خانه / اخبار علمی پزشکی / كاربرد فن آروی اطلاعات در پزشكی

كاربرد فن آروی اطلاعات در پزشكی

كاربرد فن آروي اطلاعات در پزشكي
رشــد روزافزون صــنايع ارتباطي ، مخابراتي و انفورماتيكي ، هر روز دنيا را با انقلابي جـديد مـواجه مي كند . انقلاب فن آوري اطلاعات و ارتباطات در كليه بخش هاي اقتصادي ، اجتماعي ، سياسي و امنيتي كشورها تاثيراتي قابل توجه بر جاي گذاشته است . با توسعه اين فن آوري در بخش پزشكي ، به دنبال تحول عظيمي در نظام ارائه خدمات بهداشتي و درماني مي باشيم و يكي از مهمترين حوزه هاي كـاربرد فن آوري اطلاعـات ، حوزة بهداشـت و درماني مي باشد . فن آوري اطلاعات از روش هاي متعددي مي تواند به اين حوزه كمك نمايد . شــبكه هاي اطـلاع رساني بهداشـت ، شبكه هاي پزشكي از راه دور ، شــبكه هاي همكـاري علمي پزشكي ، تجهيزات هوشمند پزشــكيار و پرونده الكترونيكي بيمار نمونه هـــــايي از كاربرد فن آوري اطلاعات در بهداشـت و درمان هســتند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دانشجویان فن آوری اطلاعات  ( ites.blogfa.com  )  ، در حوزه بهداشـت و درمان شـــرايط به گونه اي اســت كه پزشـكان بيشــتر تمايل دارند در شـــهرهاي بزرگ زندگي نمايند در حالي كه مناطق محروم نياز بيشـــتري به آنها دارند ، همچنين پراكندگي اطلاعات بيماران و عدم دســترسي به ســـوابق آنها و ضـعف در همكاري بين پزشكان متخصـص و عمومي نمونه هايي از مشــکلات سيســتم بهداشت و درمان كشــور هســــتند كه از طريق توســـعه فن آوري اطلاعات در اين بخش قابل حل هستند .

كاربرد فن آروي اطلاعات در پزشكي

دنياي جديد متحول كننده مفاهيم گذشته و زاينده مفاهيم جديدي مي باشد كه در آينده اي نزديك شكل واقعي به خود خواهد گرفت . آشنايي و به كارگيري اين مباحث ، جايگاه كشورها را در صحنه رقابت هاي سياستي و اقتصادي بهبود خواهد بخشيد و از آنجا كه تامين سلامت اجتماع و برنامه ريزي براي بهداشت بر عهده حكومت ها است ، كشورها با به كارگيري ابزارهاي جديد و آشنايي با مفاهيم جديد اين حوزه زمينه اي جهت كاهش هزينه ها و افزايش كيفي و كمي ارائه خدمات ، فراهم مي آورند . در عصر حاضر سيستم هاي اطلاعاتي و ارتباطي عرصه اي براي ارائه خدمات درماني و بهداشتي فراهم آورده اند كه ديگر ارائه اين خدمات نيازمند محدود شدن در مكان هاي خاص و ثابتي نيست ، همانگونه كه در آينده اي نزديك توسعه ابزارهاي ارتباطي امكان ارائه خدمات درماني اوليه راحتي در محل زندگي افراد هم فراهم خواهد آورد كه اين موضوع زمينه ساز مفهوم جديدي چون مراقبت خانگي خواهد شد .

