خانه / اخبار علمی پزشکی / تغييرات‌ آب و هوایی سلامت ‌انسان‌ها‌ را تهدید می کند

تغييرات‌ آب و هوایی سلامت ‌انسان‌ها‌ را تهدید می کند

تغييرات‌ آب و هوایی سلامت ‌انسان‌ها‌ را تهدید می کند
سال گذشته تغييرات آب و هوايي در كشور ایران كه به لحاظ برخورداري از 4 فصل در دنيا بي‌نظير است، همه را شگفت‌زده كرد. نمونه آن هم سرماي بي‌سابقه و بارش‌هاي پياپي در تهران طي 50 سال گذشته بود. گرچه اين تغييرات جوي با زيبايي‌هاي طبيعي خودش همراه بود وليكن روي ديگر آن را هم بايد ديد كه البته چندان هم زيبا نيست.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از جام جم ، قرار گرفتن در معرض هواي گرم يا شديدا سرد تاثير مستقيم بر سلامت انسان داشته و با افزايش احتمال خطر بيماري و مرگ همراه است. كما اين كه تنها در منطقه مديترانه شرقي، تغييرات آب و هوايي خود را به صورت تغيير در الگوي بارندگي و توفان، افزايش شديد دما، تغيير مناطق محل رشد گياهان، تغيير فصل‌ها، كاهش دسترسي و كيفيت آب، افزايش سيل در نواحي ساحلي به دليل افزايش سطح آب درياها، افزايش توفان‌هاي غبار و آلودگي هوا نشان داده است.

نتيجه اين حوادث بر سلامت عمومي شامل افزايش مرگ و مير ناشي از تغييرات شديد آب و هوا در گروه‌هاي آسيب‌پذير مثل سالخوردگان، بيماران مبتلا به بيماري‌هاي مزمن و فقرا مي‌شود و در آينده با افزايش ميزان بيماري‌هاي منتقله از راه آب و غذا با عفونت‌هاي حاد تنفسي و آلرژي‌هاي ناشي از گرد و غبار مواجه خواهيم شد.


بعلاوه اين امر مي‌تواند منجر به بروز بيماري‌هاي منتقله توسط حشرات مانند مالاريا، سالك و همچنين بروز بيماري‌هايي كه مختص منطقه ما نيستند مثل تب دنگي در منطقه مديترانه شرقي شود. مهاجرت اجباري و سوءتغذيه نيز از عوارض مهم ناشي از تغيير در وضعيت آب و هوا هستند كه سلامت انسان را تحت تاثير قرار خواهند داد.

اين همه را گفتيم تا بدانيد كه تبعات تغييرات جوي كه كه طي سال گذشته ما شاهد آن بوديم و همچنان تداوم دارد تا چه حد مي‌تواند بر روند زندگي ما تاثيرگذار باشد…

در 50 سال گذشته فعاليت‌هايي نظير سوزاندن سوخت‌هاي فسيلي مقادير زيادي دي‌اكسيدكربن و ديگر گازهاي گلخانه‌اي را وارد محيط كرده كه آب و هوا را تحت تاثير قرار داده است. غلظت دي‌اكسيدكربن در اتمسفر زمين بيشتر از 30 درصد نسبت به دوره پيش‌صنعتي بالا رفته و گرماي زيادي را در لايه‌هاي پاييني اتمسفر ايجاد كرده است. نوسانات شديد آب و هوا باران‌هاي سنگين، سيل و توفان‌هاي وحشتناكي را پديد مي‌آورند. تقريبا 600 هزار مرگ در سال 1990 در اثر تغييرات آب و هوايي در جهان اتفاق افتاده است كه 95 درصد آن در كشورهاي در حال توسعه بوده است.

نوسانات شديد كوتاه‌مدت دماي زمين خطرات جدي را متوجه جامعه ساخته است. گرما و سرماي زياد مرگ در اثر بيماري‌هاي قلبي و تنفسي را زياد كرده است. كما اين كه اگر اقدامات جدي به كار گرفته نشود، در 10 سال آينده مرگ و مير بيماري آسم 20 درصد افزايش خواهد يافت.

