خانه / اخبار داروسازی / نشريه “داروشناسي اعصاب و روان” (‪ (Neuropsychopharmacology‬: داروي درمان جوش‌هاي پوستي “روكوتان” (‪ (Roaccutane‬با افسردگي مرتبط است

نشريه “داروشناسي اعصاب و روان” (‪ (Neuropsychopharmacology‬: داروي درمان جوش‌هاي پوستي “روكوتان” (‪ (Roaccutane‬با افسردگي مرتبط است

نتايج يك پژوهش جديد،ارتباط داروي”روكوتان” (‪ (Roaccutane‬مورد استفاده در درمان جوش‌هاي پوستي (آگنه) با ايجاد افسردگي را تاييد كرد. 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز   ،  پژوهشگران دانشگاه “باث” اعلام كردند، اين دارو در موشها رفتار توام با افسردگي ايجاد كرده است.

اين پژوهش زماني انجام شد كه برخي گزارش‌ها حاكي از آن بود كه اين دارو از زمان معرفي آن در سال ‪ ۱۹۸۲‬تاكنون موجب افسردگي و خودكشي بيماران شده است.

نتايج اين پژوهش علمي جديد در نشريه “داروشناسي اعصاب و روان” (‪ (Neuropsychopharmacology‬به چاپ رسيده است.

شركت داروسازي “روكه” (‪ (Roche‬سازنده اين دارو هيچ برچسبي درمورد تاثيرات ايجاد افسردگي اين دارو بر روي بسته‌هاي آن درج نكرده است.

* آشنایی با داروی ايزوترتينوئين  یا “روآكوتان” (Roaccutane)  :

راکوتان ROACCUTANE® يا ايزوتره تينوئين (Isotretinoin) از نطر شيميايي (2Z, 4E, 6E, 8E)-3,7-dimethyl-9-(2,6,6-trimethylcyclohex-1-enyl)nona-2,4,6,8-tetraenoic acid  است و همچنين بنام 13_سيس_رتينوئيک اسيد نيز ناميده مي شود. ايزوتره تينوئين هم با رتينوئيک اسيد و هم با رتينول (ويتامين آ ) مربوط است. فرمول مولکولي آن C20H است.
ايزوترتينوئين كه نام تجارتي آن “آكوتان” (accutane) يا “روآكوتان” (Roaccutane) مي باشد از ويتامين ساخته آ مي شود. اين دارو باعث كاهش سبوم (چربي) مي شود. طول دوره درمان با اين دارو، 15 تا 20 هفته مي باشد.

از آنجايي كه مصرف ايزوترتينوئين در هنگام بارداري مي تواند باعث ناهناريهاي شديدي در جنين شود، بايد قبل از مصرف اين دارو، از عدم حاملگي خود، مطمئن باشيد.

ايزوترتينوئين ممكن است باعث افزايش تري گليسيريد خون و بالا رفتن فشار خون شود. بنابراين بايد قبل از شروع درمان و نيز بكماه بعد از درمان، آزمايشهاي كبدي، كليوي و چربي خون انجام شود.

ایزوترتینوئین Isotertinoin دارویی است که برای آکنه «شدید» مورد استفاده قرار می گیرد . این دارو یک رتینوئید می باشد یعنی از ویتامین A به دست می آید و به طور طبیعی و به مقدار کم در بدن وجود دارد . ایزوترتینوئین خوراکی به نامهای تجاری مختلفی به بازار عرضه شده است که معروفترین آنها آکوتان (Accutane) و روآکوتان (Ruaccutane) از کارخانه داروسازی Roche می باشند . نوع موضعی این دارو نیز با نام تجاری ایزوترکس (Isotrex)یا ایزوترکسین (Isotrexin) موجود می باشد.

