خانه / اخبار داروسازی / مرندي: 97 درصد داروي بيماران پس از انقلاب در ایران توليد شد

مرندي: 97 درصد داروي بيماران پس از انقلاب در ایران توليد شد

وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي دوران جنگ تحميلي، اجراي طرح ژنريك دارو، كنترل بيماريهاي واگير و بهبود وضع تغذيه مردم را از دستاوردهاي نظام سلامت پس از انقلاب مي‌داند اما معتقد است براي به ثمر رسيدن دستاوردهاي بهداشت و درمان، مديريت كلان كشور بايد براي همگرايي دستگاههاي دولتي، آموزش عمومي سلامت و افزايش سرانه درمان اقدام كند.

از نظر تامين دارو در كشور وضعيت ما نسبت به زمان پيروزي انقلاب چه تغييري كرده است؟
-در بحث دارو در سالهاي اول انقلاب و قبل از آن، وضعيت دارو اصلا در اختيار ما نبود، همه چيز در اختيار شركتهاي چند مليتي خارجي بود، اصلا توليد دارو در انحصار آنها بود و داروها را با قيمتهاي گزاف به ما مي‌فروختند، اين مسئله براي كشور ما كه به خصوص در زمان جنگ با مشكلات اقتصادي مواجه بود، واقعا كمرشكن بود.
خوشبختانه در سالهاي پس از انقلاب توانستيم طرح ژنريك دارو را در كشور اجرا كنيم و با اجراي اين نظام نوين توليد دارو، اكنون 97 درصد اقلام دارويي مورد نياز را در داخل كشور توليد مي‌كنيم، البته مشكلاتي هم داريم، به خصوص در سالهاي اخير مد شده كه همه به دنبال داروهاي با ماركهاي خارجي مي روند، در حالي كه ارز زيادي براي اين داروها مصرف مي شود و فقط چون اسامي خارجي دارند داروخانه ها اين داروها را تبليغ مي كنند، حتي بعضي داروخانه ها فقط داروهاي خارجي را به مردم مي دهند در صورتي كه نوع ايراني همان دارو هم در كشور وجود دارد.

* شايد كيفيت داروهاي خارجي بهتر است؟
-نمي دانم چون تحقيقي در اين زمينه نشده است و البته به نظر من هميشه هم كيفيت داروهاي خارجي بهتر از ايراني نيست، چون بسياري از اين داروهاي خارجي از كشورهاي معتبر نمي‌آيد، همين كه اسمش خارجي است مشتري دارد و معلوم است كه ارز بيشتري براي آن صرف مي‌شود و اين داروهاي گران قيمت كمر صنعت داروسازي ما را مي شكند و متاسفانه همين مسئله را در مورد تجهيزات پزشكي هم داريم.
خريد تجهيزات پزشكي از چين و كشورهايي كه چندان معتبر نيستند نه تنها خسارتهاي فراواني به كيفيت درمان در كشور مي زند بلكه به استقلال و صنعت ما هم ضربه مي‌زند و اين اتفاق ميموني نيست، البته قبول دارم كه در برخي موارد توليدات داخلي نسبت به توليدات خارجي كيفيت پايين‌تري دارند اما نبايد به جاي حمايت از توليد كننده داخلي و نظارت بر كار او تا كيفيت كالايش را بهتر كند او را ورشكست كنيم.

