دمانس

دمانس
شكايات منجر به مراجعه
• ممكن است بيماران از فراموش‌كاري يا احساس افسردگي شكايت كنند، اما ممكن است متوجه از دست دادن حافظه خود نباشند.
• درابتدا به سبب اختــلال درحافظه وتغيير در شخصـيت ورفتار، بعد به‌خاطر سردرگمي (Confusion)، سرگرداني بي دليل ويا بي اختياري ادرار ومدفوع يا رفتارهاي خطرناك (نظيربازگذاشتن شيرگاز)، خانواده جوياي كمك مي‌شود.
• تغييرات رفتاري وعمل‌كردي (همچون عدم رعايت بهداشت يا اختلال درروابط بين فردي)در فردي مسن ممكن است نشان‌گر اختلال درحافظه باشد.
• دمانس ممكن است درمشاوره براي ساير مشكلات تشخيص داده شود. در اين‌گونه موارد بستگان تصور مي‌كنند كه پس‌رفت حافظه و عمل‌كرد بخشي از پروسه معمول پيري است.

نماهاي تشخيصي
کاهش درحافظه اخير، تفكر و قضاوت، جهت‌يابي،‌ زبان، ‌تطابق اجتماعي
بيماران اغلب بي احساس (Apathetic) يا بي علاقه به نظر مي رسند، اما ممكن است باوجود اختلال حافظه هوشيار واز نظر عاطفي متناسب به نظر آيند.
كاهش عمل‌كرد روزانه(همچون اختلال در لباس پوشيدن، شست‌‌وشو، پخت وپز)، از دست رفتن کنترل عواطف و يا تغييرات شخصيتي، ممکن است به آساني ناراحت شوند(گريان يا تحريک پذير) درميان افراد مسن شايع بوده ‌در جوان‌ها و ميان‌سالان بسيار نادر است.

آزمون‌هاي حافظه وتفكر شامل موراد زير مي‌شود:
– سه شي معمولي رانام مي بريم واز فرد مي خواهيم كه يك‌بار بلافاصله و يك‌بار سه دقيقه بعد اين نام‌ها را تكرار كند.
– توانايي نام بردن روزهاي هفته با ترتيب معكوس
– توانايي شناخت دقيق روز،هفته، ماه وسال

پيشرفت فرم كلاسيك دمانس عروقي به صورت پلكاني مي‌باشد، دردمانس آلزايمر اين امر به صورت تدريجي بوده ودر دمانس جسم لوي ((Lewy body به صورت نوسان‌دار است (اين نوع دمانس با تغييرات نوسان‌دار شناختي‌، توهمات بينايي وپاركينسونيسم تظاهر مي يابد). با اين‌حال نماي باليني دمانس اغلب چندان مشخص ودقيق نمي‌باشد.
باتوجه به مشكلات ذاتي در گرفتن شرح حال از بيماران مبتلا به  دمانس، ‌توجه به اين نكته ضروري است كه براي يافتن اطلاعات مربوط به سطح عمل‌كرد فعلي وافت احتمالي عمل‌كرد بايد به اطرافيان بيمار (همچون همسر، فرزند يا ديگر مراقبين وي) مراجعه كرد.

تشخيص افتراقي
1) جهت رد بيماري‌هاي طبي كه موجب اختلال حافظه مي شوند و قابل درمان هستند بيمار را معاينه كنيد.
علل شايع اختلال‌هاي شناختي در افراد مسن عبارتند از:
– عفونت‌هاي گوش، پوست، ريه و دستگاه ادراري
– آغاز يا تشديد نارسايي قلبي
– داروهاي تجويزي، به‌ويژه داروهاي ضد پاركينسون وساير داروهاي با خواص آنتي کلي نرژيک و الكل
– هيپوكسي يا ايسكمي عروق مغز

ساير عللي كه ازشيوع كم‌تر برخوردارند، عبارتند از:
– افسردگي شديد كه دمانس را تقليد مي‌كند
– كم خوني شديد در افراد بسيار مسن
– كمبود ويتامين B12 فولات
– هيپوتيروييديسم
– تومورهاي مغزي با رشد تدريجي
– نارسايي كليوي
– هيدروسفالي ارتباطي
– هيپوتيروييديسم
– سيفليس
– هيدروسفالي فشار معمولي
– هماتوم ساب دورال
– عفونت HIV
2)داروهاي تجويزشده يا الكل مي‌توانند برروي حافظه وتمركز حواس موثر واقع شوند.
3)افزايش ناگهاني سردرگمي ممكن است نشان‌گر بيماري طبي يا مسموميت ناشي از دارو باشد. درصورتي‌كه سردرگمي وتغييرات سريع درتوجه ورفتار وجود داشته باشد به بخش مربوط به دليريوم F05 مراجعه كنيد.
افسردگي به‌ويژه در افراد مسن ممكن است اختلال درتمركزحواس وحافظه ايجاد كند. درصورتي‌كه خلق افسرده يا پايين بارز مي‌باشد، به بخش مربوط به افسردگيF32  مراجعه كنيد.
 

