی که از داروهای ضد تشنج استفاده می کنند می شود.

برای تشخیص زودرس اختلالات لوله عصبی در مورد بیمارانی که اسیدوالپروئیک یا کاربامازپین مصرف می‌کنند می‌توان از اولترا سونوگرافی یا تعیین FetoProtein (در مایع حاصله از آمینو سنتز) استفاده کرد. در صرع بدون عارضه ،عموما تست سلامت جنین انجام نمی شود.

خطر کوچکی دیگری که نوزاد را در ۲۴ ساعت اول تولد تهدید می کند مربوط به خونریزی است .داروهای ضدصرع به طور کلی انتقال ویتامینK را از سد جفتی مهار می کنند. در نتیجه زمان پروترومبین و زمان نسبی ترومبوپلاستین در نوزاد طولانی می شود. این خطر می تواند با مصرف ویتامین K اضافی در ماه اخر جبران شود. این مسئله می تواند به دنبال در تماس بودن جنین با داروهای فنوباربیتال، پریمیدون، فنی تویین و … رخ دهد.

عوارض مادری:

در مادران باردار مبتلا به صرع عوارض : زایمان سزارین(اساسا صرع عامل اصلی برای سزارین نیست بیشتر مادران مبتلا قادر به زایمان طبیعی هستند و سزارین در مواردی که نجات جنین مهم باشد و درد زایمان به خوبی پیشرفت نمی کند، اندیکاسیون دارد.)،پره اکلامپسی ، خونریزی واژینال، آنمی ناشی از فقر آهن، استفراغ وخیم بارداری، توکسمی ناشی از عفونت های باکتریال،پارگی زودرس کیسه آب، افسردگی بعداز زایمان ، مرگ نوزادی در بدو تولد و مرگ و میر پره ناتال بیان شده است.

خطر مرگ برای زنان حامله مصروع ده برابر بیش از زنان سالم است که به دلیل حملات تشنجی در دوران بارداری است و اغلب به دلیل قطع مصرف دارو دیده می‌شود.(زیرا مادران از عوارض دارو روی کودک خود هراس دارند.).

تشنج گراند مال یا تونیک- کلونیک در ماه های آخر بارداری می تواند سبب صدمه به جنین شود. گاهی تشنج تونیک کلونیک در طی بارداری سبب سقط خودبخودی می شود. (تشنج باعث کاهش یا افت اکسیژن جنینی شده و این مسئله می تواند سبب سقط یا مرگ جنین شود.)

تدابیر درمانی در حاملگی:

هدف اصلی ،پیشگیری از تشنج است.برای انجام این کار ،باید تهوع واستفراغ درمان شود.پس بایستی رانندگی از برنامه فعالیتهای فیزیکی در اوایل حاملگی حذف شود.همچنین این زنان باید از محرکهای ایجاد کننده تشنج اجتناب کنندو پذیرش درمان نیز باید مورد تاکید قرار گیرد.دارو درمانی ضد صرع عموما باید با کمترین دوز کنترل کننده تشنج،تداوم یابد. این درحالیست که اگر به علت قطع دارو تشنج ایجاد شود، درصد ابتلا به  اختلالات در نوزاد افزایش می‌یابد.

اکثر نوزادان مادرانی که در طول دوران بارداری دارو مصرف کرده‌اند، دچار مشکل جدی نمی‌شوند و تنها به دلیل عبور دارو از جفت عوارضی همچون بی تحرکی و خواب آلودگی بر آنها عارض می‌شود که البته موقتی بوده و پس از گذشت مدت زمان کوتاهی بر طرف می‌شود.

کمترین عوارض مربوط به درمان با لاموتریژین و بیشترین میزان بروز اختلالات مربوط به والپروات می باشد.پس تا جایی که ممکن است بایستی والپروات تجویز نگردد.

ولی اگر تشنج‌های بیمار فقط به وسیله والپروات کنترل می شود و به داروهای دیگر مقاوم می باشد باید والپروات ادامه یابد چون همان‌طور که قبلا ذکر شد بروز تشنج در دوران حاملگی بسیار خطرناک‌تر خواهد بود.

تغییرات فیزیولوژیک دوران حاملگی موجب کاهش غلظت داروهای ضدصرعی در جریان حاملگی می‌شوند.در صورتی که این کاهش غلظت، همراه بروز حمله تشنجی حاد باشد، افزایش مصرف روزانه دارو ضروری است ولی اگر این کاهش غلظت بدون همراهی حمله باشد هیچ‌گونه اقدامی در جهت افزایش مقدار مصرفی دارو نیاز نیست.