* رتبه ما از نظر شاخصهاي بهداشتي بر اساس ارزيابي هاي سازمان جهاني بهداشت طي سالهاي پس از انقلاب چه تغييراتي داشته است؟
-شاخصهاي جهاني در مورد وضعيت بهداشت و سلامت كشورها زماني بر اساس مرگ و مير كودكان زير يكسال و پنجسال و مادران بود كه بر اساس آن با توجه به خدمات مهمي كه در نظام سلامت كشور انجام شد رتبه ما از وضعيت بسيار پاييني كه داشتيم به سرعت صعود كرد، قبل اجراي اين برنامه‌ها از نظر اين شاخصها جزو 30 كشور آخر دنيا (از ميان حدود 190 كشور) بوديم، اما پس از چند سالي كه شبكه بهداشت روستايي راه افتاد و دانشگاههاي علوم پزشكي به سراسر كشور رفت، رتبه ما ناگهان جزو 30 كشور اول دنيا قرار گرفت و اميد به زندگي در ايران به سرعت رشد كرد.
پس از سال 2000 ميلادي شاخصهاي عدالت در سلامت، سلامت روان و مسائل اجتماعي مرتبط با سلامت نيز وارد ارزيابي‌ها شد همچنين سهم مردم در هزينه هاي بهداشت و درمان مورد سنجش قرار گرفت و يك دفعه جايگاه ما به رتبه‌هاي بالاي 100 پايين آمد.
اين مسئله نشان داد كه وضع عمومي مردم از نظر سلامت و سهمي كه هزينه‌هاي درمان براي آنها دارد، خيلي بد است و فهميديم كه به سلامت مردم به اندازه كافي حرمت نمي‌گذاريم و همكاري‌هاي بين بخشي براي حفظ سلامت مردم در حد بسيار پاييني است.

*از نظر بار بيماريها چه تغييري طي سالهاي پس از انقلاب داشتيم؟
-از اين نظر در آن زمان بيشتر بار بيماريها متعلق به بيماريهاي واگير بود، بيماريهاي واگير در آن سالها به شدت گسترده و فراوان بود، الان وضع خيلي تغيير كرده است، بيماريهاي واگير به مدد واكسيناسيونهاي متعدد در كشور، بهبود وضعيت آب آشاميدني كنترل شده است اما متاسفانه روز به روز بر حجم بيماريهاي غير واگير و مزمن كه حاصل زندگي شهري است، افزوده مي‌شود.
البته هنوز مسئله بيماريهاي واگير كاملا حل نشده است، ما اكنون در مرحله برزخ به سر مي بريم هم مشكلات بهداشتي و سلامت جهان سوم را داريم و با بيماريهاي واگير سر و كار داريم و هم مانند كشورهاي صنعتي با چاقي، افزايش وزن، ديابت، بيماريهاي قلبي و سرطان دست و پنجه نرم مي كنيم و بهبود اين وضعيت به همكاري همه دستگاههاي دولتي و غيردولتي احتياج دارد.
در زمان حاضر مهمترين كاري كه براي بهبود وضعيت سلامت مردم مي توان انجام داد، توسعه ورزشهاي همگاني است، متاسفانه در كشور ما فقط به ورزش قهرماني توجه مي‌شود و اعتبارات و بودجه‌هاي ملي نيز صرف آن مي شود، در حالي كه ورزش قهرماني نه تنها به بهبود وضع سلامت مردم كمك نمي‌كند بلكه با افزايش استرس و هيجان در جامعه عوارض اجتماعي منفي را هم به دنبال دارد و حتي گاهي خسارتهاي فيزيكي را هم به جامعه تحميل مي‌كند در حالي اگر بخشي از ميلياردها تومان اعتباري كه صرف ورزش قهرماني مي شود براي ورزش همگاني هزينه شود به خصوص براي خانمها كه نياز بيشتري به ورزش دارند وضعيت سلامت مردم به مراتب بهتر مي شود.
زندگي ماشيني، استرسهاي زندگي امروزي، آلودگي هوا، آلودگي‌هاي صوتي، ترافيك، مرگ و مير ناشي از تصادفات در كشور ما بسيار بالاست و اكنون بار اصلي بيماريها در كشور ما به اين مسائل مربوط مي شود و از نظر اين شاخصها در بدترين رتبه‌هاي جهاني قرار داريم.
علاوه بر آن تغذيه نامناسب، مصرف روغنهاي جامد و بدون كيفيت، افزايش مصرف نمك، انواع سرطانها، مشكلات قلبي، ديابت و فشار خون را در جامعه گسترش داده است و متاسفانه در مورد اين مسائل تا حد زيادي غافل هستيم..

