خانه / اخبار اجتماعي / نوروز، یک سنت آریایی که اینک آسیایی شده است(نوروز در کشورهای آسیایی)

نوروز، یک سنت آریایی که اینک آسیایی شده است(نوروز در کشورهای آسیایی)

  در فرهنگ و سنن هر قوم و ملتي، روزهايي وجود دارد كه ريشه تاريخي وفرهنگي داشته و جلوه اي از باورهايي است كه حتي تا مقدسات ديني و مذهبي آنها پيش رفته و هويت فرهنگي و تاريخي آن جامعه را به نمايش گذاشته است. يكي از اين روزها آغاز سال نو خورشيدي است كه از شايعترين آيين هاي جهاني به شمار مي رود و كمتر تمدني را خواهيم يافت که از آن تهي باشد، هر قومي بر اساس تاريخ و فرهنگ و مذهب خود آغاز سال نو را در قالب برپايي مراسم و جشن هاي ملي ومذهبي پاس مي دارد.

 عيدنوروز و جشن هاي سال نو، در نزد ما ، با برخورداري از يك فرهنگ و تاريخ اصيل و طولاني و همچنين همزماني آن با حيات هستي و جان گرفتن مجدد زمين ، اين امتياز خاص را به آن بخشيده که از اعياد سال نوي اقوام و ملل ديگر متمايز باشد و آيين باستاني آن فراتر از تجديد خاطره ي يك تمدن بلكه حلقه پيوند گذشته ، حال و آينده است به اين سبب است كه پس از ظهور اسلام در اين سرزمين فضيلت بيشتر مي يابد و در بزرگداشت آيين و مراسم آن تاكيد ورزيده مي شود. گفته شده است آفرينش و هبوط آدم به زمين و همچنين بعثت پيامبر اكرم ( ص )  نيز در اين روز آغاز گشت و ايرانيان باستان نيز عقيده داشتند كه با آغاز مجدد حيات طبيعت روح رفتگان باز گشته و چند روزي را در سراي دنيوي با بستگانشان مي گذرانند. مجموعه اين عوامل باعث گرديد كه علي رغم گذر ساليان بسيار و سير پر فراز و نشيب تاريخ، نوروز نه تنها در سرزمین “ايران بزرگ وباستانی” ، بلكه هر آنجايي كه “فرهنگ و تمدن كهن ايران” اثري دارد همچنان پايدار واستوار بماند .

نوروز

برگ برگ صفحات تاريخ ايران گواهي مي دهد که نوروز باستاني همواره كهن ترين سنت و عزيزترين روز سال نزد ايرانيان بوده است. نوروز برجاي مانده از روزگاري است كه جز با كمك خيال و جز به مدد افسانه و اسطوره راهي به آن ديار نيست. در گردونه ي سالانه ي تكرار ، نوروز يك تنوع روحي و يك انبساط رواني است كه قوم ايراني دوام خويش را در فراز و نشيب تاريخ مديون اين سنت ديرينه و خردمندانه است.  

با طلوع اسلام در اين سرزمين نوروز زيباتر شد و بزرگترين حادثه تاريخ اسلام به خصوص تشيع يعني اعلام  ولايت علي ( ع ) در روز غدير خم از سوي پيامبر اكرم ( ص ) در نخستين روز بهار مصادف با نوروز باستاني بوده است. تشيع از همان ابتدا كه با فرهنگ ايرانيان عجين شد نه تنها به نوروز بي مهري نكرد بلکه  آن را مورد تقدير قرار داد چرا كه هر جزئي از آيين نوروز نمادي از ستايش زيبايي و اخلاق انساني و مهر و دوستي است. نوروز در ايران اگر چه يك سنت ملي و برآمده از روزگاران بسيار دور است در عين حال با حال و هوايي معنوي و روحاني عجين شده است.

