بررسى سختى ها و مشکلات زنان پرستار شاغل در شیفت هاى شب

حرفه پرستارى از گذشته هاى دور به دلیل خصوصیات شغلى همچون ارتباط دائمى با بیماران، مسائل زیان آور محیطى همچون اشعه، عوامل بیولوژیک و کار در شیفت شب از عوامل زیانبار براى جسم و روان افراد خصوصاً زنان محسوب مى شود و با توجه به اینکه خواب شبانه براى سلامت افراد بسیار مفید است و کاهش آن باعث مشکلاتى همچون خستگى هاى زودرس، تحلیل قواى جسمانى، ابتلا به بیماى هاى جسمى، اختلالات خلقى و افزایش احتمال بروز انواع سرطان مى شود، ولى با همه این موارد شاهد حضور فعالانه زنان در بیمارستانها هستیم که حتى حاضرند براى گذراندن زندگى و کمک به همسران خود سختى کار در شیفت هاى شبانه و مسائل ناشى از آن را متحمل شوند.
«نگار» پرستار معتقد است: زنان پرستارى که در شیفت هاى شب فعالیت مى کنند به دلیل بالا بودن ساعت کارى، کم بودن پرسنل، حجم کارى زیاد و کم بودن هزینه فعالیت بیشتر در معرض آسیب و مشکلات قرار مى گیرند، همین ساعاتى که از خانواده دور هستند بسیار زیاد است و به مرور زمان از نظر عاطفى و روحى خانواده خصوصاً فرزندان آسیب مى بینند و تأثیر منفى بر تربیت آنها مى گذارد. کنترل و مدیریت زندگى با شرایط کارى زیاد، کم و سخت مى شود و به دلیل خستگى ناشى از کار نمى توانند به درستى و راحتى به زندگى و کار خود احاطه کنند و برخوردها و رفتارهاى نامناسبى صورت مى پذیرد.
وى معتقد است: زنان پرستار به دلیل فعالیت هاى شبانه دچار کم خوابى و اختلال در سیستم متابولیسم بدن مى شوند و بدن آنها بازدهى درستى نداشته و کارها به نحو مطلوبى انجام نمى شود، حتى در بعضى از مواقع خستگى بیش از اندازه لطمات جدى و جبران ناپذیرى را بر جاى مى گذارد.
زنان پرستار به دلیل مشغله بیش از اندازه حتى نمى توانند زمانى را براى خانواده و تفریح اختصاص دهند. این زنان فکر و ذکرشان کار و فعالیت است و این امر خود مشکلاتى را به وجود مى آورد.
همچنین آنها از رفاه اقتصادى برخوردار نیستند.
وى مى گوید: زنانى که داراى فرزندان کوچک و شیرخواره هستند و در شیفت هاى شب کار مى کنند نیازمند وجود مهدکودک هایى در بیمارستانها هستند تا بتوانند فرزندان خود را در آنجا نگهدارى کنند ولى متأسفانه بعضى از بیمارستانها فاقد چنین امکاناتى هستند و این مسأله یکى از دلایلى است که مى تواند تداخلاتى را در کار آنها ایجاد کند.
«مرضیه» یکى دیگر از پرستاران مى گوید: کار کردن شب براى زنان بسیار سخت و طاقت فرسا است و این امر زمانى که همسران آنها نیز با کار کردن آنها مخالف هستند به وضوح دیده مى شود. شوهر این زنان با آنان همکارى نکرده و قادر به درک آنها نیستند و این خود مشکلاتى را به وجود مى آورد. وى معتقد است: زمانى که در محل کار خود فعالیت مى کنند دائماً به فکر فرزندان شان در محیط منزل هستند و این امر راندمان کارى آنها را کاهش مى دهد.
زنان شاغل که داراى فرزندان شیرخواره هستند و باید غذاى آنها را تأمین کنند نیز دچار مشکلات عدیده اى هستند و به دلیل اینکه در خانه حضور ندارند مجبورند از غذاى کمکى براى آنها استفاده کنند که از نظر روحى باز هم آنان را تحت فشار قرار مى دهد.
کار شبانه زنان به مرور زمان باعث پیرى زودرس، استرس، اضطراب و افسردگى در آنها مى شود.
وى معتقد است: با توجه به اینکه تفاوت خاصى در میزان حقوق در شیفت شب و روز پرستاران بخصوص در بیمارستانهاى دولتى وجود ندارد ولى باز هم زنان سعى مى کنند با این حقوق اندک زندگى خود را بگذرانند و مشکلات ناشى از آن را متحمل شوند.
