خانه / بيماريهاي غير واگير شايع / پوکی استخوان ” استئوپورز ” بیماری خاموش

پوکی استخوان ” استئوپورز ” بیماری خاموش

 پوكي استخوان يا «استئوپروز» بيماري خاموش ناميده مي‌شود، چرا كه در آن، استخوان‌ها بدون هيچ علامتي پوك مي‌شوند و وقتي علائم درد و شكستگي بروز پيدا مي‌كند كه بيماري در مرحله پيشرفته است. 

 حتي اگر شكستگي در استخوان‌هاي اندام‌ها رخ ندهد، پس از گذشت ساليان، علائمي‌چون درد كمر و خميدگي قامت ايجاد مي‌شود كه ناشي از شكستگي‌ يا بهتر است بگوييم خردشدگي استخوان مهره‌هاي كمري است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از همشهری ، پوكي استخوان در واقع خالي‌شدن استخوان از مواد سازنده آن است. در اين بيماري گاهي فرد در تمام استخوان‌هاي خود احساس درد و سوزش مي‌كند و گاهي حتي فرد متوجه شكستن استخوان هم نمي‌شود؛ چنان ‌كه گاهي فشارهاي كوچك مثل خم‌شدن يا بلندكردن يك وسيله سنگين يا حتي سرفه مي‌تواند موجب شكستگي استخوان شود.
طبق پيش‌بيني سازمان بهداشت جهاني، اين بيماري در سرتاسر دنيا در حال افزايش است؛ اين درحالي است كه تا 20سال پيش ناديده گرفته مي‌شد كه به علت نداشتن راهي براي اندازه‌گيري دانسيته استخوان و درمان بيماري بود.

 آمارها مي‌گويند در ايران در طول يك سال، شاهد ازدست‌دادن 36هزار و761سال از عمر كل جامعه به علت اين بيماري هستيم.

پوكي استخوان در  ایران

اطلاعات در مورد شيوع پوكي استخوان در مناطق مختلف دنيا هنوز محدود است؛ به‌خصوص در كشورهاي در حال توسعه، آمار دقيقي وجود ندارد. شيوع اين بيماري از كشوري به كشور ديگر يا حتي در مناطق مختلف داخل يك كشور متفاوت است و بستگي به نژاد، وضعيت تغذيه، فعاليت بدني، سبك زندگي، بيماري‌ها و مصرف داروها و سابقه ابتلا در خانواده به اين بيماري و مصرف دخانيات دارد.

با اين حال، بعضي مطالعات در سطح محدود انجام شده است كه مي‌تواند تا حدودي وضعيت كشور ما را در مقايسه با كشورهاي ديگر روشن كند. مطابق آمار موجود، متوسط تراكم استخوان افراد سالم كشور ما در مقايسه با افراد ژاپني حدود 9/3دهم‌درصد بالاتر و 6/4دهم از آمريكا كمتر است. اين درحالي است كه آمارها در كشور آمريكا نشان مي‌دهد حدود 55‌ درصد آمريكايي‌ها به‌خصوص زنان، در معرض خطر شكستگي و پوكي استخوان هستند و حدود 8 ميليون زن و 2ميليون مرد در آمريكا پوكي استخوان دارند.

مطالعه‌اي كه چندي پيش توسط وزارت بهداشت انجام شده نشان مي‌دهد 47‌درصد زنان و 44‌درصد مردان بالاي 50 سال در ايران دچار كمبود تراكم استخوان هستند و 6/4 افراد 20 تا 70 سال در ايران به پوكي استخوان در ستون فقرات مبتلا هستند.

همچنين از هر 4 زن ايراني بالاي 50 سال، يك نفر به پوكي استخوان مبتلاست. اين در حالي است كه آمارهاي جهاني، فاصله معني‌داري با آمار كشور ما دارد. در سرتاسر دنيا از هر 3 زن، يك زن و از هر 5 مرد يك مرد بالاي 50 سال دچار پوكي استخوان هستند.

مطالعه ديگري در ايران نشان داده است نيمي‌از زنان بالاي 45سال و 90‌درصد زنان بالاي 75سال در ايران به پوكي استخوان مبتلا هستند.

تفاوت زنان و مردان

ميزان پوكي استخوان در زنان، 4برابر مردان ذكر شده است و شكستگي ناشي از آن در زنان، تقريبا دو برابر مردان شايع است. البته از 75سالگي به بعد، پوكي استخوان در زنان و مردان به يك اندازه شايع است ولي اين بيماري، اغلب بيماري زنان شناخته مي‌شود.

زناني كه زودتر دچار عادت ماهانه و ديرتر يائسه شوند، احتمال بروز بيماري در آنها كمتر است. تحقيق منتشرشده در نشريه سازمان بهداشت جهاني مي‌گويد حدود 40‌درصد زنان و 10‌درصد مردان در طول زندگي خود با خطر ابتلا به اين بيماري مواجهند.