از طرف دیگر اگر تغییرات غلظت سرمی دارو در جریان حاملگی به کمتر از میزان درمانی سقوط کند افزایش مصرف دارو حتی در صورت عدم بروز هرگونه حمله‌ای ضروری به نظر می‌رسد.

نکته دیگری که حتما باید مدنظر باشد این است که غلظت سرمی داروهای ضد صرعی، بعد از زایمان معمولا افزایش می‌یابند. به همین دلیل در دوران بعد از تولد حتما باید علائم مسمومیت دارویی را مورد کاوش قرار داد تا در صورتی که تغییر میزان مصرفی دارو ضروری باشد این کار در زمان لازم انجام گیرد.

(سطح داروهای مورد مصرف در خون بیمار تا ‪ ۸‬هفته بعد از زایمان بایستی کنترل شود تا خطری از لحاظ افزایش سطح خونی و مسمومیت در بیمار ایجادنگردد.)

نیازمندی مادران:

یافته ها حاکی از آن است که نیازمندی مادر مبتلا به صرع در بارداری شامل نیاز به ویزیت مرتب و مکرر در بارداری، توجه به مراقبت دوران بارداری، مراقبت از خود و جنین در حال رشد، مشاوره ژنتیک، مصرف اضافی اسید فولیک قبل و طی بارداری، مصرف ویتامین K در ماه آخر بارداری، انجام سونوگرافی سریال در بارداری، ارزیابی سطح آلفافیتو پروتئین سرم مادر، توجه به تغذیه و خواب و استراحت مناسب، کاهش استرس با برنامه های مشاوره و تکنیک های آرامسازی، مشاوره با متخصص مغز و اعصاب در مورد نوع و مقدار و تداوم داروی مصرفی، انجام آزمایشات خونی از جهت ارزیابی سطح دارو در خون، عدم استفاده از الکل و کافئین و کوکایین و ماری جوانا، عدم تماس با رنگ ها و مواد شیمایی تشدید کننده تشنج، نیاز به ورزش بویژه پیاده روی، نیاز به آگاهی در مورد سرانجام حاملگی و استفاده از روش های کاهش درد در حین زایمان، نیاز به آگاهی والدین از سلامت جنین در طی بارداری با پیگیری برنامه های غربالگری، آگاهی در مورد تاثیر صرع بر حاملگی و بالعکس و… می باشد.

موارد فوق باید توسط پرسنل بهداشتی درمانی و متخصصان به مادران مبتلا به صرع آموزش داده شد تا سلامت مادر و جنین حفظ شود و بنیان خانواده مستحکم تر گردد.

پس در آخر باید گفت موارد زیر در مادران مبتلا به صرع از اهمیت ویژه ای برخوردارمی باشد :

۱٫ انتخاب بهترین و کم عارضه‌ترین درمان قبل از اقدام به بارداری.

۲٫ در صورت امکان، درمان به صورت تک دارویی.

۳٫ انتخاب موثرترین دارو برای نوع حمله صرعی.

۴٫ مصرف کمترین میزان ممکن از داروی ضدصرع.

۵٫ مصرف اسیدفولیک از زمان تصمیم برای حاملگی تا پایان بارداری.

۶٫ تجویز ویتامین K برای مادران در هفته‌های آخر بارداری و نوزادان در ابتدای تولد در صورت مصرف داروهایی که با ویتامین K تداخل دارند

صرع و شیردهی:

طبق منابع علمی موجود ، تمامی انواع داروهای ضدصرع وارد شیر مادر شده و از این طریق به کودکان انتقال می یابد ولی خوشبختانه مقدار دارویی که از طریق شیرمادر به نوزاد می رسد زیاد نبوده و قابل چشم پوشی است . لذا شیردهی را نباید برای مادران مبتلا به صرع ممنوع کرد .

متذکر می شویم که شیرمادر مبتلا به صرع با وجود مصرف داروهای ضدصرع برای نوزاد ،‌کاملاً سالم و بی خطر بوده و توصیه می شود که طبق روال عادی شیردهی ادامه داشته باشد .توصیه می شود اگر بیداری در شب برای مادر مبتلا به صرع مناسب نباشد شیر را دوشیده و پدر آنرا به کودک بدهد .

راضیه مقیمی کارشناس مامایی
– مسئول جمعیت و سلامت خانواده
– شبکه بهداشت و درمان شهرستان خورو بیابانک

منابع:

روانشناسی کودکان و نوجوانان استثنایی.دکتر میلانی فر
بارداری و زایمان ویلیامز(جلد۳) .ترجمه دکتر بهرام قاضی جهانی و روشنک قطبی

« Previous PageNext Page »