* تاریخچه ایزوترتینوئین :
قبل از تولید ایزوترتینوئین ، درمان اصلی آکنه شدید استفاده از آنتی بیوتیکهای خوراکی به خصوص تتراسیکلین و اریترومایسین بود . این داروها فقط بر یکی از عوامل ایجاد آکنه یعنی باکتری Propionibacterium acnes موثر بود و به تدریج تاثیر این آنتی بیوتیکها به علت مقاومت به دارو کمتر شد .
بعد از آن از دوزهای خیلی بالای ویتامین A برای درمان استفاده گردید . با این دوزهای بالا مقدار تولید سبوم (ماده چربی که از غددی به همین نام در کنار مو ترشح می شود)  کاهش یافته و موها حالت خشک پیدا کردند . با این حال استفاده از دوزهای بالا عوارض جانبی زیادی در بر داشت و استفاده گسترده از این روش امکان پذیر نبود .
تولید ایزوترتینوئین که مشتق رتینوئیک اسید می باشد در سال 1982 پیشرفت بزرگی در زمینه درمان آکنه محسوب می شود . این ترکیب مصنوعی موثرتر از ویتامین A بود و عوارض جانبی کمتری هم داشت .
امروز درمان با ایزوترتینوئین در صورتی آغاز می شود که سایر روشها با شکست روبرو شده باشد . درمان آکنه با داروهای موضعی و به دنبال آن استفاده از آنتی بیوتیک دنبال می شود و در نهایت از ایزوترتینوئین میتوان بهره جست . این روند به دلیل عوارض جانبی کمتر و نیز هزینه پایین تر انتخاب می شود .

* اثر دارو بر بدن Pharmacodynamics :
ایزوترتینوئین به طور قابل ملاحظه ای تولید سبوم را کاهش داده و غدد مترشحه سبوم را کوچک می کند . روند کراتین سازی را ثابت کرده و از تشکیل «کومدو» (برجستگیهای معمولا سیاه رنگ ) روی پوست جلوگیری می کند . ساز و کار دقیق عملکرد این دارو مشخص نیست با این حال تغییر در کدینگ DNA را مسوول این کار می دانند .

* اثر بدن بر دارو Pharmacokinetics :
ایزوترتینوئین وقتی به طور خوراکی مصرف می شود به دلیل چربی دوستی زیاد آن ، پس از یک غذای چرب به بهترین وجه جذب می شود . در یک مطالعه نشان داده شده که حداکثر مقدار دارو پس از یک غذای چرب دوبرابر بیشتر از زمانی است که دارو با شکم خالی مصرف شود . ایزوترتینوئین تقریبا به طور کامل با پروتئینهای پلاسما باند شده و پس از متابولیسم به سه متابولیت مختلف شکسته می شود . این متابولیتها هم از طریق ادرار و هم مدفوع دفع می شوند . نیمه عمر دارو 21 ساعت می باشد .

* موارد مصرف :

این دارو در درمان آکنه شدید کیستیک مورد استفاده قرار می گیرد و هبچگاه در آکنه های خفیف و متوسط به دلیل عوارض جانبی به عنوان داروی خط اول مصرف نمی شود .
در کشورهای مختلف محدودیتهای گوناگونی برای نوع تجویز و مصرف این دارو وجود دارد و این دارو فقط می بایست توسط متخصص پوست و مو و زیر نظر ایشان مصرف گردد.
مقدار داروی مصرفی به وزن بیمار و شدت آکنه بستگی دارد . به طور معمول بین 5/0 تا 2 میلیگرم/کیلوگرم/روز و به مدت 4 تا 6 ماه مصرف می شود . یک دوره دوماهه ممکن است در موارد عود استفاده شود .

*  درمان
پيش از آغاز درمان:
اين دارو بايد حتمآ تحت نظر پزشک متخصص پوست استفاده شود.لذا از مصرف سر خود جدآ خودداري کنيد.
پزشک خود را در خصوص هرگونه سابقه حساسيت، بيماري قبلي و استفاده از داروهاي ديگر آگاه کنيد.
يک آزمايش براي تعيين سطح کلسترول خون توصيه مي‌شود.
* نحوه درمان و مقدار مصرف:
ميزان مصرف دارو بستگي به نظر پزشک معالج شما دارد. مصرف روزان? دارو 0.5 تا 1 ميليگرم براي هر کيلوگرم وزن بدن مي‌باشدکه بسته به شدت بيماري تعيين مي‌گردد. به عنوان مثال يک فرد 80 کيلوگرمي با شدت آکنه متوسط روزانه بايد دو کپسول 20 ميليگرمي مصرف کند.
کپسول ها بايد بلافاصله بعد از غذا ميل شود.در صورت فراموش کردن يک وعده،اگر وعده بعد نزديکتر بود از وعد? بعدي آغاز کنيد و هيچگاه دو کپسول را با فاصل? زماني کوتاه نخوريد.
طول دوره درمان:
طول دوره  درمان نيز با نظر پزشک تعيين مي‌گردد. طول درمان آکنه بوسيل? رواکوتان بين 4 تا 8 ماه متغير است.