يكي ديگر از نتايج گرم شدن زمين بالا آمدن سطح درياها است كه سيل و در نتيجه جابه‌جايي جمعيت را به وجود آورده است. سيل به طور مستقيم باعث مرگ و صدمه شده و مي‌تواند بيماري‌هاي منتقله از آب و حشرات را نيز افزايش دهد. از طرفي الگوهاي متغير بارندگي تامين آب سالم را مختل ساخته به گونه‌اي كه كمبود آب
40 درصد جمعيت جهان را تحت تاثير قرار داده است. فقدان آب و كيفيت پايين آب بهداشت جامعه را به مخاطره انداخته و ميزان بروز اسهال و ديگر بيماري‌ها را بالابرده است.

بعلاوه به واسطه سوءتغذيه ميليون‌ها مرگ در هر سال در اثر كمبود مواد مغذي و بيماري‌هاي مرتبط بر جامعه تحميل شده است. كارشناسان معتقدند اگر اقدامات جدي انجام نگيرد، پيش‌بيني شده تا سال 2050 جمعيت در معرض خطر گرسنگي قرار گرفته و تبعات ناشي از آن 2 برابر خواهد شد.

آلودگي منابع آب، يك تهديد جدي‌

رئيس دفتر منطقه مديترانه شرق سازمان بهداشت در پيامي به مناسبت روز جهاني بهداشت با اشاره به اقدامات بشر به عنوان عاملي مخرب براي آينده سلامت در جهان و منطقه مي‌افزايد: سازمان جهاني بهداشت سال‌هاست كه اهميت اين مساله و قدرت تاثير آن بر سلامت را دريافته است. تغييرات آب و هوا، تاثيرات عميق و شديدي بر بسياري از عوامل اساسي موثر بر سلامت ازجمله آب، غذا، هوا و محيط زيست دارد كه اين مورد خود اثر مستقيم بر عوامل مخاطره‌اي سلامت در منطقه و جهان دارد. براي مثال، تغييرات آب و هوايي كه باعث كاهش كيفيت آب آشاميدني و كمبود آن مي‌شوند و در نهايت منجر به افزايش بيماري‌هاي ناشي از آب و غذا و سوءتغذيه مي‌گردند.

تغييرات آب و هوا تاثير جدي بر غذا، منابع آب و هوايي كه ما تنفس مي‌كنيم مي‌گذارند. در كشورهاي منطقه مديترانه شرقي كه با كمبود منابع آب مواجه هستند اين تاثير بر دسترسي منابع آب قابل مشاهده است.

ناسالم بودن آب آشاميدني خانواده‌ها با شيوع بيماري‌هاي اسهالي همراه بوده و تهديد‌كننده سلامت كودكان و افراد مسن است. بعلاوه آمارها مويد موجود ارتباط ميان آلودگي هوا و ميزان مرگ ناشي از بيماري‌هاي قلب و عروق و بيماري‌هاي تنفسي است.

پس ضروري است كه مردم از استفاده مجدد از منابع آب مطمئن شوند، استانداردهاي بهداشتي را در بالاترين حد حفظ كنند و اقدامات كنترل آلودگي هوا را ادامه و ارتقا دهند.

بيماري‌هاي ناشي از تغييرات آب و هوا

حتي رئيس مركز مديريت بيماري‌هاي وزارت بهداشت، چندي پيش در خبرها مهم‌ترين چالش نظام سلامت را در سال آينده بروز بيماري‌هاي ناشي از تغييرات آب و هوا پيش‌بيني كرد.

دكتر محمدمهدي گويا در اين ارتباط گفته بود: براساس اعلام سازمان بهداشت جهاني ‌ (WHO)تمام كشورهاي جهان در سال 2008 ميلادي (87 -86 هجري شمسي) با مشكلات ناشي از تغييرات آب و هوايي دست به گريبان خواهند بود. كما اين كه بروز سيل و توفان گونو در كشور در سال جاري و شيوع بيماري‌هاي روده‌اي و بيماري‌هاي منتقله از حشرات مثل مالاريا از مهم‌ترين معضلات ناشي از حوادث طبيعي هستند. ابتلاي 18 هزار نفر به مالاريا در سال 86 از تبعات ناشي از تغييرات آب و هوايي است.

گرم شدن زمين، فاجعه‌اي در حال شكل‌گيري‌

يكي از دغدغه‌هاي اصلي سازمان بهداشت جهاني گرم شدن كره زمين  است.

مرگ و مير به خاطر گرماي زياد، تغييرات در ميزان بيماري‌هاي منتقل شده توسط ناقلين، تغييرات در فصل‌هاي پيش‌بيني شده قطبي در ارتفاع‌هاي بالا و متوسط نيمكره شمالي، شواهد اوليه در تاثيرات سلامت در برابر تغييرات آب و هوايي است.

