خانه / اخبار اجتماعي / تئاتر درماني، شيوه‌اي موثر در توانبخشي و درمان عارضه‌هاي روحي و رواني

تئاتر درماني، شيوه‌اي موثر در توانبخشي و درمان عارضه‌هاي روحي و رواني

امروزه تئاتر درماني به عنوان شيوه‌اي موثر و روشي جديد در توانبخشي و درمان افراد دچار عارضه‌هاي روحي و رواني مورد توجه كارشناسان و فعالان حوزه علوم توانبخشي و هنرهاي نمايشي (تئاتر) قرار گرفته است.

به طوري كه درحال حاضر اين شيوه درماني در بسياري از كشورها به خصوص كشورهاي اروپايي و آمريكايي و كشورهاي اسكانديناوي به عنوان روشي موثر در درمان افراد نيازمند مورد توجه است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از ” ایرنا” ،  اين شيوه درماني در ايران قدمت چنداني ندارد و آغاز فعاليت آن به سال ‪ ۱۳۴۸‬و پژوهش‌هاي دكتر “حميداشكاني” و “حسن حق شناس” در مركز روانپزشكي حافظيه شيراز بر مي‌گردد.

اما در چند سال گذشته به مدد كارشناسان رشته‌هاي مختلفي چون روانشناسي كاردرماني و هنرهاي نمايشي در بسياري از مراكز توانبخشي معلولان و مصدومان جنگي شيوه تئاتر درماني با عناوين مختلف به عنوان يكي از روش‌هاي نوين و مهم درمان و توانبخشي مورد استفاده قرار گرفته است .

اين شيوه درماني براي نخستين بار بر روي مصدومان جنگي” جانبازان گروه اعصاب و روان” (اسكيزوفرنيك مزمن)از پنج سال پيش در مركز روانپزشكي سعادت آباد تهران مورد استفاده قرار گرفت كه در قالب فعاليتي درماني و عضوي از تيم درمان اين مركز ظرف مدت زماني كوتاه تغييرات معني داري در افراد تحت پوشش اين شيوه درماني ديده شده‌است و دراين زمينه نتايج قابل توجهي به دست آمده است.

تئاتر درماني يكي‌از روش‌هاي هنر درماني است كه امروزه در مسير توانبخشي و درمان بيماران روحي و رواني به درستي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

اين روش درماني در يكصد سال گذشته به عنوان نقطه تلاقي هنر نمايش و روانشناسي در ارتباط با پالايش روح و روان انسان و رسيدن به “كاتارسيس” و تعادل رواني مورد توجه كارشناسان قرار گرفته است.

در تئاتر درماني مي‌توان به كمك روش‌ها و تكنيك‌هاي درماني خاص بر اختلالات رواني غلبه كرد و در راه افزايش قوه يادگيري، ثبات و سلامت شخصيت، كسب مهارت‌هاي فردي و ارتقاي حس خود ادراكي، افزايش توانايي‌هاي فيزيكي و تقويت مهارت‌هاي حركتي و تعادل روحي و رواني افراد گام برداشت.

اين شيوه درماني براي نخستين بار در سال ‪ ۱۹۳۹‬توسط روانپزشك و نظريه پرداز بزرگ رومانيايي “جاكوب لويي مورنو” مطرح شد.

دراين روش درماني به كمك شيوه‌هاي مختلف نمايشي و تكنيك‌هاي خاص روان شناسي دراجراي نمايش، به بيمار فرصت داده مي‌شود تا در پشت نقاب نقش و بازيگري تعارضات و كشمكش‌هاي دروني خود را بازگو نمايد و فرصت مواجهه و آشنايي با درون خويش را پيدا كند و در صدد تغيير و اصلاح رفتاري خود برآيد.

در نمايش درماني تكرار و رو به رو شدن‌هاي مكرر بيمار يا(مراجع) با رفتار و انديشه‌هايي كه شايد براي اولين بار رنج‌آور و آزاردهنده ذهن و روان است باعث كم شدن حساسيت‌هاي فردي به آن اعمال و افكار مي‌شود و اين همان چيزي است كه با عنوان “به نمايش در آوردن وارونه” مطرح مي‌شود و معني دقيق آن “كيفيت نامناسب و نامقبول چيزي را زايل كردن” است.

نمايش درماني نوعي كاوش علمي جهت دريافت حقيقت از طريق شيوه‌هاي نمايشي است دراين روش درمانگر با دو عنصر “عمل” و “مشاهده فعالانه” دست به گريبان است.

عمل درنمايش درماني به معناي تجسم بخشيدن به ذهنيات “مراجع درمانپذير” از طريق حركت‌هاي نمايشي است كه اين كار توسط تكنيك‌هايي خاص صورت مي‌گيرد.

مضاعف‌سازي ، آيينه، جابجايي نقش ها، صندلي داغ، اتاق تاريك و صندلي خالي از جمله تكنيك‌هايي‌است كه دراين شيوه درماني مورد استفاده درمانگر نمايشي قرار مي‌گيرد.