* تأثير دارو
در هفته‌هاي آغازي درمان احتمالآ جوش هاي شما شديدتر مي‌شود. اين به خاطر آنست که در ابتدا پوست در مقابل دارو واکنش نشان مي‌دهد و با توليد چربي بيشتر سعي در تعديل شرايط دارد که افزايش ترشح چربي منجر به توليد جوش هاي بيشتر مي‌گردد. در اين باره نگران نباشيد. اين امر نشان دهند? آنست که دارو مؤثر واقع شده است.
پس از اين (حدودآ از هفت? سوم به بعد) ميزان آکنه بطور شگفت آوري کاهش مي‌يابدو اين بهبودي حتي پس از پايان يافتن دارو نيز ادامه پيدا مي‌کند.
* توصيه‌هاي طول درمان:
·  اگر در طول درمان حامله شديد، فورآ دارو را قطع نموده و پزشک خود را در جريان قرار دهيد.توصي? من اينست که در طول در از داروهاي پيشگيري کننده استفاده کنيد.
·  در طول درمان همواره با جلسه‌هاي منظم پزشک را از حال خود مطلع کنيد.همچنين سطح کلسترول خون نيز بايد بطور ماهيانه آزمايش شود.
·  بدون مشورت پزشک دارو را قطع نکنيد و ميزان مصرف را نيز تغيير ندهيد.
·  دارو را در موارد مشابه مصرف نکنيد و مصرف آنرا به ديگران توصيه نکنيد.
·  بدون مشورت پزشک هم‌زمان از داروهاي ديگر استفاده نکنيد.
·   در طول دوره درمان و يک ماه پس از آن از اهداي خون اجتناب کنيد.
·   تا حد امکان از قرار گرفتن در معرض نور خورشيد دوري کنيد و از کرم هاي ضد آفتاب استفاده کنيد.در طول درمان حساسيت پوست شما نسبت به آفتاب افزايش مي‌يابد.
·   از کيسه کشيدن پوست اجتناب کنيد؛ زيرا به علت حساس شدن پوست احتمال ايجاد  گودال (scar) روي پوست افزايش مي‌يابد.
·   از مصرف مشروبات الکلي در طول درمان خودداري کنيد؛زيرا باعث عوارض کبدي خواهد شد

* عوارض جانبی :

* عوارض جانبي شايع مصرف اين دارو عبارتند از:

 التهاب لب، خشكي پوست، خارش، خونريزي از بيني، خشكي دهان و بيني، خشكي چشم، تهوع، استفراغ، حساسيت به نور، كاهش ديد شبانه و دردهاي عضلاني. هزينه درمان با داروي ايزوترتينوئين بسيار گران مي باشد.

بیشتر عوارض همانند مسمومیت با ویتامین A می باشد . عوارض جانبی همراه با ایزوترتینوئین عبارتند از :
• شایع (بیش از یک درصد بیماران) :

 شعله وری ملایم آکنه ، خشکی پوست ، لبها و غشای موکوسی ، التهاب گوشه دهان ، خارش ، شکنندگی پوست ، ورقه ورقه شدن پوست ، فلاشینگ ، حساسیت به نور ، خشکی و التهاب چشم ، کونژکتیویت، عدم تحمل لنزهای چشمی ، افزایش چربی خون ، افزایش آنزیمهای کبدی ، سردرد ، نازکی پوست ، درد عضلات ویا مفاصل .
• ناشایع (1/0 تا 1 درصد از بیماران) :

شعله وری شدید آکنه ، افزایش گلوکز خون ، افزایش ESR ، خستگی و یا تغییرات خلقی.
• نادر (کمتر از 1/0 درصد از بیماران) :

کاهش بینایی در شب ، آب مروارید ، نوریت اپتیک ، اختلالات قاعدگی ، بیماری روده تحریک پذیر ، پانکراتیت ، هپاتیت ، هیپراستوز (افزایش بافت استخوانی) ، افزایش ایدیوپاتیک فشار داخل جمجمه .
* عوارض زیر حتی پس از قطع دارو نیز ادامه می یابند :
ریزش مو ، درد مفاصل ، کاهش دید در شب ، تخریب غضروفها ، افسردگی (در برخی موارد ) .
کسانی که ایزوترتینوئین مصرف نموده اند در حین مصرف و یک ماه پس از قطع مصرف نمی توانند خون اهدا کنند .