اين گرم شدن در حال تسريع است و اقدامات بشر مسوول اين وضعيت است. اگر اين گرم شدن همين‌طور بدون كنترل ادامه پيدا كند بشريت مواجه با آسيب‌ها، بيماري‌ها و مرگ و مير بيشتري ناشي از بلاياي طبيعي و گرماي بيش از حد خواهد بود. بيماري‌هاي ناشي از غذا، آب و بيماري‌هاي واگير بيشتري ديده خواهد شد و ميزان مرگ و مير زودرس و بيماري‌هاي ناشي از آلودگي هوا نيز بيشتر خواهد شد. از سوي ديگر، در بسياري از مناطق جهان، جوامع بزرگي بر اثر بالا آمدن سطح آب جابه‌جا خواهند شد و تحت تاثير خشكسالي و قحطي قرار خواهند گرفت. همان گونه كه يخ‌هاي قطبي آب مي‌شوند، چرخه آب تغيير مي‌كند و باروري مناطق حاصلخيز نيز دچار تغييرات خواهد شد.

جوامع فقير بيشتر تحت تاثير قرار مي‌گيرند

اثرات فيزيكي تغييرات آب و هوايي در مناطق جغرافيايي مختلف، متفاوت خواهد بود. كشورهاي در حال توسعه، افراد فقير و افرادي كه در مناطق فاقد امكانات ارائه خدمات بهداشتي زندگي مي‌كنند، تحت تاثير بيشترين ميزان خطر هستند.

در واقع اثرات ناشي از تغييرات آب و هوايي روي سلامت بشر تحت‌تاثير توسعه،‌ فقر و تحصيلات، ساختار بهداشت عمومي و ساختار سياسي جوامع قرار مي‌گيرد. كشورهاي در حال توسعه آسيب بيشتري خواهند ديد چراكه كشورهاي داراي ميزان بالاي فقر و سوءتغذيه، ساختارهاي ضعيف بهداشتي و مسائل سياسي، كمترين قدرت را براي وفق دادن خود با اين شرايط خواهند داشت.

افزايش ابتلا به بيماري‌ مالاريا

شايد برايتان جالب است بدانيد سالانه دست‌كم 150 هزار نفر بر اثر ابتلا به مالاريا، اسهال، سوء‌تغذيه و سيل جان خود را از دست مي‌دهند كه تغييرات جوي مي‌تواند در تمامي آنها دخيل باشد. بعلاوه بيش از نيمي از اين مرگ و ميرها در آسيا روي مي‌دهد. به بيان ديگر مطالعات نشان داده است كه شرايط آب و هوايي از قبيل تغييرات دما و بارش باران مي‌تواند بر انتقال شدت و پراكندگي بيماري‌هاي عفوني از قبيل اسهال و بيماري‌هايي مانند مالاريا، تب‌دنگي و آلودگي به فيلاريا كه از طريق حشرات و ناقلين ديگر منتقل مي‌شود تاثيرگذار باشد.

در واقع پشه‌هاي ناقل مالاريا (آنوفل) از مناطق حاره‌اي به مناطق خنك‌تر، مهاجرت كرده‌اند. البته عوامل بسياري در افزايش پشه‌هاي ناقل مالاريا و تب دنگي موثر هستند از اين‌كه تغييرات جوي يكي از عوامل هستند اطمينان دارد. گفتني است سالانه دست‌كم 100 هزار نفر بر اثر ابتلا به مالاريا جان خود را از دست مي‌دهند.

خطر نابينايي

آيا مي‌دانيد تغييرات آب و هوايي و گرم شدن زمين خطر نابينايي ساكنان كره زمين در اثر ابتلا به آب مرواريد را افزايش مي‌دهد؟

چرا كه 3 فاكتور مهم ابتلا به آب مرواريد، افزايش سن، كشيدن سيگار و قرار گرفتن در معرض تابش اشعه ماوراي بنفش است. افزايش ميزان تابش اشعه ماوراي بنفش كه بيشتر در كشورهاي در حال توسعه گسترش دارد، در اثر از بين رفتن لايه ازون است. اگرچه آب مرواريد با درمان مداوم قابل درمان است اما اين بيماري عامل 50 درصد نابينايي‌هاي قابل پيشگيري انسان‌ها در سراسر جهان را شامل مي‌شود.

