خانه / اخبار اجتماعي / کودکان خجالتی و کمرو ، چه کودکانی هستند و چگونه می توان به آنان کمک کرد.

کودکان خجالتی و کمرو ، چه کودکانی هستند و چگونه می توان به آنان کمک کرد.

يكي از مشكلاتي كه اغلب كودكان و نوجوانان تجربه اي از آن در ذهن دارند، احساس خجالت و كمرويي است. كمرويي به مفهوم احساس ناراحتي كردن از بودن در جمع است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از شرق ، كودك خجالتي در موقعيت هاي ناآشنا و هنگام تعامل و گفت وگو با ديگران عصبي و مضطرب مي شود. يك كودك خجالتي، زماني كه تصور كند مورد توجه اطرافيانش قرار گرفته است، بي  نهايت ناراحت و پريشان مي شود. يك كودك خجالتي ترجيح مي دهد شاهد بازي كودكان ديگر باشد، ولي خود به بازي آنها نپيوندد.

بيشتر كودكان در شرايط مختلف قدري احساس خجالت و كمرويي مي كنند، اما كودكاني كه اين مشكل را به صورت حاد دارند، در تمام اوقات زندگي شان احساس خجالت و شرمساري مي كنند. اين احساس نه تنها مي تواند بر رشد اجتماعي كودك تاثيري منفي به جا گذارد، بلكه مي تواند موجب كاهش عملكرد تحصيلي و افت آموزش و يادگيري او شود.

احساس خجالت و كمرويي احساسي دوسويه است؛ احساسي است مركب از هيجان هايي مثل ترس و علاقه، تنش و رضايت، ميل و اضطراب. احساس خجالت موجب تند شدن ضربان قلب و بالارفتن فشار خون مي شود. با يك مشاهده ساده مي توان آثار خجالت و كمرويي را در چهره كودك تشخيص داد.

كودكان خجالتي روي شان را از ديگران بر مي گردانند، به پايين نگاه مي كنند و حركات و سخنان شان بسيار احتياط آميز است. صداي آنها حين گفت وگو خيلي آهسته، لرزان و مردد است.

همچنين كودكان خردسال ممكن است انگشت دست شان را بمكند، حركات محجوبانه از خود نشان دهند، لبخند بزنند و خودشان را به كناري بكشند.

به طور كلي، احساس خجالت و كمرويي با دو نوع رفتار قابل شناسايي است؛ ملاحظه كاري و دوري از اجتماع. كودكان زير دوسال، نسبت به افراد غريبه اي كه در اطراف خود مي بينند،  احساسي از دوري گزيدن و امتناع از روبه روشدن در خود دارند.

برخي از كودكان ۴ _ ۳ساله نيز ممكن است بازي هاي آرام و دور از جمع را – كه كمترين نيازي به تعاملات اجتماعي دارد – بر بازي هاي گروهي و جمعي ترجيح دهند.

علل خجالت و كمرويي در كودكان

برخي از علل كمرويي كودكان ممكن است ناشي از يك علت و يا آميزه اي از چند علت زير باشند:

ژنتيك : برخي تحقيقات نشان مي دهند كه ممكن است كمرويي و احساس خجالت ارثي باشد.

عوامل شخصيتي : نوزادان حساس و تحريك پذير ممكن است در آينده خجول و كمرو شوند.

رفتارهاي آموخته شده : كودكان از طريق مشاهده رفتار ديگران، شيوه تعامل با اجتماع را ياد مي گيرند. آنها بيشتر رفتارها و عكس العمل هاي والدين شان را الگو قرار مي دهند. والدين خجالتي و كمرو، كودكاني خجول بار مي آورند.

روابط خانوادگي : كودكاني كه روابط و ارتباطات خانوادگي _ اجتماعي كمي دارند، از حضور در اجتماعات امتناع مي ورزند. از طرف ديگر، والدين حمايت گر ممكن است با رفتارهاي افراط آميز خود،  ترس حضور در موقعيت هاي جديد را در دل فرزندان شان به وجود آورند.