دکتر «میرزابیگى» رئیس نظام پرستارى و مشاور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکى معتقد است: با توجه به اینکه تعداد پرسنل پرستارى در شیفتهاى شب کمتر از دیگر شیفتها است و آنها باید بیشترین بار مسؤولیت بیماران را برعهده بگیرند و حتى براى رعایت حال بیماران در تاریکى نسبى به کار و فعالیت بپردازند، مسائل و مشکلات آنها افزایش پیدا مى کند. از طرفى دیگر زنان پرستار که در شیفتهاى شب فعالیت مى کنند، در روز موظف به انجام وظایف خانه دارى و نگهدارى از خانواده هستند و معمولاً فرصت استراحت براى رفع خستگى ناشى از شبکارى را ندارند.
وى مى گوید: مسائل مدیریتى نیز بر سختى کار پرستاران در شیفت شب مى افزاید. به عنوان مثال مدیران پرستارى ساعت استراحت در شیفت شب را به رسمیت نشناخته اند و فکر مى کنند کاهش استراحت آنها مى تواند راندمان کارى آنها را افزایش دهد، این در حالى است که عدم استراحت و خواب در میان فعالیتها راندمان کارى پرستاران را کاهش مى دهد.
همچنین آنها در صورت داشتن استراحت هم به دلیل نگران بودن وضعیت بیماران نمى توانند قواى لازم را به دست آورند.
وى مى گوید: مسائل خانوادگى پرستاران زن که در شیفتهاى شب کار مى کنند نیز مى تواند به سختى کار آنها بیفزاید. بسیارى از خانواده ها با شبکارى زنان مخالف هستند؛ زیرا در زمان شب است که تمامى افراد خانواده دور هم جمع شده و به تبادل نظر مى پردازند و نبودن زن در خانواده به خوبى احساس مى شود؛ این در حالى است که چنین امرى در زنانى که شوهران آنها هم پرستار هستند کمتر مشاهده مى شود وبه خوبى همدیگر را درک مى کنند و همچنین در صورتى که همسر یک زن پرستار داراى شغل دیگرى باشد سازگارى با این شرایط سخت تر است چرا که در بسیارى از کارها ساعات کار کمتر و مزایاى بیشترى دارند و تعطیلات مفهوم اصلى خود را دارد ولى براى یک پرستار فرصت هایى براى مراسم شادى و غم ، روزهاى تعطیلى هیچ مفهومى ندارد و حتى بیشتر پرستاران در ساعات تحویل سال در بیمارستانها هستند و این مسائل مى تواند تأثیر منفى در روابط خانوادگى آنها برجاى بگذارد.
دکتر «طهمورث شیرى» جامعه شناس مى گوید: باتوجه به اینکه بحث حضور زنان در جامعه و در فرهنگ ما به صورت سنتى نهادینه شده و حداقل تا ۵ ۶،دهه پیش زنان فقط باید به امور منزل مى پرداختند و بحث اشتغال آنها یک بدعت محسوب مى شده است ولى خوشبختانه از چنددهه پیش تا کنون این مسأله برطرف شده و این ذهنیت عام و فراگیر بتدریج دگرگون شده است، به صورتى که در حال حاضر ما شاهدحضور زنان در عرصه هاى مختلف اجتماعى ، سیاسى، فرهنگى هستیم و اینکه آنها حتى در شغل هاى پرستارى و در شیفت هاى شب نیز به کار و فعالیت مى پردازند و در کار خود موفق بوده اند.
وى معتقد است : اشتغال زنان در شیفت هاى شبانه با توجه به ذهنیت عام و عرف جامعه مورد استقبال قرار نمى گیرد و مخالفتهایى در این زمینه صورت مى پذیرد. همچنین زنانى که از شب تا صبح فعالیت مى کنند. به دلیل اینکه در روز اعضاى خانواده حضور ندارند، امکان ارتباط وجود ندارد و وظایف و ارتباطات عاطفى میان اعضاى خانواده خدشه دار مى شود و فرزندان هم به نوعى از مهر مادرى برخوردار نمى شوند و مسؤولیت پذیرى آنها کاهش مى یابد. وى معتقد است: مقصد محل کار زنانى که در شیفتهاى شب کار مى کنند نیز از دیگر سختى هاى آنها محسوب مى شود متأسفانه به دلیل اینکه در جامعه ما نگاه غالب ، نگاه مثبتى نیست و فعالیت زنان در شیفتهاى شبانه یک باور غلط محسوب مى شود . بنابراین این امر مى تواند زمینه ساز مشکلات بعدى باشد.