نوروز در جمهوري آذربايجان

يكي از جشن هاي بزرگ مردم آذربايجان نوروز است به طوريکه اين جشن سال ها پيش از ميلاد در آذربايجان برگزار مي شده است ؛ مردم برخي احساسات بشر دوستانه و جهان بيني خود را با اين جشنواره مربوط مي دانند زيرا در اوستا كتاب مقدس زرتشتيان نوروز به منزله جشن ستايش مقدسات محسوب شده، گفته مي شود كه نوروز عيد فراواني كشت و سرآغاز تندرستي و بركت و وفور است. در جمهوري آذربايجان در خصوص پيدايش جشن نوروز اسطوره ها و افسانه هاي گوناگوني نقل شده است . از اين افسانه ها يکي را براي مثال نقل مي کنيم:” در روايتي در خصوص نوروز آمده است، سياوش پسر كيكاووس به كشور افراسياب سفر مي كند افراسياب از وي به نحو قابل توجهي پذيرايي مي كند و حتي دخترش را به عقد وي در مي آورد و سياوش به ياد سفرش از ديار افراسياب ديوار بخارا را بنا مي كند. ولي دشمنان كه از اين امر ناخرسند بوده اند ميان سياوش و افراسياب را بر هم زده به طوري كه افراسياب تصميم به قتل سياوش مي گيرد و پس از هلاكت سياوش دستور مي دهد جناره اش را روي كنگره هاي ديوار بخارا قرار دهند. آتش پرستان جسد وي را برداشته و در قدمگاه دروازه شرقي دفن مي كنند و مرثيه هاي بسياري در وصف سياوش و مرگش مي سرايند، و اين مرثيه ها بين مردم گسترش يافت و آتش پرستان در همين سياوش مرثيه ها روز دفن سياوش را نوروز ناميدند. “

مردم جمهوري آذربايجان به واسطه اعتقادات شديد به آيين و مراسم نوروز براي با شكوه تر انجام شدن جشن نوروز براي اين مراسم تدارك ويژه اي مي بينند از قبيل سرودن ترانه ها پيش از نوروز، تدارك بساط شادي اين ايام ، تهيه لوازم و مواد مورد نياز سفره نوروز، طرح چيستان هاي نوروزي ، ستايش ها و نفرين ، پند و امثال و اعتقادات نوروزي . درميان مردم آذربايجان رسم بر اين است پيش از رسيدن نوروز پوشاك نو خريده ،به خانه و حياط سر و سامان داده ، فرش و پلاس نو بافته و به استقبال نوروز مي روند، در عيد نوروز آداب ورسومي درباره  فال نيک رواج دارد به طوري كه در شب چهارشنبه سوري دختران نو رسيده در دل فالي گرفته و و مخفيانه پشت درنيمه باز به انتظار ايستاده و اگر در اين هنگام حرف خوب وموافقي بشنوند اشاره ايي به برآورده شدن آرزويشان ، و اگر حرف نامناسبي بشنوند اشاره از عملي نشده نيتشان است . بنا براين سنت و آيين به هنگام عيد نوروز مردم از بد گويي و حرف نامناسب دوري مي جويند.

از ديگر مراسم خاطره انگيز نوروزي مي توان به ارسال خوان سمنو، انداختن كلاه پوستين به درها، آويزان كردن كيسه و توبره از سوراخ بام در شب عيد و درخواست تحفه عيد در آذربايجان اشاره کرد.  

نوروز در قزاقستان

مردم قزاقستان نوروز را اعتدال بهاري دانسته ، بر اين باورند كه در اين روز ستاره هاي آسماني به نقطه ابتدايي مي رسند و همه جا وهمه چيز تازه مي شود و زمين را شادماني فرمي گيرد. همچنين قزاق ها معتقدند كه نوروز آغاز سال است و در ميان آنان عبارات زيبايي درباره ي نوروز وجود دارد : نوروز روزي است كه يك سال منتظرش بوده اند ، نوروز روزي است كه خير بر زمين فرود آمده و بالاخره نوروز روزي است كه سنگ نيلگون سمرقند آب مي شود ، در شب سال تحويل صاحبخانه دو عدد شمع در بالاي خانه اش روشن مي كند ، خانه را خانه تكاني كرده و چون مردم قزاق عقيده بر اين دارند كه تميز بودن خانه در آغاز سال نو باعث مي شود افراد آن خانه دچار بيماري و بدبختي نشوند آنان بر اين مساله ايمان داشته ، آن را هر ساله رعايت مي كنند. در شب نوروز دختران روستايي قزاق با آخرين گوشت باقيمانده از گوشت اسب كه “سوقيم” نام دارد غذايي به نام “اويقي آشار” مي پزند و از جوان هايي كه دوستشان دارند پذيرايي مي كنند . آنان نيز در قبال آن به دختران آينه و شانه و عطر هديه مي كنند كه اين هدايا را ” سلت اتكيتر” مي نامند که به معناي علاقه آور است. در عيد نوروز ساعت سه صبح جوانان يك اسب سركش را زين كرده و به همراه عروسكي كه به گردن آويز زنگوله اي دارد رها نموده تا از اين طريق مردم را بيدار نمايند. عروسك در حقيقت نمادي از سال نو است كه آمدن خود را سوار بر اسب به همه اعلام مي كند.نوروز براي قزاق ها بسيار مقدس بوده و اگر در اين روز باران يا برف ببارد آن را به فال نيك گرفته و معتقدند سال خوبي پيش رو خواهند داشت. در عيد نوروز مردم لباس نو و سفيد به تن مي كنند كه نشانه شادماني است. ديد و بازديد اقوام دراين ايام با زدن به شانه هاي يكديگر از آيين و رسوم مردم قزاق در اين ايام است ، قزاقها در نوروزغذايي به نام نوروز گوژه (گوژه = آش ) طبخ مي کنند كه تهيه آن به معناي وداع با زمستان و غذاهاي زمستاني است اين غذا از هفت نوع ماده غذايي تهيه مي شود .