فقدان تعاملات اجتماعي : كودكاني كه از جمع و اجتماع دور نگه داشته شده اند، ممكن است از بودن در بين سايرين احساس ناراحتي و فشار كنند. آنها فاقد مهارت هاي اجتماعي مطلوب هستند و چون نمي دانند در جمع چه بايد بكنند، لذا ترجيح مي دهند در گوشه اي تنها و ساكت بنشينند.

تجارب انتقاد آميز و ناگوار : كودكاني كه مرتب از سوي والدين و اعضاي خانواده شان مورد انتقاد، سرزنش و تمسخر قرار مي گيرند دچار ضعف، ناتواني، كمبود اعتماد به نفس و شرمساري مي شوند.

ترس از شكست : كودكاني كه دچار شكست هاي پي در پي شده اند، ممكن است از ترس شكست هاي بعدي، انزوا و دوري گزيدن از جمع را برگزينند.

توجه بيش از اندازه : والديني كه مرتب درباره گفته ها و نظرات ديگران راجع به كودك صحبت مي كنند، ممكن است ترس از ابراز وجود را در دل فرزندشان به وجود آورند. اين كودكان تصور مي كنند كه مدام زير ذره بين هستند و هر حرفي بزنند و هر كاري كه انجام بدهند، موشكافانه تجزيه و تحليل خواهد شد. به همين دليل ترجيح مي دهند، هيچ صحبتي نكنند.

كمرويي اختياري : برخي از كودكان به طور اختياري كمرويي را انتخاب مي كنند. اين گروه رفتارهاي خجالت آميز بيشتري نسبت به كودكاني كه وارد محيطي جديد مي شوند، از خود نشان مي دهند.

چرخه باطل كمرويي در كودكان

اگر كودكي در موقعيت اجتماعي احساس شرمساري و خجالت مي كند، ممكن است خودش را به دليل رفتار خجولانه اش سرزنش كند.

 

اين فرآيند مي تواند موجب خودآگاهي و خودداري بيشتر او از تعاملات اجتماعي شود و او را نسبت به شيوه عكس العمل هاي آينده اش حساس و آگاه كند. به تدريج اعتماد به نفس اين كودكان كم مي شود و اين كاهش موجب كمرويي بيشتر او در شرايط بعدي مي شود.

 

احساس كمرويي كودك چه زماني مشكل ساز است؟ بديهي است كودك هنگام ورود به محيطي جديد، ابتدا كمي احساس ناراحتي كند، ولي بعد از مدتي كه احساس آرامش مي كند مي تواند خود را در محيط باز يابد و با ديگران ارتباط برقرار كند.

 

هر چه تجربه كودكان از بودن در محافل و اجتماعات كمتر باشد، اين احساس در آنها پايدارتر است، و هر چه كودكان بيشتر در محيط هاي جمعي و گروهي باشند، شدت كمرويي آنها نيز كاهش خواهد يافت. كودكاني كه فاقد مهارت هاي اجتماعي هستند و يا خودپنداره ضعيف تري دارند، بيشتر احساس خجالت مي كنند.

علائم كمرويي در كودكان

كودك خجالتي ممكن است: از جمع سايرين دوري گزيند و تمايلي براي يادگيري مهارت هاي اجتماعي نشان ندهد، دوستان كمي داشته باشد، از شركت در محافلي كه تعاملات اجتماعي زيادي به همراه دارد (مثل اجراي نمايشنامه، خواندن سرود، نواختن موسيقي و…) امتناع كند، از تمام استعدادها و توانايي هايش از ترس اين كه مورد قضاوت و داوري قرار گيرد، استفاده نكند، احساس اضطراب شديد داشته باشد، علائم جسماني خاصي مثل لكنت زبان، بريده بريده حرف زدن و…. از خود نشان دهد.

شيوه هاي كمك به كودكان خجول

به منظور كمك به كودكان خجالتي مي توان از نكات زير بهره جست (هيسون و ترايست ، ۲۰۰۱):

۱ _ درك و پذيرش كامل كودك : حساس بودن نسبت به علايق و احساسات كودكان موجب نزديكي بيشتر والدين به فرزندشان مي شود. والدين با اين كار نه تنها به كودك نشان مي دهند كه برايش ارزش و احترام قائلند، بلكه اعتماد به نفس او را نيز تقويت مي كنند.