آمار شكستگي استخوان‌ها

مهم‌ترين عارضه پوكي استخوان، شكستگي است. بيشترين شكستگي در اين بيماري، در ناحيه مفصل ران در محل اتصال به لگن و در ستون فقرات كه معمولا وزن بدن را تحمل مي‌كنند رخ مي‌دهد. شكستگي در ناحيه مچ دست نيز شايع است. در ناحيه لگن در اثر زمين‌خوردگي شكستگي ايجاد مي‌شود كه سبب ناتواني شديد و حتي مرگ پس از جراحي مي‌شود.

آمارها در ايران مي‌گويند50 درصد افراد مبتلا به پوكي استخوان، شكستگي ران داشته‌اند كه پس از اين اتفاق،20‌درصد از نظر زندگي وابسته به ديگران شدند و 20درصد ديگر زندگي‌شان به خطر افتاد. طبق اين آمار، در يك سال، 5هزار شكستگي در استخوان ران در زنان و 500مورد شكستگي در ستون فقرات و 2هزار شكستگي در ناحيه مچ اتفاق مي‌افتد.

اين درحالي است كه مطابق آمار سال2003 در آمريكا هرساله حدود 5/1ميليون زن يعني 4 نفر از هر 10زن دچار شكستگي استخوان شده و حدود 20‌درصد در سال فوت مي‌كنند. در آمريكا، موارد شكستگي ناشي از پوكي استخوان از بيماري‌هايي مثل سرطان و بيماري قلبي در افراد بالاي 65سال شايع‌تر است. در آمريكاي شمالي، اروپا، اقيانوسيه، استراليا و نيوزيلند عمدتا شكستگي در مفصل ران شايع است.

آينده پوكي استخوان

براساس تغييرات سال‌هاي اخير در ميزان اين بيماري در نقاط مختلف دنيا پيش‌بيني مي‌شود اين بيماري در60سال آينده در بعضي مناطق كه اين بيماري شيوع كمتري داشته رو به افزايش خواهد بود و برعكس؛ مثلا امروزه آمريكاي شمالي و اروپا نيمي‌از موارد شكستگي مفصل ران را در افراد مسن شامل مي‌شوند ولي با اقدامات پيشگيرانه‌اي كه در حال حاضر روي دختران جوان متمركز شده است، تا سال2050 اين ميزان به يك‌چهارم خواهد رسيد. اين در حالي است كه پيش‌بيني مي‌شود در آسيا و آمريكاي لاتين، شيوع پوكي استخوان همچنان رو به افزايش باشد.

مصرف بالاي جوش شيرين در ايران

كلسيم و ويتامين D دو ماده مغذي لازم براي استحكام استخوان‌ها هستند و جوش شيرين مصرف شده در نان‌ها، يك عامل كمبود كلسيم و زمينه‌ساز پوكي استخوان است. مطابق اظهارات دكتر صفوي – مدير كل دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت – جوش شيرين در نان، عامل اصلي كمبود كلسيم در ايران است و 58 ميليون نفر در كشور از كمبود كلسيم رنج مي‌برند. بيشترين مصرف جوش شيرين، اول در تهران و سپس در گيلان، مازندران، قم و مركزي است.

اين در حالي است كه نان يكي از مهمترين منابع تغذيه مردم كشورمان است؛ به طوري كه 43 تا 58‌ درصد انرژي و 56‌ درصد پروتئين مورد نياز افراد جامعه را تامين مي‌كند. از طرفي مصرف مواد لبني در كشور ما بسيار محدود است؛ بنابراين نياز به آموزش اصلاح عادات غذايي در زمينه مصرف لبنيات در خانواده‌ها از طريق متخصصين و پزشكان احساس مي‌شود.

اين اصلاح عادات غذايي بايد از دوران كودكي شروع شود و طرح توزيع شير رايگان در مدارس نيز بر همين اساس است. آمار نشان مي‌دهد 70 تا 80‌ درصد افراد جامعه ما از كمبود شديد يا خفيف ويتامين D رنج مي‌برند. همچنين تمام زنان پس از سن يائسگي لازم است با نظر پزشك، مكمل كلسيم و ويتامين D مصرف كنند.

نكته قابل توجه براي دختران جوان اين است كه بيشترين رشد استخوان در سنين بين 11 تا 17سالگي است و تا 30سالگي بر دانسيته استخوان‌هاي بدن افزوده مي‌شود؛ بنابراين در سنين جواني بايد براي پوكي استخوان فكري كرد و نبايد فراموش كرد الگوهاي مدرن امروزي براي زيبايي اندام مانند مانكن‌ها و نيز پيروي از شيوه‌هاي جديد لاغري، مي‌تواند به استخوان‌هاي دختران آسيب بزند و زمينه‌اي براي خطر پوكي استخوان در سال‌هاي بعد باشد.

شما همچنین می توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با پوکی استخوان اینجا را کلیک کنید

همچنین بررسی کنید

علائم خشکی بینی

خشکی بینی – Nasal Dryness خشکی بینی یک مشکل شایع است که باعث گرفتگی، آبریزش …

سندرم تورت و علائم آن

سندرم یا اختلال تورت یک نوع عارضه عصبی بوده که توسط ترکیبی از حرکات و …