مسابقات معروفي نيز در ايام نوروز در قزاقستان برگزار مي شود كه از مهمترين آنان مي توان به ” قول توزاق” اشاره  نمود كه بين گروههاي مرد و زن برگزار مي شود. اگر برنده زن ها باشند  قزاق ها معتقدند آن سال خوب و پربركتي است اگر مردها پيروز شوند آن سال نامساعد خواهد بود. از ديگر مسابقات مي توان به “كوكپار” (برداشتن بز از مكاني مشخص توسط سواران) ، “آودار يسپاق” ، “قيزقوو” و “آلتي باقان”  اشاره نمود، در عصر نوروز نيز مسابقه “آيتيس” كه نوعي مشاعره است، آغاز مي شود .

نوروز در تاجيكستان

عيد نوروز براي مردم تاجيكستان بخصوص بدخشانيان تاجيكستان عيد ملي و اجداد است و از آن به عنوان رمز دوستي و زنده شدن كل موجودات ياد مي كنند و به ” خيدير ايام”يا عيد بزرگ معروف است.

مردم تاجيكستان بخصوص بدخشانيان تاجيك در ايام عيد نوروز خانه را پاك كرده و به اصطلاح خانه تكاني مي كنند، همچنين ظروف خانه را كاملا” شسته و تميز مي كنند تا گردي از سال كهنه باقي نماند . برابر با رسمي ديرينه ، قبل از شروع عيد نوروز بانوي خانه هنگامي كه خورشيد به اندازه يك سر نيزه بالا آمده دو جاروي  سرخ رنگ را که در فصل پاييز از كوه جمع آوري كرده و تا جشن نوروز نگاه داشته اند در جلوي خانه مي گذارند، رنگ سرخ براي اين مردم رمز نيكي ، پيروزي و بركت است. پس از طلوع كامل خورشيد هر خانواده اي سعي دارد هر چه زودتر وسايل خانه را بيرون آورده و يك پارچه قرمز بالاي سردر خانه بياويزد و با باز كردن در و پنجره به نوعي هواي نوروزي و بهاري را كه معتقدند حامل بركت وشادي است وارد خانه نمايد.

در اين سرزمين پختن شيريني مخصوص و غذاهاي متنوع جز رسوم اين ايام است، همچنين برگزاري مسابقاتي از قبيل تاب بازي، تخم مرغ بازي، كبك جنگي، خروس جنگي، بزكشي، كشتي محلي نيز در اين ايام به شادي آن مي افزايد در ايام نوروز غذاي معروفي به نام ” باج ” با  كله و پاچه گوسفند  و گندم پخته و ديگران را مهمان مي كنند.