* از نظر وضعيت سوء تغذيه و امنيت مواد غذايي نسبت به سالهاي اول انقلاب چقدر پيشرفت داشته‌ايم؟
-سوء تغذيه در سالهاي اول انقلاب در كشور ما خيلي شايع بود، علت اصلي آن هم رشد بي رويه جمعيت، بدي وضع اقتصادي مردم و محدوديت منابع بود، در آن سالها جزو كشورهايي بوديم كه در گروه سوء تغذيه شديد جاي مي گرفت، اما خوشبختانه در طول سالهاي پس از انقلاب شرايط بهتر شد و از آن وضعيت شديد بيرون آمديم و در گروه كشورهاي با سوء تغذيه خفيف قرار گرفتيم آخرين اطلاعاتي كه از سوي وزارت بهداشت در اين زمينه منتشر شده، نشان مي دهد از نظر وضعيت تغذيه بهبود چشمگيري داشته‌ايم ولي بسيار بهتر از اين مي توانستيم كار كنيم.
در سالهاي اول انقلاب كمبود يد يكي از مهمترين موارد سوء تغذيه در كشور بود در حالي توانستيم با افزودن يد به نمك خوراكي اين نوع سوء تغذيه را در كشور از بين ببريم و از بسياري از عقب ماندگي هاي ذهني پيشگيري كنيم، اخيرا برنامه‌هايي نيز براي افزودن آهن به نان آغاز شده كه در صورتي كه به سراسر كشور گسترش يابد اقدام بسياري خوبي است.
در سالهاي اول انقلاب بيشترين مشكل سوء تغذيه مردم كمبود كالري و مواد انرژي زا بود كه توزيع كوپن ارزاق عمومي تا حد زيادي اين مسئله را بهبود بخشيد و نگذاشت وضع مردم بدتر شود.
اگر در سالهاي اول انقلاب كوپن، برنج و روغن و مرغ و شكر در بين مردم توزيع نمي‌شد چه بسا بسياري از محرومان زير دست و پا له مي شدند، چون درآمد مردم كم بود و احتكار هم انجام مي شد و بسياري از مردم ممكن بود بر اثر گرسنگي بميرند.
در حال حاضر مصرف غذاهاي چرب و آماده كه عامل بروز انواع سرطان، ديابت و فشار خون است مشكل اصلي است، يارانه هاي مواد غذايي صرف قند و شكر مي شود كه براي ساختن پفك و شيريني مورد استفاده قرار مي گيرد و قطعا اين مواد جزو مهمترين تهديد كننده هاي سلامت به خصوص براي كودكان است.

* وضعيت بيمارستانها و مراكز درماني طي سالهاي پس از پيروزي انقلاب چه تفاوتي كرده است؟
-وضع بيمارستانهاي كشور از نظر اشغال تخت و ارائه خدمات بيمارستاني متاسفانه بايد گفت بدتر شده است، چون بيمارستانهاي ما سالهاست به صورت خودگردان اداره مي شوند و مديران بيمارستاني مطابق نياز بيمارستان بودجه دريافت نمي كنند به همين علت رفته رفته كيفيت خدمات پايين آمده است و مردم ناراضي هستند و الان به وضعي رسيده‌ايم كه در غذاي بيماران در بيمارستانهاي دولتي اصلا گوشت پيدا نمي شود، بيشتر بيمارستانها حتي پول ندارند سرم و دارو براي بيمار تهيه كنند و همراه بيمار را براي تهيه دارو و سرم به بيرون از بيمارستان مي‌فرستند.
وقتي بيمارستان خودگردان بودجه و اعتباري ندارد كه هزينه هايش را جبران كند پس از مدتي اعتبار خود را از دست مي دهد به پارچه فروش و قصابي بدهكار مي شود و ديگر كسي به بيمارستان جنس نمي‌فروشد و بيمارستان تبديل مي شود به ساختماني كه فقط اسمش بيمارستان است.
بيمارستان سازي در سالهاي پس از انقلاب رشد خوبي داشت، تعداد بيمارستانها طي اين سالها بيش از دو برابر شد، تعداد تختهاي بيمارستاني اضافه شد، تختهاي بيمارستانين نو شد ولي البته توزيع مناسب نداشت ولي به هر حال سرمايه گذاري عمراني براي بيمارستان سازي اقدام درستي بود اما متاسفانه اشتباه در سيستم حمايت از بيمارستانهاي دولتي همه دستاوردها را زير سوال برد.