* اثر سوء بر جنین :
ایزوترتینوئین در صورت استفاده حین بارداری اثرات سوء ثابت شده ای بر جنین دارد و نوزاد با نقایص مادرزادی به دنیا خواهد آمد و به همین دلیل این دارو در درجه X برای حاملگی قرار داده شده است (مصرف آن حین حاملگی «ممنوع» می باشد) .
بیماران مونثی که قصد استفاده از این دارو را دارند می بایست دو هفته قبل از شروع دارو جهت احتمال حاملگی بررسی شوند و نیز از یک ماه قبل ، حین و یک ماه پس از پایان مصرف دارو از یک روش «مطمئن» جلوگیری از بارداری استفاده نمایند .
طی سالهای 1982 تا 2003 در آمریکا حدود 2000 زن هنگام مصرف این دارو باردار شده اند که در اکثر آنها سقط انجام شده است . 160 نوزاد متولد شدند که تمامی آنها دارای نقایص مادرزادی بوده اند. به همین دلیل محدودیتهای شدیدی بر نحوه تجویز و مصرف این دارو اعمال شده است .

* افسردگی :
مطالعات بسیاری احتمال ارتباط بین مصرف ایزوترتینوئین و افسردگی بالینی را مطرح کرده اند . با این حال شواهد قطعی مبنی بر این موضوع تا به حال ارائه نشده است .

* نشانه‌هاي افسردگي اينها هستند:
احساس غمگين بودن دائمي,بي علاقگي نسبت به کارهايي که قبلآ به آنها علاقه مند بوده ايد,خوابيدن بيش از حد و خواب هاي پريشان, تغييرات اشتها و وزن بدن,احساس اضطراب دائمي, گريز از دوستان و آشنايان,احساس بي حوصلگي هميشگي , احساس پوچي و گناه.
البته نشانه‌هاي افسردگي همواره در حد زياد ودائمي افسردگي را اثبات مي‌کند.

* تداخلات دارویی :
مصرف همزمان ایزوترتینوئین و آنتی بیتویکهای تتراسایکلینی و نیز مکملهای ویتامین A توصیه نمی شود . مصرف همزمان این دارو با متوتروکسات احتمال آسیب کبدی را بالا برده و سطح متوتروکسات را بالا می برد .

* عوارض چشمي
عوارض چشمي در ارتباط با مصرف راکوتان (ROACCUTANE) شامل: خشکي چشم، کدورت قرنيه، کنژنکتيويت(التهاب ملتحمه)، بلفاريت(التهاب لبه پلکها)، کاهش ديد شب و کراتيت(التهاب قرنيه) است که معمولا با قطع دارو بهبود مي يابد.
خشکي چشم با مصرف پماد هاي نرم کننده يا قطره هاي اشک مصنوعي بهتر مي شود. به علت احتمال بروز کراتيت، بيماران مبتلا به خشکي چشم بايد پيگيري شوند. بيماراني که دچار مشکلات چشمي مي شوند، بايد توشط چشم پزشک باتجربه معاينه شده و قطع دارو مد نظر قرار گيريد.

ممکن است عدم تحمل لنز تماسي بوجود آيد که در اين صورت لازم است بيمار در طي درمان از عينک استفاده کند.

کدورت قرنيه نيز ممکن است در مصرف کننده گان راکوتان ايجاد شود که بيشتر زماني ديده مي شود که دوز بالاي دارو در بيماران با اختلالات کراتينيزاسيون(بيماري هاي پوسته ريزي دهنده) استفاده شود.
همه بيماراني که دچار مشکلات چشمي مي شوند، بايد دارو را قطع کرده و تحت معاينه چشم پزشکي قرار گيرند.