جالب است بدانيد مردمي كه به اين علت بينايي خود را از دست مي‌دهند اكثرا دسترسي به امكانات لازم را ندارند.

پس تاكيد زيادي بر حفاظت از بينايي كودكان و افرادي كه زمان زيادي در معرض تابش نور خورشيد قرار دارند و استفاده از عينك آفتابي و كلاه‌هاي لبه‌دار مفيد واقع مي‌شود.

بررسي وضعيت سلامت عمومي در مناطق مختلف دنيا

پاسخگويي بهداشت عمومي به تغييرات آب و هوايي براساس شرايط و تهديدات محلي و منطقه‌اي متفاوت است زيرا سلامت عمومي براساس منطقه جغرافيايي، جمعيت فعال، ميزان پيشرفت بناهاي زيرساخت مربوط به بهداشت عمومي، به‌طور مختلفي تحت‌تاثير قرار مي‌گيرد. براي درك بهتر اين تفاوت‌ها  به وضعيت قاره‌هاي مختلف از حيث آسيب‌پذيري‌شان نسبت به تغييرات جوي نگاهي مي‌اندازيم.

آفريقا: بدتر شدن وضعيت سوء‌تغذيه در تعدادي از كشورها به خاطر كم شدن 50 درصدي محصولات كشاورزي تا سال 2020

آسيا:  بالا رفتن رقم مرگ و مير و شيوع بيماري آندميك به خاطر بيماري اسهال ناشي از سيل‌ها و خشكسالي‌ها در شرق، جنوب و جنوب شرقي آسيا. اين سيل‌ها و خشكسالي‌ها به خاطر تغييرات در چرخه آب رخ مي‌دهد.

اروپا:  افزايش خطرات بهداشتي به خاطر امواج گرما و آتش‌سوزي‌هاي غيرقابل كنترل.

امريكاي لاتين:  افزايش تعداد مردم در خطر گرسنگي به خاطر كاهش توليد تعدادي از محصولات مهم و حيوانات اهلي.

امريكاي شمالي: افزايش تعداد، شدت و مدت امواج گرما با اثرات منفي بهداشتي بالقوه.

تغييرات آب و هوايي و افزايش بيماري‌هاي عفوني و تنفسي

اخيرا در خبرها پزشكان استراليايي هشدار داده بودند تغييرات جوي موجب بروز بيماري‌هاي عفوني و تنفسي مي‌شود.

اين بيماري‌ها عبارتند از استرس ناشي از گرما و ديگر بيماري‌هاي مرتبط با گرما كه به موجب آنها قلب، رگ‌هاي خوني و ريه تحت‌تاثير قرار مي‌گيرد و همچنين زخم‌هاي ناشي از گرماي زياد و بيماري‌هاي آلرژي‌زا.

اين در حالي است كه آلودگي بيشتر هوا، مي‌تواند بيماري‌هاي تنفسي را افزايش دهد. همچنين افزايش دما نيز خطر ابتلا به برخي بيماري‌هاي عفوني مانند ورم معده و روده و بيماري‌هاي ناشي از گزش پشه مانند تب دنگي را بالا مي‌برد. با اين تفاسير به نظر مي‌رسد در طول دهه آينده، افزايش دما، سلامت انسان‌ها، بويژه كودكان و افراد مسن را تهديد ‌كند. بيشترين تاثير گرماي جهاني بر مناطق روستايي و دور افتاده و جوامع فقير خواهد بود چرا كه مردم اين مناطق مشكلات بيشتري در رابطه با غذا و آب قابل آشاميدن دارند.

كدام دسته از تغييرات جوي سلامت شما را تهديد مي‌كند؟

براي آن دسته از افرادي كه نسبت به آب و هوا حساس هستند، تغيير در شرايط جوي به احتمال زياد باعث ايجاد شرايط نامساعد فيزيكي در آنها مي‌شود. با اين حال به نظر مي‌رسد شرايط آب و هوايي زير مي‌توانند روي درد و ناراحتي تاثير بگذارند…

فشار هوا: معمولا در اين شرايط بايد منتظر آب و هواي طوفاني باشيم. معمولا بيماران گزارش مي‌دهند كه در يك چنين آب و هوايي ميزان درد و ناراحتي‌هاي بيماران افزايش پيدا مي‌كنند. افزايش فشار مي‌تواند حتي روي افراد سالم نيز تاثير بگذارد.