 صنعت انفورماتيك و لزوم توسعه آن

انفورماتيك پزشكي را حوزه كاربردي فن آوري اطلاعات و ارتباطات در پزشكي مي توان تعريف كرد ، و به توليد و خدمات فن آوري اطلاعات در حوزه خدمات بهداشتي و درماني صنعت انفورماتيك پزشكي اطلاق مي شود . جهت توسعه اين صنعت در داخل كشور نيازمند برنامه ريزي بر اساس فرصت ها و تهديد هاي سر راه و نقاط قوت وضعف خود هستيم . گروهي از موانع عمده و مشهودي كه در سر راه توسعه به حساب مي آيند ، اثر پذير از عواملي هستند كه مربوط به فضاي بيرون از كشور بوده و مديريت آنها كارآساني نيست. تعدادي از اين موانع و چالش ها را در زير بيان مي كنيم :

1- سرمايه گذاري وسيع كشورهاي پيشرفته و رقابت شديد بين آنها باعث كاهش عمر فن آوري در اين عرصه شده و رقابت را سنگين تر كرده است .

 

2- به دليل درخواســت بـازار داخـلي با استفاده از پيشرفته ترين محصولات دنيا در ارائه خدمات درماني ، ارائه محصولات در اين عرصه نيازمند توليد محصولاتي در سطح استانداردهاي جهاني است .

علاوه بر موارد فوق صــنعت انفورماتيك بصورت عام داراي ويژگي هايي است كه كشــورهاي دنيا را ترغيب به سرمايه گذاري در اين بخش كرده است . صنعت انفورماتيك پزشـكي شـامل سه بخش نرم افزار و ســـخت افزار و خدمات درحوزه پزشـكي است . دراين ميان قسمت نرم افزار جايگاه ويژه اي جهت سرمايه گذاري دارد . همچنين حوزه هايي از انفورماتيك پزشكي چون كاربرد هوش مصنوعي در پزشكي ، خدمات پزشكي از راه دور به دليل در مرحله تحقيق بودن، زمينه خوبي براي برنامه ريزي و سرمايه گذاري در ارائه محصول در آن بخش خواهند بود .

 زير ساخت ها

با توجــه به نقش دولت ها در راســتاي توســعه دو بخش كاربردي و توليد در حوزه انفورماتيك موظف به ايجاد موارد زير بنايي هسـتند. بنابراين شناخت جامع از زير ساخت هاي اين بخش در بدو برنامه ريزي به شكل حياتي لازم و ضروري مي باشد .

 

1- زيرساخت امنيتي :

پوشـــيدگي‌و‌حفاظــت‌از اطلاعات ديجيتالي كــه مانع سوء استفاده و تجاوز به حريم شــخصي افراد مي شود ، زيربناي توسعه كاربري انفورماتيك پزشــكي مي باشد . مجموعه مواردي كه بايد مورد توجه قرار گيرد عبارتند از : تجهيزات امنيت شبكه ها ، سيستم عامل امن ، امضاي الكترونيك ، مركز تعيين هويت و …

 

2- زيرساخت تجاري :

ضعف و نبود سيســتم مناسب براي تعامل مالي در تبادلات تحت شبكه مانع استقبال عمومي براي ارائه خدمات از طريق شبكه خواهد بود . بنابراين از ديگر موارد زير بنايي توســـعه كاربردي و به دنبال آن رشـــد صـــنعت انفورماتيك پزشــــكي زير ســاخت تجاري مي باشــد . از جمله : بانكداري الكترونيك ، پول الكترونيك و …

 3- زيرساخت حقوقي :

قوانين و مقررات مربوط به فعاليت در عصــر اطلاعات از ملزومات توســـعه انفورماتيك پزشــكي در كشور هستند . چرا كه بدون قوانين شفاف ، روشن و تعيين كننده عملاً هرج و مرج مانع توسعه خواهد بود . به عنوان مثال : دادگاه شبكه ، قوانين فضاي سايبر و …

 

4- زيرساخت اجتماعي و فرهنگي :

نيروي انساني مخاطب اصلي فن آوري اطلاعات است و چنانچه طبق عادت در برابر تغييرات حاصل از توسعه مقاومت كند ، نمي توان به نتايج مطلوب دست يافت . بنابراين آموزش و فرهنگ سازي براي ارتقاء علمي و فكري افراد جامعه از ضروريات مستمر توسعه فن آوري اطلاعات مي باشد . آگاهي و افزايش مهارت متخصصان حوزه پزشكي و در مقابل افزايش آگاهي و ايجاد پذيرش اجتماعي جهت بهره وري از خدمات ارائه شده در سطح ملي و منطقه اي ضرورتي انكارناپذير است .