* ساير عوارض جانبي
هر دارويي داراي يک رشته فوايد و يک رشته عوارض نامطلوب است. رؤاکوتان نيز از اين قاعده جدا نيست.
تمام اين عوارض در يک فرد ديده نمي‌شود ولي احتمال وقوع هر يک وجود دارد.
·   خشکي لب: بارزترين عارضه اين داروست که با استفاده از کرم هاي چرب کننده مثل کرم وازلين مرتفع مي‌شود.
·    خشکي دهان،بيني،چشم: دراين موارد در صورت تمايل مي‌توانيد از قطره چشمي و کرم داخل بيني استفاده کرد.با توجه به خشکي چشم استفاده از لنزهاي چشمي توصيه نمي‌شود.
·    خونريزي بيني:معمولآ در هفته‌هاي دوم يا سوم که خود به خود مرتفع مي‌شود.
·    درد خفيف مفاصل و ماهيچه ها بويژه زانو
·    احساس خستگي و سردرد خفيف
·    حساس شدن پوست به آفتاب و آفتاب‌سوختگي
·    افزايش ريزش مو: اکثرآ زودگذر ولي در موارد بسيار نادر ممکن است دائمي‌شود.
اين عوارض عمومآ ملايم و زودگذرند. اکثر آنها پس از اتمام دور? درمان رفع مي‌شوند.
در صورت مشاهد? اين عوارض فورآ دارو را قطع کنيد و پزشک خود را در جريان بگذاريد:
·    حالت تهوع
·    استفراغ
·    سردرد شديد و مزمن
·    تاري چشم و اختلال در بينايي
·    احساس افسردگي شديد

عوارض جانبي اين دارو نبايد شما را نگران کند،ممکن است هيچکدام از اين عوارض در شما مشاهده نشود.
* موارد عدم مصرف
·   هنگام بارداري و يا شيردهي: زيرا باعث سقط جنين و يا عقب ماندگي نوزاد مي‌شود و عوارض نامطلوبي روي طفل برجا ميگزارد.
·   حساسيت نسبت به ويتامين آ رواکوتان و داروهاي مشابه آن
·   مصرف هم‌زمان با پادزيست (آنتي بيوتيک) ها بويژه تتراسيکلين
·   داشتن نارسايي کبدي ويا کليوي
·   مبتلايان به چربي خون (گليسرول و تري گليسريد) بالا
·   وجود سطح بالاي ويتامين آ در بدن
·   مصرف در کودکان و کهنسالان

* توصيه هاي مهم برای درمان جوش‌هاي پوستي (آگنه) :

براي جلوگيري از پيشرفت جوش ها و کاهش حجم و تعداد آنها بايد توصيه هاي زير را در نظر داشته باشيد و به آنها عمل کنيد.

1 – جوش ها را دستکاري نکنيد و آنها را با فشار خالي نکنيد. براي خالي کردن آنها به يک انستيتوي زيبايي مراجعه کنيد تا با دستگاه هاي مکنده جوش ها را تخليه کنند. اگر چنين مرکزي در نزديکي شما وجود ندارد، انگشتان خود را با الکل ضدعفوني کنيد، ناخن ها را کوتاه کنيد و با يک دستمال تميز جوش ها را به آهستگي فشار دهيد تا تخليه شوند.

2 – پوست خود را به نرمي ماساژ دهيد. اين کار را مي توانيد به طور مرتب، خودتان انجام دهيد و يا به يک فرد مجرب مراجعه کنيد تا پوست شما را ماساژ دهد. ماساژ باعث تخليه چربي پوست شده و از پيشرفت جوش ها جلوگيري مي کند.

3 – آسودگي رواني داشته باشيد.سعي کنيد خواب مرتب داشته باشيد. استراحت کافي داشته باشيد و حتي الامکان از فشارهاي روحي و عصبي بپرهيزيد.