نوروز در تركمنستان

در كشور تركمنستان طبق رسم قديم و جديد دوبار در سال جشن نو گرفته مي شود. يكي از اين جشن ها با استناد به تقويم ميلادي كه به تاييد سازمان ملل رسيده به عنوان جشن بين المللي ( سال نو ) شناخته مي شود و ديگري برگزاري عيد نوروز به نشانه ي احياي دوباره ي آداب و رسوم ديرينه مردم تركمنستان است. مردم تركمنستان عقيده دارند زماني كه جمشيد با عنوان چهارمين پادشاه پيشداديان بر تخت سلطنت نشست آن روز را نوروز ناميدند. مردم تركمنستان دراين ايام با پختن غذاهاي معروف نوروزي مانند : نوروز كجه، نوروز بامه، سمني ( سمنو) و اجراي بازي هاي مختلف توسط جوانان تركمن حال وهواي ديگري به اين جشن و شادي مي دهند. در ايام نوروز مسابقات مختلفي در تركمنستان برگزار مي شود كه مي توان به مسابقات اسب دواني، كشتي، پرش براي گرفتن دستمال از بلندي، خروس جنگي، شاخ زني ميش ها، شطرنج بازي، مهره بازي و تاب بازي اشاره نمود. ديد و بازديد در ايام نوروز در ميان مردم تركمن از جايگاه خاصي برخوردار مي باشد.

نوروز در قرقيزستان

عيد نوروز در قرقيزستان تنها يك روز آن هم در روز اول يا دوم فروردين ماه است كه به 29 روز يا 30 روز بودن اسفند بستگي دارد. اگر اسفند 29 روز باشد اول فروردين و اگر 30 روز باشد در روز دوم فروردين برگزار مي شود. تا قبل از فروپاشي شوروي سابق اين مراسم به دست فراموشي سپرده شده بود ولي پس از فروپاشي دوباره حيات يافت و هر ساله با شكوه تر از سال قبل برگزار مي شود. مراسم جشن نوروز در ميادين بزرگ شهرها توسط دولت و در روستاها توسط بزرگان و ريش سفيدان در بيابان هاي اطراف  برگزارمي شود.  در قرقيزستان در اين روز پختن غذاهاي معروف قرقيزي  مثل ” بش بارماق ” ، “مانته برسك ” و “كاتما” مرسوم است كه به صورت رايگان بين حاضران در جشن توزيع مي شود.

در قرقيزستان در اين روز علاوه بر برگزاري جشن ، مسابقاتي مانند سواركاري  نيز مرسوم است که به نحو چشمگيري دنبال شده، جوايز ارزنده اي به نفرات برتر اعطا مي شود.

نوروز در پاكستان

در پاكستان نوروز را “عالم افروز” به معناي روز تازه رسيده كه با ورود خود جهان را روشن و درخشان مي كند مي نامند.

در ميان مردم اين سرزمين تقويم و روز شمار و يا سالنماي نوروز از اهميت خاصي برخوردار است از اين رو گروه ها و دسته هاي مختلف ديني و اجتماعي در صفحات اول تقويم هاي خود به تفسير و توضيح نوروز و ارزش و اهميت آن مي پردازند و اين تقويم را در پاكستان ” جنتري ” مي نامند.

از آداب و رسوم عيد نوروز در ميان مردم پاكستان مي توان به خانه تكاني و يا به عبارتي پاكيزه كردن خانه و كاشانه ، پوشيدن لباس و تهيه  انواع شيريني مانند ” لدو ” گلاب حامن، رس ملائي ، كيك ، برفي ، شكرپاره، كريم رول، سوهن حلوا، و همچنين پختن غذاهاي معروف اين ايام و عيدي دادن و گرفتن و ديد و بازديد اقوام اشاره نمود.در ايام نوروز مردم پاكستان از گفتار نا مناسب پرهيز نموده و با محبت ، احترام و اخلاص يكديگر را نام مي برند. همچنين سرودن اشعار نوروزي به زبان هاي اردو، دري و عربي در اين ايام مرسوم است كه بيشتر در قالب قصيده و غزل بيان مي شود.

پاكستاني ها بر اين باورند كه هدف نوروز، اميدواري ،درامنيت ، صلح و آشتي نگهداشتن جهان اسلام و عالم انسانيت است تا آنجا كه آزادي و آزادگي، خوشبختي و كاميابي، محبت و دوستي و برادري و برابري همچون بوي خوش گلهاي بهاري در دل و جان مردمان جايگزين مي گردد.