و معتقد است: با توجه به اینکه زنان پرستار وظایف سنگینى را بردوش مى کشند و افراد متعهد و سالمى هستند ولى متأسفانه بیش از سایرین مورد اتهام قرارمى گیرند و این نوع از نگاهها بیشتر باعث آزار و سختى هاى زنان مى شود. همچنین زنانى که در شیفتهاى شبانه فعالیت مى کنند از نظر جسمى و روحى زودتر از سایرین درمعرض فرسودگى قرارمى گیرند و سیستم بدنى آنها به دلیل کاهش استراحت مختل مى شود و آسیب بیشترى مى بینند. وى معتقداست: این مسأله درکشورهاى درحال توسعه و عقب مانده به دلیل اینکه من اجتماعى برمن فردى غلبه دارد و افراد به صورت ذره اى و در قالب یک جامعه توده وار زندگى مى کنند و شخصیت افراد شدیداً تحت تأثیر شخصیت اجتماعى شان است، به همین دلیل دشوارى هاى آنها افزایش بیشترى دارد.
«نسترن خواجه نورى» دکتراى علوم ارتباطات نیز معتقداست: زنان على رغم اینکه مى توانند پابه پاى مردان در فعالیتهاى اجتماعى مشارکت داشته باشند و نقش مهمى را درچرخه اقتصادى ایفا کنند ولى متأسفانه به دلیل داشتن وظیفه در امور خانه و برقرارى آرامش براى اعضاى خانواده اشتغال در خارج از منزل با فشارهاى مضاعفى روبرو مى شوند.
این پدیده درمیان زنانى که باید مدت زمان بیشترى را به کار و فعالیت بپردازند، بیشتر مشاهده مى شود.
وى معتقداست: زنانى که به صورت شیفتى در شب کار مى کنند فرزندانشان به دلیل فقدان حضور مادر بیشتر آسیب مى بینند و دچار کمبودعاطفه و محبت مى شوند. حتى در شب که بدن نیاز به استراحت و انرژى بیشترى دارد، آنها به فعالیت پرداخته و دچار کم خوابى و اختلالات ناشى از آن مى شوند. اینگونه زنان بیش از سایرین از نظر روحى و روانى آسیب مى بینند. زیرا آنها به دلیل اینکه در محیط بیمارستان کارمى کنند و بیمارانى که دچار تصادف، جرح و زخمى شده اند راشاهد هستند و باید آنها را تحت درمان قراردهند دچار مشکلات روحى و روانى بیشترى مى شوند.همچنین نظارت از بیماران بسترى در شب هم مى تواند روح، روان و جسم آنها را از لحاظ فکرى مختل سازد.
دکتر میرزا بیگى رئیس نظام پرستارى در پایان مى گوید: کاهش ساعت کار پرستاران زن و اضافه کار اجبارى با تعدیل و استانداردسازى تعداد نیروى پرستار انجام شود؛ حقوق و مزایاى آنها باید افزایش یابد تا بتوانند با انجام وظیفه به اندازه قانونى درآمد قابل قبولى داشته باشند، تصویب حق ساعت استراحت شبانه و قراردادن امکانات رفاهى مناسب و توجه به تقدیر صحیح و مناسب براى پرسنل پرستارى در شیفتهاى شب مى تواند در افزایش راندمان کارى آنها نقش بسزایى داشته باشد                                             

                                                  همدم بیماران
                                              با کوله بارى پر از ستاره

                                               ارمغان جوادنیا

همچنین بررسی کنید

قانون کاهش ساعات کار پرستاران در گیرودار تصمیمات دولت و مجلس ایران قرار دارد

جلسه مشترک ریاست جمهوری ، مجلس، وزارت بهداشت و نظام پرستاری برای تعیین تکلیف نهایی …

معاون فنی سازمان نظام پرستاری کشور ایران از تدوین تعرفه خدمات پرستاری خبر داد

 ‘صدیقه سالمی ‘ روز یکشنبه در گفت و گو با خبرنگار اجتماعی ایرنا افزود: با …