۲ _ پرورش عزت نفس : كودكان خجول و كمرو به احتمال زياد خودپنداره اي منفي از خود در ذهن دارند و احساس مي كنند كه مورد پذيرش هيچ كس نيستند. به همين دليل بهتر است روش هاي دوست  يابي كودك را تقويت نمود و او را تشويق كرد تا خود براي دوستي پيشقدم شود. سعي كنيد هرگاه كه كودك كار مثبت و ارزنده اي انجام مي دهد،  او را تشويق كنيد. پژوهش ها نشان مي دهند كودكاني كه احساس خوبي نسبت به خود دارند، كمتر دچار شرمساري و خجالت مي شوند.

۳ _ پرورش مهارت هاي اجتماعي : رفتارهاي اجتماعي كودك را تقويت كنيد. هوينگ پيشنهاد مي كند كه خوب است به اين گروه از كودكان جملات و عبارات مودبانه و اجتماعي مثل «مي توانم با شما بازي كنم ؟» و…. آموخته شود. همچنين اگر فرصتي پيش آمد،  اين كودكان را با كودكان كوچك تر از خودشان هم بازي كنيد، زيرا كودكان خجالتي هنگام بازي با كوچك ترها احساس خودابرازگري بيشتري دارند (فورمن و هارتاپ، ۱۹۷۹) بازي كردن با گروه هاي جديد همسالان نيز به آنان فرصت مي دهد كه احساس راحتي و موفقيت بيشتري در يافتن دوست هاي جديد بكنند.

۴ _ قرار دادن كودك خجالتي در موقعيت هاي جديد : كودك را به محيط هايي كه براي او آشنا نيست ببريد. اجازه دهيد كه با كودكان ديگر بازي كند. سعي كنيد امنيت او را از هر لحاظ تامين كنيد و آنچه را كه دوست دارد در دسترسش قرار دهيد.

۵ _ خجالتي بودن هميشه بد نيست : در نظر داشته باشيد، برخي از ويژگي هاي كودكان خجالتي مي تواند مثبت و پسنديده هم باشد، از جمله؛ كودك در كارهاي كلاسي و مدرسه اي خود موفق عمل مي كند، رفتاري عطوفت آميز و ملايم از خود نشان مي دهد، با دقت به گفته هاي ديگران گوش مي دهد،خوب مراقب اطراف خود است و با احتياط كار مي كند.علاوه بر آن گاه به نظر مي آيد كه كودك خجول از اين كه از سوي ديگران ناديده گرفته مي شود، چندان ناراحت نيست و هيچ كمبودي از اين بابت در خود حس نمي كند.

مداخلات و كمك هاي والدين

پدر و مادر بيش از آن كه تصور مي كنند، بر زندگي فرزندشان تاثير مي گذارند. به همين دليل توصيه مي شود:

۱ _ دقت كنيد لقب «خجالتي» به فرزندتان ندهيد. كودكان و (بزرگسالان) تمايل دارند صفت هايي را كه به آنها نسبت مي دهند، دروني سازند و همان گونه رفتار كنند. آنچه شما به فرزندتان مي گوييد، تاثير زيادي بر افكار و رفتار او دارد.

۲ _ اجازه ندهيد سايرين هم فرزندتان را خجالتي صدا كنند، زيرا كودكان ياد مي گيرند كه خودشان را از طريق چشم و يا كلمات ديگران ارزيابي كنند.

۳ _ هيچ گاه زماني كه فرزندتان دچار شرمساري و خجالت شده است، او را مورد انتقاد قرار ندهيد. سعي كنيد همواره او را درك كنيد، با او همدلي داشته باشيد و حمايت گر او باشيد.

۴ _ فرزندتان را تشويق كنيد تا درباره علت خجالت كشيدنش با شما صحبت كند.