 

5- زيرساخت فني :

تجهيزات پزشكي در كنار ابزارهاي ارتباطي و اطلاعاتي اين عصر زيرساخت فني انفورماتيك پزشكي را تامين خواهد كرد . پيدايش ابزارهاي الكترونيكي با قابليت ثبت اطلاعات اشخاص از بدو تولد تا هنگام مرگ ، بستري براي استفاده از ابزارهاي توانمند پردازشي و هوشمند را فراهم خواهد آورد تا كارهاي روزمره با ماهيت غيرخلاقانه بر عهده اين ابزارها گذاشته شود .

از جمله اين ابزارها مي توان به فن آوري مشاوره پزشك كه به عنوان كمك پزشك در تشخيص و درمان شناخته مي شــود، اشاره كرد .

گروه ديگر از اين ابزارها ، پايگاه داده اي قدرتمندي هستند كه جايگاه بسيار قابل توجهي در بالا بردن سرعت ارائه خدمـات و كاهش هزينه ها خواهند داشت ، از جمله اين فن آوري ها پايگاه داده هاي قوي اطلاعات پزشكي است . كه مي توان در بخش هاي زير از آنها بهره گرفت :

 

5-1- سيستم هاي اطلاعات مديريتي بيمارستاني :

اين سيســتم ها نوعي از سيســتم هاي اطلاعات مديريت ( MIS ) هستند كه اطلاعاتي از قبيل اطلاعات اداري و مالـي براي مديريت منابع مالي و اطلاعــات مربوط به نظـام هاي بازپرداخت و ســاير مســـائل اداري را در بر مي گيرد .

 

5-2- سيستم هاي اطلاعات باليني و مراقبت پزشكي :

اين سيستم ها داراي پايگاه داده هايي هستند كه انواع اطلاعات بيمار به صورت چند رسانه اي شامل موارد مختلفي از جمله پارامترهاي حياتي اشخاص ( EMG ، ECG ، EEG  ) تصاوير پزشكي ( CT ، MRT ) ، اصـوات پزشكي مي باشد و سيســتم توانايي جمع آوري و ثبت ، جستجو و بازيابي اين اطلاعات را فراهم مي كند و به اين وسيله قدرت تشخيص و درمان پزشـك را با وجـود ابزارهاي قدرتمــند پردازش و بهــبود مي بخشند .

5-3- سيستم هاي اطلاعاتي بهداشتي :

ويژگي هــاي اصـلي اين سيســتم ها وسـعت آنها در جمع آوري ، ثبت و بازيابي اطلاعـات خواهــد بود كه زمينه اي براي نظارت بر سلامت اجتماع و پاسخگويي به موقع و مناسب به عوامل طبيعي و غير طبيعي مختل كننده سلامت اجتماع را فراهم خواهد آورد .

 

5-4- واقعيت مجازي :

بحث اساسي و جديد ديگري كه در فرايند اطلاعاتي شدن جوامع بشري جايگاه دارد مفهوم واقعيت مجازي است . اين بحث كليه مفاهيم مادي اطراف ما را در بر مي گيرد و قابليت آن را دارد كه قسمت زيادي از تعاملات دنياي مادي را شبيه سازي كند . واقعيت مجازي در پزشكي هم كابردهاي گسترده اي دارد به طور مثال شبيه سازي آناتومي و فيزيولوژي بدن انسان به عنوان يك نمونه آزمايشگاهي ،قابليت انجام هر گونه آزمايشات و تحقيقات پزشكي را فراهم خواهد ساخت . شبيه سازي انواع آزمايشگاهها و محيط هاي آموزشي و تمريني ، زمينه اي براي رشد سريع دانش فراهم خواهد آورد تا در دنياي آينده كارگران هم كارهاي دانش محور انجام دهند .