اطلاعات مورد نياز براي بيمار وخانواده
 1) اختلال‌هاي حافظه در سنين بالا شايع است و معمولا به كندي پيشرفت مي‌كند.
2) مشكلات رفتاري نظير برآشفتگي (Agitation)، بدبيني(suspiciousness)، طغيان هيجاني، بي احساسي و ناتواني در شركت در ارتباطات اجتماعي معمول، پيامد اختلال حافظه وسردرگمي مي‌باشند.
3) بيماري‌هاي جسمي ياساير استرس‌ها مي‌توانند گيجي راتشديد كنند.
4) فرد مبتلا مشكلات زيادي دررابطه با يادگيري اطلاعات جديد دارد. از قراردادن بيمار درموقعيت‌ها و مكان‌هاي ناآشنا خودداري كنيد.

مشاوره با بيمار وخانواده
o توانايي بيمار را درانجام كارهاي روزمره بدون ايجاد خطر، همچنين مشكلات رفتاري و وضعيت جسماني عمومي وي را مورد ارزيابي قرار دهيد.
o جهت كاستن از گيجي بيمار مدام زمان ومكان را به وي گوش‌زد كنيد.
o مكان‌هاي ناآشنا، بيماري جسمي،‌ يا استرس رواني مي‌تواند گيجي را افزايش دهد.
o راجع به لزوم كاستن از استرسي كه بردوش مراقبين است با آن‌ها صحبت كنيد.در اين جهت كمك گرفتن ازخانواده‎هاي ديگري كه بستگان مبتلا به ‎دمانس خودراتحت مراقبت دارند، ‌مفيد خواهد بود.
o لزوم برنامه ريزي براي امور مالي وحقوقي را مورد بحث قراردهيد.
o به شكلي مناسب، تدابير لازم جهت حمايت از بيمار در منزل، اجتماع يا برنامه‌هاي مراقبت روزانه، ‌يا اقامت در آسايشگاه‌ها را مورد بحث قرار دهيد.

درمان دارويي

1. ازاستفاده از داروهاي خواب آور (Hypnotic) خودداري كنيد. اين داروها ممكن است گيجي بيماررا افزايش دهند.
2. داروهاي ضد روان پريشي در مقادير كم (مثلا‌هالوپريدول1تا 5/0 ميلي گرم تا دوبار درروز ) يا (رسپيريدون با دوز كم ) گاهي براي كنترل برآشفتگي مورد نياز مي‌باشد. مشكلات رفتاري درمسير بيماري تغيير مي يابند.لذا بهتر است هرچند ماه يك‌بار اين داروها راقطع كنيد تا ببينيد آيا بازهم به آن نياز است يا خير. مواظب عوارض جانبي داروها (همچون علايم پاركينسون، عوارض آنتي كولينرژيك) وتداخلات دارويي باشيد (ازتجويز توام داروهاي ضدافسردگي سه حلقه‌اي با الكل، ضدتشنج‌ها يا تركيبات ال- دوپا خودداري كنيد). از تجويز داروهاي ضد روان‌پريشي دردمانس جسم – لوي خودداري كنيد.
3. مقادير كم آسپيرين ممكن است پيشرفت دمانس عروقي را كُند كند.
4. در بيماري آلزايمر مي‌توان براي شروع داروهاي ضدكولين استراز، بيماررا به روان‌پزشك ارجاع كرد.
مشاوره با متخصص
1. جهت علل طبي دمانس كه نيازمند درمان متخصص مي‌باشند (نظير سيفليس،‌هماتوم ساب دورال) اقدام به مشاوره كنيد.
2. برآشفتگي‎ غيرقابل‎ كنترل ممكن است نيازبه بستري نمودن در بيمارستان‎ يا آسايشگاه ‎را مطرح سازد.
3. درصورت وجود بيماري پيچيده طبي همراه ويا تشديد دمانس ‌بيماررا به متخصص ارجاع دهيد.

همچنین بررسی کنید

شدت یافتن پرخاشگری کودکان در روزهای کرونایی

پرخاشگری در کودکان پدیده شایعی است که به صورت‌های مختلف جسمانی، عاطفی و تنش قابل …

علائم جسمی و فیزیکی افسردگی

افسردگی با حالت اندوه داشتن متفاوت است و برای تشخیص این دو از یکدیگر می …