نوروز در افغانستان

نوروز در افغانستان يا به عبارتي در بلخ و مركز آن مزار شريف هنوز به همان فر و شكوه پيشين برگزار مي شود. در روزهاي اول سال دشت هاي بلخ وديوار و پشت بام هاي گلي آن پر از گل سرخ مي شود گويي بلخ سبدي از گل سرخ است يا به عبارتي مانند اجاق بزرگي كه در آن لاله مي سوزد اين گل فقط در بلخ به وفور و كثرت مي رويد و از اين رو جشن نوروز و جشن گل سرخ هر دو به يك معني به كار مي رود. در صبح اولين روز عيد نوروز علم “مبارك علي ( ع )” با مراسم خاص و با شكوهي برافراشته مي شودکه به معناي آغاز رسمي  جشن نوروز نيز مي باشد و تا چهل شبانه روز ادامه مي يابد و در اين مدت حاجتمندان و بيماران براي شفا در پاي اين علم مقدس به چله مي نشينند. گفته شده بسياري از بيماران لاعلاج در زير همين علم شفا يافته اند. مردم اين سرزمين بر اين باورند كه اگربه هنگام  بر افراشتن ،علم به آرامي و بدون لرزش و توقف از زمين بلند شود سالي كه در پيش است نيكو و ميمون خواهد بود. از آيين و رسم نوروزي در سرزمين بلخ مي توان به شستشوي فرش هاي خانه و زدودن گرد و غبار پيش از آمدن نوروز  و انجام مسابقات مختلف از قبيل بزكشي، شتر جنگي، شتر سواري، قوچ جنگي و كشتي خاص اين منطقه اشاره نمود. 
 ***

 
نوروز يکی از سنت های نادری است که با وجود هزاران سال نشيب و فراز هنوز هم يکی از شاخص های اساسی فرهنگی در افغانستان به حساب می آيد.
اين روز که مصادف است با اول حمل (فروردين) تنها يک سالروز تقويمی، که آغاز يک دور تازه را در گردش زمين مشخص می سازد، نيست. نوروز در تاريخ و فرهنگ افغانستان مظهر بزرگداشت از زندگی، طبيعت و ارزشهای انسانی است که ريشه های عميقی در شعر و ادب، هنر، فولکلور و رسوم خانوادگی و اجتماعی اين کشور دارد.
گرچه در مورد چگونگی و زمان پيدايش نوروز پژوهشها از گمانه زنی ها فراتر نرفته است، اما مسلم است که عمر اين سنت به درازای عمر اقوام آريايی است. به طور سنتی آغاز نوروز را به ياما يا جمشيد، فرمانروای اساطيری بلخ، نسبت می دهند. اين افسانه در آثار بزرگانی چون ابوريحان بيرونی، طبری (مولف کتاب تاريخ الرسل والملوک، معروف به تاريخ طبری) و فردوسی بازتاب يافته است.
آئين های جشن نوروزی در افغانستان پيشينهً حداقل 3000 ساله داشته و ريشه های عميقی در نظام مذهبی زرتشتيان دارد که تا غلبه اسلام براين سرزمين، رايج بود.
اما با وجود اين پیشينه تاريخی، نوروز درافغانستان هيچگاه منحصر به کيش يا گروه ويژهای نبوده است.
حتی ظهور و گسترش اسلام، که اعياد مذهبی ويژه ای را با خود آورد، مانع برگزاری آيين های نوروزی نشد. بلکه نوروز دراين کشور با ارزشهای دينی در آميخت و غنای بيشتری يافت. چنانچه بر افراشتن جهنده (پرچم، بيرق) حضرت علی ، در شهر مزارشريف، اوج آيين های نوروزی درافغانستان است. پس از آن مردم تا چهل روز در دشتها که پر از گل سرخ می شود به گردش می روند.
مردم از سراسر افغانستان برای برگزاری اين آيين ها به شهر مزارشريف و ولايت بلخ سفر می کنند. در برخی ديگر از ولايات شمال کشور نيز با راه اندازی مسابقه های بزکشی برسرور نوروزی می افزايند.
در ساير روستا ها و شهرستانها نيز مردم اعم از زن و مرد با برگزاری آيين های ويژه به پيشواز نوروز می شتابند. برای بزرگداشت اين روز لباس نو می پوشند، سفره ها را با شيرينی ها و خوردنی های خوش طعم رنگين می سازند و بيرون از شهر ها و محل های بودوباش، دردامن طبيعت يا در ميدانهای خاص به تفريح و شادی می پردازند.
سرگرمی هايی چون تخم جنگی، کشتی گيری، سگ جنگی، خروس جنگی، اتن (رقص ملی)، آواز خوانی و غيره شامل آئين هايی است که در اين روز برگزار می گردد.