 

5-5 – دوراپزشكي :

در عصـــر اطلاعات توزيع نيروهاي متخصــص و امكانات و ارائه خدمات از تمامي نقاط دنيا نيازمند صــرف هزينه زيادي نخواهد بود و بعد مكــان هم اهميت خود را تا حدودي زيادي از دســت خواهد داد . در اين عصــر حوزه جديدي چون دوراپزشكي‌مفهوم پيدا خواهد كرد كه عرصــه مراقبت پزشــكي جهاني خواهد شــد و ارائه خدمات بايد به اســتانداردهاي پزشـكي نزديك شـــود . در غير اين صـــورت جايگاه ارائه خدمات دچار مشكلاتي خواهد شد. در زير مجموعه مبحـث دورا پزشـكي مي توان مشـاوره از راه دور ، جراحي از راه دور ، عكس برداري از راه دور و ديگر خدمات از راه دور را ارائه داد . اميدواريم با شناخت صحيح عصــــر اطلاعات پايه گذار تلاشي جهت پاســـخگويي به مشـــكلات نظام خدمات بهداشــتي و درماني كشــور از طريق فن آوري اطلاعات بوده و از طرف ديگر زمينه ســـــاز ارائه خدمات و عرضـــه محصولات بهداشـــتي در عرصه جهاني باشيم

 

۶- زيرساخت استانداردسازي

با پيچيدگي و گسترش سـاختار ارائه خدمات درماني نياز روز افزون به توسـعه سيستم هاي خودكار گردش اطلاعات و ايجاد ارتباطات داخل و بين ســازماني افزايش مي يابد . ايجاد ارتباطات كارآمد در بســتر هماهنگي‌و اســتاندارد سازي امكان پذير است و توســعه در بخش اســتاندارد ســازي ضـروري خواهد بود .

اســتانداردهازيربناي مؤثري در جهت رقابت در ســطوح بالاتر رافراهم مي كنند و اگر بين توليدكنندگان و مصــرف كنندگــان نسبت به اســتانداردها توافق مشــتركي حاصــل شـــود در فرايند انتشــار فن آوري تســريع صـــورت مي گيرد . همچنين اســتانداردســازي در تســـهيل و تأمين بودجه تحقيقات و نوآوري نقش كليدي دارد و به دليل ايجاد شفاف ســـازي، فضاي سرمايه گذاري را فراهم مي كند كه به نوعي زمينه تأمين نياز مالي را فراهم نموده و از طرف ديگر براي مشاركت بخش هاي سرمايه گذار تســهيل قائل شده و به دنبال آن زيربناي تامين مالي توســـعه صـــنعت انفورمـاتيك پزشــكي را فراهـــم مي نمايد . بســياري از اين اســتانداردها در دنيا شــناخته شــده و گسترش يافته اند كه در نتيجه نياز به تدوين اين اســتانداردها نخواهیم داشت و تنها درك ميزان اهميت آنها و ســرمايه گذاري در تهيه و ارائه آنها در قالب قوانین نظارتی بر بخش‌های تولید این محصــــولات زمینه کــارآمـدي آنها را فراهــــم مي آورد . همانطور كه بررسی گردید وظایف دولت‌ها در توسعه اين بخش از فن آوري تلاش در جهت ایجاد زير ساخت های ملي است .

دولت ها در ایجاد این زیر ساخت ها داراي نقش هاي متفاوتي مي باشند نقش های عمده اي كه دولت ها در زمينه توســعه توليد و خدمات فن آوری اطلاعات انجام مي دهند شامل مواردي چون تصدی گري ، قابلگی ، پرورشگري و تولی گري است .

 ··تولي گري :

به معنای قانون گذاری و تدوین مقررات و به طور كلي هدایت است و ممکن است مبتني بر تشويق ، ترويج و انگيزه سازي و يا محدودسازي ، منع و جلوگیری باشد .