۵ _ درباره دوران كودكي خودتان و زماني كه خجالت مي كشيده ايد، با فرزندتان صحبت كنيد و برايش شرح دهيد كه چگونه با اين احساس خود مقابله مي كرديد. از آن جايي كه بيشتر كودكان، والدين شان را كامل و بي  نقص مي دانند، ممكن است روش آنها را براي رويارويي با احساس شرمساري شان تحسين كنند و همان كارها را به كار بندند.

۶ _ سعي كنيد رفتارهاي اجتماعي خودتان را بررسي كنيد و الگوي خوبي از اعتماد به نفس براي فرزندتان باشيد.

۷ _ كودك را از قبل براي موقعيت جديد آماده سازيد. براي مثال اگر قرار است كودك به تولد دوستش برود، با او در اين باره صحبت كنيد. براي او شرح دهيد كه بچه ها به طور معمول در مهماني هاي تولد چه كار مي كنند.

۸ _ سعي كنيد كودك خجالتي را ابتدا با گروه هاي كم جمعيت رو به رو كنيد. در برخي موارد كه كودك به همراه يكي از افراد خانواده خود است، كمتر احساس شرمساري و خجالت مي كند.

۹ _ موقعيتي ايجاد كنيد تا كودكان ديگر جلب فرزندتان شوند. براي مثال هنگامي كه به پارك مي رويد، چند اسباب بازي و سرگرمي جالب با خود به همراه ببريد تا كودكان ديگر به دور شما و فرزندتان جمع و خواهان بازي با فرزندتان شوند.

۱۰ _ رفتارهاي اجتماعي كودك را تشويق كنيد. تلاش هاي فرزندتان را هنگامي كه سعي مي كند با احساس خجالت و شرمساري خود به مقابله برخيزد مورد تقدير و حمايت خود قرار دهيد.

۱۱ _ هدف هاي مقبول و دست يافتني براي فرزندتان در نظر بگيريد. سعي كنيد هدف هاي تان ساده باشند تا فرزندتان از رسيدن به آنها احساس اعتماد به نفس و سربلندي كند. براي مثال «سلام كردن» به سايرين _ اعم از كوچك و بزرگ _ به عنوان اولين گام.

۱۲ _ شرايط و موقعيت هاي جديد براي رويارو شدن فرزندتان با اجتماع فراهم آوريد. هدف، تغيير در شيوه رفتار كودك است. ابتدا با موقعيت هاي ساده تر و راحت تر، و به تدريج سخت تر و پيچيده تر. براي مثال، اگر كودك براي دوست شدن با كودك ديگر پيشقدم شد، به او جايزه بدهيد.

چه موقع كودك نياز به كمك دارد؟

احساس خجالت و كمرويي مي تواند هم براي والدين و هم براي خود كودك دردآور و ناراحت كننده باشد. سعي كنيد هيچ گاه به كودكي كه خجول و كمرو است، فشار نياوريد.

 

بيشتر كودكان خجول خودشان مي دانند كه خجالتي هستند و قدرت راحت بودن در جمع را ندارند. به همين دليل بهتر است والدين و اطرافيان كودك اين موضوع را زياد به رخ او نكشند. در عوض مي توانند وقتي كه كودك طبيعي رفتار مي كند، او را مورد حمايت و تشويق قرار دهند. در نظر داشته باشيد، هيچ كودكي از ابتدا خجالتي و كمرو نيست.

 

والدين و اطرافيان كودك هستند كه او را مي ترسانند، خجالتي مي كنند و به اين رويه مي كشانند. اگر احساس خجالت و كمرويي فرزندتان پايدار و جدي است، مي توانيد از رهنمود ها و هدايت هاي روانشناسان و مشاوران كودك بهره گيريد. مواردي كه آنها توصيه مي كنند عبارتند از:

– كنترل استرس و فشار رواني

– روش هاي آرام سازي عضلاني

– جلسات مشاوره
– آموزش مهارت هاي اجتماعي

همچنین بررسی کنید

علائم خشکی بینی

خشکی بینی – Nasal Dryness خشکی بینی یک مشکل شایع است که باعث گرفتگی، آبریزش …

سندرم تورت و علائم آن

سندرم یا اختلال تورت یک نوع عارضه عصبی بوده که توسط ترکیبی از حرکات و …