در نمايش درماني، فرد قادر است بر بسياري از دل نگراني‌ها، اضطراب‌ها و ترس‌هاي مرضي خود غلبه كند.

بازي‌سازي و قرار گرفتن در مرحله آزمون و خطا از جمله مهمترين عناصر تخليه‌كننده انسان در تئاتر درماني است.

منشا بسياري از اضطراب‌هاي فردي، ترس‌ها و نگراني‌ها، ترس از عمل است كه نمايش درماني به روش‌هاي خاص خود اين مشكلات را برطرف مي‌كند.

بداهه پردازي، غير قابل پيش بيني بودن، تزكيه كردن و دراماتيك بودن به عنوان مهمترين عناصر ساختاري در نمايش درماني است .

افشاگري، آموزندگي و آفرينندگي به عنوان مهمترين وجوه درماني هنر نمايش است كه در تئاتر درماني به نهايت خود مي‌رسد.

به اعتقاد كارشناسان از گذشته تا حال حركات نمايشي، رقص، آواز، پانتوميم و شكل‌هاي ديگر نمايشي چه از نظر بازيگر و چه از ديد تماشاگر، نوعي نياز بشري محسوب مي‌شده است.

از حدود چهار هزارسال پيش از ميلاد مصريان باستان براي بيان ونشان دادن آداب و سنن مذهبي و آييني خود و ارتباط انسان باخدايان نمايش‌هايي برگزار مي‌كردند كه ازاين ميان مي‌توان به آيين “اوزيس و اوزيروس” دو رب‌النوع مصري اشاره كرد كه به نام آيين “مصائب آبيدوس” معروف است.

اين آيين درباره مرگ و رستاخيز است اما بعدها يونانيان باستان تئاتري را پايه‌گذاري كردند كه درآن افسانه‌ها و اساطير و داستان‌هاي كهن در آن اجرا مي‌شد در همين زمان بود كه درام نويسان بزرگي چون اشيل، سوفوكل و اوريپيد به عنوان مثلث تراژدي نويسان يونان باستان به ظهور رسيدند.

عجيب نيست اگر تئاتر و نمايش در مواردي خاص مانند آموزش تعليم و تربيت رواني به تدريج جاي خود را باز كرد و با محدوده‌اي مشخص پذيرفته شد.

درنمايش درماني، زمان هميشه زمان حال است حتي اگر فرد بخواهد بخش‌هايي از گذشته يا آينده خود را به تصوير بكشد.

نمايش درماني روشي درماني‌است كه مي‌تواند در آموزش‌هاي مشاوره‌اي، مشكلات مراكز صنعتي و به طور كلي همه موارد مشاوره و راهنمايي باروش شناختي مشخص مورد استفاده قرار گيرد.

دراين روش نمايش درمانگر با تلفيق مباني علمي و تكنيكي و محتوايي قادر است باارتباط علم روان شناسي و هنرتئاتر در راه مداواي مراجعان تلاش كند.

دراين شيوه درمانگر بابكارگيري روش‌هاي مختلف درماني درايجاد موقعيت‌هاي مناسب و فضاسازي ذهني، شيوه‌هاي بازيگري خلاق و روش‌هاي وجودي و روش انتقال و روابط اشيا را به گونه‌اي ملموس، مورد مداواي روانشناختي قرار مي‌دهد.

نمايش درماني يكي از راه‌هاي بروز مشكلات دروني انسان‌هايي است كه دچار عارضه‌هاي روحي و رواني شده‌اند.

دراين شيوه درماني درمانگر در مسير درماني غير دارويي مي‌تواند در راه بر طرف كردن بسياري از گرفتگي‌هاي روحي و رواني افراد نيازمند تلاش كند.

عنصر تزكيه و پالايش روحي و رواني در نگاه‌ارسطو به عنوان مهمترين عنصر درماني نمايش است كه در اين شيوه درماني به عنوان نخستين نقطه تلاقي هنر نمايش با علم روانشناسي مطرح شده است .

با توجه به آماربالاي بيماران دچار عارضه‌هاي روحي و رواني آيا هنگام آن فرا نرسيده است كه نمايش درماني به عنوان روشي نوين در درمان مشكلات روحي و رواني جامعه كاركردهاي اجتماعي خود را بيشتر نشان دهد.

اكنون كه دنيا به سوي درمانهاي غير دارويي گام بر مي‌دارد برماست كه تلاش كنيم تا در مسير آموزش‌هاي مختلف هنر درماني ازاين قافله عقب نمانيم.

همچنین بررسی کنید

بریتانیا ” پایتخت اعتیاد ” در اروپا است

موسسه پژوهشی “مرکز عدالت اجتماعی” هشدار داده که بریتانیا به “پایتخت اعتیاد” به الکل و …

فقر و مشكلات مالی موجب می شود که مغز کندتر و ضعیفتر عمل کند

پژوهشگران تازه‌ای توسط محققان دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد درگیر شدن در مسائل و مشکلات مالی …