تهيه و صرف هفت ميوه و سمنک (سمنو، شومنک) آيين های ديگری است که با آن نوروز را در افغانستان گرامی می دارند.
هفت ميوه، چيزی شبيه هفت سين درايران، مجموعه ای است از پسته، بادام، کشته (برگه) زردآلو، شکرپاره، گردو و سنجد که سه روز پيش از نوروز در آب گذاشته می شود تا روز نوروز مهمانان را با آن پذيرايی کنند.
سمنک که از گندم خيسانده و سبز شده تهيه می شود، مظهر خيرو برکت به حساب می آيد و آن را به اميد برآورده شدن نياز ها و مراد ها می خورند. تهيه سمنک چندين روز را دربر می گيرد و دختران هنگام پختن دف می نوازند و آهنگ های ويژه می خوانند.
يکی ديگر از آيين های جالب اين روز در افغانستان هديه های نوروزی نامزدان است. پسران در اين روز هديه هايی همراه با ماهی و جلبی (نوعی شيرينی) به نامزدان خويش می فرستند و خانواده دختر با گذاشتن هديه ای در ظرف آنرا به داماد بر می گرداند.
گرچه از نوروز به مثابه جشن همگانی تقريبا در کل کشور بزرگداشت به عمل می آيد، اما در محل های مختلف اين آيين ها با ويژگی های محلی برگزار می گردد که اين بر تنوع و رنگينی نوروز در افغانستان می افزايد.
جنبش طالبان در يکی از نخستين حمله ها بر ميراثهای فرهنگی کشور، برگزاری آيين های نوروزی را به اين تعبير که غير اسلامی است، ممنوع کرد.
افعانها، شايد برای نخستين بار در تاريخ خود، پنج بهار را بی نوروز پشت سر گذاشتند. آغاز سال 1381 خورشيدی در واقع تولد دو باره نوروز در افغانستان است.

نشانه ای از تولد دوباره نوروز در افغانستان

نوروز در کابل

مهمترين آيين نوروزی در افغانستان بر افراشتن جهنده (پرچم، بيرق) حضرت علی است. امسال مردم افغانستان با پشت سر گذاشتن 24 سال جنگ داخلی و همچنين پنج سال سلطه طالبان بر اين کشور که طی آن برگزاری آيينهای نوروزی ممنوع بود، با شور و شوق خاصی اين عيد را جشن خواهند گرفت . پیش بینی می شود در شهر کابل، پايتخت افغانستان،  دهها هزار نفر برای تماشای مراسم بر افراشتن پرچم جمع  شوند  .

گفته می شود حضور چنين جمعيتی برای اين مراسم، حتی پيش از دوره حکومت طالبان نيز بی سابقه بوده است.

