خانه / بهداشت عمومي / آشنایی با روشهای تصویر برداری در پزشکی (MRI – سي تي اسكن – عكسبرداري با اشعه X ، و ماموگرافي )

آشنایی با روشهای تصویر برداری در پزشکی (MRI – سي تي اسكن – عكسبرداري با اشعه X ، و ماموگرافي )

MRI

در تصويربرداري به روش MRI ، بجاي استفاده از اشعه X (كه در عكسبرداري عادي و CT scan انجام مي‌شود)، از ميدانهاي قدرتمند مغناطيسي جهت تصويربرداري استفاده مي‌گردد. قدرت اين ميدان مغناطيسي، حدود 10.000 برابر ميدان مغناطيسي كره زمين است. به همين دليل، توصيه مي‌گردد تا كليه اشياي فلزي همراه، از فرد دور گردد. كساني كه پيوند گوش داخلي انجام داده‌اند، يا گيره‌هاي آنوريسمي مغزي دارند يا از مفصل مصنوعي استفاده مي‌كنند، نبايد از روش MRI استفاده نمايند. همچنين، برخي از انواع دريچه‌هاي مصنوعي و برخي اجسام فلزي درون بدن (مثل پليسه‌هاي داخل چشم) در صورت وجود مي‌توانند هنگام انجام MRI، خطرآفرين باشند.

تاكنون، هيچگونه ضرر خاصي از ميدانهاي مغناطيسي قوي و MRI گزارش نشده است. با اين حال، انجام MRI ، جهت خانمهاي باردار توصيه نمي‌گردد. MRI، در بسياري از بافتهاي بدن، تصاوير بسيار دقيقتري نسبت به عكس ساده اشعه X و CT scan بدست مي‌دهد. با اين حال، در برخي بافتها، تصوير آن دقت كافي ندارد. MRI نسبت به CT scan، هزينه بيشتري دارد و وقت‌گيرتر است. به همين دليل از آن در موارد اورژانس استفاده نمي‌شود.

سي تي اسكن

scan ، نوعي عكسبرداري با اشعه X است. در اين روش، اشعه ‌X در مقاطع مختلف، شبيه برش، به عضو مورد نظر تابيده مي‌شود و توسط پردازش كامپيوتري، تصويري از مقاطع آن عضو بدست مي‌آيد كه در حالت عادي، با عكس ساده راديوگرافي ممكن نيست. بدليل توانايي CT scan در تمايز بافتهاي مختلف نظير ريه، استخوان و عروق خوني، اين روش در بررسي و تشخيص تومورها، بيماريهاي قلبي عروقي، جراحات و بيماريهاي عضلاني – اسكلتي مفيد مي‌باشد. همچنين با كمك تزريق ماده حاجب به داخل عروق، مي‌توان تصاوير دقيقي از ساختمان عروقي عضو مورد نظر تهيه كرد.

مزایای سی تی اسکن

برخلاف تصويربرداري عادي با اشعه X ، تصويربرداري با روش CT ، جزئيات دقيقي از مشخصات بافتهاي مختلف را در اختيار قرار مي‌دهد.
– CT scan، بدون درد، غيرتهاجمي، مطمئن و ارزان است.
– تصوير CT ، به سرعت و آسان آماده مي‌شود. بعنوان مثال، در تصادفات، كه سرعت عمل در نجات جان بيمار بسيار مؤثر است، مي‌توان به سرعت از CT scan استفاده نمود.
– با كمك CT scan ، نياز به اقدامات تهاجمي‌تر جهت تشخيص بيماريها (نظير نياز به جراحي يا نمونه‌برداري) كاهش يافته است.

معیب سی تی اسکن

ميزان اشعه X دريافت شده در اين روش (m Sv 10)، بيشتر از عكسبرداري عادي با اشعه X است.
– خانمها در صورتي كه احتمال بارداري مي‌دهند، حتماً بايد پزشك خود را مطلع سازند تا در صورت ضرورت انجام CT scan، اين عمل با رعايت نكات ايمني و استفاده از پوشش‌هاي محافظ انجام گيرد.
– احتمال وجود حساسيت به ماده حاجب، نادر است ولي وجود دارد. همچنين، مادران شيرده، تا 24 ساعت پس از تزريق ماده حاجب، بايد از شيردهي خودداري كنند.

عكسبرداري با اشعه X

اشعه X، نوعي پرتو الكترومغناطيس است كه قابليت عبور از بافتهاي مختلف بدن را – به ميزانهاي متفاوت – دارد. بعنوان مثال، از بافت ريه به آساني و از بافت استخوان به دشواري عبور مي‌كند. با وارد شدن اشعه X از يك طرف و ثبت اشعه عبور كرده از طرف ديگر بدن يا اعضاي بدن، مي‌توان تصويري از محتواي اعضا بدست آورد. همچنين در انواعي از عكسبرداري با اشعه X، همانند آنژيوگرافي و عكسهاي سريال لوله گوارش، با كمك عكسهاي متوالي و متعدد، اطلاعاتي از ساختار و عملكرد برخي آنها بدست مي‌آيد و با كمك تزريق مواد حاجب، بررسي اين اعضا با سهولت و دقت بيشتري ميسر مي‌گردد. استفاده از اشعه X در تصويربرداري، با افزايش آسيب‌پذيري سلولها و احتمال بروز بدخيمي همراه است. به همين دليل، در تهيه تصاوير راديوگرافي، همواره از حداقل ميزان اشعه لازم استفاده مي‌شود. با رعايت حداقل اشعه تابيده شده و كاهش تعداد دفعات انجام راديوگرافي و محدود كردن آن به موارد ضروري، اين عمل با خطر خاصي همراه نخواهد بود. با اين حال، در كودكان و نوجوانان، همچنين در خانمهاي باردار، در صورت نياز به انجام راديوگرافي، رعايت برخي نكات ايمني نظير استفاده از پوشش مخصوص محافظ، الزامي است.

ماموگرافي

در اين روش، همانند ساير روشهاي عكسبرداري با اشعه X ، تصويري از داخل بافت پستان بدست مي‌آيد. با كمك ماموگرافي، پزشك معالج از وجود توده‌ها و بيماريهاي خوش‌خيم يا بدخيم (سرطاني) پستان مطلع مي‌گردد. توصيه مي‌گردد همه زنان بالاي 40 سال، سالانه جهت انجام معاينه پستان و ماموگرافي، به پزشك خود مراجعه نمايند. زيرا انجام معاينه و ماموگرافي، در تشخيص زودرس و به موقع بيماريهاي بدخيم پستان (كه ازجمله شايعترين سرطانها در خانمها مي‌باشند) بسيار كمك‌كننده است و درمان مناسب آن را امكان‌پذير مي‌سازد. ميزان تشعشع در ماموگرافي، بسيار كم است و انجام آن، بدون خطر است. با اين حال، خانمهاي باردار، بايد راديولوژيست را مطلع نمايند تا جهت انجام ماموگرافي، از پوششهاي محافظ ويژه استفاده گردد.

همچنین بررسی کنید

زگیل تناسلی چیست؟

زگیل‌ها، زائده‌های پوستی غیر سرطانی‌ای هستند که به علت یک عفونت ویروسی بر روی سطح …

بروسلوز

بروسلوز از بیماری هایعفونی واگیرداری است که به لحاظ مشترک بودن بین انسان و دام، …