 · تصدي گري :

در صورت لزوم دولت در بعضی از بخش ها لازم مي شود تا درگیر كار اجرايی شود . مديريت توسعه زير ساخت‌ها و کالاهای عمومی چون حمل و نقل ، ارتباطات ، انرژي ، آب و … معمولا در اين زمينه مورد توجه قرار مي گيرد .

··قابلگي :

در اين قسمت دولت‌ها سعي در ايجاد فضاهايي براي كمك به پيدايش كارآفرينان و شركت هاي نوپا ايفا مي كنند . ايجاد مراكز رشد نمونه هاي از ايفاء اين نقش توسط دولت‌ها خواهند بود .

··پرورشگري :

در اين قسمت دولت ها تلاش مي كنند تا شركت هايي را كه ظرفيت رقابت جهاني را دارند ، مورد حمايت خود قرار دهد تا بتوانند در شرايط بين المللي قدرت رقابت پيدا كنند .

از مجموعه نقش هاي دولت ها در ايفاي نقش مؤثر خود در توسعه صــنعت انفورماتيك در كشــور و اجراي سياسـت افــزايش مشـــاركت بخش خصوصـــي، اين است كه ايفاي نقش هايي چون تولی گر و قابلگی را در الويت كارهاي خود قرار دهد .

 

 نتيجه گيري

 با توجه به هدف توسعه كارآمد صنعت انفورماتيك پزشكي كشور با مديريت دولت پرداختن به هر يك از مفاهيم :

· توسعه ،

· صنعت انفورماتيك پزشكي ،

· نقش دولت و زير ساخت ها

در اين مقاله به آنها پرداخته شد.

آنها مي توانند با حداقل دخالت مستقيم در امر توسعه اولويت خود را پرداختن به مسائل زيربنايي قرار دهند . با نگاهي به وضعيت كشورمان در چند ماهه گذشته شاهد فعال شدن گروهي از شركت هاي خصوصي و دولتي در زمينه توليد و يا ارائه محصولاتي در حوزه انفورماتيك پزشكي هستيم ، بنابراين انتظار داريم تا متوليان خدمات پزشكي در كشور با ايفاي نقش در توسعه صنعت انفورماتيك با اســتانداردســـازي هاي ارائه شــده در بازارانفورماتيك پزشكي بپردازند .

 

فهرست منابع :

1- رئيس دانا ، سميه – دكتر بهنام ، حميد – بررسي روند نوآوري در زمينه تجهيزات پزشكي- دانشگاه تربيت مدرس و سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي اولين سمينار استاندارد وسائل و تجهيزات پزشكي

3- طارق خليل ، مديريت تكنولوژي ، ترجمه : سيد .ك.باقري ، با همكاري م . ملت پرست تهيه در مركز تكنولوژي نيرو ، 1381

 4- محمديان ، امين – نقش استاندارد سازي در توسعه صنعت انفورماتيك پزشك – كميته مطالعات فن آوري اطلاعات ، دفتر همكاري هاي فن آوري رياست جمهوري

5- محمديان ، امين – توكلي ، عليرضا – كمك به ارائه خدمـات بهداشــتي و درماني مهـمترين كاربرد فن آوري اطلاعـات مديريت – كميته مطالعات فن آوري اطلاعات ، دفتر همكاري هاي فن آوري رياست جمهوري
 
6-http: //tie–telemed.org

7-http://www.goldengle.com

8-http://www.telehealth.com

تهيه كننده : زهرا سبحاني

همچنین بررسی کنید

ابدع هِدستی که افسردگی را درمان می‌کند

هدستی ابداع شده که با استفاده از الکتریسیته افسردگی را درمان می کند. این هدست …

آلودگی هوا ، افزایش خطر افسردگی و اختلال دوقطبی

نتایج یک مطالعه جدید نشان می دهد رابطه قابل توجهی بین قرارگیری در معرض آلودگی …