مراسم نوروزی در بدخشان تاجيکستان

قربان علم شاه در بدخشان

در اولين روز از سال نو، ساکنان “شغنان ” و “وخان” ، “درواز” و “مرغاب” استان بدخشان تاجيکستان، از کوچک و بزرگ، در کوچه و خيابان شادمانی می کنند.
اکثر خانواده های بدخشی در خانه خود دف و دايره دارند. صبح نوروز دف و دايره را در زير نور آفتاب می گذارند و زمانی که پوست اين دف ها در اثر حرارت کش می آيد، دختران به بالای بام می روند و دف نوازی می کنند.
در طنين صدای دف، بدخشانيان به بهار خير مقدم می گويند. اين جشن در بدخشان با نام “شاگون” و ” خدير ايام” معروف است و مردم بومی کلمه “شاگون ” را سعيد، نکو، خجسته، فرخنده و صفا و خوشی معنی می کنند. “خديرايام” به معنی جشن بزرگ است و از تمام جشن های عرفی، سنتی و مذهبی مردم اين منطقه مهمتر است. نوروز يا خود جشن شاگون از قديم ترين و کهن ترين جشن های مردم بدخشان است، که اکثر ويژگی های باستانی تجليل آن، در بدخشان هنوز حفظ شده است.
سرتاسر سال: آمادگی برای نوروز
در بدخشان اصولا آمادگی برای جشن نوروز، در سرتاسر سال ادامه دارد.
خانواده ها کوشش می کنند تا برای هر يک از اعضای خانواده خود يک دست لباس نو، ويژه نوروز آينده ، خريداری کنند، زيرا به باور آنها تجليل از نوروز در لباس جديد خوش يمن است.
در ساعت سعيد فرارسيدن نوروز، کدبانوها گياه خوشبويی را در منزل دود می کنند که “سترهم” نام دارد.
نيمه شب روز اول سال نو، کدبانوی خانه در منزل آتشی برمی افروزد و صبح در ميان اختر و خاکستر گرم آن، چهار دانه نان تنوری می گذارد، که آن را “قماچ” گويند.
اين روز اعضای خانواده تمام لباس و اثاثيه خانه را بيرون می برند و در روی برف يا سبزه تميز می کنند.
کدبانو در خانه را به روی خود می بندد وهمه قسمتهای خانه را تميز می کند. اين مراسم را در بدخشان ” خديرديد ” يا “خانه تکانی” می گويند. سپس روی ديوار و سقف خانه را با آرد “گل نگار” می کنند. اين گل ها تصوير سم گوسفند، آهو و آفتاب را دارد و سمبل فراوانی، آسايش و خانه گرم است. اين نقش ها تا بهار آينده باقی می مانند. وقتی کدبانو مشغول تميز کردن خانه است، مردان کشتی می گيرند، سرود می خوانند و چوگان بازی می کنند. کودکان به سرگرمی هايی مانند “کبک جنگی” و “خروس جنگی” مشغول می شوند. زنان جوانان دف می زنند و تاب بازی می کنند . تميز کردن خانه تا غروب آفتاب ادامه می يابد.
سپس شوهر و فرزندان وارد خانه می شوند و فرارسيدن نوروز را به يکديگر شادباش می گويند. کدبانو به شانه راست آنها آرد می پاشد که نشانه سفيدی و صفای بهار است.

مراسم باستانی
عده ای از افراد مسن می گويند که قبلا در بدخشان تا آماده شدن “باج” ، يک غذای ويژه نوروزی، اهالی خانواده برای چند ساعت سکوت اختيار می کردند، که آن را “پيخيرامج” يا سکوت و آرامش پيش از فرارسيدن نوروز می گفتند.
در اين روز اعضای خانواده از مهمانی رفتن و همچنين پذيرفتن مهمان خودداری می کنند، اما ساکنان روستا بعد ازظهر تنها از روزنه های خانه خود می توانند با همسايگان خود صحبت کنند.
اين مراسم را “کلا غزغز” يا “طلب طلبان” می نامند و معمولا اين مراسم  همراه با ترانه خوانی و شعرگويی اجرا می شود.
يک نفر از روزنه، شالی را به درون خانه پرتاب می کند و خانواده با خواندن ابياتی يک آروز می کنند. در اين مراسم، عده ای از جوانان عاشق هم به خواستگاری دخترهای محبوب شان می روند

نوروز در تركيه

در اين روز حكيم باشي معجون مخصوصي كه ( نوروزيه ) ناميده مي شد و مخلوطي از چهل نوع ماده مخصوص بود ، جهت پادشاهان و درباريان تهيه مي نمود كه كه شفابخش بسياري از بيماري ها و دردها بوده و باعث افزايش قدرت بدني مي شده است. مردم اين سرزمين نوروز را آغاز بهار طبيعت و شروع تجديد حيات و طراوت در جهان و برخي روز مقدس در مقابل شب قدر و شب برائت و برخي عامل اتحاد و همبستگي و حتي آن را سالروز تولد حضرت علي ( ع ) و تعيين ايشان به خلافت و سالروز ازدواج ايشان با حضرت فاطمه ( س ) دانسته اند . قابل ذكر است نوروز تا نخستين سال هاي اعلام جمهوري در ميان تركان پايدار ماند و سپس رفته رفته اهميت پيشين خود را از دست داد و فقط در پاره اي از مناطق شمال رسم وآيين نوروز موجوديت خود را حفظ كرده است .

 

 

همچنین بررسی کنید

بریتانیا ” پایتخت اعتیاد ” در اروپا است

موسسه پژوهشی “مرکز عدالت اجتماعی” هشدار داده که بریتانیا به “پایتخت اعتیاد” به الکل و …

فقر و مشكلات مالی موجب می شود که مغز کندتر و ضعیفتر عمل کند

پژوهشگران تازه‌ای توسط محققان دانشگاه هاروارد نشان می‌دهد درگیر شدن در مسائل و مشکلات مالی …