4 – روزي دو بار صورت خود را بشوييد و ماساژ دهيد. براي شستشو از صابون اسيدي (گوگردي) که پزشک توصيه مي کند استفاده کنيد. ابتدا صورت خود را خوب صابون بزنيد تا از کف پوشيده شود. آنگاه با نوک انگشتان، پوست صورت خود را ماساژ دهيد تا صابون در منافذ پوست به خوبي نفوذ کند و چربي هاي جمع شده در جوش ها را از بين ببرد. از سوي ديگر ماساژ باعث بهبود جريان خون پوست و طراوت و شادابي آن مي شود . با کف دست خود پوست صورت را از راست به چپ، از چپ به راست و سپس از پايين به بالا ماساژ دهيد. کل زمان ماساژ صورت با کف صابون بايد پنج دقيقه طول بکشد. پس از آن صورت خود را با آب گرم بشوييد تا کاملاً پاک شود. آنگاه با يک پنبه آغشته به گلاب، سطح پوست را پاک کنيد. گلاب يا آب ليمو، اثر قابض دارند و باعث افزايش گردش خون و بهبود پوست مي شوند .

5 – هفته اي يک يا دو بار از ماساژ سرکه سيب استفاده کنيد تا چربي پوست کاهش يابد. براي اين کار کافي است مقداري سرکه سيب را در همان مقدار آب بريزيد و سپس با انگشت مقداري از اين مخلوط را برداريد و بر روي صورت خود بماليد و ماساژ دهيد. ماساژ را با حرکات حلقوي و ضربه اي آهسته انجام دهيد و ابتدا از پايين به بالا و سپس از بالا به پايين حرکت کنيد. آنگاه چند دقيقه صبر کنيد و سپس صورت خود را بشوييد.

6 – از مصرف غذاهاي چرب، شيريني زياد، سس مايونز، خامه، شکلات، گردو، فندق، موز ، تخم مرغ ، بعضي از ماهي ها و نارگيل ، حتي المقدور بپرهيزيد ولي نيازي به رژيم هاي سخت نيست. سعي کنيد سبزي ها و ميوه جاتي را که حاوي ويتامين A هستند زيادتر مصرف کنيد: هويج ، اسفناج ، شاهي و گوجه فرنگي. همچنين مصرف چاي و ادويه جات را محدود کنيد.

7 – سعي کنيد هر روز صورت شما در معرض نور آفتاب قرار گيرد. اشعه آفتاب تأثير بسيار خوبي در بهبود جوش هاي غرور جواني دارد. بهتر است براي محافظت چشم ها از عينک آفتابي کمک بگيريد. البته بعضي محققين معتقدند که نور آفتاب پس از مدتي موجب تشديد آکنه مي شود ، بنابراين بهتر است استفاده از آفتاب را فقط براي شروع درمان به کار گيريد.

8 – از ورزش و پياده روي غفلت نکنيد. بسياري از جوش هاي پوستي پس از مدتي ورزش به کلي ناپديد مي شوند . اگر هر روز صبح، مسافتي معادل حداقل سه کيلومتر را به صورت پياده روي يا به صورت دويدن طي کنيد و پس از آن يک دوش بگيريد، متوجه مي شويد پس از مدت بسيار کوتاهي پوست شما بسيار شاداب تر مي شود و بسياري از جوش ها برطرف مي گردند. ورزش و استحمام باعث باز شدن منافذ پوست، بهبود جريان خون آن و رفع چربي مي شود .

9 – براي شستشوي صورت از آب گرم استفاده کنيد. صابون شما بهتر است از نوع اسيدي باشد که چربي را کم کند. مصرف مواد آرايشي و کرم هاي چرب را محدود کنيد و در صورت استفاده ، ابتدا پوست را به يک کـِرم مرطوب کننده آغشته کرده و سپس از پودر يا ساير مواد آرايشي استفاده کنيد و شب ، هنگام خواب همه اين مواد را به وسيله شير پاک کن تميز کنيد.

10 – پس از شستشوي صورت، هيچگاه با يک حوله به طور خشن صورتتان را پاک نکنيد، بلکه يک دستمال کاغذي يا حوله نرم را با پوست خود تماس دهيد تا خشک شود.

همچنین بررسی کنید

آیا واکسن‌های کرونا ۱۰۰ درصد موثرهستند؟

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری‌ها ایالات‌متحده اعلام کرده است، افراد واکسینه شده می‌توانند از غربالگری …

عوارض واکسن کرونا بعد چند ساعت پس از تزریق ظاهر می‌شود ؟

مهرداد روانشاد گفت: درد و احساس سوزش و خارش در محل تزریق واکسن، تب خفیف، …