رطوبت: افزايش ميزان رطوبت بويژه در فصل‌هاي گرم مانند تابستان مي‌تواند ميزان درد و ناراحتي‌هاي مزمن را بشدت افزايش دهد. پژوهشگران همچنين در طي تحقيقاتي به اين نتيجه دست پيدا كردند كه ارتباطي ميان آب و هواي سرد و خشك و افزايش سردردهاي ميگرني وجود دارد.

بارش: بارش نيز مي‌تواند روي افزايش درد و ناراحتي‌هاي بيماران تاثير بگذارد. در شرايط جوي طوفاني، ميزان فشار و رطوبت هوا نيز تغيير پيدا مي‌كند و همين امر سبب بروز مشكلاتي براي بيماران مي‌شود.

درجه حرارت: كاهش درجه حرارت پايين بر سردردهاي ميگرني، نحوه گردش خون در رگ‌ها، درد مفاصل و سفت‌شدگي عضلات نيز تاثير نامساعدي مي‌گذارد.

باد: باد مي‌تواند براحتي آلودگي و مواد آلرژي‌زا را تا مسافت‌هاي طولاني با خود حمل كند. اين امر سبب مي‌‌شود كه افراد بر اثر  قرار گرفتن در معرض آن دچار بيماري‌هاي تنفسي از جمله آسم شوند.

ضرورت رعايت بهداشت عمومي

راهكارها و ابزارهاي سنتي بهداشت عمومي، اجزاي مهمي در پاسخ دهي موثر به تغييرات آب و هوايي هستند.

آب بهداشتي و وجود سيستم فاضلاب، غذاي سالم و كافي، واكسيناسيون، كنترل موثر بيماري‌هاي واگير و آمادگي براي سوانح و حوادث تماما اجزاي حياتي اقدامات بهداشت عمومي جهت آمادگي براي مقابله با تغييرات آب و هوايي هستند. اگر اين برنامه‌ها هم در سطح ملي و هم به صورت جهاني تقويت شوند مي‌توان تا حد زيادي از مرگ و مير، آسيب‌ها و بيماري‌هاي ناشي از تغييرات آب و هوايي پيشگيري كرد.

نبايد فراموش كرد كه مواجهه موثر با تغييرات آب و هوايي نيازمند مشاركت موسسات دولتي و سازمان‌هاي داخل دولت و NGO‌ها و گروه‌هاي حرفه‌اي، صنعتي و مجامع محلي است.

تصميماتي كه در مورد برنامه‌ريزي شهري حمل و نقل، تامين انرژي، استفاده از زمين و منابع آبي گرفته مي‌شود هم روي آب و هوا و هم سلامت تاثير خواهد گذاشت.

كودكان، آسيب‌پذيرترند

جالب است بدانيد طبق آمار ارائه شده توسط يونيسف اهميت تاثيرات ناشي از تغييرات آب و هوايي بر سلامت افراد جامعه تا حدي است كه سالانه حدود 10 ميليون كودك زير 5 سال به دليل بيماري‌هاي قابل پيشگيري جان خود را از دست مي‌دهند. بسياري از اين بيماري‌هاي مهلك مثل مالاريا و اسهال به تغييرات آب و هوايي و بارندگي‌ها حساسند و در صورت بروز تغييرات آب و هوايي، بيشتر شيوع پيدا مي‌كنند. بعلاوه سوءتغذيه و اختلالات مربوط به آن، ازجمله تاثير منفي بر رشد و تكامل كودك، با تغييرات آب و هوا در سطح جهان افزايش خواهد يافت.

همچنين توفان‌ها و سيلاب‌هايي كه به گفته كارشناسان در سال‌هاي آتي شدت و دفعات آنها افزايش خواهد يافت، تاثيراتي بر زندگي زنان و كودكان برجا مي‌گذارند. تخريب خانه‌ها، مدارس و مراكز بهداشتي به دليل فجايع طبيعي، خانواده‌ها را از دريافت بسياري از خدمات محروم خواهند كرد.

همچنین بررسی کنید

بیماری ارثی که با واکسینه شدن رفع می‌شود

این بیماری در خانم‌ها شایعتر هست. معمولا حالت تحت بالینی دارد، اما گاهی بیماری شعله …

مهم‌ترین دلایل سردرد صبحگاهی

سردردهای صبحگاهی آزاردهنده هستند و مراجعه به پزشک و مشورت امری عادی است، چون ممکن …