* براي اصلاح اين وضعيت چه كار بايد كرد؟
– مشكل اصلي در كشور ما در مديريت كلان كشور به خصوص در سازمان مديريت و برنامه‌ريزي است كه متاسفانه با مديريت نادرست دستاوردهاي به دست آمده را نيز بر باد مي‌دهد، قبل از هر چيز بايد سرانه درمان را در كشور به صورت واقعي محاسبه كنيم و بر اساس آن از بودجه كشور به بيمارستانهاي دولتي پول بدهيم، اگر نمي‌توانيم همه انواع خدمات درماني را به مردم بدهيم فقط خدمات پايه را به مردم بدهيم و اعلام كنيم كه دولت نمي تواند خدمات تكميلي را بدهد اما متاسفانه در زمان فعلي به علت توزيع نامناسب اعتبارات وضع محرومان روز به روز بدتر مي شود و عده محدودي با استفاده از يارانه‌هاي دولتي از خدمات بسيار غير ضرور درماني بهره مند مي شوند.

* ارزيابي شما از وضعيت آموزش پزشكي و پژوهش در علوم پزشكي طي سالهاي پس از انقلاب چيست؟
– از نظر آموزش پزشكي طي سالهاي پس از انقلاب با بررسي‌هايي كه سازمان جهاني بهداشت در منطقه مديترانه شرقي داشته است، وضعيت ما نسبت به زمان پيروزي انقلاب اسلامي قطعا خيلي بهتر شده است، البته نمي‌توان گفت به نقطه ايده‌آل رسيده‌ايم اما پيشرفتها واقعا چشمگير است، در بخش پژوهش نيز پيشرفتها و افتخارات حتي از بخش آموزش پزشكي نيز بيشتر است،‌ به خصوص پژوهشهاي كاربردي به خاطر ادغام دانشگاههاي علوم پزشكي وخدمات درماني بسيار رشد كرد و پژوهشها به سمت نيازهاي كشور منعطف شد و قطعا پشرفت پژوهشهاي كاربردي در علوم پزشكي بسيار سريعتر از رشته هاي غير پزشكي بوده است.

* اكنون اولويت كار در نظام سلامت كشور چيست؟
-مهمترين اولويت در نظام سلامت در زمان فعلي اين است بيش از هر كار ديگري به افزايش آگاهي به مردم و اطلاع رساني مستمر و برنامه‌ريزي شده بپردازيم، دولت نمي تواند براي تك تك مردم مامور بگذارد كه چه بخورند و چگونه رفتار كنند اما مي‌تواند با آگاه كردن آنها كاري كند كه خودشان رعايت كنند و همسو با دولت براي ارتقاي وضعيت سلامت در جامعه گام بردارند.
مسئله ديگر كه متاسفانه يكي از مشكلات اساسي است، بخشي نگري دستگاههاي دولتي است، هيچ هماهنگي و همراهي بين دستگاههاي اجرايي كشور براي ارتقاي سلامت مردم به چشم نمي‌خورد،، بسياري از كارها بين درگيريهاي بين بخشي دستگاهها اصلا فراموش مي‌شود، صنعت را جلو مي بريم، محيط زيست خراب مي شود، آموزش و پرورش اصلا دغدغه سلامت مردم را ندارد در حالي كه بايد در كتابهاي درسي، آيين زندگي، سلامت و اجتماعي بودن را به بچه ها بياموزد و يك دانش آموز وقتي كه فارغ التحصيل مي شود بايد بداند كه مسئوليتش در قبال خانواده و جامعه چيست نه اينكه ذهني مملو از محفوظات داشته باشد كه به هيچ دردش نخورد.

گفت و گو از: افشين شاعري

همچنین بررسی کنید

آیا مصرف کافئین اعتیاد آور است

کافئین نوعی ماده آلکالوئیدی است که بطور طبیعی در برخی مواد غذایی از جمله دانه …

داروی ” بگزاروتن ” موجب توقف روند تخریب سلول های مغزی در آلزایمر می شود

پژوهشگران علوم پزشکی در دانشگاه مرکز مطالعات آلزایمر کمبریج موفق به شناسایی داروهایی شدند که …